בפרשה זו גנוז משה ר' ובחינתו אור הגנוז (שייכות לפורים)
קאטאלאג: פרשת השבוע תצוה נומ׳ 1 פאקעט גייד ז׳ 10 תשל"ג (1972–73) אידיש 1 שעה 11 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז משה רבינו'ס נאמען איז באהאלטן אין פרשת תצוה נישט אלס עונש, נאר ווייל זיין מסירות נפש האט אים צוגעבונדן צום "שמיני", דעם אור הגנוז וואס איז העכער פון טבע, און וואס לייכט ווידער ארויס אום פורים.
דער משגיח עפנט מיט צוויי מדריגות פון משכן: א איד וואס איז אליין א מקדש, און א מקדש פון עצים ואבנים, און ער ווייזט אז דאס זענען פרשת תרומה און פרשת תצוה, די זיבעטע און די אכטע פרשה פון שובבים. ער פרעגט פארוואס דער מדרש תנחומא עפנט פרשת תצוה מיט מילה בשמיני, און פארוואס משה רבינו'ס נאמען פעלט אין דער פרשה. ער איז מסביר אז די וועלט איז באשאפן מיט די זיבן אונטערשטע מאמרות, און דער "שמיני" איז העכער פון טבע: דער אור הגנוז, וואס ווערט נתגלה ביי יציאת מצרים, חנוכה, די שבת ליכט און ביי א ברית, וואו אליהו קומט צוליב מסירות נפש, אזוי ווי א מעשה מיטן חתם סופר ווייזט. יצחק, וואס איז געבוירן געווארן העכער פון טבע, און משה, וועמענס נשמה איז פונעם אור הגנוז, געהערן צום שמיני. מיט "מחני נא" האט משה זיך צוגעבונדן דערצו, דערפאר איז זיין נאמען באהאלטן אין דער אכטער פרשה. אזוי ווערט אויך דער תלמיד חכם באהאלטן. פורים איז א בליץ פון דעם ליכט אין דער פינסטערניש, און צום סוף מוטיגט ער בני תורה צו זיין צוזאמען אום פורים.
ענינים: אור הגנוז · משה רבינו · שבע און אכט: טבע און למעלה פון טבע · ברית מילה
סדר השיעור
-
0:00 צוויי מדריגות פון משכן: תרומה און תצוה
דער משגיח ברענגט די מחלוקת צי דער משכן איז געזאגט געווארן פארן חטא העגל אדער נאכדעם, און ער ערקלערט אז לכתחילה איז יעדער איד אליין דער מקדש, און נאכן חטא האט מען געדארפט א מקדש פון עצים ואבנים. פרשת תרומה רעדט פונעם בנין און פרשת תצוה פונעם כהן אלס דער מקדש, אנטקעגן די זיבעטע און אכטע פרשה פון שובבים; ער פרעגט אויך פארוואס דער ציווי פונעם שמן למאור שטייט דא.
-
7:32 מילה אינעם מדרש און משה'ס נאמען וואס פעלט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט פארוואס דער מדרש תנחומא עפנט פרשת תצוה מיט דעם דין פון מילה בשמיני און מיט רבי שמעון בר יוחאי'ס ווארט אז א טאטע פרייט זיך כאטש ער גיסט אויס דאס בלוט פון זיין קינד. דערנאך ברענגט ער דעם בעל הטורים אז משה'ס נאמען פעלט אין פרשת תצוה ווייל ער האט געזאגט "מחני נא", און ער פרעגט ווי אזוי דאס קען זיין, און פארוואס די פרשה איז מרמז אויף חנוכה.
-
12:02 זיבן און אכט: טבע און דער אור הגנוז
דער משגיח ערקלערט אז די תחתונים זענען באשאפן געווארן מיט די לעצטע זיבן מאמרות, ממילא איז "זיבן" טבע און "אכט" איז העכער פון טבע: דער אור הגנוז וואס וועט נתגלה ווערן ביי משיח. ער ווייזט דעם שמיני ביי יציאת מצרים, אין די אכט טעג חנוכה, אין מילה לויטן מהר"ל, און אין די שבת ליכט און די זיבן נרות פון דער מנורה.
-
19:04 ליכט, שמן און דער אור הגנוז
דער משגיח ערקלערט דעם מנהג צוצולייגן א שבת ליכט פאר יעדן קינד דורכן אור הגנוז, און זאגט אז דער כנור פון משיח האט אכט סטרונעס. שמן, וואס הייבט זיך אויף איבער אלע משקאות און מ'קען אים אנצינדן, איז מקבל דעם ליכט פונעם שמיני; חנוכה, א צייט פון שמיני, איז פארבונדן מיטן אור הגנוז פון וואו משה רבינו האט מקבל געווען די תורה.
-
25:11 אליהו ביים ברית און די מעשה מיטן חתם סופר
דער משגיח ערקלערט אז אליהו הנביא, דער מבשר פון דער גאולה, קומט צו יעדן ברית ווייל מילה ברעכט די טבע, און פנחס האט דאס זוכה געווען דורך מסירות נפש. ער דערציילט א מעשה מיט א מוהל וואס איז געקומען פארן חתם סופר, וואו מסירות נפש האט געברענגט א רפואה דורך אליהו, און ברענגט דעם בני יששכר אז א מצוה למעלה מן הטבע ציט אראפ א ישועה למעלה מן הטבע.
-
32:03 יצחק און מילה בשמיני
דער משגיח ערקלערט אז יצחק, דער ערשטער וואס האט געהאט א מילה בשמיני, איז געבוירן געווארן אינגאנצן העכער פון טבע. לויט רבי שמעון וואס דרש'נט טעמא דקרא פרעגט ער צי א קינד וואס איז געבוירן אויף א טאג פון שמיני, ווי דער ערשטער טאג פסח, דארף נאך ווארטן אכט טעג, און ערקלערט אז דער מדרש ברענגט א ראיה פון יצחק, וואס איז געבוירן אום פסח, אז יא; דערפאר פאסט דער מדרש צו פרשת תצוה.
-
38:04 משה'ס נשמה פונעם אור הגנוז שטייט אינעם קאטאלאג
דורכן רבינו בחיי און דעם בני יששכר פארבינדט דער משגיח פרשת תצוה מיט חנוכה און מיט משיח, און ערקלערט אז משה'ס נשמה קומט פונעם אור הגנוז. ער ווייזט באהאלטנקייט אומעטום: דער באהאלטענער פך שמן פון חנוכה מיטן חותם פונעם כהן גדול, דער באהאלטענער נס פון פורים, און משה וואס איז באהאלטן געווען אלס קינד, ביי פרעה און אין מדין, געבוירן ווי מילה אליין.
-
43:03 "מחני נא": משה באהאלטן אין דער אכטער פרשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז מיט "מחני נא" האט משה מבטל געווען דעם אינסטינקט פון זיך היטן וואס יעדער נברא האט, און זיך צוגעבונדן צום עולם השמיני, דערפאר איז זיין נאמען נגנז געווארן אין פרשת תצוה, די אכטע פרשה פון ספר שמות, מיט די שמונה בגדים פונעם כהן גדול און א סוף וואס איז מרמז אויף פורים. ממילא איז דער בעל הטורים'ס טעם נישט קיין עונש נאר משה'ס מעלה.
-
48:01 דעם לובלינער'ס זופ און דער באהאלטענער תלמיד חכם שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט ווי דער חוזה פון לובלין האט אויסגעגאסן א טעלער זופ ביים טיש און רבי מענדעלע רימאנאווער האט זיך דערשראקן, ביז דער לובלינער האט דערציילט אז דערמיט איז בטל געווארן א גזירה אויף אידן. פון דעם חילוק צווישן דעם וואס מ'זעט ביים טיש און דעם וואס טוט זיך אויבן, ערקלערט ער אז א תלמיד חכם וואס גיט זיך אוועק פאר תורה זעט אויס אויסגעלאשן, אבער זיין ליכט ווערט באהאלטן ווי דער אור הגנוז.
-
53:58 פורים: א בליץ פון ליכט, און פורים קטן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז פרשת תצוה איז א הקדמה צו פורים, ווען דער אור הגנוז בליצט ווי א בליץ אין דער פינסטערניש פונעם גלות. ער ברענגט די מחלוקת וועגן משתה ושמחה אום פורים קטן און רבי צדוק'ס הסבר אז אין אן עיבור יאר איז פורים פון אדר ראשון אין הארץ, און זאגט אז דאס באהאלטענע פון פורים קען מען שפירן אפילו אן מעשים.
-
58:45 נח, שת און משה; פון משה ביז מרדכי שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם ילקוט ראובני'ס רמז אינעם סוף פון פרשת תרומה און אנהייב פון פרשת תצוה אז משה האט געטראגן די נשמות פון שת און נח, וואס זענען געבליבן ווען אנדערע זענען אפגעמעקט געווארן, און נח האט נישט מתפלל געווען פאר זיין דור. משה האט דאס מתקן געווען מיט "מחני נא", און איז ארויף פון דער חיצוניות פון זיבן צו דער פנימיות פונעם שמיני, און זיין מסירות נפש איז צוריקגעקומען ביי מרדכי, וועמענס ישועה איז געקומען פונעם היכל פונעם מלך אזוי ווי משה'ס פון פרעה'ס פאלאץ.
-
1:07:09 זיין צוזאמען אום פורים שטייט אינעם קאטאלאג
צום סוף רעדט דער משגיח וועגן "לך כנוס את כל היהודים" און "עם מרדכי", וואס ער זאגט דאס זענען די בני תורה, און לויבט דעם סדר אז די בחורים פון דער ישיבה זאלן זיין צוזאמען אום פורים און שושן פורים. ער זאגט אז עסן און זיצן צוזאמען שאפט אהבה וואס לערנען צוזאמען אליין גיט נישט, און פארבינדט דאס מיט דער אחדות פון שבת.
דער שיעור, אויסגעשריבן
צוויי מדריגות פון משכן: תרומה און תצוה
דער משגיח עפנט מיט דער מחלוקת צי דער משכן איז געזאגט געווארן פארן חטא העגל, אדער נאכדעם אלס כפרה, וואס רש"י ברענגט. ס'איז אבער שווער, ווייל "ועשו לי מקדש" איז איינע פון די תרי"ג מצוות. ער ענטפערט אז דער עיקר פון דער מצוה איז אז א איד אליין זאל זיין דער מקדש; ערשט נאכן חטא, ווען מ'איז שוין נישט געווען ראוי פאר השראת השכינה, האט מען געדארפט א מקדש פון עצים ואבנים, און אויף דעם האט דער אייבערשטער געקענט אויסגיסן זיין כעס אנשטאט אויף כלל ישראל. א,ב,ד
דערפון ערקלערט ער די צוויי פרשיות: אין תרומה שטייט ווי מ'וויקלט ארום דעם מקדש מיט די יריעות, און אין תצוה ווי מ'וויקלט ארום דעם כהן, וואס איז אליין דער מקדש, מיט זיינע בגדים. אלס די זיבעטע און אכטע פרשה פון שובבים, איז תרומה א נידעריגערע תשובה און תצוה א העכערע.
מילה אינעם מדרש און משה'ס נאמען
זיבן און אכט: טבע און דער אור הגנוז
דער משגיח ערקלערט אז די וועלט איז באשאפן געווארן מיט עשרה מאמרות: מיט די ערשטע דריי די עליונים, און מיט די לעצטע זיבן די תחתונים. אלעס וואס געהערט צו דער גשמיות'דיגער וועלט איז "זיבן"; דער "שמיני" איז העכער פון טבע און וועט נתגלה ווערן ביי משיח. יעצט איז ער באהאלטן, דער אור וואס דער אייבערשטער האט באהאלטן פאר די צדיקים. נ
ליכט, שמן און דער אור הגנוז
דער משגיח ערקלערט דעם מנהג צוצולייגן א שבת ליכט פאר יעדן קינד: די מאמע האט געטראגן אין זיך דעם אור הגנוז, און דאס עקסטרע ליכט פארענטפערט וואס איז ארויסגעגעבן געווארן. דער כנור פון משיח, זאגט ער, האט אכט סטרונעס, נישט זיבן ווי דוד המלך'ס.
ער ברענגט דעם מדרש אז אידן זענען משול לשמן, און ערקלערט אז שמן שווימט איבער אלע משקאות און מ'קען אים אנצינדן, און פייער גייט ארויף קעגן דעם וואס די וועלט ציט אראפ. דערפאר איז שמן מקבל דעם ליכט פונעם שמיני, און "שמן" איז פון לשון "שמיני". חנוכה, א צייט פון שמיני, איז פארבונדן מיטן אור הגנוז פון וואו משה האט מקבל געווען די תורה. צ
אליהו ביים ברית און די מעשה מיטן חתם סופר
מילה שניידט א מענטש אפ פון דעם וואס די טבע פאדערט, דערפאר קומט אליהו הנביא, דער מבשר פון דער גאולה, צו יעדן ברית. פנחס איז געווארן אליהו דורך זיין מסירות נפש ביי זמרי: יעדער נברא'ס טבע איז צו היטן זיך, און ווער עס גיט זיך אוועק הייבט זיך אויף העכער פון טבע און ווערט דער מלאך הברית.
דער משגיח דערציילט א מעשה פון די תלמידים פונעם חתם סופר: נאך א ברית פון א יונגן מוהל איז געווארן א געפערליכע אינפעקציע, און דער חתם סופר האט געהייסן דעם רב און דעם מוהל אריינפארן אין טייך, אבי נישט ברענגען א סכנה אויף דער קהילה. אויפן וועג האט א איד אויסגעגאסן עפעס פון א פלעשל אויף דער וואונד און דאס קינד איז געזונט געווארן; דער חתם סופר האט ערקלערט אז אזא רפואה האט געדארפט אליהו, וואס מ'ציט אראפ נאר מיט מסירות נפש. אזוי שרייבט אויך דער בני יששכר, אז א מצוה העכער ווי געווענליך ציט אראפ א ישועה למעלה מן הטבע. ק
יצחק און מילה בשמיני
די ערשטע מילה בשמיני איז געווען ביי יצחק, און ער איז געבוירן געווארן אינגאנצן העכער פון טבע, פון א טאטן פון הונדערט יאר און א מאמע פון ניינציג, כדי ער זאל מחדש זיין די מצוה.
רבי שמעון האלט אז מ'דרש'נט טעמא דקרא, ווי ביי בגד אלמנה. אויב מילה איז בשמיני ווייל זי איז העכער פון טבע, דארף א קינד וואס איז געבוירן אויף א טאג פון שמיני, ווי דער ערשטער טאג פסח, אפשר נישט ווארטן. דער מדרש ברענגט א ראיה פון יצחק, וואס איז געבוירן אום פסח און מ'האט אים פונדעסטוועגן מל געווען צו אכט טעג, אז מ'דארף ווארטן, און דערפאר געהערט ער צו פרשת תצוה. ר
משה'ס נשמה פונעם אור הגנוז
דער רבינו בחיי טייטשט "ואתה תצוה" אלס רמז אויף חנוכה, וואס דער בני יששכר פארבינדט מיט ימות המשיח. משה'ס נשמה איז פונעם אור הגנוז, דערפאר איז דער פך שמן פון חנוכה, באהאלטן אפילו פון אידן, געווען מיטן חותם פונעם כהן גדול. אויך דער נס פון פורים איז געווען א באהאלטענער. ה,ח,ק
משה איז געווען באהאלטן אלס קליין קינד, אין פרעה'ס הויז און אין מדין, און איז געבוירן געווארן מהול, ווייל זיין גאנצע מהות איז מילה אליין.
"מחני נא": משה באהאלטן אין דער אכטער פרשה
ווען ס'איז געווען א גזירה אויף כלל ישראל, האט משה געזאגט "מחני נא" און מבטל געווען דעם טבע פון זיך היטן. מיט דער מסירות נפש האט ער זיך צוגעבונדן צום עולם השמיני, און דערפאר איז ער נגנז געווארן אין פרשת תצוה, די אכטע פרשה פון ספר הגאולה, וואס עפנט מיטן שמן זית זך, רעדט פון די שמונה בגדים פונעם כהן גדול, און ענדיגט מיט דער כפרה פון יום הכפורים, א רמז אויף פורים. מ,אח
דעם לובלינער'ס זופ און דער באהאלטענער תלמיד חכם
ביים שבת טיש פונעם חוזה פון לובלין האט דער לובלינער אויסגעגאסן א טעלער זופ, און רבי מענדעלע רימאנאווער האט געשריגן אז מ'וועט זיי איינשפארן. דער לובלינער האט געענטפערט אז מ'זיצט דאך ביים טיש, און שפעטער דערציילט אז א פריץ וואס האט געשריבן א גזירה אויף אידן האט אין יענעם מאמענט אויסגעגאסן זיין טינט איבער איר.
פון ביים טיש, ערקלערט דער משגיח, זעט אויס אז משה איז אפגעמעקט געווארן; פונעם עולם השמיני זעט עס אנדערש אויס. אזוי אויך א תלמיד חכם וואס גיט זיך אוועק פאר תורה זעט אויס אויסגעלאשן, אבער זיין ליכט איז צו גרויס פאר דער וועלט און ווערט באהאלטן מיטן אור הגנוז ביז די וועלט וועט זיין ראוי.
פורים: א בליץ פון ליכט, און פורים קטן
פרשת תצוה איז א הקדמה צו פורים. אין אדר, א פינסטערע צייט ווייט פון ניסן, שיקט דער אייבערשטער א פונק פונעם אור הגנוז ווי א בליץ אין א פינסטערער נאכט, אז מ'זאל זען ווי אזוי ווייטער צו גיין ביזן פארטאג פון דער גאולה.
ביי פורים קטן רעכנט די משנה נאר מקרא מגילה און מתנות לאביונים; תוספות און דער רמ"א רעדן וועגן משתה ושמחה. רבי צדוק פרעגט פארוואס, ס'שטייט דאך "ימי משתה ושמחה", און ער איז מסביר אז געוויסע מצוות זענען במעשה און געוויסע בהרגשה: אין אדר ראשון איז די שמחה אין הארץ. דאס באהאלטענע פון פורים שפירט מען אפילו אן מעשים. אב,אג,אה,אד
נח, שת און משה; פון משה ביז מרדכי
דער ילקוט ראובני, וואס דער מגלה עמוקות ברענגט אויך, איז מרמז אין דעם סוף ווארט פון תרומה "נחשת" מיטן "ואתה" נאכדעם אויף נח, שת און משה: משה האט געטראגן די נשמה פון נח, וואס האט נישט מתפלל געווען פאר זיין דור, דערפאר הייסט דער מבול "מי נח". ש,ת,אא,או
פון אדם'ס דריי זין זענען הבל און קין פארלוירן געגאנגען און שת איז געבליבן; פון דער גאנצער וועלט איז נאר נח געבליבן. ביים עגל האט מען משה געוואלט לאזן בלייבן אליין, אבער ער האט געזאגט "מחני נא" און דאס מתקן געווען. נח און שת זענען געווען צדיקים פון דער חצר פון נחשת, פון זיבן; משה איז ארויף צום פנימיות'דיגן אור הגנוז פונעם שמיני.
משה'ס "מחני נא" האט מבטל געווען די גזירה אויף כלל ישראל, און זיין נשמה איז צוריקגעקומען ביי מרדכי, וואס האט זיך מוסר נפש געווען פאר כלל ישראל. פרשת תצוה בלייבט פארשלאסן ביז פורים, און דאן עפענען זיך אירע מקורות. אזוי ווי משה'ס ישועה איז געקומען פון פרעה'ס פאלאץ, אזוי איז די ישועה פון פורים געקומען פון אחשורוש'ס היכל.
זיין צוזאמען אום פורים
מראי מקומות
תורה
- ב Shemos 25:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:08
- ה Shemos 27:20 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 38:08
- ו לכאורה Vayikra 24:2 6:23 מפתח
- י Bereishis 21:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 7:32
- כ לכאורה Vayikra 12:3 8:28 מפתח
- מ Shemos 32:32 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 9:39, 43:11
- ע Shemos 13:18 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 14:31
- פ Bamidbar 8:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 17:38
- ת לכאורה Shemos 27:19 מפתח אינעם אויסשרייב: 58:45
- אח לכאורה Shemos 30:10 מפתח אינעם אויסשרייב: 43:11
נביאים
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
מדרש
ראשונים
- א Rashi (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 0:08
- ז לכאורה Rashi, Vayikra 24:2 6:33 מפתח
- ח לכאורה Rabbeinu Bechaye, Shemos 27:20 מפתח אינעם אויסשרייב: 38:08
- ל לכאורה Baal HaTurim, Shemos 27:20 מפתח אינעם אויסשרייב: 9:39, 46:30
- ס Sha'arei Orah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 14:31
- אג לכאורה Tosafos, Megillah 6b מפתח אינעם אויסשרייב: 55:50
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 1:11 ס'איז דא צוויי מדריגות פון מקדש: א איד וואס איז אליין דער משכן פאר דער שכינה, און נאכן חטא א מקדש פון עצים ואבנים; פרשת תרומה רעדט פונעם צווייטן און פרשת תצוה פונעם ערשטן.
- 12:24 די וועלט איז באשאפן געווארן מיט די לעצטע זיבן מאמרות, ממילא איז אלעס וואס איז פארבונדן מיט טבע "זיבן"; דער "שמיני" איז העכער פון טבע, און דאס איז דער אור הגנוז וואס דער אייבערשטער האט באהאלטן פאר די צדיקים.
- 16:43 מילה איז העכער פון טבע, דערפאר איז זי בשמיני, און דערפאר קומט אליהו הנביא, וואס מ'ציט אראפ מיט מסירות נפש, צו יעדן ברית.
- 39:31 משה רבינו'ס נשמה קומט פונעם אור הגנוז, דערפאר איז זיין גאנץ לעבן געווען באהאלטן, און מיט "מחני נא" האט ער זיך צוגעבונדן צום עולם השמיני.
- 43:55 דאס וואס משה רבינו'ס נאמען פעלט אין פרשת תצוה איז נישט קיין עונש, נאר זיין מעלה: זיין נאמען איז באהאלטן אין דער אכטער פרשה, די פרשה פונעם אור הגנוז.
- 50:31 א תלמיד חכם וואס גיט זיך אוועק פאר תורה זעט אויס ווי אויסגעלאשן אויף דער וועלט, אבער זיין ליכט ווערט באהאלטן ווי דער אור הגנוז ביז די וועלט וועט זיין ראוי דערצו.
- 46:12 פורים איז א בליץ פונעם אור הגנוז וואס ווערט אראפגעשיקט אין א צייט פון פינסטערניש, דערפאר ליינט מען פרשת תצוה, די פרשה פונעם באהאלטענעם משה, אלעמאל פאר פורים.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 6:42 פארוואס שטייט דער ציווי פונעם שמן פאר דער מנורה אין פרשת תצוה, ווען דער עיקר ציווי איז אין פרשת אמור?
תירוץ: 11:52 לויטן רבינו בחיי איז דאס א רמז אויף חנוכה, ווען דער אור הגנוז פונעם שמיני ווערט נתגלה.
-
קשיא: 10:36 ווי אזוי קען משה'ס נאמען פעלן אין פרשת תצוה ווי א עונש, ווען ער האט זיך מוסר נפש געווען פאר כלל ישראל?
תירוץ: 46:51 ס'איז נישט קיין עונש: מיט "מחני נא" האט ער זיך צוגעבונדן צום אור הגנוז, דערפאר איז זיין נאמען באהאלטן אין דער אכטער פרשה, און דאס איז זיין מעלה.
-
קשיא: 35:29 אויב מילה איז בשמיני ווייל זי איז העכער פון טבע, דארף א קינד וואס איז געבוירן אויף א טאג פון שמיני, ווי דער ערשטער טאג פסח, נאך אלץ ווארטן אכט טעג?
תירוץ: 37:26 דער מדרש ברענגט א ראיה פון יצחק, וואס איז געבוירן געווארן אום פסח און מ'האט אים פונדעסטוועגן מל געווען צו אכט טעג, אז מ'דארף ווארטן.
-
קשיא: 40:05 פארוואס האט דער פך שמן פון חנוכה געמוזט האבן דעם חותם פונעם כהן גדול?
תירוץ: 40:21 ווייל דער אור הגנוז איז פון משה רבינו, און ער האט באהאלטן דעם שמן.
-
קשיא: 56:06 רבי צדוק פרעגט: אויב דער חיוב פון משתה ושמחה אום פורים קומט פון "ימי משתה ושמחה", פארוואס זאל עס נישט זיין אום פורים קטן?
תירוץ: 56:37 געוויסע מצוות זענען במעשה און געוויסע בהרגשה; אום פורים פון אדר ראשון איז די משתה ושמחה אין הארץ.
מעשיות
-
28:05 דער חתם סופר און דעם מוהל'ס מעשה
דער משגיח דערציילט א מעשה וואס ער האט געהערט פון די תלמידים פונעם חתם סופר. אין א קליין שטעטל נעבן פרעשבורג האט א מוהל אן ערפארונג געמאכט א ברית און עס איז געווארן א געפערליכע אינפעקציע, און דער רב פונעם שטעטל, וואס האט מורא געהאט פון א גרויסע סכנה פאר די אידן פון דער גאנצער געגנט, איז געפארן צום חתם סופר, וואס האט אנגעשריגן דעם מוהל פארוואס ער האט זיך גענומען צו אזא זאך. ער האט זיי געהייסן נעמען דעם קראנקן אויף א וואגן ווי צו א דאקטער אין דער שטאט און אריינפארן אין טייך, כדי מ'זאל נישט קענען האבן קיין טענות אויף אידן. אויפן וועג האט א איד אפגעשטעלט די פערד, אויסגעגאסן עפעס פון א פלעשל אויף דער וואונד, און דאס קינד איז געזונט געווארן. צוריק אין פרעשבורג האט דער חתם סופר געזאגט אז ער האט געוואוסט; פאר אזא רפואה האט מען געדארפט אליהו הנביא, דעם מלאך הברית, וואס מ'ציט אראפ נאר מיט מסירות נפש.
אין דער מעשה: דער חתם סופר, אליהו הנביא
-
48:06 דעם לובלינער'ס טעלער זופ
רבי מענדעלע רימאנאווער איז געזעסן ביים שבת טיש פונעם חוזה פון לובלין, און דער לובלינער האט אויסגעגאסן א טעלער זופ. רבי מענדעלע האט געשריגן אז מ'קען זיי איינשפארן אין תפיסה, און דער לובלינער האט געענטפערט אז מ'דארף נישט מורא האבן, מ'זיצט דאך דא ביים טיש. שפעטער האט דער לובלינער דערציילט וואס איז געווען: א פריץ האט געשריבן א שלעכטע גזירה אויף אידן; איינמאל האט דער לובלינער געמאכט אז די טינט זאל זיך פארשמירן, און ווען דער פריץ האט עס נאכאמאל געשריבן און געוואלט אויסגיסן זאמד אויף דער טינט, האט דער לובלינער אויסגעגאסן די זופ, און דער פריץ האט בטעות אויסגעגאסן דאס טינטער איבער דער גזירה.
אין דער מעשה: ר' מענדעלע רימאנאווער, דער לובלינער חוזה
געדאנקען
- 4:36 תרומה און תצוה זענען די זיבעטע און אכטע פרשה פון ספר שמות: תרומה, דער מקדש פון עצים ואבנים, איז א נידעריגערע תשובה פון "זיבן", און תצוה, וואו דער כהן אליין איז דער מקדש, איז די העכערע תשובה פון "אכט".
- 22:20 שמן הייבט זיך אויף איבער אלע אנדערע משקאות און מ'קען אים אנצינדן, און פייער גייט ארויף קעגן דעם וואס די וועלט ציט אראפ; דערפאר איז שמן מקבל דעם ליכט פונעם שמיני, און דערפאר הייסט ער "שמן" פון לשון "שמיני".
- 25:59 פנחס איז געווארן אליהו, דער מלאך הברית, דורך מסירות נפש וואס איז קעגן דעם טבע פון יעדן נברא צו היטן זיך, און דערפאר קומט אליהו, וואס איז העכער פון טבע, צו יעדן ברית, וואס איז אויך קעגן טבע.
- 20:44 דער פך שמן פון חנוכה האט געמוזט געפונען ווערן מיטן חותם פונעם כהן גדול ווייל דער אור הגנוז איז פון משה רבינו, און ער האט געברענט אכט טעג ווייל דער ליכט האט נישט קיין שייכות מיט די זיבן פון בריאה.
- 42:04 משה איז געווען באהאלטן אין יעדן שטאפל, די ערשטע חדשים, אין פרעה'ס הויז און אין מדין, ווייל זיין גאנצע מהות איז מילה, צו ברעכן די גרענעצן וואס די טבע שאפט.
- 1:01:54 משה ווי נח און שת: זיי זענען געווען צדיקים פון דער "חצר החיצונה" פון טבע, וואס זענען געבליבן ווען אנדערע זענען אפגעמעקט געווארן, און משה האט נישט געוואלט בלייבן אליין, און דערמיט איז ער ארויף צום פנימיות'דיגן אור הגנוז פונעם שמיני.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 31:40 דער משגיח ברענגט דעם בני יששכר אז ווער עס דארף א ישועה למעלה מן הטבע זאל טאן א מצוה העכער ווי געווענליך, מיט אסאך אנשטרענגונג, און דערמיט ממשיך זיין אזא ישועה.
- 57:35 דער משגיח זאגט אז אום פורים קטן דארף די משתה ושמחה זיין אין הארץ.
- 1:08:30 דער משגיח מוטיגט בני תורה זיך צוזאמצונעמען און פראווען פורים צוזאמען, עסן און זיצן צוזאמען, ווייל דאס שאפט אהבה ורעות וואס לערנען צוזאמען אליין גיט נישט.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אליהו הנביא, דוד המלך, דער בעל הטורים, דער חתם סופר, דער לובלינער חוזה, דער מהר"ל פון פראג, יצחק אבינו, מרדכי הצדיק, משה רבינו, נח, פינחס, ר' מענדעלע רימאנאווער, רבי צדוק הכהן פון לובלין, רבי שמעון בר יוחאי, רבינו בחיי, רש"י, שמעון הצדיק, שת
ערכים אור הגנוז, מילה, מלאך הברית, מסירות נפש, עולם השמיני, עשרה מאמרות, פורים קטן, פשטות