Vayetze
קאטאלאג: Y 05 Current ויצא נומ׳ 7 תשס"ט (2008–09) אידיש 36 מינ׳
שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם נאמען פונעם פייל.
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז דער רבונו של עולם איז באהאלטן אין דער וועלט און מ'געפינט אים נאר דורך התבוננות, אבער אידן זעען אים קלאר אין דער תורה, און ער ווייזט עס מיט צוויי דוגמאות: שבט לוי צווישן די וואס לערנען תורה מיט אידן, און די טיפקייט פון דער תורה וואס האט נישט קיין סוף.
דער משגיח עפנט מיט דעם אז דאס ווארט עולם קומט פון העלם, באהאלטן: דער אייבערשטער פירט יעדע קלייניגקייט אין דער וועלט, אבער מ'זעט אים נאר ווען מ'איז זיך מתבונן, און דערפאר זאגן די אפיקורסים אז די וועלט איז געווארן פון זיך אליין. אידן, זאגט ער, קענען זען דעם רבונו של עולם קלאר אין דער תורה, און ער ברענגט צוויי דוגמאות. ערשטנס, משה רבינו האט געבענטשט שבט לוי אז זיי זאלן לערנען די משפטים מיט אידן, און מ'זעט עס: רוב ראשי ישיבות אין תורה ודעת און רוב גרויסע מפרשים אויפן שולחן ערוך זענען געווען כהנים אדער לויים, הגם דער רמב"ם לערנט אז יעדער קען צוקומען צו דער קדושה. צווייטנס, די תורה האט נישט קיין סוף: א קינד און אן אלטער גדול לערנען דעם זעלבן חומש און די זעלבע בבא מציעא און זעען אלעמאל נייע זאכן, ווייל זי איז געגעבן מיט נבואה און רוח הקודש, נישט אזוי ווי די ביכער פון א פראפעסאר. ער ענדיגט מיט א מעשה פון א פרומען וויסנשאפטלער וואס האט אנגעוויזן דעם שקר פון די כופרים.
ענינים: דער כח און די מעלה פון תורה · יסודי האמונה · תורה מן השמים און די מסורה · חז"ל און גדולי ישראל
סדר השיעור
-
0:00 עולם מיינט באהאלטן
דער משגיח ערקלערט אז עולם קומט פונעם לשון העלם, ברענגט דעם ראשית חכמה אז נישט דער גיהנום נאר די וועלט ליגט אין גאס, און ווייזט ווי די באהאלטענע השגחה לאזט די אפיקורסים זאגן אז די וועלט איז געווארן פון זיך אליין. מיט א משל פון א רייכן אפיקורס'ס הויז ווייזט ער אז דורך התבוננות זעט מען דעם רבונו של עולם.
-
5:34 שבט לוי ווי די לערער פון תורה
דער משגיח זאגט אז אידן זעען דעם רבונו של עולם קלאר אין דער תורה און ברענגט די ערשטע דוגמא: משה רבינו'ס ברכה אז שבט לוי זאל לערנען די משפטים. ער דערציילט אז פון צען ראשי ישיבות אין תורה ודעת זענען זיבן געווען כהנים אדער לויים, און ער גייט דורך די מפרשים ארום דעם שולחן ערוך, רובם כהנים אדער לויים.
-
12:07 קורצע הלכה ספרים און מלכות
ווען די דורות זענען שוואכער געווארן האט מען געשריבן קורצערע הלכה ספרים: די משנה ברורה, דער ערוך השולחן און דער שולחן ערוך הרב, וועמענס מחברים זענען געווען ישראלים. דער משגיח ערקלערט אז די חסידישע רביים און דער בעל התניא, אייניקלעך פון דוד המלך, זענען א בחינה פון מלכות, אן אנדער זאך ווי די מורי הוראה פון שבט לוי.
