דברי התעוררות והדרכה להנוסעים לא"י לפורים משולש
קאטאלאג: ארץ ישראל נומ׳ 7 פאקעט גייד ז׳ 51 אידיש 1 שעה 5 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
פאר א נסיעה קיין ארץ ישראל אויף א פורים וואס פאלט אויס שבת, ערקלערט דער משגיח די קדושה פון ארץ ישראל און פון פורים אין ירושלים, און ער גיט הדרכה ווי אזוי זיך צוצוגרייטן, ווי אזוי צו קוקן אויף די הרגשים, און ווי אזוי זיך אויפצופירן אויפן וועג און פורים.
דער משגיח עפנט אז ארץ ישראל הייסט "ארץ חמדה", אזוי ווי שבת איז די חמדת ימים, און ער שטעלט אוועק די מסירות נפש פון די פריערדיגע דורות קעגן דער גרינגער נסיעה פון היינט. די אויגן פון השם יתברך זענען תמיד אויף דעם לאנד, דערפאר דארף מען זיך מאכן א חשבון פאר מ'פארט, ווייל די קדושה מאכט גרעסער סיי די זכיות סיי דעם פגם, אזוי ווי שבת. ער שילדערט דעם שבת פורים אין ירושלים, וואס איז נאר דארט, און לויט דעם אריז"ל ערקלערט ער פארוואס עס ציט זיך אויף דריי טעג. תפילות ווערן נתקבל אין ארץ ישראל, ווי מ'זעט ביי יהושע און ביי יעקב'ס מורא פאר עשו. לויט דעם חתם סופר דארף מען קוקן אויף ארץ ישראל מיט אנדערע אויגן, און איין טאג פורים מאכט א מענטש פאר א תושב פון ירושלים. ער ווארנט מ'זאל זיך נישט צעברעכן אויב מ'שפירט נישט, מיט מעשיות פון צדיקים, און ער שליסט מיט הדרכה וועגן קידוש השם אויפן עראפלאן און א ערנסטן פורים אן שיכרות.
ענינים: פארן קיין ארץ ישראל און וואוינען דארט · קדושת ארץ ישראל · שושן פורים · ירושלים און דער כותל
סדר השיעור
-
0:00 ארץ חמדה און די מסירות נפש פון אמאל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז ער וועט איבערחזר'ן באקאנטע ענינים פאר דער נסיעה. ער ערקלערט "ארץ חמדה", דאס לאנד וואס די אבות האבן חושק געווען, אזוי ווי שבת איז די חמדת ימים, דערמאנט משה רבינו'ס תפילות אריינצוקומען און דוד המלך'ס ליבשאפט צו אירע שטיינער, און שטעלט אוועק די באקוועמע נסיעה פון היינט קעגן די סכנות פון די פריערדיגע דורות און דעם רמב"ן, וואס האט איבערגעלאזט משפחה און תלמידים.
-
5:11 אמאל נישט געלאזט, היינט אריינגעלאזט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט ווי דער גר"א האט געמוזט אומקערן אינמיטן וועג, און ווי דעם חפץ חיים'ס איינגעפאקטע זאכן זענען געבליבן ווען די רביצין איז קראנק געווארן, בשעת היינט וואוינט א דריטל פון כלל ישראל אין לאנד און א באזוך איז נישט קיין ביטול. פונעם פסוק אז די אויגן פון השם זענען אויף דעם לאנד א גאנץ יאר ערקלערט ער איר ספעציעלע השגחה, און זאגט אז וואוינען דארט איז אן ערנסטע אונטערנעמונג וואס פארלאנגט מ'זאל זיין ראוי.
-
9:30 אריינגיין אין א הייליגן ארט מיט הכנה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז ירושלים איז געמאכט געווארן צו קומען דארט דריי מאל א יאר זיך מחזק צו זיין אין יראת שמים, און אז מ'דארף זיך צוגרייטן צו ארץ ישראל ווי צום אריינגיין אין א בית המדרש, ווייל א גאס דארט איז הייליגער ווי א שול אין חוץ לארץ. ער דערציילט אז דער חתם סופר איז נישט געפארן אבער האט אנגעמוטיגט זיינע תלמידים צו פארן, און ברענגט זיינע ווערטער אז דאס לאנד מאכט א צדיק גרעסער, און אירע רשעים ווערן ערגער.
