Shelach
קאטאלאג: Y 05 Current שלח נומ׳ 35 תשס"ט (2008–09) אידיש 41 מינ׳
שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם נאמען פונעם פייל.
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח רעדט צו בחורים פארן זומער, ווי אזוי קעמפ קען ווערן אן ארט פון קידוש השם: צו ברעכן דעם אייגענעם רצון פארן אייבערשטן, זיך האלטן ווייט פון פאליטיק און מחלוקת, צניעות, העלפן א חבר, און קומען צו אהבת השם דורך קוקן אויף דער שיינקייט פון דער בריאה.
דער משגיח עפנט מיט לויב פאר די בחורים פארן קידוש השם וואס זיי האבן געמאכט א שבת אין מאנסי, און זאגט אז אין קעמפ קען מען אויך מאכן א קידוש השם אדער חס ושלום פארקערט. מסירת נפש, ערקלערט ער, מיינט צו ברעכן דעם אייגענעם רצון פאר דעם רצון השם, נאכאמאל און נאכאמאל. ער ווארנט נישט צו זיין קעגן די הנהלה פון קעמפ, נישט זיך ארומטענהן וועגן רביים און חסידות'ן, און זיך נישט מישן אין פאליטיק; ער ברענגט א רב וואס האט געזאגט אז דערפאר וואקסן נישט קיין גדולי ישראל. פון דוד המלך'ס ווערטער אין תהלים ל"ד ווייזט ער אז יראת השם מיינט היטן די צונג און זוכן שלום, נישט דאס לבוש. ער בעט צניעות און מ'זאל העלפן א שוואכערן חבר מיט זיין צייט. דערנאך ברענגט ער דעם רמב"ם אז מ'קומט צו אהבת השם דורך זיך מתבונן זיין אין דער בריאה: די שקיעה, ברכי נפשי, די פייגל און חיות, די מעשה מיט ר' שרגא פייוול, און פרק שירה. צום סוף רעדט ער וועגן זיין א שליח פונעם אייבערשטן און מאכן ברכות מיט כוונה.
ענינים: זומער און בין הזמנים · אהבת השם און דביקות · מסירת נפש
סדר השיעור
-
0:00 דער שבת אין מאנסי און די קעמפס
דער משגיח דערציילט די בחורים פונעם קידוש השם וואס זיי האבן געמאכט א שבת אין מאנסי, ווי א ראש ישיבה האט איבערגעגעבן אז זיי האבן אריינגעברענגט א רוח חדש, פרי אויפגעשטאנען צו לערנען און גוט געדאוונט. ער זאגט אז אין קעמפ קען מען אויך מאכן א קידוש השם אדער חס ושלום א חילול השם, און קידוש השם איז די גרעסטע זאך.
-
3:33 מסירת נפש: אוועקגעבן דעם אייגענעם רצון
דער משגיח ערקלערט אז מסירת נפש מיינט איבערקומען דעם אייגענעם רצון פארן רצון השם, וואס א מענטש קען טון פופציג אדער זעכציג מאל א יאר, און בעטן דעם אייבערשטן ער זאל געבן דעם כח. א בחור וואס פירט זיך גוט און איז א ביישפיל פאר אנדערע מאכט א גרויסן קידוש השם; דאס פארקערטע איז נישט האבן קיין געדולד און האלטן פאר א העלדישקייט נישט צו פאלגן די הנהלה פון קעמפ.
-
8:21 זיך האלטן ווייט פון מחלוקת און פאליטיק
דער משגיח ווארנט די בחורים וואס קומען זיך צוזאמען מיט בחורים פון אנדערע חסידות'ן, זיך נישט צו טענהן וועמענס רבי איז גרעסער, און זיך נישט מישן אין דער פאליטיק פון ארץ ישראל. ער דערציילט פון בחורים וואס זענען געקומען צו א רב זיך באקלאגן אויף אן אנדערע פארטיי, און דער רב האט געענטפערט אז ווען ער איז געווען א בחור האבן בחורים זיך נישט פארנומען מיט פאליטיק, און דערפאר וואקסן היינט נישט קיין גדולי ישראל.