-
15:26 דער בריסקער דרך און דער רמב"ם
דער משגיח באשרייבט ווי דער דרך פון רבי חיים בריסקער האט זיך פארשפרייט ווען די דורות זענען שוואכער געווארן, און אז צווישן זיינע גרויסע תלמידים זענען געווען כהנים; אין זיין אייגענעם בית המדרש זענען דא אסאך מער כהנים ווי זייער חלק. דערנאך ברענגט ער דעם רמב"ם אז יעדער איד וואס גיט זיך אפ מיט תורה ווערט הייליג ווי די כהנים און לויים, ממילא קען אויך א נישט-לוי ווערן א גרויסער תלמיד חכם.
-
20:12 דער זעלבער חומש פאר א גאנץ לעבן
די צווייטע דוגמא: א קינד אין סקול טוישט זיינע ביכער יעדן טערמין, אבער א אידיש קינד לערנט דעם זעלבן חומש ווען ער איז פינף יאר אלט און ווען ער איז אכציג, און די זעלבע בבא מציעא ווען ער איז אכט און ווען ער איז א גדול, אזוי ווי דער חתם סופר, דער גר"א, דער רמב"ם און דער רא"ש. דער משגיח ערקלערט אז דאס איז ווייל די תורה איז געגעבן מיט נבואה און די גמרא מיט רוח הקודש, און דעם אייבערשטנס תורה איז נצחי.
-
27:02 נייע חידושים יעדעס יאר; די וויסנשאפטלער
א פראפעסאר פארשטייט באלד זיין בוך און דארף א נייעם בוך פאר נייע זאכן, אבער א תלמיד חכם זעט יעדעס יאר נייע זאכן אין דער זעלבער גמרא, און דער משגיח פארבינדט עס מיט דעם פסוק אז דער אייבערשטער האט געגעבן זיינע משפטים נאר פאר אידן. גרויסע צדיקים האבן יעדעס יאר געזאגט א נייעם קונטרס אויף דער סדרה, אזוי ווי מ'זעט אין חתם סופר און שפת אמת. ער לייגט צו אז די גוים וועלן געשטראפט ווערן פאר נישט דערקענען דעם בורא, און אז וויסנשאפטלער זענען נישט מער כופרים ווי א בעקער, נאר מ'שטעלט זיי צו א מיקראפאן.
-
32:14 דער פרומער הויפט פון דער אטאמישער קאמיסיע מעשה
דער משגיח דערציילט ווי מיט א פערציג יאר צוריק האט דער פרומער איד וואס איז געשטאנען בראש פון דער פעדעראלער אטאמישער קאמיסיע גערעדט אין זיין ישיבה און אנגעוויזן דעם שקר פון די כופרישע וויסנשאפטלער. ער ענדיגט אז א גוי מוז זיך מתבונן זיין כדי צו קומען צום רבונו של עולם, אבער אידן זעען אים, ווי די צוויי דוגמאות פון שבט לוי און פון דער טיפקייט פון דער תורה ווייזן.
דער שיעור, אויסגעשריבן
עולם מיינט באהאלטן
דער משגיח עפנט מיט דעם ווארט עולם, וואס קומט פונעם לשון העלם, באהאלטן. ער ברענגט דעם ראשית חכמה וואס רעדט וועגן דעם אויב מ'וואלט געזען דעם גיהנום אין גאס, און דרייט עס איבער: דער גיהנום איז באהאלטן, און די וועלט ליגט אין גאס. דער אייבערשטער גיט אכטונג אויף די קלענסטע בריאה און אויף אונזער פרנסה און געזונט, אבער מ'זעט עס נישט. א
דערפאר זאגן די אפיקורסים אז די וועלט איז געווארן פון זיך אליין. א רייכער אפיקורס וואלט קיינמאל נישט געזאגט אז זיין הויז מיט'ן גארטן איז געווארן פון זיך אליין; ער זאגט עס נאר אויף דער וועלט ווייל ער וויל נישט גלייבן אין חומש. ווער ס'איז זיך מתבונן, זאגט דער משגיח, זעט דעם רבונו של עולם.
שבט לוי ווי די לערער פון תורה
אידן, זאגט דער משגיח, זעען דעם רבונו של עולם פשוט מיט די אויגן אין דער תורה, ווי דורך א קליין לעכל אין דעם קאלדרע וואס דעקט צו די וועלט. די ערשטע דוגמא איז משה רבינו'ס ברכה אז שבט לוי זאל לערנען די משפטים מיט אידן. די לויים האבן נישט געהאט קיין נחלה כדי זיי זאלן קענען טון די עבודה און לערנען, און מ'זעט אז די מלמדי תורה שטאמען פון שבט לוי. ב
קורצע הלכה ספרים און מלכות
ווען די דורות זענען שוואכער געווארן, האט מען געשריבן קורצערע ספרים כדי מ'זאל וויסן די הלכה אן זיך מפלפל זיין: דעם חפץ חיים'ס משנה ברורה, דעם ערוך השולחן, און דעם שולחן ערוך הרב, וואס א גרויסער חלק דערפון איז פארברענט געווארן. זייערע מחברים זענען געווען ישראלים. דער בעל התניא און די חסידישע רביים, ערקלערט דער משגיח, שטאמען פון דוד המלך, און דאס איז מלכות, אן אנדער זאך אינגאנצן. י,כ,ל
דער בריסקער דרך און דער רמב"ם
דאס זעלבע איז אין לומדות. ווען די אלטע ספרים זענען געווארן צו שווער, האט דער אייבערשטער אראפגעשיקט א נייעם דרך דורך רבי חיים בריסקער, און צווישן זיינע גרויסע תלמידים איז געווען רבי שמעון שקאפ, א כהן. אין דעם משגיח'ס בית המדרש, ווען די כהנים גייען דוכנען, זענען זיי אסאך מער ווי זייער חלק.
דער זעלבער חומש פאר א גאנץ לעבן
די צווייטע דוגמא איז די טיפקייט פון דער תורה. א בחור אין סקול באקומט יעדן טערמין נייע ביכער, שווערער און מיט קלענערע אותיות. א אידיש קינד לערנט דעם זעלבן חומש ווען ער איז פינף, ווען ער ווערט בר מצוה און ווען ער איז אכציג; דער חתם סופר, וואס האט געשריבן אויף חומש, האט גענוצט דעם זעלבן. ס
אזוי אויך בבא מציעא: מ'לערנט עס מיט אכט יאר און נאכאמאל ווי א תלמיד חכם, ווי דער חתם סופר און דער גר"א מיט זיבעציג יאר, און דער רמב"ם און דער רא"ש, און יעדעס מאל זעט מען נייע זאכן. דאס איז ווייל די תורה איז געגעבן מיט נבואה און די גמרא מיט רוח הקודש, וואס האט נישט קיין סוף; דער רבונו של עולם איז נצחי און זיין תורה איז נצחי.
נייע חידושים יעדעס יאר; די וויסנשאפטלער
א פראפעסאר פארשטייט באלד זיין בוך; ווען ס'קומען נייע זאכן, דארף מען דרוקן א נייעם בוך. א תלמיד חכם זעט יעדעס יאר נייע זאכן אין דער זעלבער גמרא, און דער משגיח פארבינדט עס מיט דעם פסוק אז דער אייבערשטער האט געגעבן זיינע משפטים נאר פאר אידן. גרויסע צדיקים האבן יעדעס יאר געזאגט נייע תורה אויף דער סדרה, ווי מ'זעט אין חתם סופר און שפת אמת וואו יעדעס שטיקל איז צוגעצייכנט מיט'ן יאר. נ,ס,ע
די גוים וועלן געשטראפט ווערן פאר נישט דערקענען דעם רבונו של עולם דורך התבוננות. וויסנשאפטלער, לייגט ער צו, זענען נישט מער כופרים ווי א בעקער; נאר דעם וויסנשאפטלער שטעלט מען צו א מיקראפאן.
