The Finger of Hashem in World History; Introduc- ing The Seven Wonders
קאטאלאג: EMUNAH #1 (English) נומ׳ 2 פאקעט גייד ז׳ 72 ענגליש 42 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז משה רבינו'ס ציווי צו לערנען היסטאריע, און דער באהאלטענער נס פון דער מגילה, ווייזן ווי השם יתברך פירט די גאנצע וועלט פאר כלל ישראל, און ער שטעלט פאר די "זיבן וואונדער פון דער היסטאריע" אלס א ראיה דערויף.
דער משגיח עפנט מיט משה רבינו'ס ווערטער אין פרשת האזינו, צו געדענקען די טעג פון אמאל און פארשטיין די יארן פון יעדן דור: ס'איז נישט גענוג צו געדענקען די היסטאריע, מ'דארף זי לערנען. די מגילה לערנט דאס זעלבע. ס'איז דא נישט קיין נסים גלויים, נאר נאטורליכע געשעענישן, און אירע פרטים זעען אויס אומנויטיג ביז מ'קומט צום סוף, ווען אלעס פאלט אויף זיין ארט; דערפאר, ערקלערט ער, ליינט מען זי ביינאכט און נאכאמאל ביים טאג, דאס צווייטע מאל מיט שבח והודאה. משה רבינו האט פאראויסגעזאגט די גאנצע צוקונפט פון כלל ישראל, און דער רמב"ן זאגט אז אזעלכע נבואות וואס זענען מקוים געווארן ווייזן אויף אמיתות התורה. דערנאך דערציילט דער משגיח וועגן די קורסן אין היסטאריע פון דער תשובה באוועגונג אין ארץ ישראל, און רעכנט אויס זייערע "זיבן וואונדער". ער הייבט אן מסביר זיין דעם ערשטן, אז כלל ישראל איז אן אומה נצחית, א נבואה קעגן יעדן שכל, און ער ענטפערט אויף דער טענה אז מ'האט עס שפעטער צוגעלייגט מיט דעם תרגום השבעים.
ענינים: השגחה פרטית · נצח ישראל · מגילת אסתר · יסודי האמונה
סדר השיעור
-
0:00 לערנען היסטאריע: האזינו און די מגילה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח עפנט מיט משה רבינו'ס ציווי אין האזינו צו געדענקען און פארשטיין די יארן פון יעדן דור, דאס הייסט צו לערנען היסטאריע. ער גייט איבער צו דער מגילה, וואס מ'ליינט ביינאכט און נאכאמאל ביים טאג, און וואס לערנט אז יעדע געשעעניש ווערט געפירט פון השם יתברך דורך דרך הטבע, צוליב כלל ישראל.
-
4:38 פארוואס מ'ליינט די מגילה צוויי מאל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח גייט דורך די מעשיות אין דער מגילה וואס זעען אויס נישט שייך, ושתי, דאס זוכן א נייע מלכה, בגתן ותרש, וואס א ישיבה בחור וואלט נישט געליינט אין א צייטונג, און ווייזט אז צום סוף פאלן זיי אלע אריין אינעם נס. דערפאר, ערקלערט ער, ליינט מען זי ביינאכט און נאכאמאל ביים טאג: דאס צווייטע מאל ליינט מען יעדן פרט מיט שמחה און מיט שבח והודאה.
-
8:20 משה רבינו האט פאראויסגעזאגט די גאנצע היסטאריע שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז מ'דארף לערנען היסטאריע מיט הבנה, ווי מ'לערנט א תוספות, כדי צו אנטדעקן אז מלחמות און די גורל פון די פעלקער האבן אלע א תכלית וואס דרייט זיך ארום אידן. אין נצבים, וילך און האזינו האט משה רבינו פאראויסגעזאגט אלעס וואס אידן וועלן דורכמאכן, און ער ברענגט דעם רמב"ן אז אזעלכע נבואות וואס זענען מקוים געווארן ווייזן אויף אמיתות התורה; השם יתברך איז באהאלטן אין דער היסטאריע און ווערט נתגלה דורך זיינע נסים.