-
14:09 גרעסערע קדושה, גרעסערע אחריות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פארגלייכט דאס לאנד צו שבת, ווען א בלאט גמרא איז הייליגער און אן עבירה איז ערגער, און ערקלערט אז אין ארץ ישראל באקומט מען אן אנדערע סארט נשמה. ער ברענגט די מדריגות פון דער גמרא, פיר אמות, דרייסיג טעג און א גאנץ יאר, און פארגלייכט א מענטש וואס פירט זיך נישט געהעריג צו איינעם וואס קומט אין חצר המלך אין א לבוש שק. דערפאר דארף מען זיך מאכן א חשבון און נישט פארן נאר צו קוקן.
-
17:21 שבת פורים אין ירושלים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שילדערט א שבת און א נשמת אין ארץ ישראל, און דעם פורים וואס פאלט אויס שבת, וואס מ'קען אים נאר האבן אין ירושלים. דורך דעם אריז"ל'ס הסבר פארוואס חוץ לארץ דארף צוויי טעג יום טוב, ווייזט ער פארוואס דער פורים ציט זיך אויף דריי טעג, און דערנאך ערקלערט ער אז ארץ ישראל איז דער מקום וואו תפילות ווערן נתקבל.
-
21:23 דער זכות פון ארץ ישראל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט די גמרא אז יהושע איז נענש געווארן ווייל ער האט נישט מתפלל געווען אויפצוהערן דעם יצר פון עבודה זרה, און ערקלערט פארוואס משה רבינו האט עס נישט געקענט טאן און יהושע יא: ער איז געווען אין ארץ ישראל. ער לייגט צו דעם רמ"ק'ס ווארט אז דאס לאנד איז ארומגערינגלט מיט וואסער פון פיר זייטן, און חז"ל'ס הסבר אז יעקב האט מורא געהאט פאר עשו צוליב זיין כיבוד אב און דעם זכות פון וואוינען אין לאנד.
-
24:49 גזירות בטל געווארן און די סימנים פון חשק שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט די גמרא אז איינער וואס איז נתחייב געווארן אין חוץ לארץ און אנטלויפט קיין ארץ ישראל, משפט מען אים נאכאמאל, ווייל דארט קען מען אפשר געפינען פאר אים א זכות, און די יארן פון אברהם אבינו אין לאנד, צו ווייזן אז גזירות קענען דארט בטל ווערן. ער ברענגט דעם ספר חרדים וועגן דער תשוקה צום לאנד, גיט צוויי סימנים פון א קראנקע נשמה, אז ס'פעלט א חשק צו לערנען און א חשק צו פארן קיין ארץ ישראל, און הייסט די נוסעים זיך אפשאצן צי זיי גלוסט די נסיעה אדער די קדושה.
-
28:30 קוקן אויפן לאנד מיט אנדערע אויגן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם חתם סופר אז די ערד פון ארץ ישראל איז הייליגער ווי דער הימל פון חוץ לארץ, און פארגלייכט דאס קוקן אויפן לאנד צו קוקן אויף א איד און אויף א גוי: פון אויבן זעט מען די זעלבע זאך, אבער אינגאנצן אן אנדער זאך. ער דערמאנט דוד המלך'ס שבח אז זיינע פיס זענען געשטאנען אין ירושלים, און ברענגט דעם חתם סופר אין פרשת שלח אז דער וואס פארשטייט די קדושה פון לאנד און פון זיין נשמה וואלט אוועקגעגעבן אלעס נאר צו זען עס.
-
33:41 איין טאג פורים מאכט א תושב שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווארנט נישט צו בארגן געלט אויף דער נסיעה, און דערמאנט די דריי מדריגות פון ישוב ארץ ישראל און אז געווענליך דארף מען דרייסיג טעג צו הייסן א תושב. פורים אבער מאכט איין טאג אין ירושלים א מענטש פאר א תושב פון א מוקף חומה מיט אלע דינים, אזוי ווי סוכות איז גענוג צו זיין אין לאנד די זיבן טעג, ווייל זיבן טעג ישיבה אין סוכה הייסט וואוינען.
-
38:38 דער כותל, די נביאים און דער שבת פון פורים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם מהר"ל און דעם שפת אמת אז פורים אין ירושלים איז אסאך גרעסער, און דעם ערבי נחל אז אין גלות איז די גאנצע קדושה פונעם בית המקדש קאנצענטרירט אין כותל המערבי. פון דער גמרא אז יעדער ארט וואקסט זיינע אייגענע געוויקסן ווייזט ער אז אין ירושלים וואקסן נביאים, ערקלערט אז דער כח פון פורים פארשפרייט זיך אויך אויסער דער אלטער שטאט, און לערנט אז מרדכי ואסתר האבן ערשט מתקן געווען צו ליינען די מגילה שבת, ממילא ליגט דער גאנצער כח פון דעם פורים אין זיין שבת.