-
11:34 דוד המלך לערנט וואס איז יראת השם
דער משגיח זאגט אז רעדן אויף א גאנצע קהילה איז א סך ערגער לשון הרע ווי רעדן אויף איין איד. דערנאך ברענגט ער דוד המלך'ס רוף אין תהלים ל"ד, "לכו בנים שמעו לי יראת ה' אלמדכם", און ווייזט פון די פסוקים דערנאך אז יראת השם מיינט היטן די צונג און נאכיאגן שלום, נישט לאנגע פיאות אדער שיינע מלבושים.
-
15:06 צניעות אין קעמפ און העלפן חברים
דער משגיח רעדט וועגן צניעות אין קעמפ, ביים סווימינג פול און ביי די שאוערס, בעט מ'זאל מאכן תקנות דערין, און זאגט די בחורים זיך צו דערווייטערן פון די וואס פירן זיך נישט בצניעות, ווייל עס כאפט זיך אן. דערנאך בעט ער מ'זאל העלפן א שוואכערן חבר, און ברענגט דעם סטייפלער אז אוועקגעבן א חלק פון זיין לערן־צייט צו העלפן א צווייטן איז צדקה.
-
20:13 קומען צו אהבת השם דורך דער בריאה
דער משגיח ברענגט דעם רמב"ם אז דער וועג צו אהבת השם איז זיך מתבונן זיין אין דער בריאה, און שטעלט אקעגן די שטאט, וואו בילדינגס פארשטעלן זי, מיט די פעלדער, ביימער און בלומען אין קעמפ. ער ברענגט די ברכת האילנות, אז די ביימער זענען באשאפן כדי מענטשן זאלן הנאה האבן, און דערציילט ווי ער פלעגט נעמען זיין משפחה ארויף אויף א בארג צו זען די שקיעה און זאגן ברכי נפשי, און זאגט די בחורים זיי זאלן אזוי טון נאך מנחה.
-
26:34 פארוואס דוד פלאצט ארויס מיט "מה רבו"
דער משגיח ברענגט די קשיא פון צדיקים פארוואס דוד המלך רייסט איבער אינמיטן ברכי נפשי מיט "מה רבו מעשיך ה'", און זייער תירוץ אז ער איז אזוי נתפעל געווארן פון דער שיינקייט פון דער בריאה אז ער האט זיך נישט געקענט איינהאלטן. ער לייגט צו אז דער אייבערשטער האט געקענט מאכן די וועלט נאר פראקטיש, און האט זי געמאכט שיין, און ער טייטשט אין זמר "צפרא ורמשא" אז אינדערפרי זינגען די פייגל און ביינאכט די אינסעקטן.
-
31:29 ר' שרגא פייוול ביים פענסטער; די חכמה אין די באשעפענישן מעשה
דער משגיח דערציילט ווי זיין רבי, ר' שרגא פייוול מענדלאוויטש, האט געדאוונט קוקנדיג ארויס דורכן פענסטער אין קאנטרי, און ווען איינער האט אים געשטופט ער זאל קוקן אין סידור, האט ער געענטפערט אז ער קוקט יא אריין, אין דעם וואס די פסוקים אין סידור באשרייבן. דערנאך באשרייבט ער די חכמה וואס דער אייבערשטער האט אריינגעלייגט אין פייגל, פלאטערלינגען און סקווערלס, און ברענגט פרק שירה, וואו א פראש האט געזאגט צו דוד המלך אז זיין שירה איז גרעסער.