-
12:50 די תשובה באוועגונג און אירע קורסן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט וועגן דער תשובה באוועגונג אין ארץ ישראל, וואו יונגע מענטשן וואס זוכן א תכלית אין לעבן קומען צו ארגאניזאציעס ווי אש התורה און אור שמח, און ווערן איבערצייגט דורך קורסן אין אידישער היסטאריע. ער שטעלט פאר איין קורס, "די זיבן וואונדער פון דער היסטאריע", און ערקלערט אז די זיבן זענען צוזאמענגעפלאכטן אין איין וואונדער פון וואונדער, א ראיה אז רבונו של עולם פירט די וועלט צוליב כלל ישראל.
-
17:23 די ערשטע צוויי וואונדער: נצחיות און ליכט שטייט אינעם קאטאלאג
דער ערשטער וואונדער: אידן זענען אן אומה נצחית, ווי די תורה האט צוגעזאגט, און האבן איבערגעלעבט די גרויסע מלכיות וואס האבן זיי געפייניגט. דער צווייטער: אידן זענען אן אור לגוים, ווייל זיי האבן געלערנט א וועלט פון עבודה זרה אז ס'איז דא איין באשעפער; די קריסטן און די ישמעאלים האבן דאס גענומען פון זיי, נאר ארויסגעלאזט די שווערע מצוות.
-
25:39 די וואונדער דריי ביז זיבן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח רעכנט אויס די איבעריגע וואונדער: דער שטארקער קשר פון אידן מיט ארץ ישראל, וואס בלייבט חרוב אן זיי; די תשובה וואס איז פאראויסגעזאגט געווארן פאר משיח, וואס הייבט זיך יעצט אן נאך צוויי הונדערט יאר רעפארם; זייער בלייבן קיום ווי איין שעפעלע צווישן זיבעציג וועלף; די שנאה פון די פעלקער צו אזא קליין פאלק; און דאס וואס זיי בלייבן מתי מספר, פופצן מיליאן קעגן הונדערטער מיליאנען קינדער פון ישמעאל, ווי די תורה האט פאראויסגעזאגט.
-
34:21 א נבואה קעגן שכל; תרגום השבעים שטייט אינעם קאטאלאג
צוריק צום ערשטן וואונדער, שטעלט דער משגיח אוועק די הבטחה פון נצחיות קעגן א וועטער פאראויסזאגער, וואס זאגט נאר פאראויס וואס איז מסתבר. אויף דער טענה אז מ'האט אזעלכע נבואות שפעטער צוגעלייגט, ברענגט ער די גמרא וועגן די זיבעציג חכמים וואס האבן איבערגעטייטשט די תורה אויף גריכיש פאר דעם קעניג תלמי, און אלע האבן געמאכט די זעלבע שינויים; די גוים פארמאגן נאך היינט דעם תרגום השבעים, פון לאנג פאר זייער אמונה.
דער שיעור, אויסגעשריבן
לערנען היסטאריע: האזינו און די מגילה
דער משגיח עפנט מיט משה רבינו'ס לעצטע ווערטער אין האזינו: געדענקט די טעג פון אמאל, פארשטייט די יארן פון יעדן דור. געדענקען אליין איז נישט גענוג, זאגט ער; משה רבינו הייסט כלל ישראל לערנען היסטאריע. א
דאס איז דער לימוד פון דער מגילה, וואס לערנט השגחה פרטית. ס'איז נישטא אין איר קיין נסים גלויים; אלעס איז דרך הטבע און קען געשען היינט. פונדעסטוועגן ווערט יעדע געשעעניש, גרויס אדער קליין, געפירט צו השם יתברך'ס תכלית, און די וועלט דרייט זיך ארום אידן.
פארוואס מ'ליינט די מגילה צוויי מאל
משה רבינו האט פאראויסגעזאגט די גאנצע היסטאריע
היסטאריע, זאגט דער משגיח, דארף מען לערנען מיט הבנה, ווי מ'לערנט א תוספות. דעמאלט זעט מען אז ווען פעלקער כאפן לענדער און פירן מלחמות, האט אלעס א תכלית, און עס דרייט זיך ארום דעם קליינעם אידישן פאלק.
