עריכות הפליאות יחד שייך דוקה ע”י הקב”ה

קאטאלאג: אמונה ב' נומ׳ ⁨4⁩ פאקעט גייד ז׳ 40 אידיש 40 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 40 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ווייזט אז די תורה האט פאראויסגעזאגט די אידישע היסטאריע, די בעלי תשובה, דעם גלות, א קליין און פארפיינט פאלק וואס בלייבט, און אז די פליאות זענען סותר איינע די אנדערע, אזוי אז נאר דער אויבערשטער האט זיי געקענט צוזאמשטעלן.

דער משגיח גייט ווייטער מיט די פליאות פון דער אידישער היסטאריע. אידן האבן אלעמאל געהאלטן די תורה; די עבודה זרה וואס מ'טרעפט אין תנ"ך איז געווען א שטארקער יצר הרע, אזוי ווי די נסיונות היינט, נישט קיין אוועקגיין פון דער תורה. דאס אוועקגיין האט זיך אנגעהויבן מיט ארום צוויי הונדערט יאר צוריק מיט דער השכלה אין דייטשלאנד, און דער משך חכמה האט שוין געזען אז פון דארט וועט קומען א חורבן. היינט האט זיך פלוצלינג אנגעהויבן א תנועה פון בעלי תשובה, א קליינער רעגן פאר דעם שטורעם פון תשובה וואס וועט קומען מיט משיח, אזוי ווי די תורה און די נביאים האבן פאראויסגעזאגט, צוזאמען מיט דעם וואס ארץ ישראל גיט ווידער אירע פירות. דערנאך גייט ער דורך די נבואות פון גלות, אז אידן וועלן בלייבן מתי מספר, און אז די פעלקער וועלן זיי פיינט האבן. זיין עיקר נקודה איז אז די פליאות זענען סותר איינע די אנדערע: א צעשפרייט, קליין און פארפיינט פאלק קען נישט בלייבן, און פארט זאגט די תורה אז עס איז אן עם הנצח און אן אור לגוים. קיין מענטשליכער שכל האט דאס נישט געקענט פאראויסזען; נאר דער בורא וואס פירט די וועלט.

ענינים: יסודי האמונה · נצח ישראל · תורה מן השמים און די מסורה · אידן און די אומות העולם

סדר השיעור

  1. 0:00 אידן האבן געהאלטן די תורה ביז דער השכלה

    דער משגיח קערט זיך אום צו די פליאות פון דער היסטאריע און ערקלערט אז די עבודה זרה אין תנ"ך איז געווען א שטארקער יצר הרע, וואס די אנשי כנסת הגדולה האבן בטל געמאכט, ענלעך צו די נסיונות היינט אין עריות און מיטן אינטערנעט, און נישט קיין אוועקגיין פון דער תורה. דאס האט זיך ערשט אנגעהויבן מיט ארום צוויי הונדערט יאר צוריק אין דייטשלאנד, מיט דער השכלה און די רעפארם און קאנסערוואטיוו באוועגונגען.

  2. 4:14 פון דער השכלה ביז די בעלי תשובה

    דער משגיח ברענגט דעם משך חכמה, וואס האט געשריבן אז די השכלה האט זיך אנגעהויבן אין דייטשלאנד און אז דער חורבן וועט זיך אויך דארט אנהייבן, און דערמאנט דערנאך ציוניזם און קאמוניזם. דערנאך, מיט צוואנציג אדער דרייסיג יאר צוריק, האט זיך אנגעהויבן א נייער ענין פון בעלי תשובה, וואס ר' שלומקע זוועהילער האט פאראויסגעזען; ער דערמאנט ווי דער ליובאוויטשער רבי האט עס מחזק געווען, און דעם פייער פון די בעלי תשובה היינט.