-
44:01 ווען דער הרגש קומט נישט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח הייסט די נוסעים זיך צוגרייטן די וואכן פאר דער נסיעה, לערנען מיט מער התמדה און בעסער דאווענען, און זיך נישט נתפעל ווערן אויב זיי שפירן אין ארץ ישראל א טמטום הלב. ער ערקלערט אז א געשמאק אין תורה און תפילה איז "עבודת מתנה", א מתנה פון הימל, ברענגט דעם אור החיים ווי שטארק דער אמת'ער תענוג פון תורה איז, און זאגט אז אמאל פארלאנגט השם יתברך די עבודה אן דער מתנה.
-
48:03 צוויי תפילות אן א געשמאק מעשה
דער משגיח דערציילט פון רבי אברהם קאליסקער'ס בריוו פון ארץ ישראל, וואו ער איז צום סוף געקומען צום אויספיר אז זיין ערשטע טרוקענע תפילה דארט איז געווען גרעסער ווי א באוואוסטע מנחה אונטערן בוים, און פון רבי שלום פראהביטשער, וועמענס שווערע מנחה ערב ראש השנה האט געבראכט א תיקון פאר טויזנטער נשמות, ווי רבי נחום טשערנאבילער האט אים געזאגט. ער שליסט אז מ'דארף בעטן א געשמאק אין לאנד, אבער נישט אנטוישט ווערן אן דעם.
-
51:49 קידוש השם אויפן עראפלאן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח בעט די בחורים און יונגעלייט צו מאכן א קידוש השם אויפן עראפלאן: נישט שרייען, נישט מאכן שוועריקייטן פארן פערסאנאל, און זאגן א דאנק, ווי ער ברענגט פונעם מנהג אין אויבערלאנד צו קושן די מאמע'ס האנט נאכן עסן. ער דערציילט אז רבנים זאגן היינט נישט צו פארשטעלן די גענג מיט מנינים נאר צו דאווענען זיצנדיג, מאכט א חילוק צווישן א הלכה און א חומרא וואס מ'דארף אפמעסטן, און הייסט העלפן אנדערע מיט זייער באגאזש.
-
58:26 א ערנסטער פורים און א תפילה פאר דער נסיעה
דער משגיח ווארנט פון ווילדקייט און שיכרות פורים, מאכט א חילוק צווישן דעם סאטמארער רב'ס הייליגע שיכרות און פשוטע מענטשן, און ברענגט דעם רמב"ם, דעם מאירי און דעם משנה ברורה וועגן טרינקען אביסל און זיך לייגן שלאפן. ער דערמאנט ווי רבי שרגא פייוול מענדלאוויטש האט געהאלטן אז ביי דער סעודה דארף זיין אן ערנסטער מינוט, ברענגט רבי זירא וואס איז אריבער דעם ירדן אויף א שטריק-בריק כדי נישט צו פארלירן די געלעגנהייט, און שליסט מיט א תפילה אז די נסיעה זאל זיין מיט הצלחה.
דער שיעור, אויסגעשריבן
ארץ חמדה און די מסירות נפש פון אמאל
דער משגיח זאגט אז ער קומט נישט מיט חידושים, נאר איבערצוחזר'ן וואס מ'ווייסט שוין פאר דער נסיעה. דער פסוק רופט ארץ ישראל "ארץ חמדה", און דער מדרש ערקלערט אז די אבות העולם האבן זי חושק געווען; זי איז די ארץ חמדה אזוי ווי שבת איז די חמדת ימים. משה רבינו האט מתפלל געווען הונדערטער תפילות אריינצוקומען, און דוד המלך שרייבט אין תהלים אז די עבדי השם האבן ליב אפילו אירע שטיינער. א,ב,ג
אמאל נישט געלאזט, היינט אריינגעלאזט
אפילו גרויסע צדיקים האט מען פון הימל נישט געלאזט: דער גר"א האט זיך געמוזט אומקערן אינמיטן וועג, און דעם חפץ חיים'ס זאכן זענען שוין געווען איינגעפאקט ווען די רביצין איז קראנק געווארן. היינט, מערקט אן דער משגיח, וואוינט א דריטל פון כלל ישראל אין לאנד, און אפילו א באזוך איז נישט קיין ביטול. ווייל ווי דער פסוק אין דברים זאגט זענען די אויגן פון השם אויפן לאנד א גאנץ יאר, און ווי דער פסוק אין מלכים זאגט אויף ירושלים, זענען זיין אויג און הארץ דארט כל הימים, איז וואוינען דארט אן ערנסטע זאך וואס פארלאנגט מ'זאל זיין ראוי. ו,ז
אריינגיין אין א הייליגן ארט מיט הכנה
ירושלים, ערקלערט דער משגיח, איז געמאכט געווארן צו קומען דארט דריי מאל א יאר און זיך מחזק זיין אין יראת שמים. אזוי ווי מ'גייט אריין אין א שול מיט דער הכנה פון "ואני ברוב חסדך אבוא ביתך" אין תהלים, אזוי דארף מען זיך צוגרייטן צו ארץ ישראל, וואו א גאס איז הייליגער ווי א שול אין חוץ לארץ. ח
דער חתם סופר אליין איז נישט געפארן, ווייל ער איז געווען פארבונדן מיט זיינע תלמידים, אבער ער האט זיי אנגעמוטיגט צו פארן, און ער שרייבט אז דאס לאנד איז שטארק: א צדיק וואס גייט אהין ווערט א גרעסערער צדיק. דער משגיח לייגט צו אז אירע רשעים זענען אויך פון אן אנדער, ערגערן סוג.
