מגילה - הוראה שבתוך ההסתר יש גילוי

קאטאלאג: אמונה א' נומ׳ ⁨14⁩ פאקעט גייד ז׳ 39 אידיש 28 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 28 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט אז די מגילה לערנט ווי אזוי צו געפינען דעם רבונו של עולם, וועמענס נאמען איז באהאלטן אין איר, הינטער די טבעיות'דיגע געשעענישן פון דער וועלט און פונעם אייגענעם לעבן.

דער משגיח עפנט מיטן סדר פון די חדשים: אין ניסן זענען די ניסים גלוים, און אדר, פונעם ווארט אדרת, א מאנטל, האט ניסים וואס זענען איבערגעדעקט מיט טבע. א משל פונעם בני יששכר, פון א קראנקן וואס ווערט געראטעוועט ווען די מעדיצין פון מזרח און דער איינציגער דאקטער פון מערב קומען אן אין דער זעלבער מינוט, ווייזט אזא באהאלטענעם נס. די מגילה איז פול מיט אזעלכע פונקטליכע צייטן, און פונדעסטוועגן שטייט נישט אין איר דער נאמען פונעם רבונו של עולם; ממילא פרעגט זיך ווי אזוי מ'מאכט א ברכה אויף אירע ניסים. דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז "המלך" אין דער מגילה מיינט דעם רבונו של עולם: דער אומבאשטענדיגער אחשורוש איז געווען נאר א ליאלקע אויף שטריקלעך. דער נאמען שטייט נישט אפן ווייל, ווי רש"י ברענגט, איז דער שם און דער כסא נישט שלם כל זמן עמלק, וואס ברענגט ספיקות אין אמונה, איז דא. פונדעסטוועגן איז דער נאמען באהאלטן אין די פסוקים, און לערנען די מגילה הייסט אים זוכן. אזוי אויך דארף מען געפינען דעם רבונו של עולם אין די צייטונגען, אין דער היסטאריע און אין די טעגליכע ניסים פונעם אייגענעם לעבן; דאס איז פורים.

ענינים: מגילת אסתר · השגחה פרטית · ניסים און טבע · ספיקות אין אמונה און עמלק

סדר השיעור

  1. 0:00 אדר: ניסים אונטער א מאנטל שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח שטעלט אנקעגן די ניסים גלוים פון ניסן מיט די ניסים פון אדר, א ווארט וואס ער פארבינדט מיט אדרת, א מאנטל, וואס זענען איבערגעדעקט מיט טבע. ער דערציילט דעם משל פונעם בני יששכר פון א קראנקן וואס ווערט געראטעוועט ווען א שיף מיט דער מעדיצין פון מזרח און א שיף מיטן איינציגן דאקטער פון מערב קומען אן אויף איין מאל.

  2. 4:15 א מגילה פון פונקטליכע צייטן אן דעם שם שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ווייזט אז די מגילה איז פול מיט געשעענישן וואס קומען פונקט אין דער ריכטיגער צייט, און ער פארבינדט אסתר מיטן רמז פון דער גמרא אויף הסתר, אינעם סוף פון גלות בבל. דערנאך פרעגט ער פארוואס דער שם שטייט נישט אין דער גאנצער מגילה, וואו אלעס איז טבעיות'דיג, און ווי אזוי מ'מאכט א ברכה אויף אירע ניסים.

  3. 8:55 "המלך" מיינט דעם רבונו של עולם: אחשורוש די ליאלקע שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז "המלך" אין דער מגילה מיינט דעם רבונו של עולם, און ער ווייזט פון אחשורוש'ס איבערדרייענישן, מיט זיינע ווייבער, זיינע שרים און זיינע שטייערן, אז ער האט נישט געהאט קיין אייגענעם ווילן. ער גלייכט אים צו א מאריאנעט וואס מ'ציט אירע שטריקלעך פון אויבן.

  4. 12:30 עמלק, ספיקות, און דער שם וואס איז נישט שלם שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ענטפערט מיט רש"י אינעם סוף פון פרשת בשלח אז דער שם און דער כסא זענען נישט שלם כל זמן עמלק איז דא. ער ערקלערט ווי יעדן מענטשנס מעשים ווירקן אויף דער גאנצער בריאה, אז עמלק, בגימטריא ספק, ברענגט ספיקות אין אמונה, און אז דערפאר שטייט אין דער מגילה "המלך" און נישט דער שם.

  5. 17:14 זוכן דעם באהאלטענעם שם, אין דער מגילה און אין די נייעס שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ווייזט ווי דער שם איז באהאלטן אין די פסוקים, אין די ראשי תיבות פון "יבוא המלך והמן היום" און למפרע אין "זה איננו שוה לי", און זאגט אז לערנען די מגילה הייסט אים זוכן. ער ווענדט עס אן אויף די פירער פון דער וועלט וואס זענען ליאלקעס, אויף א רענטגען וואס נאר א מומחה קען ליינען, און אויפן אונטערגאנג פונעם קאמוניזם, און דערציילט וואס דער סטאלינער רבי האט דערויף געזאגט מיט יארן פריער.

  6. 24:06 די גאנצע וועלט איז א מגילה: די שמחה פון געפינען דעם רבונו של עולם שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח שליסט אז די גאנצע וועלט, די היסטאריע און דאס אייגענע לעבן זענען א מגילה וואו מ'דארף געפינען דעם רבונו של עולם, ווי מ'דאנקט יעדן טאג אין מודים. מיטן בילד פון אן איבערגעטוענעם גאסט ביי דער פורים סעודה און מיטן באהאלטן-שפיל פונעם בעל שם טוב, שילדערט ער די שמחה פון געפינען דעם רבונו של עולם אינמיטן פון דער הסתרה, און דאס איז פורים.

דער שיעור, אויסגעשריבן

אדר: ניסים אונטער א מאנטל

0:14

דער משגיח דערמאנט אז די חדשים גייען אראפ פון ניסן, מיט אירע ניסים גלוים, ביז אדר. אדר קומט פון לשון אדרת, א מאנטל, ווי אינעם פסוק ביי עשו: די ניסים פון אדר זענען פונקט אזוי ניסים, נאר זיי זענען איבערגעדעקט מיט טבע. ב

1:18

ער ברענגט א משל פונעם בני יששכר פון א קראנקן וואס קען נאר געראטעוועט ווערן מיט א מעדיצין פון מזרח און מיטן איינציגן מומחה פון מערב, ביידע חדשים ווייט. פלוצלינג קומט אן א שיף מיט דער מעדיצין, און גלייך דערנאך אן אנדערע מיטן דאקטער: קיין כלל פון טבע איז נישט געבראכן געווארן, און פונדעסטוועגן איז עס בפירוש א נס. א

א מגילה אן דעם שם

4:49

דאס, זאגט דער משגיח, איז די מגילה: ושתי ווערט אוועקגערוימט, אסתר קומט אריין פונקט אין דער צייט, און אזוי ווייטער. דער מהר"ל האט א גאנצן ספר דערויף, און יעדע פרשה לייגט צו א חלק, וואס ווייזט אז א האנט פירט. אסתר איז מרומז אין דער תורה פון לשון הסתר, ווי די גמרא זאגט; אירע ניסים זענען געווען אינעם סוף פון גלות בבל, באהאלטן ווי דגים אונטערן וואסער. ג

7:05

אבער דער שם שטייט נישט אין דער גאנצער מגילה, אפילו נישט ביים קליימאקס, און אלעס איז טבעיות'דיג. ממילא פרעגט ער: ווי אזוי מאכט מען א ברכה "שעשה ניסים"? ד

"המלך" מיינט דעם רבונו של עולם

9:00

דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז "המלך" אין דער מגילה מיינט דעם רבונו של עולם, הגם דער פשט איז אחשורוש. אחשורוש איז געשפרונגען מן הקצה אל הקצה: ער האט געהרגעט זיין ווייב לויט המן'ס עצה און המן לויט זיין ווייב'ס ווערטער, באפרייט פון שטייערן און געגעבן מתנות, און צום סוף ארויפגעלייגט א מס. ווי א מאריאנעט האט ער זיך באוועגט נאר ווי מ'האט געצויגן די שטריקלעך פון אויבן. ו,ח,ט

