Nitzavim Vayelech
קאטאלאג: Y 05 Current נצבים וילך נומ׳ 0 תשס"ט (2008–09) אידיש 34 מינ׳
שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם נאמען פונעם פייל.
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ברענגט אז די צען סדרות פון ספר דברים זענען כנגד די צען יארהונדערט פונעם אלף השישי, און ער לייענט דעם היינטיגן יארהונדערט אין נצבים וילך: דער הסתר פנים פונעם חורבן אייראפע, די הבטחה אז די תורה וועט נישט פארגעסן ווערן, און די גאולה וואס שטייט פאר דעם גלות.
דער משגיח עפנט מיט דעם אז אלעס וואס משה רבינו האט געזאגט אין ספר דברים וועגן גלות און גאולה איז מקוים געווארן, בשעת די גוים'ס ספרים היטן זיך פון נביאות, און די קירכע האט היינט א פראבלעם ווען אידן זענען צוריק אין ארץ ישראל און אין ירושלים. דערנאך ברענגט ער בשם דעם ווילנער גאון אז די צען סדרות פון דברים זענען כנגד די צען יארהונדערט פונעם אלף השישי, וואס איז דער ערב שבת פון דער וועלט, און נצבים וילך, וואס איז איין סדרה, איז כנגד דעם היינטיגן יארהונדערט. ער דערציילט ווי ער האט אלס בחור ראש השנה פונעם ערשטן יאר פון יענעם יארהונדערט געהערט אז היטלער איז אריין אין פוילן. אין וילך לייענט ער דעם טאפלטן הסתר פנים, מיט א משל פון א קינד וואס ווייסט אפילו נישט אז דער טאטע איז באהאלטן, און די הבטחה אז די תורה וועט קיינמאל נישט פארגעסן ווערן. צום סוף פרעגט ער פארוואס די גאולה אין נצבים שטייט פאר דעם גלות אין וילך, און ענטפערט פון דער גמרא אז ביי אידן קומט די רפואה פאר דער מכה. ער שליסט מיט א חיזוק פאר די בחורים זיך צוצוגרייטן אויף משיח.
ענינים: הסתר פנים און יסורים · חורבן אירופה און גזירות · די סימנים פונעם דור פאר משיח · די צייט פון דער גאולה און דער קץ
סדר השיעור
-
0:00 משה רבינו'ס נביאות זענען מקוים געווארן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווייזט אן אז אלעס וואס משה רבינו האט געזאגט אין ספר דברים וועגן גלות און צוריקקומען איז מקוים געווארן, בשעת די גוים'ס ספרים היטן זיך פון נביאות. ער שילדערט די קירכע'ס פראבלעם ווען אידן, אסאך פון זיי שומרי תורה ומצוות, זענען צוריק אין ארץ ישראל און אין דער אלטער שטאט ירושלים.
-
5:01 די צען סדרות פון דברים און די צען יארהונדערט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט בשם דעם ווילנער גאון אז די צען סדרות פון דברים זענען כנגד די צען יארהונדערט פונעם אלף השישי, דער ערב שבת פון דער וועלט, און נצבים וילך ווערט גערעכנט פאר איין סדרה. ער דערציילט ווי רבי חיים וואלאזשינער האט געפרעגט דעם גאון וואו ער איז מרומז אין כי תצא, און ער שליסט אז דער היינטיגער יארהונדערט געפינט זיך אין נצבים וילך.
-
11:25 ראש השנה ווען היטלער איז אריין אין פוילן מעשה
דער משגיח דערציילט ווי ער האט אלס בחור, ביים אנהייב פון דעם יארהונדערט, געדאווענט מיט זיין טאטן ראש השנה און געזען דעם עולם וויינען ווייל היטלער איז אריין אין פוילן. די מלחמה וואס מ'האט געמיינט וועט דויערן עטליכע וואכן האט געדויערט פינף יאר, און זעקס מיליאן אידן זענען אומגעקומען; דערפאר דארף מען דעם אנהייב פונעם יארהונדערט געפינען אין נצבים וילך.