דער פרומער הויפט פון דער אטאמישער קאמיסיע
מיט א פערציג יאר צוריק איז דער הויפט פון דער פעדעראלער אטאמישער קאמיסיע, א פרומער איד, געקומען פון וואשינגטאן רעדן אין דעם משגיח'ס ישיבה. ער איז געזעסן און געלערנט אין בית המדרש ביז זיין דרשה, און דערנאך אנגעוויזן דעם שקר פון די כופרישע וויסנשאפטלער, און אז אן אמת'ער וויסנשאפטלער וואס זעט די גדלות פונעם אייבערשטן קען זיין א גרעסערער מאמין. א גוי מוז זיך מתבונן זיין, ענדיגט דער משגיח, אבער אידן זעען עס, ווי ביידע דוגמאות ווייזן.
מראי מקומות
תורה
כתובים
ראשונים
אחרונים און חסידות
- א Reishis Chochmah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 0:28
- ג Shulchan Aruch (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 7:56
- ד Magen Avraham (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 7:56
- ו Shach (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 7:56
- י Mishnah Berurah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 12:20
- ל Shulchan Aruch HaRav (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 12:20
- ס Chasam Sofer on the Torah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 22:08, 27:17
- ע Sfas Emes (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 27:17
אנדערע
- ה Turei Zahav (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 7:56
- ז Chelkas Mechokek (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 7:56
- ח Nesivos HaMishpat (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 7:56
- ט Ketzos HaChoshen (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 7:56
- כ Aruch HaShulchan (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 12:20
עיקרי הדברים
- 0:28 די וועלט הייסט עולם ווייל די השגחה פונעם אייבערשטן איז באהאלטן אין איר; נאר דער וואס איז זיך מתבונן קומט צו זען אז ס'איז דא א רבונו של עולם.
- 5:34 אידן קענען זען דעם רבונו של עולם פשוט מיט די אויגן אין דער תורה און אין אידישקייט, ווי דורך א קליין לעכל אין דעם קאלדרע וואס דעקט צו די וועלט.
- 6:46 משה רבינו'ס ברכה אז שבט לוי זאל לערנען די משפטים מיט אידן זעט מען בפועל: א שטיקל מער ווי זייער חלק פון די ראשי ישיבות און פון די גרויסע פוסקים און מפרשים זענען געווען כהנים און לויים.
- 18:41 לויט דעם רמב"ם קען אויך א איד וואס איז נישט פון שבט לוי זיך אפגעבן מיט תורה און ווערן א גרויסער תלמיד חכם; פאר א לוי איז עס נאר גרינגער.
- 23:34 די תורה האט נישט קיין סוף: דער זעלבער חומש און די זעלבע גמרא דינען א מענטש פון קינדווייז ביז דער עלטער, און יעדעס מאל זעט ער דארט נייע זאכן.
- 26:27 דאס איז ווייל די תורה איז געגעבן מיט נבואה און די גמרא איז געשריבן מיט רוח הקודש; דער רבונו של עולם איז נצחי און זיין תורה איז נצחי, נישט אזוי ווי די ביכער פון א פראפעסאר.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 4:13 פארוואס זאגט דער אפיקורס, וואס וואלט קיינמאל נישט געזאגט אז זיין הויז איז געווארן פון זיך אליין, אז די גאנצע וועלט איז געווארן פון זיך אליין?
תירוץ: 4:39 ווייל ער וויל נישט גלייבן אין חומש, מוז ער מאכן זיין אייגענע טעאריע ווי אזוי די וועלט איז געקומען.
-
קשיא: 26:16 פארוואס קען א מענטש נוצן די זעלבע בבא מציעא פון אכט יאר ביז ער איז אן אלטער גרויסער תלמיד חכם, נישט אזוי ווי די ביכער פון סקול?
תירוץ: 26:27 ווייל די תורה איז געגעבן מיט נבואה און די גמרא איז געשריבן מיט רוח הקודש, וואס האט נישט קיין סוף; ס'איז די תורה פונעם רבונו של עולם וואס איז נצחי.
-
קשיא: 31:05 זענען וויסנשאפטלער מער כופרים ווי פשוט'ע מענטשן?
תירוץ: 31:19 ניין; אסאך וויסנשאפטלער זענען פרום, און ס'זענען נישט מער כופרים צווישן זיי ווי צווישן בעקערס, נאר א וויסנשאפטלער שטעלט מען צו א מיקראפאן.
מעשיות
-
32:18 דער פרומער הויפט פון דער אטאמישער קאמיסיע
מיט א פערציג יאר צוריק, נאכדעם וואס אמעריקע האט ערפינדן די אטאמישע באמבע מיט וועלכער מ'האט געווינען די מלחמה אין יאפאן, האט די רעגירונג אויפגעשטעלט א פעדעראלע אטאמישע קאמיסיע מיט א גאנצע רייע וויסנשאפטלער. דער הויפט פון זיי אלע איז געווען א פרומער איד, און די ישיבה האט אים איינגעלאדן צו רעדן. ער איז געקומען פון וואשינגטאן, איז אנגעקומען א ביסל פריער און איז געזעסן און געלערנט אין בית המדרש ביז ס'איז געקומען די צייט פון זיין דרשה. אין דער דרשה האט ער צעבראכן די טענות פון די כופרישע וויסנשאפטלער, אנגעוויזן ווי פאלש זיי זענען, און געוויזן אז אן אמת'ער וויסנשאפטלער וואס זעט די גדלות פונעם אייבערשטן קען נאך זיין א גרעסערער מאמין.
געדאנקען
- 1:11 דער משגיח דרייט איבער דעם משל פונעם ראשית חכמה: נישט דער גיהנום נאר די וועלט ליגט אין גאס, און איר בעל הבית איז באהאלטן, און דאס איז פונקט פארוואס דאס ווארט עולם מיינט העלם.
- 3:42 דער אפיקורס וואלט אויסגעלאכט איינעם וואס זאגט אז זיין הויז איז געווארן פון זיך אליין, און דאך זאגט ער עס אויף דער גאנצער וועלט; דער משגיח ערקלערט אז ער מוז מאכן זיין אייגענע טעאריע נאר ווייל ער וויל נישט גלייבן אין חומש.
- 7:56 משה רבינו'ס ברכה צו שבט לוי קען מען נאכקוקן אין דער מציאות: פון צען ראשי ישיבות אין תורה ודעת זענען זיבן געווען כהנים אדער לויים, און אזוי אויך רוב פון די מפרשים ארום דעם שולחן ערוך, א סימן פונעם רבונו של עולם וואס מ'זעט אין דער וועלט פון תורה.
- 14:32 דער משגיח מאכט א חילוק צווישן צוויי ליניעס פון מנהיגי ישראל: די מורי הוראה פון שבט לוי, און די חסידישע רביים, ווי דער בעל התניא, וואס שטאמען פון דוד המלך און טראגן די בחינה פון מלכות.
- 26:43 דאס וואס דער זעלבער חומש און די זעלבע גמרא דינען א מענטש א גאנץ לעבן, מיט נייע זאכן אין יעדע מדריגה, איז אליין א ראיה אז די תורה איז מן השמים, ווייל קיין בוך פון א בשר ודם איז נישט אזוי.
- 31:26 כפירה האט נישט צו טון מיט וויסנשאפט: א בעקער אדער א ליכטמאכער קען אויך זיין א כופר, נאר דעם בעקער שטעלט מען נישט צו קיין מיקראפאן.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען דוד המלך, דער בעל התניא, דער ווילנער גאון, דער חפץ חיים, דער חתם סופר, דער רא"ש, דער רמב"ם, משה רבינו, ר' חיים בריסקער, ר' מאיר אריק, ר' שמעון שקאפ
ערכים אפיקורס, השגחה פרטית, התבוננות, כפירה, מלכות, נחלה, רבונו של עולם, רוח הקודש, תורה מן השמים