  3. 7:50 די סימנים פאר משיח וואס די תורה האט פאראויסגעזאגט

    דער משגיח פארגלייכט די תשובה היינט צו א קליינעם רעגן וואס קומט פאר א שטורעם, און פארבינדט עס מיט די סימנים פון משיח: די פירות פון ארץ ישראל וואס גייען היינט ארויס איבער דער גאנצער וועלט, דער הונגער צו הערן דעם דבר ה' פונעם נביא עמוס, און די הבטחה פון דער תורה אין פרשת נצבים אז אידן וועלן צוריקקומען. ער ענדיגט אז אזא פאראויסוויסן ווייזט די אמת'קייט פון דער תורה.

  4. 13:19 די נבואה פון גלות און א קליינע צאל וואס בלייבט

    דער משגיח ברענגט די נבואה פון משה רבינו, פונקט ווען אידן גייען אריין אין ארץ ישראל, אז זיי וועלן זינדיגן און גיין אין גלות, און ער מערקט אן אז די איבערזעצונג פון דער תורה אויף יווניש ווייזט אז דאס איז געשריבן געווארן לאנג פריער. ער ברענגט די פסוקים אין בחוקותי און ואתחנן אז זיי וועלן צעשפרייט ווערן און בלייבן מתי מספר, און פארט בלייבן ווייל דער אויבערשטער פירט זיי דארט, נישט ווי די גרויסע מלכיות וואס זענען פארשווונדן.

  5. 17:49 די פליאה פון דער שנאה פון די פעלקער

    דער משגיח שילדערט די שנאה פון די גויים צו אידן, וואס מ'האט דאס שטארקסטע געזען אין דער אכזריות פון די דייטשן אונטער היטלער, און ווייזט אז די תורה האט אין פרשת כי תבוא פאראויסגעזאגט אז אידן וועלן זיין א שנינה צווישן די פעלקער. ער חזר'ט איבער אז די תורה האט אויך צוגעזאגט אז אידן וועלן בלייבן מתי מעט.

  6. 20:56 די פליאות זענען סותר איינע די אנדערע שטייט אינעם קאטאלאג

    נאכדעם וואס ער איז דורכגעגאנגען די פליאות, זאגט דער משגיח די עיקר נקודה: זיי זענען סותר איינע די אנדערע, ממילא קען דער שכל זיי קיינמאל נישט צוזאמבינדן, און נאר דער רבונו של עולם האט זיי געקענט שרייבן דורך משה רבינו און די נביאים. די אידישע היסטאריע איז מיוחד, אן א דמיון פון וואו א היסטאריקער זאל קענען אפלערנען; ער שטעלט עס אוועק ווי ידיעה א' וואס איז סותר ידיעה ב'.

  7. 24:03 אייביג, צעשפרייט און פארפיינט: ווי אזוי קען דאס זיין? שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח לייגט צו די סתירה: קיין פאלק האט נישט דורכגעמאכט אזעלכע הריגות, און גאנצע קהילות האבן זיך געלאזט הרג'ענען און נישט געשמדט, און פארט זאגט די תורה אז די צעשפרייטע מתי מספר זענען אן עם הנצח. ער ערקלערט די שנאה, מיט רש"י 'עשו שונא ליעקב' און המן'ס טענה אז זייערע דתים זענען אנדערש, אלס א שנאה צו דעם וואס איז נישט ענלעך, און ווייזט פון די דייטשע אידן און היטלער אז זיך אויסגלייכן האט די שנאה נאר פארגרעסערט.

  8. 32:33 אן אור לגוים, און נאר דער בורא האט עס פאראויסגעזאגט שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח פאסט צוזאמען די סתירות און לייגט צו נאך איינס: דאס קליינע, פארפיינטע פאלק אן אן אייגן לאנד איז אן אור לגוים, מיט א השפעה ווייט מער ווי זיין צאל. ער דערמאנט ווי ארץ ישראל איז פרוכטבאר, און דערציילט ווי בן גוריון האט מסכים געווען צו שטיצן די ישיבות, מיינענדיג אז זיי וועלן אויסגיין, און זיי זענען נאר געווארן שטארקער. ער ענדיגט אז נאר דער רבונו של עולם, וואס האט באשאפן און פירט אלעס, האט געקענט פאראויסזאגן די היסטאריע.

דער שיעור, אויסגעשריבן

אידן האבן געהאלטן די תורה ביז דער השכלה

0:37

דער משגיח קערט זיך אום צו די פליאות פון דער אידישער היסטאריע, דאס מאל צום ענין פון בעלי תשובה. כמעט פיר טויזנט יאר האבן אידן געהאלטן די תורה. די עבודה זרה אין תנ"ך איז געווען א שטארקער יצר הרע, וואס די אנשי כנסת הגדולה האבן בטל געמאכט, אזוי ווי עס שטייט אין דער גמרא; עס איז ענלעך צו די נסיונות פונעם אינטערנעט היינט, אפילו ביי אידן וואס היטן שבת און כשרות. אוועקגיין פון דער תורה האט זיך ערשט אנגעהויבן מיט צוויי הונדערט יאר צוריק אין דייטשלאנד, מיט דער השכלה און די רעפארם און קאנסערוואטיוו באוועגונגען. א

פון דער השכלה ביז די בעלי תשובה

4:35

דער משך חכמה האט שוין געשריבן אז די השכלה האט זיך אנגעהויבן אין דייטשלאנד און אז דער חורבן וועט זיך אויך דארט אנהייבן, הגם קיינער האט דאס דעמאלט נישט געקענט פארשטיין ביי אזא געבילדעט לאנד. דערנאך זענען געקומען ציוניזם און קאמוניזם. און מיט צוואנציג, דרייסיג יאר צוריק זענען פלוצלינג ארויס בעלי תשובה. ר' שלומקע זוועהילער האט געזאגט צו א ר' אליהו אז עס הייבט זיך אן אן התעוררות פון תשובה, און ר' אליהו האט עס נישט געכאפט. היינט, שטארק מחוזק דורכן ליובאוויטשער רבי'ן, זענען דא צענדליגע טויזנטער, אפט מיט מער פייער ווי די וואס זענען פרום געבוירן. ב

די סימנים פאר משיח

7:52

די גמרא אין תענית זאגט אז פאר א גרויסן רעגן קומט א קליין רעגנדל; די תשובה היינט איז דאס רעגנדל, און ווען משיח וועט קומען וועט זיין א שטורעם פון תשובה. די גמרא רעכנט די פירות פון ארץ ישראל פאר דעם גרעסטן סימן, און היינט גייען אירע פירות ארויס איבער דער גאנצער וועלט. ג,ד

10:28

דער נביא עמוס האט פאראויסגעזאגט א הונגער נישט נאך ברויט נאר צו הערן דעם דבר ה', און דער משגיח זעט עס ביי די וואס קומען לערנען ווייל די וועלט שפירט זיך פוסט און אן א טייטש. די תורה האט אין פרשת נצבים צוגעזאגט אז אידן וועלן זיך אומקערן צום אויבערשטן פון צווישן די פעלקער. אזא פאראויסוויסן, זאגט ער, ווייזט די אמת'קייט פון דער תורה. ה,ו

די נבואה פון גלות

13:38

נאך א פליאה איז דער גלות. פונקט ווען משה רבינו פירט אריין די אידן אין ארץ ישראל, זאגט ער זיי אז זיי וועלן זינדיגן און גיין אין גלות, און די איבערזעצונג פון דער תורה אויף יווניש ווייזט אז דאס איז געשריבן געווארן לאנג פאר עס איז מקוים געווארן. אין בחוקותי שטייט אז זיי וועלן צעשפרייט ווערן און דאס לאנד וועט זיין וויסט; אין ואתחנן זאגט משה אז זיי וועלן בלייבן מתי מספר צווישן די פעלקער, אבער דער אויבערשטער וועט זיי דארט פירן. דאס מעכטיגע רוים, יון און בבל זענען פארשווונדן, און דאס קליינע אידישע פאלק בלייבט. ז,ח,ט,י

די פליאה פון דער שנאה

18:08

דערנאך קומט די שנאה פון די פעלקער, וואס דער משגיח שילדערט ווי מ'האט זי געזען אין דער אכזריות פון די דייטשן אונטער היטלער. די תורה האט אין פרשת כי תבוא פאראויסגעזאגט אז אידן וועלן זיין א שנינה צווישן די פעלקער, און טאקע דערציילן זייערע ביכער פונעם פארשאלטענעם איד. דארט זאגט די תורה אויך אז אידן וועלן בלייבן מתי מעט. כ,ל

די פליאות זענען סותר איינע די אנדערע

21:10

נאכדעם וואס ער איז דורכגעגאנגען די פליאות, זאגט דער משגיח זיין נקודה: זיי זענען סותר איינע די אנדערע און דעם שכל, ממילא האט קיינער זיי נישט געקענט צוזאמבינדן. נאר דער רבונו של עולם האט געקענט שרייבן דורך משה רבינו און די נביאים וואס עס וועט פארקומען מיטן אידישן פאלק. די אידישע היסטאריע איז מיוחד, אן א דמיון פון וואו א היסטאריקער זאל קענען אפלערנען; עס איז ווי ידיעה א' וואס איז סותר ידיעה ב'.

אייביג, צעשפרייט און פארפיינט

24:16

ער הייבט אן מיט נצח ישראל. די תורה האט פאראויסגעזאגט הריגות צווישן די פעלקער, און קיין פאלק האט נישט דורכגעמאכט אזויפיל. פאר היטלער האבן די רודפים געגעבן א ברירה זיך צו שמד'ן, און פארט האבן גאנצע קהילות זיך געלאזט הרג'ענען, נישט ווי איינצלנע אראבער וואס רייסן זיך אויף. א פאלק וואס איז צעשפרייט ביז די עקן פון דער וועלט און מתי מספר קען נישט בלייבן, און פארט רופט עס די תורה אן עם הנצח; אנדערע זענען אסימילירט געווארן, און אידן האבן געהאלטן זייער תורה און זייער אייגענע שפראך.

29:01

וועגן דער שנאה ברענגט ער רש"י אין וישלח, אז הלכה בידוע שעשו שונא ליעקב, און המן'ס טענה אז זייערע דתים זענען אנדערש. ער ערקלערט אז א מענטש האט בטבע פיינט דעם וואס איז נישט ענלעך צו אים: וואס גרעסער דער שינוי, אלץ גרעסער די שנאה, און קיין הבדלה איז נישט אזוי גרויס ווי צווישן ישראל און די עמים. די דייטשע אידן האבן געמיינט אז זיך אויסגלייכן וועט אפשטעלן די שנאה, אבער זי איז געוואקסן; היטלער האט גערעכנט ווי א איד אפילו איינעם וועמענס עלטערן האבן זיך געשמדט מיט דריי דורות פריער. מ,נ

אן אור לגוים

32:40

דער משגיח פאסט צוזאמען: די תורה זאגט אז אידן וועלן זיין ווייניג, אנדערש און פארפיינט, און פארט אייביג, וואס דער שכל פארשטייט נישט, בשעת בבל, פרס, יון און רוים האבן נישט איבערגעלאזט קיין זכר. מער ווי דאס, די נביאים רופן דאס קליינע פאלק אן אן אייגן לאנד אן אור לגוים. די פעלקער האבן גענומען פון אידן די אמונה אין איין גאט, און אידן שטייען אויבן אן ביי מיניסטארן, אין קאנגרעס, אין מעדיצין און אין געריכט, ווייט מער ווי זייער איין פראצענט. ס

36:40

ער דערמאנט אז ארץ ישראל גיט פירות ווען אידן קומען צוריק. בן גוריון האט מסכים געווען אז די מדינה זאל שטיצן די ישיבות, מיינענדיג אז אידן אין א אידישער מדינה וועלן איבערלאזן די תורה; פארקערט, די ישיבות זענען געווארן שטארקער. נאר דער רבונו של עולם, דער בורא און מנהיג פון אלע באשעפענישן, האט געקענט פאראויסזאגן די היסטאריע. ע

מראי מקומות

תורה

  1. ו Devarim 30:1-4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 10:28
  2. ז Devarim 31:29 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:38
  3. ט Vayikra 26:33 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:38
  4. י Devarim 4:26-27 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:38
  5. כ Devarim 28:37 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 18:08
  6. ל Devarim 28:62 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 18:08

נביאים

  1. ה Amos 8:11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 10:28
  2. ס Yeshayahu (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 32:40

כתובים

  1. נ Esther 3:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 29:01

תלמוד בבלי

  1. א לכאורה Yoma 69b מפתח אינעם אויסשרייב: 0:37
  2. ג Gemara Taanis (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 7:52
  3. ד לכאורה Sanhedrin 98a מפתח אינעם אויסשרייב: 7:52

ראשונים

  1. מ Rashi on Bereishis 33:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 29:01

אחרונים און חסידות

  1. ב Meshech Chochmah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 4:35

תפילה און פיוט

  1. ע Ani Maamin (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 36:40

אנדערע

  1. ח Septuagint (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 13:38

עיקרי הדברים

  1. 1:11 די עבודה זרה וואס שטייט אין תנ"ך איז געווען א שטארקער יצר הרע וואס מ'איז אין דעם נכשל געווארן, נישט קיין אוועקגיין פון דער תורה; דאס האט זיך ערשט אנגעהויבן מיט דער השכלה מיט ארום צוויי הונדערט יאר צוריק.
  2. 6:07 די בעלי תשובה, וואס מ'האט זיך מיט א דור צוריק נישט פארגעשטעלט, זענען א קיום פון די ווערטער פון דער תורה און די נביאים אז פאר משיח וועלן אידן תשובה טון און הונגעריג זיין צו הערן דעם דבר ה'.
  3. 14:25 די תורה האט פאראויסגעזאגט דעם גלות, אז אידן וועלן בלייבן א קליינע צאל צווישן די פעלקער, און אז זיי וועלן זיין א שנינה ביי זיי.
  4. 21:10 די נבואות זענען סותר איינע די אנדערע און דעם שכל, ממילא האט קיין היסטאריקער זיי נישט געקענט צוזאמען פאראויסזאגן; נאר דער אויבערשטער האט דאס געקענט.
  5. 32:36 א פאלק וואס איז צעשפרייט, קליין און פארפיינט האט געדארפט פארלוירן ווערן אזוי ווי די מעכטיגע בבל, פרס, יון און רוים, און פארט בלייבן אידן א פאלק און נאך אן אור לגוים.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 1:04 מיינט די עבודה זרה וואס שטייט אין תנ"ך אז אידן האבן פארלאזט די תורה?

    תירוץ: 3:25 ניין: עס איז געווען א שטארקער יצר הרע וואס אסאך זענען אין דעם נכשל געווארן, אבער אידן האבן אלעמאל געהאלטן די תורה ביז דער השכלה.

  2. קשיא: 16:10 פארוואס זענען אידן, טויזנטער יאר אין גלות, נישט אסימילירט און פארלוירן געווארן אזוי ווי אנדערע פעלקער?

    תירוץ: 17:26 ווייל, אזוי ווי דער פסוק זאגט, דער אויבערשטער פירט זיי דארט; ער פירט זיי און גיט אכטונג אויף זיי ביז היינטיגן טאג.

  3. קשיא: 26:27 ווי אזוי קען א פאלק וואס איז צעשפרייט ביז די עקן פון דער וועלט, א קליינע צאל און פארפיינט, ווייטער עקזיסטירן?

    תירוץ: 27:28 לויטן שכל קען עס נישט; פארט זאגט די תורה אז זיי זענען אן עם הנצח, און די סתירה אליין איז די פליאה וואס נאר דער אויבערשטער האט געקענט פאראויסזאגן.

  4. קשיא: 29:26 פארוואס האבן די פעלקער אזוי שטארק פיינט די אידן?

    תירוץ: 29:33 ווייל א מענטש האט בטבע פיינט דעם וואס איז נישט ענלעך צו אים, און אידן, וואס האלטן זיך פעסט ביי זייער תורה און נעמען נישט אן דעם גלויבן פון די פעלקער, זענען אינגאנצן אנדערש.

  5. קשיא: 37:54 פארוואס האט בן גוריון מסכים געווען אז די רעגירונג זאל שטיצן די ישיבות?

    תירוץ: 38:02 ער האט גערעכנט אז אין א אידישער מדינה וועלן אידן סוף כל סוף איבערלאזן די תורה און די ישיבות וועלן אויסגיין; פארקערט, די ישיבות זענען געווארן שטארקער און מער אפגעטיילט.

מעשיות

  1. 6:18 ר' שלומקע זוועהילער זעט פאראויס די התעוררות פון תשובה

    דער משגיח דערציילט וואס א ר' אליהו, וואס ער זאגט אז ער האט אים גוט געקענט, האט אים דערציילט. ר' שלומקע זוועהילער האט אמאל געזאגט צו ר' אליהו'ן אז עס הייבט זיך יעצט אן אן התעוררות פון תשובה. ר' אליהו האט נישט פארשטאנען וואס דער רבי מיינט, ווייל דעמאלט האט קיינער זיך נישט פארגעשטעלט אז אידן וועלן תשובה טון; ערשט שפעטער איז די תנועה פון בעלי תשובה ארויסגעקומען.

    אין דער מעשה: R' Shlomke of Zvhil, R' Eliyahu

געדאנקען

  1. 2:39 די עבודה זרה אין תנ"ך איז נישט מער קיין אפזאג פון דער תורה ווי די נסיונות פונעם אינטערנעט ביי פרומע אידן היינט: ביידע זענען א שטארקער יצר הרע וואס מ'איז אין דעם נכשל, בשעת מ'האלט נאך די תורה.
  2. 7:52 די היינטיגע כוואליע פון בעלי תשובה איז דער קליינער רעגן וואס, אזוי ווי די גמרא שילדערט, זאגט אן דעם גרויסן רעגן: דעם שטורעם פון תשובה ווען משיח וועט קומען.
  3. 21:10 די ראיה ליגט נישט אין איין נבואה אליין נאר אין דעם וואס זיי קומען צוזאמען: יעדע פליאה איז סותר די אנדערע און דעם שכל, אזוי ווי ידיעה א' וואס איז סותר ידיעה ב', אזוי אז קיין היסטאריקער האט עס נישט געקענט אויסרעכענען.
  4. 30:14 די שנאה צו אידן קומט פון דער טבעיות'דיגער שנאה צו דעם וואס איז נישט ענלעך: וואס גרעסער דער שינוי, אלץ גרעסער די שנאה, און די הבדלה צווישן ישראל און די עמים איז די גרעסטע פון אלע.
  5. 31:18 דער טעות פון די דייטשע אידן איז געווען אז זיך אויסגלייכן מיט די גויים וועט אפשטעלן די שנאה; פארקערט, זי איז געוואקסן, און היטלער האט גערעכנט ווי אידן אפילו די וואס זייערע פאמיליעס האבן זיך געשמדט מיט דריי דורות פריער.
  6. 24:51 נישט ווי איינצלנע זעלבסטמערדער, האבן גאנצע אידישע קהילות זיך געלאזט הרג'ענען און נישט געשמדט, א מסירות נפש וואס קיין אנדער פאלק האט נישט געהאט.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען דוד בן גוריון, דער ליובאוויטשער רבי, דער משך חכמה, היטלער ימ"ש, המן, מארק טוועין, משה רבינו, ר' שלמה'קע זוויהילער, רש"י

ערכים אנשי כנסת הגדולה, בעלי תשובה, השכלה, יצר הרע, נצח, עריות, רבונו של עולם

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט