שבת - יומא דאורייתא' מצוה כוללת' זיווג של בנ"י' “וקראתה לשבת עונג”
קאטאלאג: פרשת השבוע כי תשא נומ׳ 1 פאקעט גייד ז׳ 10 תשמ"א (1980–81) אידיש 1 שעה 16 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז שבת איז א גרעסערער מקדש ווי דער מקדש אליין, די כלה פון כלל ישראל, און דערפאר איז בנין המשכן נישט דוחה שבת.
דער משגיח עפנט מיט רש"י'ס פשט אז דאס ווארט "אך" לערנט אז מלאכת המשכן איז נישט דוחה שבת, און מיט דעם רמב"ן'ס קשיא אז דער מיעוט שטייט ביי שבת און נישט ביים משכן. ער פרעגט נאך: קרבנות זענען דוחה שבת, פארוואס נישט דער בנין וואס מען דארף פאר זיי? דורך א גמרא און א רש"י וועגן דעם בית המקדש לעתיד ערקלערט ער אז אלע מלאכה, אויך פונעם משכן, איז געקומען נאר צוליב חטא. דערנאך ברענגט ער דעם ענין "כלה": מצוות וואס זענען כולל אלעס, די תורה, דער מקדש, און מערסטנס שבת, דער בן זוג פון כנסת ישראל, וואס דורך אים באקומט א איד די נשמה יתירה. שבת איז א מקדש אין זמן, גרעסער ווי דער מקדש אין מקום, דערפאר דארף דער קלענערער שבת מאכן פלאץ פארן גרעסערן, און דערפאר האט דוד המלך, וואס איז אליין דער שביעי, נישט געבויט דעם בית המקדש. צום סוף רעדט ער וועגן די מדריגות פון קדושת שבת, דערציילט מעשיות פונעם שבת'דיגן טיש, און מוטיגט צו שפירן דעם עונג שבת.
ענינים: קדושת שבת · דער משכן און די כהנים · עונג שבת און כבוד שבת
סדר השיעור
-
0:00 דעם רמב"ן'ס קשיא אויף "אך"
דער משגיח ברענגט רש"י אז "אך את שבתותי" לערנט אז מלאכת המשכן איז נישט דוחה שבת, און דעם רמב"ן'ס קשיא אז דער מיעוט שטייט ביי שבת און דארף ממעט זיין שבת. ער פרעגט נאך אז קרבנות זענען דוחה שבת, פארוואס נישט דער בנין וואס מען דארף פאר זיי, און הייבט אן דעם סאטמארער רב'ס תירוץ מיט דער תקנה פון רבן יוחנן בן זכאי.
-
4:06 מלאכה קומט נאר צוליב חטא
דורך רש"י'ס קשיא אויף דער תקנה ווייזט ער אז דער בית המקדש לעתיד וועט געבויט ווערן פונעם רבונו של עולם אליין, און אז אן דעם חטא העגל וואלט אויך דער משכן אזוי געווען. אלע מלאכה קומט פון חטא, און ווייל אן עשה וואס קומט דורך פשיעה איז נישט דוחה א לא תעשה, קען מלאכת המשכן נישט דוחה זיין שבת.
-
8:29 צוויי שבתות און דער פריוואטער אות
דער משגיח לערנט די פסוקים לויט דעם: ווען אידן וואלטן געהאלטן צוויי שבתות וואלטן זיי באלד געווארן אויסגעלייזט און מען וואלט נישט געדארפט קיין מלאכה. ער פרעגט מיט וואס מען וועט דערקענען שבת ווען עס וועט נישט זיין קיין מלאכה, און ענטפערט אז שבת איז אסאך העכער ווי נישט טון מלאכה; עס איז א באהאלטענער אות צווישן דעם רבונו של עולם און אידן.
-
11:56 די דיוקים אין די פסוקים
כדי צו פארענטפערן דעם רמב"ן רעכנט דער משגיח אויס די דיוקים אין די פסוקים: פארוואס "לדורותיכם" ווערט ארויסגעהויבן ביי שבת, פארוואס יעדע מלאכה איז חייב מיתה, און ווי אזוי די פרשה פון שבת פירט צו "ככלתו", די תורה וואס איז געגעבן געווארן צו משה ווי א כלה, און דערנאך צום עגל.
-
15:14 תורה און מקדש אלס כלה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז געוויסע מצוות וואס זענען כולל אלעס ווערן אנגערופן "כלה", פון לשון "כולל". אזוי ווי חוה וואס איז גענומען געווארן פון אדם אליין, איז די תורה א כלה ווייל זי און די נשמות ישראל קומען פון איין שורש. אויך דער מקדש איז א כלה: אדם הראשון איז באשאפן געווארן פון זיין ארט, דער משכן איז געגליכן צו א צנועה'דיגע כלה, און דערפאר נעמט מען פאר א סוטה עפר פון קרקע המשכן.
-
21:53 שבת, דער בן זוג פון כנסת ישראל שטייט אינעם קאטאלאג
די העכסטע כלה איז שבת: דער מדרש זאגט אז דער רבונו של עולם האט געגעבן שבת כנסת ישראל אלס בן זוג. יעדן איד פעלט א שטיק נשמה און שבת באקומט ער עס צוריק אלס די נשמה יתירה. שבת איז משפיע אויף דער גאנצער וואך, אזוי ווי ירושלים און אזוי ווי א ווייב, און א בעל עבירה אדער אן עם הארץ בלייבט א איד, אבער אן שבת ווערט ער באטראכט ווי אן עובד עבודה זרה.
-
27:42 שבת איז אליין א משכן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט פארוואס די פרשה פון שבת קומט נאכן משכן: שבת איז אליין א משכן, אנגערופן "קודש" אזוי ווי דער מקדש. משה רבינו איז זוכה געווען צו דער תורה ווי א כלה דורך שבת, דער יומא דאורייתא און יומא דנשמתא. א תלמיד חכם לעבט מיט שבת א גאנצע וואך, אבער שבת ווערט יעדער איד א משכן פאר דער שכינה.
-
31:31 לדורותיכם: א דירה פאר שבת שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם זוהר אז "לדורותם" מיינט "לדירותם", און ערקלערט אז יעדער איד דארף ווערן א דירה פאר שבת. דורך דער נשמה יתירה איז א איד זיך מדבק מיטן רבונו של עולם, דער תכלית פון אלע תרי"ג מצוות, און דערפאר שניידט זיך א מחלל שבת אפ פון דער קרבה און איז חייב מיתה.
-
35:48 די שבת'דיגע שטוב און דער תירוץ אויפן רמב"ן שטייט אינעם קאטאלאג
שבת האט די אידישע שטוב די כלים פונעם משכן: די ליכט זענען די מנורה און די חלות דער לחם הפנים, אבער בעיקר ווערט דער איד אליין א משכן. ווייל דער מקדש איז חרוב געווארן און שבת איז אייביג, איז שבת דער גרעסערער מקדש; דערפאר קומט "אך" ממעט זיין דעם קלענערן שבת פון מקום, וואס דארף מאכן פלאץ פארן גרעסערן שבת פון זמן.
-
43:23 מעשיות פונעם שבת'דיגן טיש מעשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט פון א ראש ישיבה וואס האט געהאט ווייניגער נחת ווי דער קוכער פון זיין ישיבה ווייל דער קוכער האט געזונגען זמירות, פון אן ארעמען חסיד וואס האט געבעטן שבת אין זיין חלה און פיש, און פון א בחור וואס איז צוריקגעקומען צו אידישקייט ווען ער האט זיך דערמאנט אין א שבת'דיגן קידוש אין בראנקס. ער ערקלערט אז א שטוב פול מיט שבת איז א גאראנטיע פאר די קומענדיגע דורות.
-
50:55 דוד המלך, דער שביעי
דער משגיח ערקלערט אז שבת, דער שביעי פון זמן, איז גרעסער ווי דער מקדש, דער שביעי פון מקום, און אז דוד המלך איז דער זיבעטער פון די זיבן צדיקים און דער נעים זמירות ישראל, ווייל שבת באשטייט פון שירה. פון די פסוקים אין ספר מלכים ווייזט ער אז דוד האט נישט געבויט דעם מקדש ווייל שבת איז שוין געווען אין זיין הארץ.
-
57:09 דער עגל האט נישט גערירט שבת
ענדיגנדיג דעם תירוץ אויפן רמב"ן רופט דער משגיח חילול שבת א גט פונעם רבונו של עולם, און כרת א "ספר כריתות". שבת קומט פארן עגל ווייל דער עגל האט מבטל געווען דעם מקדש, אבער שבת האט ער נישט געקענט מבטל זיין. שבת איז די "מתנה טובה" פון דעם רבונו של עולם'ס בית גנזיו, א דימענט וואס דארף א איד נישט לאזן שלאפן פון שמחה.
-
1:01:54 די שטייגנדיגע מדריגות פון קדושת שבת שטייט אינעם קאטאלאג
שבת איז "חמדת ימים"; יוסף מוקיר שבת האט געפונען א מרגלית אין זיין פיש ווייל אין דעם פיש איז געווען שבת. אזוי ווי דער כהן גדול טובל'ט זיך ווען ער שטייגט אין קדושה, ווערט שבת אלץ גרעסער: פרייטאג צו נאכטס דארף מען א פולן קידוש, אינדערפרי נאר בורא פרי הגפן, און ביי שלש סעודות איז דאס עסן אליין מקדש דעם שבת, און דערפאר איז אין קידוש אלא במקום סעודה.
-
1:07:59 עונג שבת און די אהבה פון שבת שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט פון רבי שלמה קארלינער אז ווער עס האלט שבת אן זיך אנשטרענגען צו שפירן, וועט זיצן אין גן עדן ווי א באנק, און ערקלערט "וקראת לשבת עונג": דער עונג איז א טייל פון שבת. שבת איז דער טאג פון אהבה, וואס דארף נישט קיין קרבן חטאת ווייל אהבה דעקט צו אלע פשעים, און דער טאג ווען די גאנצע בריאה זינגט.
-
1:11:41 דעם פריץ'ס צוקער און דער אמת'ער תענוג שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז ווער עס שפירט נאך נישט שבת זאל גלייבן ביז ער וועט שפירן, און דערציילט פון א פריץ וואס האט באשאטן א פעלד מיט צוקער כדי צו פארן מיט א שליטן אינמיטן זומער, און א צדיק האט געזאגט אז דאס איז גארנישט קעגן דעם תענוג פון נשמת שבת אינדערפרי. ער ענדיגט מיט א בקשה אז דער רבונו של עולם זאל העלפן זיך צוגרייטן א גאנצע וואך און שפירן די זיסקייט פון שבת.
דער שיעור, אויסגעשריבן
דעם רמב"ן'ס קשיא אויף "אך"
מלאכה קומט נאר צוליב חטא
רש"י פרעגט דארט, אז דאן וואלט מען געדארפט בויען דעם מקדש יום טוב, כאטש בנין איז נישט דוחה יום טוב. ער ענטפערט אז דער מקדש לעתיד וועט נישט געבויט ווערן בידי אדם, נאר דער רבונו של עולם אליין, ווי "מקדש ה' כוננו ידיך". דער משגיח לייגט צו אז אן דעם חטא העגל וואלט דער רבונו של עולם אליין געבויט דעם משכן. ד,ה
צוויי שבתות און דער פריוואטער אות
דערמיט ווערן די פסוקים פארשטאנען: ווען אידן וואלטן געהאלטן צוויי שבתות, ווי די גמרא זאגט, וואלטן זיי תיכף געווארן אויסגעלייזט און מען וואלט נישט געדארפט קיין מלאכה. דער משגיח פרעגט מיט וואס מען וועט דען דערקענען שבת ווען עס וועט נישט זיין קיין מלאכה, און ענטפערט אז נישט טון מלאכה איז נאר די נידעריגסטע מדריגה פון שבת; שבת איז א באהאלטענער אות צווישן דעם רבונו של עולם און אידן, וואס קיינער ווייסט נישט. ח,ט
די דיוקים אין די פסוקים
כדי צו פארענטפערן דעם רמב"ן רעכנט דער משגיח אויס די דיוקים: פארוואס ווערט "לדורותיכם" ארויסגעהויבן ביי שבת, ווען אסאך מצוות זענען לדורות; פארוואס איז יעדע מלאכה חייב מיתה, ווען אסאך איסורים זענען נאר כרת; און פארוואס פירט די פרשה צו "ככלתו", וואס רש"י טייטשט אז די תורה איז געגעבן געווארן צו משה ווי א כלה נאך פערציג טעג פון פארגעסן, און דערנאך צום עגל. י,ל
תורה און מקדש אלס כלה
געוויסע מצוות זענען כולל אלע מצוות און ווערן אנגערופן "כלה", פון לשון "כולל". ביי א תלמיד חכם איז די תורה זיין כלה. דער משגיח ערקלערט דאס מיט דער ברכה "והתקין לו ממנו בנין עדי עד": חוה איז גענומען געווארן פון אדם אליין, דער בן זוג איז א שטיק פון זיך. אזוי קומען די תורה און די נשמות ישראל פון איין שורש, און א איד וואס לערנט ווערט ווידער מיט איר מיוחד. מ,נ
שבת, דער בן זוג פון כנסת ישראל
די העכסטע כלה איז שבת. דער מדרש זאגט אז שבת האט זיך באקלאגט אז יעדער טאג האט א בן זוג, און דער רבונו של עולם האט געענטפערט אז כנסת ישראל וועט זיין איר בן זוג. לויט רבינו בחיי איז שבת די נשמה יתירה: יעדן איד פעלט א שטיק נשמה, און שבת באקומט ער עס צוריק. ש,ת
אזוי ווי ירושלים, וואס זעט אויס ווי זי באקומט, אבער פון איר קומט די השפעה פאר דער וועלט, איז שבת משפיע אויף דער גאנצער וואך. שבת איז די העכסטע השראת השכינה: א בעל עבירה אדער אן עם הארץ בלייבט א איד, און אידן זענען געבליבן אידן צוויי טויזנט יאר אן א מקדש, אבער אן שבת ווערט מען באטראכט ווי אן עובד עבודה זרה.
שבת איז אליין א משכן
דערפאר קומט די פרשה פון שבת נאכן משכן: שבת איז אליין א משכן, אנגערופן "קודש" ווי דער מקדש. משה רבינו איז זוכה געווען צו דער תורה ווי א כלה נאר דורך שבת, וואס דער זוהר רופט "יומא דנשמתא". א תלמיד חכם האט שבת א גאנצע וואך, אבער שבת ווערט יעדער איד א משכן, ווי דער ספר חרדים שרייבט "בתוך לבי משכן אבנה". אא,אב
לדורותיכם: א דירה פאר שבת
דער זוהר טייטשט "לדורותם" ווי "לדירותם": יעדער איד זאל ווערן א דירה פאר שבת. ביז יעצט איז דער מקדש געווען "קודש", יעצט איז שבת קודש, און דורך איר און דורך דער נשמה יתירה איז א איד זיך מדבק מיטן רבונו של עולם. דער זוהר רופט די תרי"ג מצוות תרי"ג עיטין צו דער קרבה, און א מחלל שבת שניידט זיך דערפון אפ; דערפאר איז ער חייב מיתה. אג,אה
די שבת'דיגע שטוב און דער תירוץ אויפן רמב"ן
שבת ווערט די אידישע שטוב א משכן. ווי מ'זינגט אין "אזמר בשבחין", זענען די שבת ליכט די מנורה, און דער טיש מיט די חלות איז דער שולחן מיטן לחם הפנים. אבער בעיקר ווערט דער איד אליין א משכן, אפילו איינער וואס איז נישט זוכה געווען צו תורה. או
שבת איז גרעסער ווי דער מקדש: דער מקדש איז חרוב געווארן און אידן זענען געבליבן אידן, אבער שבת איז אייביג, און אן שבת איז מען נישט קיין איד. דא פארענטפערט דער משגיח דעם רמב"ן. די פסוקים נאכן משכן לערנען אז שבת איז דער גרעסערער משכן, ממילא קומט "אך" ממעט זיין דעם קלענערן שבת, דעם משכן, וואס דארף מאכן פלאץ פארן גרעסערן. מען בויט נישט א קליינעם מקדש אויפן חשבון פונעם גרויסן; שבת איז דער שבת פון זמן, גרעסער ווי דער שבת פון מקום. ב,ח
מעשיות פונעם שבת'דיגן טיש
דער משגיח דערציילט פון א גרויסן ראש ישיבה וואס האט נישט געהאט קיין אידישע נחת פון זיינע קינדער, בשעת דער קוכער פון זיין ישיבה, א חסידישער איד, האט געהאט די בעסטע בחורים. ער האט געפרעגט מיט וואס זיי זענען אנדערש, און דער תירוץ איז געווען אז דער קוכער זינגט זמירות. אין געוויסע שטובער עסט מען שנעל אפ; וואו מ'שפירט שבת, עסט מען יעדן ביסן מיט א דעת. אן ארעמער חסיד וואס האט צוזאמגעקראצט געלט פאר חלה און פיש האט געזאגט: רבונו של עולם, דו האסט מיר געגעבן חלה אויף שבת, גיב מיר שבת אויף די חלה.
קינדער ביי אזא טיש ווערן איינגעזאפט מיט שבת, און ווער עס גייט אראפ פון וועג קען זיך דערמאנען נאך צוואנציג יאר. דעם משגיח'ס מחותן אין בראנקס פלעגט יעדן שבת מאכן א קידוש מיט טשאלנט; א בחור וואס האט דארט געגעסן איז אין ארמיי געפאלן אין די ערגסטע עבירות, און איינמאל שבת האט ער זיך דערמאנט אין דעם טשאלנט, און דאס האט אים אויפגעהויבן. א שטוב אנגעזאפט מיט שבת, זאגט דער משגיח, איז א גאראנטיע אויף דורות.
דוד המלך, דער שביעי
דער עגל האט נישט גערירט שבת
אזוי איז דעם רמב"ן'ס קשיא פארענטפערט: "אך" איז א מיעוט אויפן קלענערן שבת. שבת איז די כלה; מחלל שבת זיין איז א גט, און כרת איז א "ספר כריתות" וואס שניידט דעם איד אפ פון דער קרבה צום רבונו של עולם. די פרשה פון שבת קומט פארן עגל, ווייל דער עגל האט מבטל געווען דעם מקדש אבער שבת האט ער נישט געקענט מבטל זיין. ב
די שטייגנדיגע מדריגות פון קדושת שבת
שבת איז "חמדת ימים"; צדיקים האבן נישט געקענט שלאפן און האבן געטאנצט א גאנצן שבת. יוסף מוקיר שבת האט געפונען א מרגלית אין זיין פיש, ווייל אין דעם פיש איז געווען שבת; די שבת'דיגע סעודה איז דער קרבן פון שבת. אמ
אזוי ווי דער כהן גדול טובל'ט זיך נאכאמאל ווייל ער איז געשטיגן אין קדושה, ווערט שבת אלץ העכער. פרייטאג צו נאכטס דארף מען קידוש מיט דער ברכה, וואס דער מגן אברהם רופט די מצוה פון זכירת שבת; אינדערפרי נאר בורא פרי הגפן; און ביי שלש סעודות איז דאס עסן אליין מקדש דעם שבת. דערפאר איז אין קידוש אלא במקום סעודה, ווייל דאס עסן איז א טייל פונעם קידוש. אנ,אס
עונג שבת און די אהבה פון שבת
רבי שלמה קארלינער האט געזאגט אז ווער עס האלט שבת אבער שטרענגט זיך נישט אן צו שפירן, וועט זיצן אין גן עדן ווי א באנק. "וקראת לשבת עונג": דער עונג איז א טייל פון שבת. שבת איז דער טאג פון אהבה; ביי אנדערע ימים טובים ברענגט מען א חטאת, אבער שבת נישט, ווייל אהבה דעקט צו אלע פשעים. שבת זינגט די גאנצע בריאה. אע,אפ
דעם פריץ'ס צוקער און דער אמת'ער תענוג
דער משגיח זאגט אז ווער עס שפירט נאך נישט שבת זאל גלייבן אז שבת איז גוט ביז ער וועט שפירן. ער דערציילט פון א פריץ וואס האט אויסגעשיט טויזנטער זעק טייערן צוקער איבער א פעלד כדי צו פארן מיט א שליטן אינמיטן זומער; ווען אידן האבן דאס דערציילט פאר א צדיק, האט ער געפרעגט וואס איז דער תענוג קעגן זאגן נשמת שבת אינדערפרי.
אמאל האבן אפילו שניידערס און שוסטערס געווארט א גאנצע וואך אויף דער זיסקייט פון שבת. דער משגיח ענדיגט מיט א בקשה אז דער רבונו של עולם זאל העלפן זיך פירן ווי עס דארף צו זיין א גאנצע וואך אלס הכנה, און שפירן די קרבה צום רבונו של עולם וואס שבת ברענגט.
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
תרגום
תלמוד בבלי
- ג לכאורה Sukkah 41a מפתח אינעם אויסשרייב: 2:01
- ו Shabbos 30b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 6:32
- ט Shabbos 118b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 8:57
- מ לכאורה Kesubos 8a מפתח אינעם אויסשרייב: 15:42
- פ Rosh Hashanah 26a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:14
- אי Shabbos 10b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 59:48
- אמ Shabbos 119a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:01:56
- אס Pesachim 101a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:04:41
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
- א Rashi, Shemos 31:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:05
- ב Ramban, Shemos 31:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:05, 38:45, 57:32
- ד לכאורה Rashi, Sukkah 41a מפתח אינעם אויסשרייב: 4:06
- ל לכאורה Rashi, Shemos 31:18 מפתח אינעם אויסשרייב: 12:21
- ק Rashi on Shemos (מקום נישט באשטימט) 20:33 מפתח
- ת Rabbeinu Bachya (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 21:59
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 5:42 לויט דעם משגיח איז אלע מלאכה אויף דער וועלט, אויך די מלאכה פונעם משכן, געקומען נאר צוליב חטא; ווען נישט דער חטא וואלט דער רבונו של עולם אליין געבויט דעם משכן.
- 16:05 די תורה, דער מקדש און שבת ווערן יעדעס אנגערופן "כלה", ווייל יעדעס איז א בן זוג וואס קומט פונעם זעלבן שורש ווי כנסת ישראל.
- 22:11 שבת איז דער בן זוג פון כנסת ישראל: יעדן איד פעלט א שטיק נשמה, און שבת באקומט ער עס צוריק אלס די נשמה יתירה.
- 38:21 שבת איז א גרעסערער מקדש ווי דער מקדש: דער מקדש האט געקענט חרוב ווערן און אידן זענען געבליבן אידן, אבער שבת איז אן אות לעולם וואס קען קיינמאל נישט חרוב ווערן.
- 41:46 דער מקדש איז דער שבת פון מקום און שבת איז דער שבת פון זמן; דער קלענערער שבת דארף מאכן פלאץ פארן גרעסערן, און דאס פארענטפערט דעם רמב"ן'ס קשיא.
- 32:24 שבת ווערט יעדע אידישע שטוב א משכן, און יעדער איד אליין ווערט א דירה פאר דער שכינה.
- 1:05:30 דער משגיח זאגט אז מען דארף זיך אנשטרענגען צו שפירן דעם עונג און די דביקות פון שבת, און אז די קדושה פון שבת ווערט אלץ גרעסער פון פרייטאג צו נאכטס ביז שלש סעודות.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 0:44 פארוואס שטייט דער מיעוט "אך" ביי שבת, אויב ער קומט ממעט זיין מלאכת המשכן?
תירוץ: 41:20 ווייל שבת איז אליין א גרעסערער מקדש; "אך" איז ממעט דעם קלענערן שבת פון מקום, דעם משכן, וואס מאכט פלאץ פארן גרעסערן שבת פון זמן.
-
קשיא: 2:01 קרבנות זענען דוחה שבת, פארוואס איז נישט דוחה שבת דער בנין המשכן וואס מען דארף פאר זיי?
תירוץ: 7:31 מלאכת המשכן איז נאר נויטיג צוליב חטא, און אן עשה וואס קומט דורך פשיעה איז נישט דוחה א לא תעשה.
-
קשיא: 4:10 לויט דער תקנה פון רבן יוחנן בן זכאי, וואלט מען נישט געדארפט בויען דעם מקדש יום טוב, כאטש בנין המקדש איז נישט דוחה יום טוב?
תירוץ: 4:34 רש"י ענטפערט אז דער בית המקדש לעתיד וועט נישט געבויט ווערן בידי אדם, נאר דער רבונו של עולם וועט אים אראפשיקן געבויט.
-
קשיא: 13:06 פארוואס איז דער וואס טוט יעדע מלאכה שבת חייב מיתה, ווען אסאך איסורים זענען נאר כרת?
תירוץ: 33:51 ווייל חילול שבת שניידט א איד אפ פון דער קרבה צום רבונו של עולם וואס ער האט דורך דער נשמה יתירה; עס איז א גט פונעם רבונו של עולם.
-
קשיא: 54:37 פארוואס האט דוד המלך נישט געטארט בויען דעם בית המקדש?
תירוץ: 55:10 דוד איז געווען דער שביעי, די נשמה פון שבת; שבת איז שוין געווען אין זיין הארץ, און בויען א מקדש אין מקום וואלט פאר אים געווען א ירידה.
-
קשיא: 58:54 פארוואס שטייט די פרשה פון שבת צווישן דעם משכן און דעם חטא העגל?
תירוץ: 59:04 דער עגל האט מבטל געווען דעם מקדש אבער ער האט נישט געקענט מבטל זיין שבת, וואס איז אן אות לעולם.
מעשיות
-
43:23 דער ראש ישיבה און דער קוכער
א ראש ישיבה פון א גרויסע ישיבה האט נישט געהאט קיין אידישע נחת פון זיינע קינדער; איינער פון זיינע זין איז אויסגעוואקסן א פראפעסאר מיט א יארמולקע. דער קוכער פון דער ישיבה איז געווען א חסידישער איד, און זיינע זין זענען געווען די בעסטע בחורים אין ישיבה. דער ראש ישיבה האט געפרעגט מיט וואס ער איז אנדערש ווי דער קוכער, און דער תירוץ איז געווען אז דער קוכער האט געזונגען זמירות שבת.
-
45:17 דעם ארעמען חסיד'ס חלה און פיש
איינער פון די גרויסע חסידים איז געווען זייער ארעם און האט קוים צוזאמגעקראצט עטליכע גראשן צו קויפן א שטיקל חלה מיט פיש אויף שבת. ווען ער האט גענומען א שטיקל חלה האט ער געזאגט: רבונו של עולם, דו האסט מיר געגעבן חלה אויף שבת, גיב מיר שבת אויף די חלה. דאס זעלבע האט ער געזאגט ביי דעם פיש.
-
48:25 דער טשאלנט אינעם שולכל אין בראנקס
דעם משגיח'ס מחותן, וואס האט געוואוינט אין בראנקס, פלעגט יעדן שבת מאכן א קידוש מיט טשאלנט אינעם קליינעם שולכל וואו ער האט געדאווענט. א בחור וואס פלעגט קומען עסן דעם טשאלנט איז שפעטער אוועק פון וועג, מען האט אים גענומען אין ארמיי אין דער מלחמה, און ער איז געפאלן אין די ערגסטע עבירות. איינמאל שבת האט ער זיך פלוצלינג דערמאנט אין דעם טשאלנט אינעם שולכל אין בראנקס, און די מחשבה האט אים אזוי אויפגעהויבן אז ער איז געבליבן א איד.
-
1:13:05 דער פריץ וואס איז געפארן אויף צוקער
א משוגענער פריץ האט אמאל געוואלט פארן מיט א שליטן אינמיטן זומער. ער האט געהייסן זיינע קנעכט אויסשיטן טויזנטער זעק צוקער איבער א פעלד ביז עס האט אויסגעזען ווי שניי, איינגעשפאנט צוויי ווייסע פערד און געפארן מיטן שליטן איבערן צוקער, אין א צייט ווען צוקער איז געווען זייער טייער אין רוסלאנד. אידן זענען געקומען לויפן צום צדיק דערציילן פון דעם גרויסן תענוג, און ער האט געענטפערט: וואס איז דאס קעגן דעם תענוג פון זאגן נשמת שבת אינדערפרי?
געדאנקען
- 5:42 דער משגיח פארבינדט רש"י'ס ווארט אז דער בית המקדש לעתיד וועט אראפקומען געבויט פונעם רבונו של עולם, מיט דעם יסוד אז אלע מלאכה שטאמט פון חטא, אזוי אז דער בנין המשכן איז אליין א תוצאה פון חטא און קען נישט דוחה זיין שבת.
- 15:38 דאס ווארט "כלה" ווערט געטייטשט פון "כולל", און דער קשר פון יעדער כלה צו כנסת ישראל איז אזוי ווי חוה וואס איז געבויט געווארן פון אדם אליין: דער בן זוג איז א שטיק פונעם מענטש אליין.
- 41:46 דער מקדש איז דער שבת פון מקום און שבת איז דער מקדש פון זמן; ווייל זמן איז העכער ווי מקום, מיינט דער "אך" ביי שבת דעם קלענערן שבת, דעם משכן, וואס מאכט פלאץ פארן גרעסערן.
- 54:21 דוד המלך האט נישט געבויט דעם מקדש ווייל ער אליין איז געווען דער שביעי, דער גילוי פון שבת; בויען א מקדש אין מקום וואלט געווען א ירידה פאר איינעם וואס האט שוין געטראגן דעם מקדש פון שבת אין זיין הארץ.
- 32:22 "לדורותם" געטייטשט "לדירותם" מיינט סיי אז יעדער איד ווערט א דירה פאר שבת, סיי אז א שטוב אנגעזאפט מיט שבת איז א גאראנטיע אז די קומענדיגע דורות וועלן בלייבן אידן.
- 1:06:12 די שטייגנדיגע קדושה פון שבת ערקלערט פארוואס דער קידוש ווערט אלץ קלענער: פרייטאג צו נאכטס דארף מען די גאנצע ברכה, אינדערפרי נאר בורא פרי הגפן, און ביי שלש סעודות איז דאס עסן אליין מקדש דעם שבת.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 47:43 דער משגיח זאגט אז דער שבת'דיגער טיש זאל זיין פול מיט זמירות און א געפיל פון שבת, ווייל קינדער וואס זעען דאס ווערן דערמיט איינגעזאפט פאר זייער גאנץ לעבן.
- 53:40 ער זאגט אז יעדעס ווארט ביים שבת'דיגן טיש זאל זיין אפגעהיט, אן רעדן פון די נייעס.
- 1:08:37 ער זאגט אז מען דארף זיך אנשטרענגען צו שפירן די זיסקייט און די דביקות צום רבונו של עולם שבת, און אויב מען שפירט נאך נישט, זאל מען גלייבן אז שבת איז גוט ביז מען וועט שפירן.
- 1:14:41 ער זאגט אז מען זאל זיך פירן ווי עס דארף צו זיין א גאנצע וואך אלס הכנה צו שבת, און בעטן דעם רבונו של עולם אז מען זאל האבן א שייכות מיט שבת.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אדם הראשון, דוד המלך, דער הייליגער בעל שם טוב, דער סאטמארער רב, דער רמב"ן, יוסף מוקיר שבת, משה רבינו, רבי שלמה קארלינער, רבן יוחנן בן זכאי, רש"י, שלמה המלך
ערכים זיווג, לחם הפנים, נשמה יתירה, עונג שבת, רבונו של עולם