-
36:11 א שליח פונעם אייבערשטן; ברכות מיט כוונה שטייט אינעם קאטאלאג
אנגעקניפט אין פרשת שלח זאגט דער משגיח אז מ'דארף וויסן אז מ'איז א שליח פונעם אייבערשטן, געשיקט אויפצוטון געוויסע זאכן. דערנאך בעט ער די בחורים מאכן ברכות מיט כוונה, ווייל דער אייבערשטער האט געקענט שפייזן א מענטש ווי א קאר מיט גאזאלין, און האט געגעבן עסן וואס איז געשמאק און שיין, און ער ענדיגט מיט ברכות פאר א זומער מיט הצלחה אין לערנען, דאווענען און געזונט.
דער שיעור, אויסגעשריבן
דער שבת אין מאנסי און די קעמפס
דער משגיח זאגט די בחורים אז זייער שבת אין מאנסי איז געווען א גרויסער קידוש השם: א ראש ישיבה האט דערציילט אז זיי האבן אריינגעברענגט א רוח חדש, פרי אויפגעשטאנען צו לערנען און גוט געדאוונט. ער זאגט דאס ווייל אין קעמפ קען מען אויך מאכן א קידוש השם אדער חס ושלום פארקערט, דורך התמדה, דאווענען מיט כוונה און זיך היטן פון עבירות.
מסירת נפש: אוועקגעבן דעם אייגענעם רצון
מסירת נפש, ערקלערט דער משגיח, מיינט נישט נאר אוועקגעבן דאס לעבן. דאס לעבן איז פשוט דער גרעסטער רצון פון א מענטש, ממילא ווען א איד טוט אנדערש ווי ער וויל כדי צו מאכן א נחת רוח פארן אייבערשטן, איז דאס אויך מסירת נפש. דאס קען מען טון פופציג, זעכציג מאל א יאר, און בעטן דעם רבונו של עולם ער זאל געבן דעם כח צו טון זיין רצון.
א בחור וואס פירט זיך גוט און ווערט א ביישפיל פאר אנדערע, מאכט א גרויסן קידוש השם. דאס פארקערטע איז נישט האבן קיין געדולד, זיך קריגן, און האלטן פאר א העלדישקייט נישט צו פאלגן די הנהלה פון קעמפ.
זיך האלטן ווייט פון מחלוקת און פאליטיק
ווען מ'קומט זיך צוזאמען מיט בחורים פון אנדערע חסידות'ן, טאר מען זיך נישט טענהן וועמענס רבי איז גרעסער, און זיך נישט מישן אין דער פאליטיק פון ארץ ישראל. דער משגיח דערציילט פון בחורים וואס האבן זיך באקלאגט פאר א רב אויף אן אנדערע פארטיי; ער האט געענטפערט אז ווען ער איז געווען א בחור האבן בחורים זיך נישט פארנומען מיט פאליטיק, און דערפאר וואקסן היינט נישט קיין גדולי ישראל. ווען מ'הייבט אן רעדן דערפון, זאל מען אוועקגיין.
דוד המלך לערנט וואס איז יראת השם
רעדן אויף א גאנצע קהילה איז א סך ערגער לשון הרע ווי רעדן אויף איין איד. דערנאך ברענגט דער משגיח דוד המלך'ס רוף "לכו בנים שמעו לי", וואו ער זאגט צו צו לערנען יראת ה' (תהלים ל"ד, י"ב). יראת השם איז נישט לאנגע פיאות אדער א שיינער קאפעליוש; די פסוקים דערנאך טייטשן עס היטן די צונג, סור מרע, און נאכיאגן שלום (תהלים ל"ד, י"ד-ט"ו), און אלעס וואס איז א סתירה דערצו איז נישט יראת השם. א,ב
צניעות אין קעמפ און העלפן חברים
דער משגיח בעט צניעות אין קעמפ, ביים סווימינג פול און ביי די שאוערס, און האפט אז מ'וועט מאכן תקנות דערין. א בחור זאל זיך צינכטיג אנטון און זיך דערווייטערן פון די וואס פירן זיך נישט בצניעות, ווייל עס כאפט זיך אן.
נאך א גרויסער ענין אין קעמפ איז העלפן חברים. ווען א חבר איז הינטערשטעליג אין לערנען, זאל מען אים געבן א חלק פון זיין צייט; דער משגיח ברענגט דעם סטייפלער אז דאס איז צדקה, אפילו איין שעה פון צען.
קומען צו אהבת השם דורך דער בריאה
דער רמב"ם (הלכות יסודי התורה ב, ב) שרייבט אז דער וועג צו אהבת השם איז זיך מתבונן זיין אין דער בריאה. אין שטאט פארשטעלן עס די בילדינגס; אין קעמפ זעט מען פעלדער, וועלדער און בלומען. לויט דער גמרא (ברכות מ"ג ע"ב) מאכט מען אין ניסן א ברכה אויף ביימער וואס זענען באשאפן להנות בהם בני אדם, און אזוי איז די גאנצע בריאה: מ'דארף צוריקגעבן א דאנק דעם אייבערשטן פאר דער הנאה. ג,ד
פארוואס דוד פלאצט ארויס מיט "מה רבו"
צדיקים האבן געפרעגט פארוואס דוד המלך רייסט איבער ברכי נפשי מיט "מה רבו מעשיך ה'" (תהלים ק"ד, כ"ד). דער תירוץ איז אז ער איז אזוי נתפעל געווארן פון דער שיינקייט פון דער בריאה אז ער האט זיך נישט געקענט איינהאלטן. דער אייבערשטער האט געקענט מאכן די וועלט נאר פראקטיש, און האט זי געמאכט שיין כדי מענטשן זאלן הנאה האבן. ו
ר' שרגא פייוול ביים פענסטער
דעם משגיח'ס רבי, ר' שרגא פייוול מענדלאוויטש, האט אמאל געדאוונט אין קאנטרי קוקנדיג ארויס דורכן פענסטער. איינער וואס האט אים נישט געקענט האט אים געשטופט ער זאל קוקן אין סידור; האט ער געענטפערט אז מיטן ארויסקוקן קוקט ער אריין, אין די באשעפענישן, ביימער און פייגל פון די פסוקים אין סידור (תהלים קמ"ח, ז'-י'). ח
א שליח פונעם אייבערשטן; ברכות מיט כוונה
אנגעקניפט אין פרשת שלח זאגט דער משגיח אז מ'דארף וויסן אז מ'איז א שליח פונעם אייבערשטן, געשיקט אויפצוטון געוויסע זאכן.
ער בעט מ'זאל מאכן ברכות מיט כוונה, אפילו אויף אן אייסקרים. דער אייבערשטער האט געקענט מאכן אז א מענטש זאל לויפן אויף גאזאלין ווי א קאר; אנשטאט דעם האט ער געגעבן ארענזש דזשוס, וויין און געלע באנאנעס, געשמאק און שיין. ער ענדיגט מיט ברכות פאר הצלחה אין לערנען, דאווענען און געזונט.
מראי מקומות
כתובים
תלמוד בבלי
ראשונים
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 2:39 קעמפ איז אן ארט וואו א בחור קען מאכן א גרויסן קידוש השם מיט התמדה, דאווענען מיט כוונה און זיך היטן פון עבירות, אדער חס ושלום פארקערט.
- 4:02 מסירת נפש מיינט נישט נאר אוועקגעבן דאס לעבן; יעדעס מאל וואס א איד טוט אנדערש ווי זיין רצון כדי צו טון דעם רצון השם, איז דאס מסירת נפש און קידוש השם.
- 8:45 בחורים דארפן זיך נישט מישן אין פאליטיק און אין מחלוקת צווישן חסידות'ן און רביים, און אוועקגיין ווען מ'הייבט אן רעדן דערפון.
- 13:01 יראת השם, ווי דוד המלך לערנט, איז היטן די צונג און זוכן שלום, נישט לאנגע פיאות אדער א שיינער קאפעליוש.