עמלק און דער שם וואס איז נישט שלם

12:30

פארוואס זשע שטייט נישט דער שם? דער משגיח ענטפערט מיט רש"י אינעם סוף פון בשלח: דער שם און דער כסא זענען נישט שלם כל זמן עמלק איז דא. יעדן מענטשנס מעשים ווירקן אויף דער גאנצער בריאה, און עמלק איז דער כח וואס ברענגט רע אויף דער וועלט. י

14:29

עמלק איז בגימטריא ספק, און ער איז געקומען גלייך נאך "היש ה' בקרבנו אם אין". דער וואס היט כשרות און קדושה לעבט מיט אמונה שלימה, אבער די קליפה פון עמלק קען זיך אנכאפן אין א מענטש וואס איז נישט נזהר, און מ'מיינט אז די ליאלקעס טוען וואס זיי ווילן. דערפאר, כל זמן המן איז אויף דער וועלט, שטייט אין דער מגילה "המלך" און נישט דער שם. כ

זוכן דעם באהאלטענעם שם

17:26

פונדעסטוועגן, זאגט דער משגיח, איז דער שם יא אין דער מגילה, נאר באהאלטן. אין חסידישע בתי מדרשים זאגט דער בעל קורא "יבוא המלך והמן היום" בנשימה אחת, ווייל די ראשי תיבות זענען דער שם, ווי מ'ברענגט פונעם אריז"ל, פונעם זוהר און אינעם סידור פון רבי יעקב עמדין. אין "זה איננו שוה לי" איז דער שם אין די סופי תיבות למפרע, מדת הדין. לערנען די מגילה הייסט זוכן דעם שם צווישן די שורות. ל,מ,נ

19:36

אזוי אויך טוען בוש, גארבאטשאוו און שמיר נישט וואס זיי ווילן; זיי זענען ליאלקעס, ווייל "לב מלך ביד ה'". די וועלט איז ווי א רענטגען: דער פשוטער מענטש זעט שפריצן, און דער מומחה ווייסט וואס ער זעט. דער בעל אמונה געפינט דעם רבונו של עולם וואס קוקט ארויס פון צווישן די שפאלטן, און קען מאכן א ברכה אויף די ניסים. ז,ס

22:33

דאס איז אן איבונג: דערנאך קען מען געפינען דעם שם צווישן די שורות פון דער ניו יארק טיימס. דער משגיח מערקט אן אז דער קאמוניזם פאלט היינט אויסנאנד, און דערמאנט אז דער סטאלינער רבי אין וויליאמסבורג האט מיט יארן פריער געזאגט אז ער איז געקומען אויף א באשטימטע צייט.

די גאנצע וועלט איז א מגילה

24:11

די גאנצע וועלט, די היסטאריע און די נייעס, שליסט דער משגיח, איז א מגילה וואו מ'זעט דעם פלאן פונעם רבונו של עולם; דער וואס וויל נישט זען, זעט נישט. דער וואס ליינט די מגילה זעט די ניסים פון זיין אייגענעם לעבן, וואס מ'דאנקט אויף זיי יעדן טאג אין מודים. ע

25:40

ביי דער פורים סעודה קומט אריין איינער איבערגעטון ווי א רשע, און דער משגיח פרעגט אים פאר וועלכע ישיבה ער זאמלט: ס'איז נאר א פארשטעלונג. פרום הייסט וויסן אז אלעס איז אן איבערטועניש. ווי דער בעל שם טוב האט געזאגט, ווען מ'געפינט דעם רבונו של עולם דארף ער זיך מער נישט באהאלטן; די שמחה פון פורים איז אים געפינען אינמיטן פון דער הסתרה, און דעמאלט ווערט ליהודים היתה אורה. פ

מראי מקומות

תורה

  1. ב Bereishis 25:25 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:14
  2. כ לכאורה Shemos 17:7-8 מפתח אינעם אויסשרייב: 14:29

כתובים

  1. ד לכאורה Esther 7:10 מפתח אינעם אויסשרייב: 7:05
  2. ה לכאורה Esther 8:15 7:53 מפתח
  3. ז לכאורה Mishlei 21:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 19:36
  4. ח לכאורה Esther 2:18 מפתח אינעם אויסשרייב: 9:00
  5. ט לכאורה Esther 10:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 9:00
  6. מ לכאורה Esther 5:4 מפתח אינעם אויסשרייב: 17:26
  7. נ לכאורה Esther 5:13 מפתח אינעם אויסשרייב: 17:26
  8. ס לכאורה Shir HaShirim 2:9 מפתח אינעם אויסשרייב: 19:36
  9. פ לכאורה Esther 8:16 מפתח אינעם אויסשרייב: 25:40

תלמוד בבלי

  1. ג Chullin 139b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 4:49

מדרש

  1. ו Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 9:00

ראשונים

  1. י לכאורה Rashi on Shemos 17:16 מפתח אינעם אויסשרייב: 12:30

אחרונים און חסידות

  1. א Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:18

תפילה און פיוט

  1. ל Siddur of Rav Yaakov Emden (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 17:26
  2. ע לכאורה Shemoneh Esrei, Modim מפתח אינעם אויסשרייב: 24:11

עיקרי הדברים

  1. 0:14 ניסן איז דער חודש פון ניסים גלוים, און די ניסים פון אדר זענען פונקט אזוי ניסים, נאר זיי זענען איבערגעדעקט מיט טבע.
  2. 4:49 די מגילה איז געבויט פון פונקטליכע צייטן, וואס יעדע לייגט צו א חלק צום נס, און דאס ווייזט אז ס'איז דא א האנט וואס פירט, נישט קיין צופאל.
  3. 9:00 לויטן מדרש מיינט "המלך" אין דער מגילה דעם רבונו של עולם, ווייל אחשורוש איז געווען א ליאלקע וואס מ'ציט מיט שטריקלעך פון אויבן.
  4. 12:34 דער נאמען פונעם רבונו של עולם שטייט נישט אפן אין דער מגילה ווייל זיין שם און כסא זענען נישט שלם כל זמן עמלק, דער מקור פון ספיקות אין אמונה, איז דא.
  5. 19:08 לערנען די מגילה הייסט זוכן דעם רבונו של עולם'ס נאמען וואס איז באהאלטן צווישן אירע שורות, און דערנאך אים אזוי געפינען אין די נייעס, אין דער היסטאריע און אינעם אייגענעם לעבן.
  6. 26:43 די שמחה פון פורים איז די שמחה פון געפינען דעם רבונו של עולם אינמיטן פון דער הסתרה.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 8:39 אויב אין דער מגילה איז אלעס טבעיות'דיג, אויף וועלכע ניסים מאכט מען די ברכה "שעשה ניסים"?

    תירוץ: 20:18 ס'זענען ניסים נסתרים; דער וואס ווייסט אז דער רבונו של עולם פירט אלעס זעט זיי, און ער קען דעמאלט מאכן די ברכה.

  2. קשיא: 9:05 אויב "המלך" אין דער מגילה מיינט דעם רבונו של עולם, פארוואס שטייט נישט זיין נאמען?

    תירוץ: 12:34 ווייל דער שם און דער כסא זענען נישט שלם כל זמן עמלק און המן זענען דא אויף דער וועלט.

  3. קשיא: 9:14 ווי אזוי קען "המלך" מיינען דעם רבונו של עולם, ווען דער פשט איז אחשורוש?

    תירוץ: 11:57 אחשורוש איז געווען נאר א ליאלקע וואס יעדע באוועגונג זיינע האט מען געצויגן מיט שטריקלעך פון אויבן, ממילא איז דער אמת'ער מלך דער רבונו של עולם.

מעשיות

  1. 23:31 דער סטאלינער רבי וועגן קאמוניזם

    דער משגיח דערמאנט אז ער האט אין זיינע יונגע יארן געדאווענט אין דער סטאלינער שול אין וויליאמסבורג, ביים סטאלינער רבי'ן, א צדיק וואס האט געזאגט וואונדערליכע זאכן. מיט דרייסיג יאר צוריק, ווען מ'האט מיט אים גערעדט וועגן קאמוניזם, האט דער רבי געזאגט אז עס איז געקומען אויף א באשטימטע צאל יארן. דער משגיח זאגט אז היינט זעט מען בחוש אז עס פאלט אוועק פונקט אין דער צייט.

    אין דער מעשה: דער סטאלינער רבי

    דערציילט אין נאך 2 שיעורים ←

  2. 25:30 דער איבערגעטוענער גאסט ביי דער פורים סעודה

    דער משגיח שילדערט ווי מ'זיצט ביי דער פורים סעודה, די ליכט ברענען און א חלה ליגט אויפן טיש, און עס קומט אריין איינער איבערגעטון ווי א רשע מיט רויטע הויזן און אן אראנזש בלוזקע. ער פרעגט אים פאר וועלכע ישיבה ער זאמלט, ווייל ער ווייסט אז דער גאסט איז נישט קיין רשע, נאר איבערגעטון. דאס, זאגט ער, הייסט פרום: וויסן אז אלעס איז אן איבערטועניש.

געדאנקען

  1. 0:28 אדר איז פון לשון אדרת: אירע ניסים זענען די זעלבע ווי די פון ניסן, נאר איינגעוויקלט אין טבע, אזוי ווי די דגים פונעם מזל פון אדר וואס לעבן באהאלטן אונטערן וואסער.
  2. 9:39 אחשורוש'ס שפרינגען פון איין עק צום אנדערן, מיט זיינע ווייבער און מיט זיינע שטייערן, באווייזט אז ער האט נישט געהאט קיין אייגענעם כאראקטער און מ'האט אים נאר געפירט פון אויבן.
  3. 14:29 וואס דער שם שטייט נישט אין דער מגילה שפיגלט אפ אז דער שם איז נישט שלם כל זמן עמלק, וואס איז בגימטריא ספק, פארשפרייט ספיקות אויף דער וועלט.
  4. 21:09 די וועלט ליינען איז ווי ליינען א רענטגען: פארן פשוטן מענטש איז עס גארנישט ווי שפריצן פארב, אבער דער מומחה, אזוי ווי דער בעל אמונה, זעט פונקטליך וואס ס'איז דארט.
  5. 22:33 לערנען די מגילה איז אן איבונג: ווען מ'קען שוין געפינען דעם שם צווישן אירע שורות, קען מען דאס זעלבע טאן מיט דער ניו יארק טיימס.
  6. 26:22 ווען מ'געפינט דעם רבונו של עולם, אזוי ווי ביים באהאלטן-שפיל פונעם בעל שם טוב, דארף ער זיך מער נישט באהאלטן, און דאס געפינען אליין איז די שמחה פון פורים.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 22:39 דער משגיח זאגט אז נאכדעם וואס מ'לערנט זיך אויס געפינען דעם שם אין דער מגילה, זאל מען זיך איבן אים צו געפינען צווישן די שורות פון דער צייטונג און אין די היינטיגע געשעענישן.
  2. 24:43 ער זאגט אז דער וואס ווייסט ווי אזוי צו ליינען די מגילה זעט די ניסים פון זיין אייגענעם לעבן, די טעגליכע ניסים וואס מ'דאנקט אויף זיי אין מודים.
  3. 26:14 ער זאגט אז דער וואס ווייסט אז דער רבונו של עולם איז באהאלטן הינטער אלעס דארף נישט דערשרעקן ווערן פונעם רשע וואס קומט אריין.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אחשורוש, אסתר המלכה, דער בני יששכר, דער הייליגער אר"י, דער הייליגער בעל שם טוב, דער מהר"ל פון פראג, דער סטאלינער רבי, המן, ושתי, מרדכי הצדיק, רבי יעקב עמדין, רש"י

ערכים אדרת, אחשורוש, גימטריא, הסתר, נס, ספק, עמלק, רבונו של עולם, שם הוי"ה

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט