Marriage
Giving the Ring - A Symbol of the Essence of Marriage
קאטאלאג: MISCELLANEOUS (English) נומ׳ 17 פאקעט גייד ז׳ 70 תשמ"א (1980–81) ענגליש 47 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח רעדט צו א חתן און כלה אין די שבעת ימי המשתה, און ערקלערט אז נשואין, אזוי ווי שבת די כלה פון כנסת ישראל, איז געבויט אויף געבן, און אז דער רינג פון קידושין איז דער ערשטער מעשה פון דעם געבן.
דער משגיח עפנט מיט אדם און חוה, וואס זענען באשאפן געווארן ווי איין מענטש און דערנאך צעטיילט, און ער ערקלערט אז יעדער חתן געפינט די כלה מיט וועלכער ער איז אמאל געווען איינס. שבת איז אויך א כלה: דער אויבערשטער האט איר געגעבן כנסת ישראל פאר א בן זוג, און ווייל שבת איז לויטער נשמה, קענען נשמות זיך מיט איר פאראייניגן. די שבעת ימי המשתה זענען דעם פארפאלק'ס אייגענער שבת, און די זיבעטע ברכה פאראייניגט דעם חתן און כלה מיט ירושלים, די פארוואלגערטע כלה. דערנאך פרעגט ער פארוואס בית הלל לאזט מקדש זיין מיט א פרוטה, און ענטפערט אז קידושין איז דער אנהייב פון א לעבן פון געבן: נישט וויפיל מ'גיט נאר ווי אזוי, מיט כבוד. נשואין אליין מיינט געבן. די כלה, וואס שווייגט און טוט גארנישט, גיט די גרעסטע מתנה, זיך אליין, אזוי ווי שבת וואס זעט אויס צו נעמען און גיט אלע ברכות. ער ברענגט דעם רמב"ם וועגן מאן און ווייב, באשרייבט ווי דאס געבן פון ביידע זייטן בויט א גליקליכע שטוב, און ענדיגט מיט א בקשה אז דער פארפאלק זאל צוזאמען לערנען פון זייערע צוויי ירושות, און ער לייענט פון רב הירש וועגן שבת.
ענינים: שידוכים און חתונה · א אידישע שטוב און שלום בית
סדר השיעור
-
0:00 אדם, חוה און שבת די כלה
דער משגיח באשרייבט אדם און חוה, וואס זענען באשאפן געווארן ווי איין מענטש און דערנאך צעטיילט, אלס דער שורש פון יעדן חתן און כלה. דערנאך ברענגט ער דעם מדרש אז שבת האט זיך באקלאגט אז זי האט נישט קיין בן זוג, און האט באקומען כנסת ישראל, אזוי אז אידן ווערן יעדע וואך פאראייניגט מיט שבת און צעשיידט פון איר.
-
4:02 די זיבן טעג אלס דעם פארפאלק'ס שבת
דער משגיח פרעגט ווי אזוי קענען מענטשן חתונה האבן מיט שבת, וואס איז א צייט, און ענטפערט אז שבת איז לויטער נשמה, די נשמה פון כנסת ישראל. ער ערקלערט אז די שבעת ימי המשתה זענען א פריוואטער שבת פאר דעם חתן און כלה, מיט געזאנג, מנוחה און זיבן ברכות, און אז דער זיבעטער טאג איז א טאפלטער שבת.
-
9:03 ירושלים, די ווארטנדיגע כלה
דער משגיח באשרייבט ירושלים ווי א כלה מיט א שווער הארץ, וואס ווארט אויף דער גאולה, און ערקלערט אז אין די שבע ברכות באקומט זי איר אייגענע ברכה פאר דער ברכה פאר דעם נייעם חתן און כלה. די זיבעטע ברכה, דער שבת פון די ברכות, פאראייניגט זיי אלע, אזוי ווי זיי וועלן אלע ווערן פאראייניגט אין יום שכולו שבת.
-
13:39 דינר אדער פרוטה: וואס איז קידושין שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח גייט איבער צום מאמענט פון קידושין און ברענגט די מחלוקת פון בית שמאי, וואס פאדערט א דינר צוליב דעם כבוד פון א בת ישראל, און בית הלל, וואס לאזט מיט א פרוטה, און פרעגט פארוואס בית הלל זאל נישט מסכים זיין. ער שטויסט אפ דעם געדאנק אז קידושין איז א קויף, און ברענגט א מאמר אז א מענטש איז שלם ווען ער גיט, און אז א שידוך געלינגט נאר ווען ביידע געדענקען אז זיי האבן חתונה געהאט כדי צו געבן.
-
18:16 נישט וואס ער גיט נאר ווי אזוי שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז קידושין עפנט דאס לעבן צוזאמען מיט א מעשה פון געבן. בית שמאי ווילן אז דאס געבן זאל קאסטן, און בית הלל לערנען אז עס קומט נישט אן וואס מ'גיט נאר ווי אזוי: א פרוטה וואס ווערט געגעבן מיט דעם באוואוסטזיין אז די כלה איז שבת און ירושלים איז מער ווערט ווי אלע אוצרות. די הבטחה פון כבוד אין דער כתובה און דאס ווארט נשואין, וואס ער טייטשט אלס געבן, טראגן דעם זעלבן געדאנק.
-
24:03 די כלה גיט זיך אליין שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט פארוואס די כלה גיט גארנישט און זאגט גארנישט ביי די קידושין, און ערקלערט אז דורך דעם וואס זי מאכט זיך פאסיוו גיט זי זיך אליין אוועק, דאס העכסטע געבן. אויף דער שאלה צי דאס איז נישט קנעכטשאפט ענטפערט ער פון שבת, וואס זעט אויס נאר צו נעמען און איז דער מקור פון אלע ברכות, און ערקלערט אז א אשה, וואס איז צוגעבינדן צו דער שכינה, קען געבן ווי א מאן קען נישט; דאס אידישקייט אליין קומט פון דער מוטער.
-
31:45 דעם רמב"ם'ס סדר פאר א גליקליכע שטוב
קעגן די וואס זענען נישט מסכים, לייענט דער משגיח דעם רמב"ם אין הלכות אישות: דער מאן זאל מכבד זיין זיין ווייב מער ווי זיך אליין, איר געבן לויט זיינע מעגליכקייטן און אריינקומען אין שטוב מיט פרייד, און די ווייב זאל מכבד זיין איר מאן זייער. ער ערקלערט אז דאס געבן פון איין זייט רופט נאטורליך ארויס דאס געבן פון דער אנדערער, און אז די וואס ווילן 'באפרייען' די פרוי צעשטערן דעם בנין פון דער משפחה.
-
38:02 צוויי ירושות: דער בעל שם טוב און רב הירש
דער משגיח ווענדט זיך צום חתן און כלה, אייניקלעך פון א תלמיד פונעם בעל שם טוב און פון רב שמשון רפאל הירש, און באשרייבט וואס יעדער האט געבראכט: דער בעל שם טוב פאר די אידן אין מזרח אייראפע און רב הירש פאר די אידן אין מערב אייראפע. ער שלאגט פאר אז זיי זאלן יעדן טאג צוזאמען לערנען פון ביידע ירושות, כדי זיך צו שטארקן קעגן די פרעמדע השפעות און ממשיך זיין ביידע גאלדענע קייטן.
-
43:27 רב הירש וועגן שבת, און א ברכה
כדי אנצוהייבן זייער לערנען, לייענט דער משגיח א שטיקל פון רב הירש וואס באשרייבט שבת אלס דעם אידנס טייערסטן אוצר און געטריישטן חבר. ער בענטשט דעם נייעם פארפאלק אז זיי זאלן שעצן שבת ווי זייער לויטערסטן דימענט און אנפילן זייערע וואכנטעג מיט עבודת השם לויט די לערנונגען פון זייערע עלטערן.
דער שיעור, אויסגעשריבן
אדם, חוה און שבת די כלה
דער משגיח עפנט מיט אדם און חוה, וואס זענען באשאפן געווארן ערב שבת ווי איין מענטש, ביז דער אויבערשטער האט אפגעשניטן חוה פון אים. זיי זענען געווען דער שורש פון אלע אידישע נשמות, ממילא איז יעדער חתן אמאל געווען איינס מיט זיין כלה, און דער אויבערשטער פירט זיי ווידער צוזאמען אין איין שטוב. אויך שבת האט באקומען א בן זוג: ווי דער מדרש רבה אין בראשית דערציילט, האט זי זיך באקלאגט אז יעדער טאג האט א בן זוג און זי נישט, און מ'האט איר געזאגט אז כנסת ישראל וועט זיין איר בן זוג. ב
די זיבן טעג אלס דעם פארפאלק'ס שבת
דער משגיח פרעגט ווי אזוי קענען מענטשן פון פלייש און בלוט חתונה האבן מיט שבת, וואס איז בלויז א צייט. ער ענטפערט אז חז"ל רופן שבת יומא דנשמתא: זי איז לויטער נשמה, די נשמה פון כנסת ישראל, און נשמה פאראייניגט זיך מיט נשמה.
דער אויבערשטער לייגט צו צו יעדן פארפאלק'ס יחוד די קדושה פון שבת. די שבעת ימי המשתה זענען זייער פריוואטער שבת, אזוי ווי א עבד עברי האט זיין אייגענע שמיטה (שמות כא, ב), מיט זינגען, מיט מנוחה פון מלאכה און מיט זיבן ברכות. ער ברענגט פונעם סידור פונעם אלטן רבי'ן אז דער זיבעטער טאג פסח איז דער שבת פון פסח, און לייגט צו אז דער זיבעטער טאג פון די שבעת ימי המשתה איז א טאפלטער שבת. ה,ו
ירושלים, די ווארטנדיגע כלה
דערנאך דערמאנט דער משגיח נאך א כלה, איינע מיט א שווער הארץ: ירושלים, וואס ווארט אויף דער גאולה. אין די שבע ברכות באקומט זי א ברכה פאר זיך, די שיינע כלה פון תהלים מח, ג, ווי די גמרא אין ראש השנה טייטשט דאס ווארט, און ערשט דערנאך בענטשט מען דעם נייעם חתן און כלה. די זיבעטע ברכה, דער שבת פון די ברכות, פאראייניגט זיי אלע, און ווייזט אויף יום שכולו שבת, ווען אלע כלות וועלן זיך צוזאמען פרייען. ז,ח,ט
דינר אדער פרוטה
כדי בעסער צו פארשטיין וואס א כלה איז, גייט דער משגיח איבער צום מאמענט פון קידושין. בית שמאי פאדערן א דינר און בית הלל לאזן מיט א פרוטה (משנה קידושין א, א); די גמרא ערקלערט אז בית שמאי האלטן אן דעם כבוד פון א בת ישראל, און ער פרעגט ווי אזוי בית הלל קענען דאס נישט מסכים זיין. קידושין, זאגט ער, איז נישט קיין קויף. ער ברענגט א מאמר אז א מענטש איז שלם ווען ער גיט, און אז א שידוך געלינגט נאר ווען ביידע געדענקען אז זיי האבן חתונה געהאט כדי צו געבן. י,כ
נישט וואס ער גיט נאר ווי אזוי
פון דעם ערקלערט דער משגיח אז קידושין איז דער ערשטער מעשה פון א לעבן פון געבן. בית שמאי ווילן אז דאס געבן זאל קאסטן; בית הלל לערנען אז עס קומט נישט אן וואס מ'גיט נאר ווי אזוי. ווען דער חתן ווייסט אז זיין כלה איז שבת און ירושלים, איז א פרוטה וואס ווערט געגעבן מיט דעם געפיל מער ווערט ווי אלע אוצרות פון דער וועלט.
די כלה גיט זיך אליין
דער משגיח פרעגט פארוואס די כלה גיט גארנישט און זאגט גארנישט ביי די קידושין; אויב זי רעדט, איז עס נישט קיין קידושין. ער ערקלערט אז דער חתן גיט עפעס פון זיך, און זי, דורך דעם וואס זי מאכט זיך שטיל און פאסיוו, גיט אוועק איר גאנצע מהות. ס'איז נישטא קיין העכערע נתינה ווי זיך אליין אוועקגעבן, און דאס הייבט אן איר תפקיד פון געבן פאר'ן גאנצן לעבן.
איז דאס דען נישט קנעכטשאפט? דער משגיח ענטפערט פון שבת, וואס זעט אויס נאר צו נעמען, ווייל מ'מוז אלעס פאר איר צוגרייטן, און דאך הענגען אלע ברכות פון אויבן און פון אונטן אין איר, און זי איז משפיע אויף דער גאנצער וואך. אזוי אויך קען א אשה, וואס איז צוגעבינדן צו דער שכינה, זיך באמת מבטל זיין, בשעת א מאן בלייבט א יש, און זיין געבן איז געמישט מיט אייגענע כוונות. דערפאר ירשנט מען דאס אידישקייט, וואס מיינט זיך אוועקגעבן צום אויבערשטן, פון דער מוטער.
דעם רמב"ם'ס סדר פאר א גליקליכע שטוב
ווייל עס זענען פאראן שיטות וואס זענען דעם קעגן, לייענט דער משגיח דעם רמב"ם אין הלכות אישות טו, יט-כ: דער מאן זאל מכבד זיין זיין ווייב מער ווי זיך אליין, איר געבן לויט זיינע מעגליכקייטן, רעדן מיט רואיגקייט און אריינקומען אין שטוב פרייליך, נישט פארכמורעט. ער שלאגט פאר זיך אפצושטעלן ביי דער טיר און טראכטן וויפיל ער דארף דאנקבאר זיין פאר זיין היים. די ווייב פון איר זייט זאל זייער מכבד זיין איר מאן. מ
ווען איינער שפירט דאס געבן פונעם אנדערן, ערקלערט דער משגיח, ענטפערט דער אנדערער נאטורליך; זי גיט מיט פרייד, נישט ווי א קנעכט. די וואס ווילן 'באפרייען' די פרוי, זאגט ער, צעשטערן נאר דעם בנין פון דער משפחה.
צוויי ירושות
דער משגיח ווענדט זיך צום חתן און כלה, וואס ברענגען מיט זיך צוויי ירושות. דער בעל שם טוב האט באנייט די עבודת השם פאר די אידן אין מזרח אייראפע, און רב שמשון רפאל הירש האט געבראכט א שטאלץ מיט אידישקייט פאר די אידן אין מערב אייראפע; דער משגיח דערמאנט אז זיין רבי, פון אונגארן, האט אויסגעלערנט דייטש כדי צו קענען לייענען שריפטן וואס זענען דעמאלט געווען נאר אויף דייטש. דער חתן שטאמט פון א גרויסן תלמיד פונעם בעל שם טוב, און די כלה פון רב הירש. ער שלאגט פאר אז זיי זאלן יעדן טאג צוזאמען לערנען פון ביידע, כדי זיך צו שטארקן קעגן די פרעמדע השפעות און ממשיך זיין ביידע גאלדענע קייטן.
רב הירש וועגן שבת
כדי אנצוהייבן זייער לערנען, לייענט דער משגיח רב הירש'ס באשרייבונג פון שבת אלס די הייליגסטע מתנה פון אידישקייט, דעם אידנס טייערסטן אוצר און געטריישטן חבר. ער בענטשט דעם פארפאלק אז זיי זאלן שעצן שבת ווי זייער לויטערסטן דימענט, און אנפילן זייערע וואכנטעג מיט עבודת השם אויפן וועג פון זייערע עלטערן.
מראי מקומות
תורה
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
תפילה און פיוט
אנדערע
עיקרי הדברים
- 1:04 יעדער חתן און כלה זענען געווען איינס אין אדם און חוה, און דער אויבערשטער פאראייניגט זיי ווידער אין איין שטוב.
- 2:56 שבת איז די כלה פון כנסת ישראל, און די שבעת ימי המשתה זענען דעם חתן און כלה'ס אייגענער שבת.
- 18:16 קידושין איז דער ערשטער מעשה פון געבן, און עס קומט נישט אן וויפיל מ'גיט נאר ווי אזוי מ'גיט, מיט כבוד.
- 22:10 נשואין מיינט געבן: דער מאן נעמט אויף זיך צו געבן א גאנץ לעבן אן טראכטן פון נעמען.
- 26:01 דאס וואס די כלה שווייגט און טוט גארנישט ביי די קידושין איז דאס העכסטע געבן: זי גיט זיך אליין אוועק.
- 35:25 ווען מ'פירט זיך לויט דעם רמב"ם, רופט ארויס דאס געבן פון איין זייט דאס געבן פון דער אנדערער זייט, און דאס איז דער סוד פון א גליקליכע שטוב.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 4:06 ווי אזוי קענען מענטשן פון פלייש און בלוט חתונה האבן מיט שבת, וואס איז א צייט?
תירוץ: 4:28 שבת איז לויטער נשמה, די נשמה פון כנסת ישראל, און נשמה פאראייניגט זיך מיט נשמה.
-
קשיא: 15:32 פארוואס לאזט בית הלל מקדש זיין מיט בלויז א פרוטה, אויב א בת ישראל פארדינט כבוד?
תירוץ: 18:16 קידושין איז דער אנהייב פון א לעבן פון געבן, און עס קומט נישט אן וואס מ'גיט נאר ווי אזוי, מיט כבוד און באוואוסטזיין.
-
קשיא: 24:13 אויב נשואין איז געבן, פארוואס גיט די כלה גארנישט און זאגט גארנישט ביי קידושין?
תירוץ: 26:01 דורך דעם וואס זי מאכט זיך פאסיוו גיט זי זיך אליין אוועק, וואס איז דאס העכסטע געבן.
-
קשיא: 26:46 איז דען דאס זיך אוועקגעבן פון דער ווייב א סארט קנעכטשאפט?
תירוץ: 27:08 ניין: אזוי ווי שבת, וואס זעט אויס צו נעמען און גיט אלע ברכות, איז איר געבן דאס העכסטע, און ווען דער מאן גיט ווי דער רמב"ם הייסט, גיט זי מיט פרייד, נישט ווי א קנעכט.
געדאנקען
- 4:17 ווייל שבת איז לויטער נשמה, די נשמה פון כנסת ישראל, קען א מענטש טאקע חתונה האבן מיט איר: נשמה פאראייניגט זיך מיט נשמה.
- 5:51 די שבעת ימי המשתה זענען דעם פארפאלק'ס פריוואטער שבת, אזוי ווי א עבד עברי האט א פריוואטע שמיטה, און זייער זיבעטער טאג איז א שבת שבתות.
- 18:47 בית הלל'ס פרוטה פארמינערט נישט דעם כבוד פון דער כלה: זי לערנט אז דער ווערט ליגט נישט אין וואס מ'גיט נאר ווי אזוי, מיט א פולן באוואוסטזיין ווער זי איז.
- 25:52 דאס וואס די כלה איז אינגאנצן פאסיוו ביי קידושין, וואס זעט אויס ווי נישט געבן, איז באמת דאס העכסטע געבן: זי גיט זיך אליין, נישט עפעס פון זיך.
- 27:08 שבת, אזוי ווי די כלה, זעט אויס נאר צו נעמען, ווייל מ'מוז אלעס פאר איר צוגרייטן, און דאך איז זי דער גרעסטער געבער, דער מקור פון אלע ברכות פאר דער וואך.
- 30:53 א איד זיין מיינט זיך אוועקגעבן צום אויבערשטן, און דערפאר ירשנט מען אידישקייט פון דער מוטער, וועמענס טבע איז זיך אינגאנצן אוועקצוגעבן.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 17:30 דער משגיח זאגט אז א שידוך געלינגט נאר ווען ביידע געדענקען אז זיי האבן חתונה געהאט כדי צו געבן, נישט צו פרעגן וואס זיי באקומען.
- 33:09 דער משגיח שלאגט פאר אז א מאן זאל זיך אפשטעלן א רגע איידער ער גייט אריין אין שטוב און טראכטן וויפיל ער דארף דאנקבאר זיין פאר זיין היים, כדי ער זאל אריינקומען פרייליך.
- 42:21 דער משגיח שלאגט פאר אז דער חתן און כלה זאלן יעדן טאג קובע זיין א צייט צוצאמען צו לערנען פון די לערנונגען פון זייערע ביידע עלטערן.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אדם הראשון, בית הלל, בית שמאי, דער בעל התניא, דער הייליגער בעל שם טוב, דער רמב"ם, חוה, רבי שמשון רפאל הירש
ערכים זיווג, יום שכולו שבת, כנסת ישראל, עבד עברי, רבונו של עולם, שבע ברכות, שכינה