-
15:52 הסתר בתוך הסתר שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לייענט די פסוקים אין וילך וואו דער אייבערשטער זאגט פאראויס אז ער וועט באהאלטן זיין פנים און אסאך צרות וועלן טרעפן, און ער פרעגט וואס מיינט דער טאפלטער הסתר. מיט א משל פון א קינד וואס א טיגער לויפט אויף אים און ער ווייסט אפילו נישט אז דער טאטע איז אין שטוב, איז ער מסביר אז דאס איז הסתר בתוך הסתר, דער מצב פון אידן וואס האבן אין חורבן פארלוירן די אמונה.
-
19:20 די שירה אלס עדות; די תורה וועט נישט פארגעסן ווערן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז דער אייבערשטער הייסט שרייבן די שירה פון האזינו אלס עדות אז ער האט פאראויסגעזאגט די צרות, און ער זאגט צו אז די תורה וועט נישט פארגעסן ווערן פון אידישע קינדער. די קולטור פון רוים, יון און בבל איז פארגעסן געווארן, און אידן לערנען נאך אלץ תורה, הגם היטלער האט זיך ספעציעל געצילט אויף די ישיבות און תלמידי חכמים.
-
23:13 פארוואס די גאולה שטייט פאר דעם גלות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לייענט די הבטחה פון קיבוץ גליות אין נצבים און פרעגט צוויי קשיות: פארוואס איז דער יארהונדערט צעטיילט אויף צוויי סדרות, און פארוואס שטייט די גאולה אין נצבים פאר דעם גלות אין וילך. ער ענטפערט ביידע פון דער גמרא אז ביי אידן קומט די רפואה פאר דער מכה, מיט אסתר און מרדכי, א דאקטער און א מוהל, און ער ערקלערט אז גלות און גאולה זענען צוויי באזונדערע ענינים.
-
29:47 זיך צוגרייטן אויף משיח אין ערב שבת פון דער וועלט
דער משגיח זאגט פאר די בחורים אז משיח איז נאנט, און ער גלייכט די וועלט צו א פאס פול מיט פולווער וואס דער קנויט ברענט שוין. אזוי ווי ערב שבת דארף מען טון תשובה, אנטון די שבת'דיגע קליידער פון תורה און מצוות, און גוט דאווענען מיט א מנין, אנהייבן צוזאמען ווארט ביי ווארט; ער מוטשעט זיי צו מקדש שם שמים זיין אויפן שבת אויסער דער ישיבה, און שליסט מיט לחיים.
דער שיעור, אויסגעשריבן
משה רבינו'ס נביאות זענען מקוים געווארן
דער משגיח עפנט מיט משה רבינו'ס ווערטער אין ספר דברים, בפרט אין נצבים, וילך און האזינו, וואו ער זאגט פאראויס אלעס וואס וועט פאסירן מיט די אידן, פון די גלות'ן ביז קיבוץ גליות און גאולה. אלעס, זאגט ער, איז מקוים געווארן. די גוים'ס ספרים, לאידך גיסא, האבן נישט קיין נביאות, ווייל זיי האבן מורא געהאט אז מ'וועט זען אז ס'איז פאלש.
איין זאך האבן זיי יא געזאגט: אז די אידן וועלן קיינמאל נישט צוריקקומען קיין ארץ ישראל. היינט האט די קירכע א פראבלעם, ווייל די אלטע שטאט ירושלים איז באוואוינט פון אידן, אסאך פון זיי שומרי תורה ומצוות, און דערפאר פאדערט זי אז ירושלים זאל ווערן אן אינטערנאציאנאלע שטאט.
די צען סדרות פון דברים און די צען יארהונדערט
דער משגיח ברענגט בשם דעם ווילנער גאון אז ספר דברים איז א ספר בפני עצמו, אזוי ווי תוספות זאגט, און אז זיינע צען סדרות זענען כנגד די צען יארהונדערט פונעם אלף השישי. ווייל די גמרא זאגט אז די וועלט שטייט זעקס טויזנט יאר, כנגד די זעקס טעג פון מעשה בראשית, איז דער טויזנט דער ערב שבת פון דער וועלט, און ס'איז שוין נאך חצות, ווען מ'גייט אין מקוה און מ'גרייט צו די ליכט. ב,ג
נצבים און וילך ליינט מען צוזאמען, און זיי זענען איין סדרה. וואס עס קומט פאר אין א יארהונדערט שטייט אין זיין סדרה: ווען רבי חיים וואלאזשינער האט געפרעגט דעם גר"א וואו ער איז מרומז אין כי תצא, האט ער געענטפערט "אבן שלמה", ראשי תיבות פון זיין נאמען. ממילא געפינט זיך דער היינטיגער יארהונדערט אין נצבים וילך. ד
ראש השנה ווען היטלער איז אריין אין פוילן
דער יארהונדערט האט זיך אנגעהויבן, דערציילט דער משגיח, ווען ער איז געווען א בחור און האט צוגעהאלפן זיין טאטן דאווענען שחרית ראש השנה. דער עולם האט געוויינט, און דער טאטע האט אים ערקלערט אז היטלער איז אריין אין פוילן, וואו זיי האבן געהאט אסאך קרובים. חברים וועמענס רייכע עלטערן האבן געהאט א ראדיא האבן איבערגעזאגט אז ענגלאנד און פראנקרייך וועלן אים אין עטליכע וואכן צעברעכן. די מלחמה האט געדויערט פינף יאר, און זעקס מיליאן אידן זענען אומגעקומען: די שווערסטע תקופה אין דער אידישער היסטאריע, וואס מ'דארף געפינען אין נצבים וילך.
הסתר בתוך הסתר
אין וילך זאגט דער אייבערשטער פאר משה אז דאס פאלק וועט זינדיגן, ער וועט באהאלטן זיין פנים, און אסאך צרות וועלן זיי טרעפן. דער משגיח פרעגט פארוואס דער הסתר איז טאפלט, און איז מסביר מיט א משל: א קינד אינדרויסן זעט א טיגער און שרייט צום טאטן אין שטוב. ווייסט ער אז דער טאטע איז דארט, איז דאס הסתר; ווייסט ער עס אפילו נישט, איז דאס הסתר בתוך הסתר. דאס, זאגט ער, איז דער מצב פון די וואס האבן אין חורבן פארלוירן די אמונה. ה,ו
די שירה אלס עדות; די תורה וועט נישט פארגעסן ווערן
דערנאך הייסט דער אייבערשטער שרייבן די שירה פון האזינו אלס עדות אז ער האט די צרות פאראויסגעזאגט, און ער זאגט צו אז די תורה וועט נישט פארגעסן ווערן פון אידישע קינדער. דער משגיח ווייזט אן אז די קולטור פון רוים, יון און בבל איז פארגעסן געווארן, און נאך צוויי טויזנט יאר גלות לערנען אידן נאך אלץ תורה, הגם היטלער האט זיך ספעציעל געצילט אויף די ישיבות און תלמידי חכמים פון פוילן, גאליציע און ליטע. ז,ח
פארוואס די גאולה שטייט פאר דעם גלות
אין נצבים זאגט דער אייבערשטער צו אז ער וועט צוריקברענגען די גלות, צוזאמקלייבן פון אלע פעלקער און ברענגען צום לאנד. דער משגיח פרעגט צוויי קשיות: אויב יעדע סדרה איז א יארהונדערט, פארוואס איז דער צעטיילט אויף צוויי סדרות; און פארוואס שטייט די גאולה אין נצבים פאר דעם גלות אין וילך? ט
ער ענטפערט ביידע מיט דער גמרא אין מגילה: ביי גוים שלאגט דער אייבערשטער און דערנאך היילט ער, אבער ביי אידן קומט די רפואה פאר דער מכה, אזוי ווי אסתר איז געווארן מלכה און מרדכי האט אנגעזאגט אויף בגתן ותרש פאר המן'ס גדולה. ביי א קריגעריי קומט דער שטאך פאר דער רפואה; א דאקטער, אזוי ווי א מוהל, לייגט אוועק די באנדאזשן פריער, א סימן אז דאס שניידן אליין איז א רפואה. ממילא שטייט די גאולה פאר דעם גלות. און גלות און גאולה זענען באזונדערע ענינים, יעדע סדרה איר אייגענער שנירל, ווייל אין דער גאולה וועט קיין צער פונעם גלות נישט בלייבן. י
זיך צוגרייטן אויף משיח אין ערב שבת פון דער וועלט
דער משגיח זאגט פאר די בחורים אז משיח איז נאנט; די וועלט איז ווי א פאס פולווער וואס דער קנויט ברענט שוין. אזוי ווי ערב שבת דארף מען טון תשובה, אנטון די שבת'דיגע קליידער פון תורה און מצוות, און גוט דאווענען מיט א מנין, אנהייבן צוזאמען ווארט ביי ווארט. די וואס פארן אוועק מיט דער ישיבה זאלן מקדש שם שמים זיין מיט דאווענען, לערנען און זמירות, און אזוי ברענגען די גאולה.
מראי מקומות
תורה
תלמוד בבלי
ראשונים
עיקרי הדברים
- 0:14 אלעס וואס משה רבינו האט פאראויסגעזאגט וועגן דעם גלות און דער צוריקקער פון די אידן איז מקוים געווארן, בשעת די גוים'ס ספרים שרעקן זיך צו זאגן נביאות.
- 5:40 די צען סדרות פון דברים זענען כנגד די צען יארהונדערט פונעם אלף השישי, און נצבים וילך, וואס ווערט גערעכנט פאר איין סדרה, איז כנגד דעם היינטיגן יארהונדערט.
- 16:54 דער טאפלטער הסתר פנים אין וילך מיינט אז אפילו דאס וואס דער אייבערשטער איז באהאלטן איז אויך באהאלטן, און דאס רופט דער משגיח דעם מצב פון אידן נאכ'ן חורבן.
- 20:23 די הבטחה אז די תורה וועט נישט פארגעסן ווערן פון מויל פון אידישע קינדער איז מקוים געווארן, בשעת די קולטור פון די גרויסע אומות איז פארגעסן געווארן.
- 26:27 ביי אידן גרייט דער אייבערשטער צו די רפואה פאר דער מכה, און דערפאר שטייט די גאולה פון נצבים פאר דעם גלות פון וילך.
- 29:54 משיח איז נאנט, און דער משגיח זאגט אז מ'דארף זיך צוגרייטן אויף אים אזוי ווי אויף שבת: תשובה, תורה און מצוות, און גוט דאווענען.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 8:39 ס'איז דאך פאראן 54 סדרות, ווי קען מען זאגן אז זיי זענען כנגד 53?
תירוץ: 8:24 נצבים און וילך ליינט מען צוזאמען, און זיי ווערן גערעכנט פאר איין סדרה.
-
קשיא: 17:21 וואס מיינט דער טאפלטער לשון פון הסתר פנים?
תירוץ: 18:41 הסתר בתוך הסתר: נישט נאר דער טאטע איז באהאלטן, נאר דאס קינד ווייסט אפילו נישט אז ער איז דא.
-
קשיא: 25:39 אויב יעדע סדרה איז כנגד א יארהונדערט, פארוואס איז דער יארהונדערט צעטיילט אויף צוויי סדרות?
תירוץ: 29:09 יעדע סדרה האט איר אייגענעם ענין, ווי א שנירל וואס די פערל זענען דערויף אויפגעשנירט; גלות און גאולה זענען צוויי באזונדערע זאכן, ווייל אין דער גאולה וועט קיין צער פונעם גלות נישט בלייבן.
-
קשיא: 25:49 פארוואס שטייט די גאולה אין נצבים פאר דעם גלות אין וילך, עס דארף דאך זיין פארקערט?
תירוץ: 26:27 ביי אידן גרייט דער אייבערשטער צו די רפואה פאר דער מכה, אזוי ווי ביי אסתר און מרדכי פאר דער גזירה פון המן.
מעשיות
-
11:42 ראש השנה ווען די מלחמה האט זיך אנגעהויבן
אלס בחור איז דער משגיח געגאנגען מיט זיין טאטן, וואס האט געדאווענט שחרית פארן עמוד ראש השנה, און האט אים צוגעהאלפן. דער עולם האט געוויינט, און נאכ'ן דאווענען האט ער געפרעגט דעם טאטן וואס איז דאס יאר אנדערש; דער טאטע האט געענטפערט אז היטלער איז אריין אין פוילן, וואו זיי האבן געהאט אסאך קרובים. זיינע חברים אין ישיבה, וועמענס רייכע עלטערן האבן געהאט א ראדיא, האבן איבערגעזאגט אז ענגלאנד און פראנקרייך האבן ערקלערט מלחמה און וועלן אים אין עטליכע וואכן צעברעכן. אבער די מלחמה האט געדויערט פינף יאר, און זעקס מיליאן אידן זענען אומגעקומען.
אין דער מעשה: the Rav's father, Hitler
-
9:17 דער ווילנער גאון און רבי חיים וואלאזשינער אויף כי תצא
ווען דער גר"א האט געלעבט, ביים אנהייב פונעם יארהונדערט וואס איז כנגד כי תצא, האט זיין תלמיד רבי חיים וואלאזשינער אים געפרעגט וואו דער גר"א אליין איז מרומז אין יענער סדרה. דער גר"א האט געענטפערט מיט די ווערטער "אבן שלמה", וואס זענען ראשי תיבות אליהו בן שלמה, זיין אייגענער נאמען. דערנאך האט רבי חיים געפרעגט וואו ער אליין איז מרומז, און דער גר"א האט אים געענטפערט, אבער רבי חיים האט קיינמאל נישט געוואלט אויסזאגן פאר זיינע תלמידים וואס ער האט אים געענטפערט.
אין דער מעשה: the Vilna Gaon, Rav Chaim of Volozhin
געדאנקען
- 1:44 דער משגיח טענה'ט אז די נביאות פון משה רבינו וואס זענען מקוים געווארן זענען א ראיה וואס די גוים'ס ספרים קענען נישט ווייזן, ווייל זיי האבן זיך געהיט פון נביאות, און די איינציגע וואס זיי האבן געזאגט, אז אידן וועלן קיינמאל נישט צוריקקומען, איז בטל געווארן.
- 6:20 ער שילדערט די היינטיגע צייט אלס שפעט נאכמיטאג פונעם ערב שבת פון דער וועלט: נאך חצות פונעם זעקסטן טאג, ווען מ'גייט שוין אין מקוה און מ'גרייט צו די ליכט.
- 18:15 הסתר בתוך הסתר איז א קינד וואס זעט נישט נאר נישט דעם באהאלטענעם טאטן, נאר ווייסט אפילו נישט אז ס'איז דא א טאטע; דאס, זאגט דער משגיח, איז דער מצב פון די וואס האבן אין חורבן פארלוירן די אמונה.
- 27:12 דער חילוק צווישן א מכה וואס נאכדעם קומט א רפואה, און א רפואה וואס איז צוגעגרייט פאר דער מכה, איז דער חילוק צווישן א שטעכן אין א קריגעריי און אן אפעראציע: א דאקטער וואס האט פריער צוגעגרייט די באנדאזשן ווייזט אז דאס שניידן אליין איז פאר א רפואה.
- 29:13 נצבים און וילך זענען איין סדרה אין חשבון, כנגד איין יארהונדערט, אבער צוויי סדרות אין ענין, ווייל גלות און גאולה זענען באזונדער; אין דער גאולה וועט קיין שום צער פונעם גלות נישט בלייבן.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 30:33 דער משגיח זאגט אז מ'דארף טון תשובה און זיך צוגרייטן אויף משיח אזוי ווי מ'גרייט זיך ערב שבת צו שבת.
- 30:45 ער זאגט אז די שבת'דיגע קליידער וואס מ'דארף אנטון זענען תורה און מצוות, און די שירות זענען ארבעטן אויף אהבת ה' און יראת ה' און גוט דאווענען.
- 31:06 ער מוטשעט די בחורים צו דאווענען מיט א מנין, אנהייבן צוזאמען מיטן עולם ווארט ביי ווארט, און נישט קומען שפעט און יאגן.
- 32:27 פאר די וואס פארן אוועק מיט דער ישיבה אויף שבת זאגט ער אז זיי זאלן מקדש שם שמים זיין דורך גוט דאווענען, לערנען און זמירות, און אזוי ברענגען די גאולה.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אסתר המלכה, דער ווילנער גאון, היטלער ימ"ש, המן, מרדכי הצדיק, משה רבינו, רבי חיים וואלאזשינער
ערכים אלף השישי, גאולה, הסתר פנים, קיבוץ גליות, קידוש השם