- 20:23 לויטן רמב"ם קומט א מענטש צו אהבת השם דורך זיך מתבונן זיין אין דער בריאה, וואס אין קאנטרי זעט מען זי און אין שטאט איז זי פארשטעלט מיט בילדינגס.
- 22:21 דער אייבערשטער האט באשאפן די וועלט נישט נאר פראקטיש נאר שיין, אז מענטשן זאלן הנאה האבן דערפון, און מ'דארף אים דאנקען פאר די הנאה.
- 37:36 יעדעס עסן וואס דער אייבערשטער גיט איז סיי גוט סיי שיין, דערפאר דארף מען מאכן ברכות מיט כוונה און אים דאנקען.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 13:01 וואס מיינט יראת השם?
תירוץ: 13:06 נישט לאנגע פיאות אדער א שיינער קאפעליוש, נאר דאס וואס דוד המלך זאגט גלייך נאכדעם וואס ער זאגט צו אים צו לערנען: היטן די צונג, סור מרע, און נאכיאגן שלום.
-
קשיא: 26:53 פארוואס רייסט דוד המלך איבער זיין באשרייבונג פון דער בריאה אין ברכי נפשי מיט "מה רבו מעשיך ה'" אנשטאט עס צו זאגן צום סוף?
תירוץ: 27:44 צדיקים האבן געענטפערט אז ער איז אזוי נתפעל געווארן פון דער שיינקייט פון דער בריאה אז ער האט זיך נישט געקענט איינהאלטן און האט געמוזט ארויספלאצן מיט לויב.
-
קשיא: 29:53 פארוואס רעדט דער זמר פון שבחים "צפרא ורמשא"?
תירוץ: 30:03 אינדערפרי זינגען די פייגל און ביינאכט די אינסעקטן; יעדער זינגט נאר אין זיין צייט, אבער א איד האט דעם כח צו זינגען סיי ביי טאג סיי ביי נאכט.
מעשיות
-
9:48 בחורים באקלאגן זיך פאר א רב וועגן פאליטיק
עטליכע בחורים זענען געקומען צו א רב זיך באקלאגן אויף אן אנדערע פארטיי, און טענהן פארוואס מ'דארף שטימען פאר זייער פארטיי. דער רב האט זיי געענטפערט אז ווען ער איז געווען א בחור האבן בחורים זיך נישט פארנומען מיט פאליטיק, און ווייל היינטיגע בחורים טוען יא, וואקסן פון זיי נישט קיין גדולי ישראל.
-
24:14 קוקן אויף דער שקיעה מיט ברכי נפשי
דער משגיח דערציילט אז ווען זיינע קינדער זענען געווען קליין און די משפחה איז געווען אין קאנטרי, פלעגט ער זיי נעמען פארנאכט ארויף אויף א בארג צו זען די שקיעה. זיי האבן געקוקט אויף די קאלירן אין די וואלקנס, רויט, גרין, בלוי און ארענזש, און גענומען א תהלים און געזאגט דעם קאפיטל ברכי נפשי.
-
31:29 ר' שרגא פייוול דאווענט ביים פענסטער
ר' שרגא פייוול מענדלאוויטש, דעם משגיח'ס רבי, איז אמאל געווען אין קאנטרי און איז געשטאנען ביים פענסטער און געדאוונט, ארויסקוקנדיג. די אידן דארט האבן נישט געוואוסט ווער ער איז, און איינער האט אים געגעבן א שטופ און געזאגט ער זאל קוקן אין סידור אריין און נישט ארויס. האט ער געענטפערט אז ער קוקט ארויס, און אזוי קוקט ער אריין, אין די פסוקים פונעם סידור וואס רעדן פון די באשעפענישן, ביימער און פייגל.
אין דער מעשה: Reb Shraga Feivel Mendlowitz
-
35:38 דוד המלך און די פראש
ווי ס'ווערט געברענגט אין פרק שירה, נאכדעם וואס דוד המלך האט פארענדיגט זיין ספר פון שירות און תשבחות צום רבונו של עולם, האט ער געהאלטן אז ס'איז א גרויסע זאך. איז א פראש אראפגעקומען ביים וואסער און געזאגט אז איר שירה איז גרעסער, ווייל זי זינגט אויך צום רבונו של עולם.
אין דער מעשה: Dovid Hamelech
געדאנקען
- 4:37 מסירת נפש איז נישט נאר אוועקגעבן דאס לעבן: ווייל דאס לעבן איז דער גרעסטער רצון פון א מענטש, איז יעדעס איבערקומען דעם אייגענעם רצון פארן רצון השם די זעלבע זאך אין א קלענערן מאס.
- 13:36 דוד המלך, ווען ער לערנט יראת השם, באשרייבט עס מיט היטן די צונג און נאכיאגן שלום; ממילא אלעס וואס איז א סתירה צו די פסוקים, ווי פרום עס זאל אויסזען, איז נישט יראת השם.
- 22:21 די ברכה אויף בליענדיגע ביימער, וואס מ'מאכט ווייל זיי זענען באשאפן אז מענטשן זאלן הנאה האבן, גייט אויף דער גאנצער בריאה: איר שיינקייט איז א מתנה פאר וואס מ'דארף צוריקגעבן א דאנק דעם אייבערשטן.
- 27:33 דאס אויפהערן מיט "מה רבו" אינמיטן ברכי נפשי ווייזט אז דוד המלך איז אזוי נתפעל געווארן פון דער שיינקייט פון דער בריאה אז ער האט נישט געקענט ווארטן ביזן סוף צו לויבן דעם אייבערשטן.
- 30:03 מיטן טייטש פון "צפרא ורמשא" אז ביי טאג זינגען די פייגל און ביינאכט די אינסעקטן, ווייזט דער משגיח אן אז א איד קען זינגען צום אייבערשטן סיי ביי טאג סיי ביי נאכט.
- 32:00 ארויסקוקן אויף דער בריאה קען אליין זיין אריינקוקן אין סידור, ווייל די פסוקים וואס מ'זאגט באשרייבן פונקט דאס וואס מ'זעט.
- 38:06 דער אייבערשטער האט געקענט מאכן אז א מענטש זאל לעבן פון עפעס ווי גאזאלין; וואס ער האט געגעבן עסן וואס איז געשמאק און שיין, איז א טעם צו מאכן יעדע ברכה מיט כוונה.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 3:04 דער משגיח בעט די בחורים צו מאכן א קידוש השם אין קעמפ מיט התמדה, דאווענען מיט כוונה און זיך היטן פון עבירות.
- 8:45 ער זאגט זיי זאלן זיך נישט מישן אין פאליטיק אדער אין טענות וועגן רביים, און אוועקגיין ווען מ'הייבט אן אזעלכע שמועסן.
- 16:09 ער בעט זיי זאלן זיך פירן בצניעות אין קעמפ און זיך דערווייטערן פון בחורים וואס פירן זיך נישט אזוי.
- 18:05 ער בעט זיי זאלן העלפן א חבר וואס איז שוואכער אין לערנען, און אים געבן א חלק פון זייער צייט.
- 25:49 ער לייגט פאר אז נאך מנחה זאלן זיי גיין ארויף אויף א בארג מיט חברים און מיט א תהלים, קוקן אויף דער שקיעה און זינגען ברכי נפשי, און זאלן מאכן ברכות מיט כוונה.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען דוד המלך, דער סטייפלער, דער רמב"ם, ר' שרגא פייוול מענדלאוויטש
ערכים אהבת השם, חילול השם, יראת שמים, לשון הרע, מסירות נפש, פרק שירה, צניעות, קידוש השם, רבונו של עולם, שליחות