אין נצבים, וילך און האזינו האט משה רבינו פאראויסגעזאגט אלעס וואס אידן וועלן דורכמאכן: גלות, רדיפות און צרות. דער רמב"ן שרייבט אז א חוזה בכוכבים וואס וואלט דאס פאראויסגעזאגט, וואלט מען געמוזט גלייבן, ווייל אלעס איז מקוים געווארן; דאס ווייזט אויף אמיתות התורה. השם יתברך באהאלט זיך אין דער היסטאריע און ווערט נתגלה דורך זיינע נסים. ד,ה
די תשובה באוועגונג און אירע קורסן
דער משגיח דערציילט וועגן דער תשובה באוועגונג אין ארץ ישראל. יונגע לייט וואס פילן אז דאס לעבן איז ליידיג קומען צו אש התורה, אור שמח און ענליכע ערטער, און מ'גיט זיי קורסן אין אידישער היסטאריע: וואס איז א איד און וואס איז זיין תכלית. די קורסן איבערצייגן, און צענדליגע טויזנטער זענען געווארן בעלי תשובה.
איינער פון די קורסן הייסט "די זיבן וואונדער פון דער היסטאריע". די זיבן זענען צוזאמענגעפלאכטן אין איין וואונדער פון וואונדער: א ראיה אז רבונו של עולם פירט די וועלט צוליב כלל ישראל.
די ערשטע צוויי וואונדער: נצחיות און ליכט
דער ערשטער וואונדער איז אז אידן זענען אן אומה נצחית, ווי השם יתברך האט צוגעזאגט אסאך מאל. אפילו אין גלות, געפייניגט און דערהרגעט, וועלן זיי נישט פארשווינדן. מצרים, בבל, יון און רוים, וואס האבן זיי געדריקט, זענען היינט נישטא, און אידן האבן זיי אלע איבערגעלעבט.
דער משגיח ברענגט דעם פסוק, וואס מ'זאגט יעדן טאג, אז אפילו ביי זייערע שונאים וועט השם יתברך זיי נישט פארווארפן זיי צו פארטיליגן, און די הבטחה אז זיי וועלן בלייבן מתי מספר צווישן די גוים, אבער בלייבן וועלן זיי. ו,ז
דער צווייטער וואונדער איז אז אידן זענען אן אור לגוים, ווי ישעיה זאגט. א וועלט וואס האט געדינט אפגעטער וואס סותרן זיך, האט פון זיי געלערנט אז ס'איז דא איין באשעפער. די קריסטן האבן דאס גענומען, נאר זיי האבן עס געמאכט גרינג און ארויסגעלאזט שבת, שמיטה און די הלכות פון אידישן משפחה לעבן, און אזוי אויך די ישמעאלים. דריי פערטל פון דער וועלט האט באקומען איר אמונה פון אידן. ח
די וואונדער דריי ביז זיבן
דער דריטער וואונדער איז דער קשר פון אידן מיט ארץ ישראל. קיין אנדער פאלק וואס האט פארלוירן זיין לאנד איז נישט געבליבן צוגעבינדן דערצו, און אידן ווענדן זיך שוין כמעט צוויי טויזנט יאר דריי מאל א טאג צו ירושלים. דאס לאנד בליט ווען אידן וואוינען דארט און בלייבט חרוב אן זיי; די כובשים וואס האבן געפרואווט זיך דארט באזעצן האבן נישט מצליח געווען.