גרעסערע קדושה, גרעסערע אחריות
אזוי ווי א בלאט גמרא שבת איז הייליגער און אן עבירה שבת איז ערגער, אזוי באקומט מען אין ארץ ישראל אן אנדערע נשמה, און די גמרא רעכנט מדריגות פון פיר אמות, דרייסיג טעג און א גאנץ יאר. זיך נישט פירן געהעריג דארט איז ווי אריינגיין אין חצר המלך אין א לבוש שק, וואס די מגילה זאגט מ'טאר נישט. דערפאר דארף מען זיך מאכן א חשבון; בעסער בלייבן אינדערהיים ווי פארן קוקן אויף וואסערפאלן. ט,כ
שבת פורים אין ירושלים
א שבת און א נשמת אין ארץ ישראל זענען פון אן אנדער סארט, און א פורים וואס פאלט אויס שבת איז נאר אין ירושלים, מ'קען עס נישט ארויספירן. פורים איז גרעסער אפילו ווי יום כיפור, ווי ס'איז משמע פונעם זוהר. דער אריז"ל ערקלערט אז אין חוץ לארץ דארף מען צוויי טעג יום טוב, ווייל א קלענערע נשמה קען נישט אויפנעמען דעם אור אין איין טאג; דא איז דער אור אזוי גרויס אז אפילו אן ארץ ישראל'דיגער איד נעמט אים אויף אין דריי טעג. מ
תפילות ווערן נתקבל אין ארץ ישראל, דערפאר האבן צדיקים פון חוץ לארץ געשריבן אהין און געבעטן מ'זאל פאר זיי מתפלל זיין.
דער זכות פון ארץ ישראל
גזירות בטל געווארן און די סימנים פון חשק
קוקן אויפן לאנד מיט אנדערע אויגן
איין טאג פורים מאכט א תושב
דער משגיח ווארנט אז אויב מ'דארף בארגן געלט אויף דער נסיעה איז עס נישט כדאי. ער דערמאנט דעם חתם סופר'ס דריי מדריגות פון ישוב ארץ ישראל, און אז מ'הייסט נישט קיין תושב פאר דרייסיג טעג. אב
פורים אבער איז אזוי שטארק, אז איין טאג אין ירושלים מאכט א מענטש פאר א תושב פון א מוקף חומה מיט אלע דינים. דאס זעלבע ביי סוכות איז גענוג זיבן טעג, ווייל זיבן טעג אין סוכה הייסט ישיבה.
דער כותל, די נביאים און דער שבת פון פורים
דער מהר"ל און דער שפת אמת זאגן אז פורים אין ירושלים איז אסאך גרעסער. דער ערבי נחל שרייבט אז אין גלות איז די גאנצע קדושה פונעם בית המקדש קאנצענטרירט אינעם כותל המערבי. די גמרא לערנט אז א נביא וואס זיין שטאט שטייט נישט איז פון ירושלים: יעדער ארט וואקסט זיינע אייגענע געוויקסן, און ירושלים וואקסט נביאים. אג,אד,אה
דער כח פון פורים פארשפרייט זיך אויך אויסער דער אלטער שטאט. מרדכי ואסתר האבן ערשט מתקן געווען צו ליינען די מגילה אפילו שבת; ערשט שפעטער האט מען עס אריבערגערוקט, ממילא ליגט דער גאנצער כח פון דעם פורים אין זיין שבת, און די סעודה האט מען אפגעלייגט צוליב כבוד שבת.
ווען דער הרגש קומט נישט
די וואכן פאר דער נסיעה זאל מען לערנען מיט מער התמדה, בעסער דאווענען און פרי אויפשטיין. אויב מ'שפירט דערנאך א טמטום הלב אין ארץ ישראל, זאגט דער משגיח, זאל מען זיך נישט נתפעל ווערן. א געשמאק אין תורה און תפילה איז וואס דער תניא רופט עבודת מתנה, א מתנה פון הימל; דער אור החיים שרייבט אז דער אמת'ער תענוג פון תורה איז אן איבערוועלטיגנדער. אמאל פארלאנגט השם יתברך די עבודה אן דער מתנה. או,אח
צוויי תפילות אן א געשמאק
רבי אברהם קאליסקער האט געשריבן אז זיין ערשטע טרוקענע תפילה אין לאנד איז געווען גרעסער ווי א באוואוסטע מנחה אונטערן בוים.
רבי שלום פראהביטשער האט זיך געמוטשעט מיט א מנחה ערב ראש השנה אין טשערנאביל, און רבי נחום האט אים געזאגט אז טויזנטער נשמות האבן דורך איר באקומען זייער תיקון. מ'דארף בעטן א געשמאק, אבער נישט אנטוישט ווערן אן דעם.
קידוש השם אויפן עראפלאן
ס'איז דא א מצוה פון "ונקדשתי בתוך בני ישראל" אין ויקרא, און דער משגיח בעט יעדן בחור און יונגערמאן צו מאכן א קידוש השם אויפן פלי. ער האט געזען גרופעס וואס מאכן זיך צו היימיש, מיט געשרייען, און מאכן א חילול השם. מ'דארף רואיג זיצן, נישט מאכן שוועריקייטן פארן פערסאנאל, און זאגן א דאנק ווען מ'דערלאנגט; ס'איז קיין עבודה נישט. אין אויבערלאנד פלעגט א קינד קושן די מאמע'ס האנט נאכן עסן אלס א דאנק. אט
ער דערציילט אז רבנים זאגן היינט נישט צו פארשטעלן די גענג מיט מנינים, נאר צו דאווענען זיצנדיג; אין אן עראפלאן קען מען נישט שטיין מיט ישוב הדעת. א הלכה טאר מען נישט אפלאזן, אבער א חומרא דארף מען אפמעסטן וואו און ווען. מ'דארף אויך העלפן אנדערע מיט זייער באגאזש.
א ערנסטער פורים און א תפילה פאר דער נסיעה
דער משגיח ווארנט פון זאכן וואס מ'ערלויבט זיך פורים פון ווילדקייט, און פון שיכרות, וואס קען ברענגען א חילול השם. דער סאטמארער רב איז פורים געווען שיכור, אבער זיין נשמה האט אים באוואכט; דאס איז נישט פאר יעדן. לויטן רמב"ם טרינקט מען און מ'לייגט זיך שלאפן; דער מאירי שרייט געוואלד אויף שיכרות, און דער משנה ברורה ברענגט צו טרינקען אביסל מער ווי געווענליך. אי,אכ,אל
פורים איז א זמן פון ערנסטע מינוטן. ביי זיין לעצטן פורים האט זיין רבי, רבי שרגא פייוול מענדלאוויטש, געזאגט אז א סעודה אן אן ערנסטן מינוט איז נישט פורים.
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
תלמוד בבלי
- ט לכאורה Kesubos 111a מפתח אינעם אויסשרייב: 14:17
- נ Gemara (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 21:25
- ס Bava Basra 75a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 21:25
- פ לכאורה Makkos 7a מפתח אינעם אויסשרייב: 25:24
- אה לכאורה Megillah 15a מפתח אינעם אויסשרייב: 38:43
- אמ לכאורה Kesubos 112a מפתח אינעם אויסשרייב: 1:03:41
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
אחרונים און חסידות
- ר Sefer Chareidim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 26:30
- ש Derashos Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 28:36
- אא לכאורה Chasam Sofer al HaTorah, Parshas Shelach מפתח אינעם אויסשרייב: 31:34
- אב Teshuvos Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 34:27
- אג Sfas Emes (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 38:43
- אד Arvei Nachal (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 38:43
- או Tanya (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 45:11
- אח Ohr HaChaim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 45:11
- אל Mishnah Berurah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 58:45
אנדערע
עיקרי הדברים
- 2:42 די פריערדיגע דורות זענען אנגעקומען קיין ארץ ישראל נאר מיט גרויס מסירות נפש, און גרויסע צדיקים האט מען פון הימל נישט געלאזט; היינט וואוינט א גרויסער חלק פון כלל ישראל דארט, און אפילו א באזוך איז נישט קיין ביטול.
- 8:34 ווייל די ספעציעלע השגחה פון השם יתברך רוט אויף ארץ ישראל, דארף מען זיין ראוי צו זיין דארט, און דער וואס פארט דארף זיך מאכן א חשבון פארוואס ער פארט.
- 18:16 דער פורים וואס פאלט אויס שבת אין ירושלים געפינט זיך נאר דארט, און זיין כח איז אזוי גרויס אז ער ציט זיך אויף דריי טעג.
- 20:36 ארץ ישראל איז דער מקום וואו תפילות ווערן נתקבל, דערפאר האבן צדיקים פון חוץ לארץ געשריבן אהין און געבעטן מ'זאל פאר זיי מתפלל זיין.
- 36:26 איין טאג פורים אין ירושלים מאכט א מענטש פאר א תושב פון דער שטאט מיט אלע דינים, הגם געווענליך דארף מען וואוינען דרייסיג טעג צו הייסן א תושב אין ארץ ישראל.
- 45:31 אויב מ'שפירט נישט קיין ספעציעלע הרגש אין ארץ ישראל זאל מען זיך נישט צעברעכן: דער הרגש איז א מתנה פון הימל, און אמאל פארלאנגט השם יתברך עבודה אן דעם.
- 52:40 אויפן וועג און פורים דארפן די נוסעים מאכן א קידוש השם: רואיג און איידל זיך פירן אויפן עראפלאן, און א פורים מיט ערנסטע מינוטן, נישט מיט שיכרות.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 19:08 פארוואס האט חוץ לארץ צוויי טעג יום טוב און ארץ ישראל איין טאג?
תירוץ: 19:16 לויטן אריז"ל קומט יום טוב ארונטער א גרויסער אור, און די קלענערע נשמה פון א איד אין חוץ לארץ קען אים נישט אויפנעמען אין איין טאג, דערפאר ווערט ער צעטיילט אויף צוויי; אן ארץ ישראל'דיגער איד האט א גרעסערע נשמה און נעמט עס אויף אין איין טאג.
-
קשיא: 21:49 פארוואס האט מען טענות צו יהושע וואס ער האט נישט מתפלל געווען אויפן יצר פון עבודה זרה, ווען משה רבינו האט עס אויך נישט געטאן?
תירוץ: 22:04 יהושע האט געהאט דעם זכות פון ארץ ישראל; א תפילה דארט האט עס געקענט מבטל זיין, בשעת משה רבינו, הגם ער איז געווען גרעסער, איז געווען אין חוץ לארץ.
-
קשיא: 24:14 פארוואס האט יעקב אבינו מורא געהאט פאר עשו?
תירוץ: 24:16 חז"ל זאגן אז עשו האט געהאט צוויי זכותים: כיבוד אב, וואס יעקב האט געפעלט צוויי און צוואנציג יאר, און דעם זכות פון וואוינען אין ארץ ישראל.
-
קשיא: 25:05 פארוואס משפט מען נאכאמאל איינעם וואס איז נתחייב געווארן אין חוץ לארץ און אנטלאפן קיין ארץ ישראל, ווען אינעם לאנד אליין משפט מען נישט איבער?
תירוץ: 25:36 רש"י ערקלערט אז אין זכות פון ארץ ישראל וועט מען פאר אים אפשר געפינען א זכות.
-
קשיא: 45:27 פארוואס זאל מען זיך נישט צעברעכן אויב מ'שפירט גארנישט ספעציעל אין ארץ ישראל?
תירוץ: 45:56 דער הרגש איז "עבודת מתנה", א מתנה פון הימל; אמאל פארלאנגט השם יתברך עבודה אן דער מתנה, און אזא תפילה קען זיין גרעסער.
מעשיות
-
5:39 דער גר"א קערט זיך אום
דער משגיח דערציילט אז דער גר"א האט זיך ארויסגעלאזט קיין ארץ ישראל און איז שוין געווען אינמיטן וועג, ווען ער האט געמוזט צוריקקומען. ס'איז באקאנט א בריוו וואס ער האט געשריבן צו זיין משפחה אויפן וועג, אבער פון הימל האט מען אים נישט געלאזט אנקומען.
אין דער מעשה: דער ווילנער גאון
-
5:59 דעם חפץ חיים'ס איינגעפאקטע זאכן
דער חפץ חיים האט געשפירט אן אחריות צו בלייבן אין פוילן פאר זיינע תלמידים און ווי איינער פון די מנהיגים פון פוילישע אידן. ווען ער איז שוין געווען גאר אלט, האט ער באשלאסן צו פארן קיין ארץ ישראל, און זיינע זאכן זענען שוין געווען איינגעפאקט, אבער די רביצין איז קראנק געווארן און ער האט געמוזט בלייבן. דער משגיח זאגט אז פון הימל האט מען אים נישט געלאזט.
אין דער מעשה: דער חפץ חיים
-
48:07 רבי אברהם קאליסקער'ס בריוו וועגן תפילה
רבי אברהם קאליסקער, פון די גרויסע תלמידים פונעם מגיד, וואס האט מיט רבי מענדל וויטעבסקער געגרינדעט דעם ערשטן ישוב פון די תלמידי הבעש"ט, האט געשריבן צו זיינע חברים אין חוץ לארץ אז ווען ער איז אנגעקומען האט ער געדאוונט אין ארץ ישראל, אבער אין חוץ לארץ האט ער בעסער געדאוונט. שפעטער האט ער געשריבן אז יעדע תפילה דארט איז געשמאק, נאר צו יענע מנחה וואס זיי האבן געדאוונט אונטערן בוים קומט עס נישט. נאך שפעטער האט ער געשריבן אז די ערשטע תפילה אין לאנד, ווען ער האט געשפירט א טמטום הלב, איז געווען גרעסער ווי יענע מנחה.
אין דער מעשה: רבי אברהם קאליסקער, רבי מנחם מענדל וויטעבסקער, דער מעזריטשער מגיד
-
50:04 רבי שלום פראהביטשער'ס מנחה
רבי שלום פראהביטשער, דער זון פונעם הייליגן מלאך און דער טאטע פונעם רוזשינער, איז געווארן אן איידעם ביי א אייניקל פון רבי נחום טשערנאבילער און איז געזעסן אויף קעסט אין טשערנאביל. ערב ראש השנה האט ער גענומען דאווענען די לעצטע מנחה פונעם יאר און עס איז נישט געגאנגען; ער האט זיך געמוטשעט מיט אלע כוחות כאטש צו דאווענען ווי א פשוטער איד מיט פירוש המילות. נאכן דאווענען איז רבי נחום צוגעקומען און געזאגט אז טויזנטער נשמות וואס ווארטן שוין הונדערטער יארן האבן באקומען זייער תיקון דורך דער מנחה, און געפרעגט ווי אזוי ער האט געדאוונט. ער האט געענטפערט אז ער האט נאר געשפירט א טמטום אין הארץ.
אין דער מעשה: רבי שלום פראהביטשער, R' Nachum of Chernobyl, דער רוזשינער, רבי אברהם המלאך
-
1:01:52 אן ערנסטער מינוט ביי דער פורים סעודה
דער משגיח דערמאנט דעם לעצטן פורים וואס ער איז געזעסן מיט זיין רבי'ן, רבי שרגא פייוול מענדלאוויטש. ס'איז געווען א שיינער פורים, מ'האט געזונגען, געטאנצט און געזאגט גראמען, און ביים בענטשן האט רבי שרגא פייוול אויסגערופן אז אויב ס'איז נישט געווען קיין איין ערנסטער מינוט ביי דער סעודה, איז דאס נישט פורים. דאס איז געווען זיין לעצטער פורים.
אין דער מעשה: R' Shraga Feivel Mendlowitz
-
1:03:35 רבי זירא גייט אריבער דעם ירדן
די גמרא דערציילט אז רבי זירא איז אריבערגעגאנגען דעם ירדן אויף א שטריק-בריק, בשעת אין געוויסע צייטן האט מען געקענט אריבערגיין אויף א ריכטיגער בריק. א צדוקי האט אים געפרעגט פארוואס ער גייט אזוי, און ער האט געענטפערט אז משה ואהרן זענען נישט זוכה געווען אריינצוקומען; פון וואנען ווייס ער אז ער וועט זוכה זיין? אפשר איז יעצט אן עת רצון, און שפעטער וועט ער שוין נישט זוכה זיין.
אין דער מעשה: R' Zeira
געדאנקען
- 1:06 ארץ ישראל איז אין ארט וואס שבת איז אין זמן: די "ארץ חמדה" איז קעגן די "חמדת ימים", און אזוי ווי א בלאט גמרא שבת איז הייליגער און אן עבירה שבת איז ערגער, אזוי ווערט אין ארץ ישראל סיי די זכות סיי דער פגם גרעסער.
- 19:16 מיטן אריז"ל'ס טעם פאר יום טוב שני אין חוץ לארץ, אז א קלענערע נשמה קען נישט אויפנעמען דעם אור אין איין טאג, ערקלערט דער משגיח אז דער אור פון שבת פורים אין ירושלים איז אזוי גרויס אז אפילו אן ארץ ישראל'דיגער איד דארף דריי טעג אים אויפצונעמען.
- 22:07 משה רבינו, הגם ער איז געווען אסאך גרעסער, האט נישט געקענט מבטל זיין דעם יצר פון עבודה זרה ווייל ער איז געווען אין חוץ לארץ, בשעת יהושע און טויזנט יאר שפעטער די אנשי כנסת הגדולה האבן עס געקענט, דורך דעם כח פון תפילה אין ארץ ישראל.
- 36:26 הגם געווענליך דארף מען דרייסיג טעג צו ווערן א תושב אין ארץ ישראל, מאכט איין טאג פורים אין ירושלים א מענטש פאר א תושב פון א מוקף חומה, אזוי ווי די זיבן טעג סוכות ווערן גערעכנט פאר וואוינען, ווייל די סוכה איז דער גדר פון ישיבה.
- 42:26 מרדכי ואסתר האבן ערשט מתקן געווען צו ליינען די מגילה אפילו שבת; ערשט שפעטער האט מען עס אריבערגערוקט צוליב כבוד שבת. דערפאר ליגט דער גאנצער כח פון פורים אין ירושלים אין זיין שבת, הגם מ'ליינט דאן נישט די מגילה.
- 28:57 די ערד פון ארץ ישראל איז הייליגער ווי דער הימל פון חוץ לארץ; קוקן אויף איר ווי אויף געווענליכע ערד איז ווי מ'וואלט געקוקט אויף א איד און א גוי ווי די זעלבע מענטש ווייל זייערע קערפערס זעען אויס גלייך.
- 49:08 א תפילה אן א הרגש קען זיין גרעסער ווי א תפילה מיט א הרגש: רבי אברהם קאליסקער איז געקומען צום אויספיר אז זיין ערשטע טרוקענע תפילה אין לאנד איז געווען גרעסער ווי די באוואוסטע מנחה אונטערן בוים, ווייל דער הרגש איז א מתנה און די מי איז די עבודה.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 16:30 דער משגיח זאגט אז דער וואס פארט קיין ארץ ישראל דארף זיך מאכן א חשבון פארוואס ער פארט, כדי צו ווערן בעסער, און נישט פארן נאר צו קוקן.
- 45:07 ער זאגט אז די וואכן פאר דער נסיעה זאל מען לערנען מיט מער התמדה, בעסער דאווענען און פרי אויפשטיין, אלס הכנה.
- 45:27 ער זאגט די נוסעים זיך נישט נתפעל צו ווערן און נישט אנטוישט צו ווערן אויב זיי שפירן א טמטום הלב אין ארץ ישראל, נאר בעטן השם יתברך אויף א געשמאק דארט.
- 52:42 ער בעט אז אויפן עראפלאן זאל מען רואיג זיצן, נישט שרייען, זאגן א דאנק פארן פערסאנאל, און דאווענען זיצנדיג אנשטאט פארשטעלן די גענג מיט מנינים.
- 1:00:08 ער ווארנט נישט שיכור צו ווערן פורים ביז נארישקייט, נאר טרינקען אביסל מער ווי געווענליך און האבן ערנסטע מינוטן.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אסתר המלכה, דוד המלך, די אנשי כנסת הגדולה, דער הייליגער אור החיים, דער הייליגער אר"י, דער הייליגער בעל שם טוב, דער ווילנער גאון, דער חפץ חיים, דער חתם סופר, דער ישמח משה, דער מאירי, דער מהר"ל פון פראג, דער מעזריטשער מגיד, דער סאטמארער רב, דער ערבי נחל, דער רוזשינער, דער רמב"ם, דער רמב"ן, דער שפת אמת, יהושע בן נון, יעקב אבינו, מרדכי הצדיק, משה רבינו, עשו, ר' שרגא פייוול מענדלאוויטש, רבי אברהם המלאך, רבי אברהם קאליסקער, רבי זירא, רבי יוסף חיים זאנענפעלד, רבי יוסף קארו, רבי מנחם מענדל וויטעבסקער, רבי משה קורדובירו, רבי נחום טשערנאבילער, רבי שלום פראהביטשער
ערכים ארץ חמדה, השגחה, חילול השם, טמטום הלב, כותל המערבי, מוקפין חומה, מסירות נפש, עבודת מתנה, פורים המשולש, קידוש השם