דער פערטער איז תשובה פאר משיח. ביז מיט צוויי הונדערט יאר צוריק האבן אלע אידן געהיטן די תורה; דערנאך האט זיך אנגעהויבן די רעפארם אין דייטשלאנד. יעצט איז דא א גרויסע תשובה באוועגונג, ווי משה רבינו האט פאראויסגעזאגט אז אין גלות און צרות וועלן אידן זיך אומקערן צו השם יתברך. קיין שרייבער אין א צייטונג וואלט דאס נישט געקענט פאראויסזאגן. ט
דער פינפטער: אידן זענען איין שעפעלע צווישן זיבעציג וועלף, פארטריבן צווישן שונאים, און זיי בלייבן קיים. דער זעקסטער: אנדערע קליינע פעלקער רירט קיינער נישט, און אידן האסט מען. דער זיבעטער: די תורה האט פאראויסגעזאגט אז זיי וועלן בלייבן מתי מספר. פון יצחק און ישמעאל זענען היינט ארום פופצן מיליאן אידן קעגן דריי ביז פיר הונדערט מיליאן אראבער. ז
א נבואה קעגן שכל; תרגום השבעים
צוריק צום ערשטן וואונדער, באטאנט דער משגיח אז די הבטחה פון נצחיות איז קעגן יעדן שכל. דער וועטער פאראויסזאגער רעכנט זיך אויס און זאגט נאר פאראויס וואס איז מסתבר. די תורה האט פאראויסגעזאגט עפעס וואס איז גארנישט מסתבר, און עס איז מקוים געווארן.
אמיתות התורה איז שוין געווען מבואר די פריערדיגע וואכן פון דעם וואס זי איז געגעבן געווארן פאר א גאנץ פאלק. אויף דער טענה אז איינער האט אזעלכע נבואות שפעטער אריינגעשטעקט, ענטפערט דער משגיח פון די גוים'ס אייגענעם חשבון. אונטער דער מלוכה פון יון האט דער קעניג תלמי אריינגעזעצט זיבעציג חכמים אין אפגעטיילטע צימערן, צו איבערטייטשן די תורה אויף גריכיש. י
די גמרא דערציילט אז זיי האבן געטוישט פסוקים וואס קענען פירן צו א טעות, ווי דעם אנהייב פון בראשית, כדי מ'זאל נישט טייטשן אז א געט מיטן נאמען בראשית האט באשאפן אלקים, און אלע זיבעציג האבן געמאכט די זעלבע שינויים. די גוים פארמאגן נאך היינט דעם תרגום השבעים, פון לאנג פאר זייער אמונה, ממילא איז גארנישט געטוישט געווארן. י,כ
מראי מקומות
תורה
- א Devarim 32:7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:02
- ד לכאורה Parshiyos Nitzavim, Vayelech and Haazinu (Devarim 29-32) מפתח אינעם אויסשרייב: 9:56
- ו לכאורה Vayikra 26:44 מפתח אינעם אויסשרייב: 19:41
- ז לכאורה Devarim 4:27 מפתח אינעם אויסשרייב: 19:41, 30:40
- ט לכאורה Devarim 4:30 מפתח אינעם אויסשרייב: 28:27
- כ Bereishis 1:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 39:49
נביאים
כתובים
תלמוד בבלי
ראשונים
עיקרי הדברים
- 0:02 משה רבינו זאגט פאר כלל ישראל אין פרשת האזינו נישט נאר צו געדענקען די היסטאריע, נאר זי צו לערנען און פארשטיין.
- 2:17 די מגילה לערנט השגחה פרטית: יעדע זאך וואס געשעט אויף דער וועלט, גרויס אדער קליין, ווערט געפירט פון השם יתברך צו זיין תכלית, וואס דרייט זיך ארום כלל ישראל.
- 10:00 משה רבינו האט פאראויסגעזאגט די גאנצע צוקונפטיגע היסטאריע פון כלל ישראל, און דאס וואס עס איז מקוים געווארן ווייזט אויף אמיתות התורה, ווי דער רמב"ן שרייבט צום סוף פון האזינו.
- 13:19 די תשובה באוועגונג אין ארץ ישראל ברענגט אסאך מענטשן צוריק דורך קורסן אין אידישער היסטאריע, צווישן זיי איינס וואס הייסט "די זיבן וואונדער פון דער היסטאריע".
- 16:35 די זיבן וואונדער זענען צוזאמענגעפלאכטן אין איין גרויסן וואונדער: א קלארע ראיה אז רבונו של עולם פירט די וועלט צוליב כלל ישראל.
- 35:41 די הבטחה אז אידן וועלן זיין אן אומה נצחית איז קעגן יעדן שכל, נישט ווי א פאראויסזאג וואס איז מסתבר, און פונדעסטוועגן איז זי מקוים געווארן.
- 37:55 דער תרגום השבעים, וואס די גוים אליין פארמאגן, ווייזט לויט זייער אייגענעם חשבון אז די תורה איז שוין געווען לאנג פאר זייער אמונה, ממילא האט מען נישט שפעטער צוגעלייגט די נבואות.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 1:56 פארוואס מוז מען ליינען די מגילה ביינאכט און איבערחזרן ביים טאג, ווען קיין אנדערע קריאה, ווי קריאת התורה, ווערט נישט איבערגעחזרט?
תירוץ: 7:24 דאס ערשטע מאל זעט מען נאך נישט דעם נס; ערשט צום סוף ווערט קלאר אז יעדער פרט איז א טייל דערפון, און דאס צווייטע מאל ליינט מען שוין פונעם אנהייב מיט שמחה און שבח והודאה.
-
קשיא: 5:00 פארוואס דערציילט די מגילה וועגן ושתי, דאס זוכן א נייע מלכה און בגתן ותרש, זאכן וואס א ישיבה בחור דארף נישט ליינען?
תירוץ: 6:21 ווען המן ווערט אויפגעהאנגען און מרדכי ווערט משנה למלך, ווערט קלאר אז יעדע פון די מעשיות איז געווען א טייל פונעם נס.
-
קשיא: 32:03 יצחק און ישמעאל זענען געווען צוויי ברידער; פארוואס זענען ישמעאל'ס קינדער הונדערטער מיליאנען און אידן נאר ארום פופצן מיליאן?
תירוץ: 32:54 ווייל השם יתברך האט געזאגט אז אידן וועלן בלייבן מתי מספר צווישן די פעלקער.
געדאנקען
- 7:24 מ'ליינט די מגילה ביינאכט און נאכאמאל ביים טאג, ווייל ביים ערשטן מאל זעט מען ערשט צום סוף אז יעדער פרט איז געווען א טייל פונעם נס; דאס צווייטע מאל קען מען שוין ליינען פונעם אנהייב מיט שמחה און מיט שבח והודאה.
- 4:55 די מעשיות אין דער מגילה זעען אויס ווי צייטונג קאלומנעס וואס א ישיבה בחור דארף נישט ליינען, און צום סוף פאלן זיי אלע צוזאמען; דאס איז דער גאנצער ענין: דער נס איז באהאלטן אין נאטורליכע געשעענישן.
- 8:28 מ'דארף לערנען היסטאריע מיט דער טיפקייט ווי מ'לערנט א תוספות; אזוי געלערנט ווייזט זי אז די מלחמות און די גורל פון די פעלקער דרייען זיך אלע ארום דעם קליינעם אידישן פאלק.
- 12:09 השם יתברך איז פארשטעלט אין דער היסטאריע; די מגילה לערנט אז ער באהאלט זיך, און דערנאך באווייזט ער זיך דורך דעם נס.
- 35:55 א פאראויסזאגער זאגט נאר פאראויס וואס איז מסתבר, אבער די תורה האט פאראויסגעזאגט עפעס וואס איז גארנישט מסתבר, אז א פאלק אין גלות וועט אייביג בלייבן, און עס איז מקוים געווארן.
- 23:08 די קריסטן האבן גענומען די אמונה אין איין באשעפער פון אידן, נאר זיי האבן עס געמאכט גרינג און ארויסגעלאזט שבת, שמיטה און די הלכות פון אידישן משפחה לעבן, וואס, זאגט דער משגיח, א גוי קען נישט היטן.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 8:22 דער משגיח זאגט אז מ'זאל נישט נאר ליינען היסטאריע נאר זי לערנען מיט הבנה, ווי מ'לערנט א תוספות, כדי צו זען אז אלעס דרייט זיך ארום כלל ישראל.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אחשורוש, אלכסנדר מוקדון, בגתן און תרש, דער רמב"ן, המן, ושתי, יצחק אבינו, ישמעאל, מאכמעד, מרדכי הצדיק, משה רבינו, תלמי המלך
ערכים בעלי תשובה, גלות, השגחה פרטית, נס, רבונו של עולם, שמיטה