Lech Lecha
קאטאלאג: Y 05 Current לך לך נומ׳ 3 תשס"ט (2008–09) אידיש 34 מינ׳
שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם נאמען פונעם פייל.
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז אברהם אבינו, די "דריטע חלה" פון דער וועלט, האט איבערגעלאזט פאר זיינע קינדער די ירושה פון אמונה, און ער לערנט ווי אזוי מ'מאכט די אמונה קלאר און ווי אזוי מ'היט זי אפ פון די גזלנים וואס ווילן זי צוכאפן.
דער משגיח עפנט פרשת לך לך מיט א משל פון א אידישע פרוי וואס באקט חלות לכבוד שבת, און צוויי מאל גייען זיי נישט אויף, ביז די דריטע מאל גראטן זיי. אדם הראשון איז געווען די חלה פון דער וועלט און ער איז נישט גראטן; דער דור פון נח אויך נישט; די דריטע חלה, אברהם אבינו, איז גראטן, און פון אים איז ארויסגעקומען דאס אידישע פאלק. זיין ירושה פאר זיינע קינדער איז די אמונה, וואס ווערט צום ערשטן מאל דערמאנט ביי אים. יעדער איד גלייבט, נאר ביי רוב איז עס א טונקעלע אמונה און נישט א קלארע; א קלארע אמונה מיינט צו וויסן אז דער רבונו של עולם איז דא און זעט אלעס, און זי ווערט קלארער דורך תורה, מצוות און תפילה. די אמונה, וואס מ'האט געהערט ביי הר סיני פון השם יתברך אליין, איז א טייערער דיימאנט וואס דער יצר הרע וויל צוכאפן. דער משגיח ברענגט דריי וועגן זי אפצוהיטן: זיך אפהאלטן פון אפיקורסות, זיך נישט אריינמישן אין פאליטיק ווי מענטשן וואלטן געפירט די וועלט, און גלייבן אז אלעס וואס דער אייבערשטער טוט איז גוט אפילו ווען מ'פארשטייט נישט, ווי אברהם אבינו ביי דער עקידה.
ענינים: יסודי האמונה · אברהם אבינו · ספיקות אין אמונה און עמלק · הסתר פנים און יסורים
סדר השיעור
-
0:00 אברהם אבינו, די דריטע חלה פון דער וועלט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט א משל פון א פרוי וואס אירע חלות לכבוד שבת גראטן נישט צוויי מאל און גייען אויף די דריטע מאל, און ער טייטשט עס אפ: אדם הראשון, די "חלה פון דער וועלט", און די וועלט נאך נח זענען נישט גראטן, און אברהם אבינו, די דריטע חלה, איז גראטן. די ירושה פון אברהם אבינו פאר זיינע קינדער איז די אמונה.
-
7:09 יעדער איד גלייבט: א טונקעלע און א קלארע אמונה
דער משגיח זאגט אז יעדער איד גלייבט, אפילו איינער וואס זאגט אז ניין, און אז אמונה ווערט צום ערשטן מאל דערמאנט ביי אברהם אבינו. ער מאכט א חילוק צווישן א טונקעלע און א קלארע אמונה, וואס מיינט צו וויסן אז דער רבונו של עולם איז דא און קוקט, און זאגט אז א קלארע אמונה וואלט א מענטש אפגעהאלטן פון זינדיגן, דערפאר דארף מען ארבעטן אויף איר.
-
13:43 אמונה, א דיימאנט וואס גזלנים ווילן צוכאפן
דער משגיח רופט די אמונה דער טייערסטער דיימאנט, דער יסוד פון אלע מצוות, ווייל די ערשטע צוויי דיברות האט מען געהערט פון השם יתברך אליין. דער יצר הרע מיט זיינע כוחות ווילן זי צוכאפן, אזוי ווי דער שטן האט עס צוגענומען פון אדם און חוה, ממילא דארף מען די אמונה היטן.
-
18:24 היטן די אמונה: אפיקורסים און פאליטיק
די ערשטע שמירה איז זיך אפהאלטן אפילו פון א "קליינעם אפיקורס" און זיך נישט אמפערן מיט אים, ווייל אזעלכע ווערטער זענען סם המות. די צווייטע איז זיך נישט אריינמישן אין פאליטישע שמועסן, ווי דאס רעדן וועגן די וואלן פארן פרעזידענט, גלייך ווי דער פרעזידענט פירט די וועלט; מ'מעג מתפלל זיין און זיך משתדל זיין, אזוי ווי פאר פרנסה, אבער מ'דארף וויסן אז נאר דער רבונו של עולם פירט די וועלט.
-
24:08 גלייבן אז אלעס וואס דער אייבערשטער טוט איז גוט
די דריטע שמירה איז צו גלייבן אז אלעס וואס דער אייבערשטער טוט איז לטובה. דער משגיח ברענגט די שאלה פון צדיק ורע לו, רשע וטוב לו, וואס משה רבינו האט געוואלט פארשטיין און ירמיה האט געפרעגט נאכדעם וואס ער האט געזאגט אז השם איז גערעכט, און ער ערקלערט אז א צדיק קען ליידן כדי צו פארריכטן וואס ער האט פוגם געווען אין א פריערדיגן גלגול. ער הייבט אן מיט דער דוגמא פון שעבוד מצרים.
-
27:46 גלגולים אין מצרים און אין שפעטערע גזירות
דער משגיח ברענגט פונעם אריז"ל אז די אידן אין מצרים זענען געווען נשמות פון דור המבול און דור הפלגה, וואס זענען געשטראפט געווארן מדה כנגד מדה: חומר און לבנים פאר די וואס האבן געבויט דעם מגדל, און דער טייך פאר די פון דור המבול. ער לייגט צו אז צדיקים האבן מגלה געווען אז די קדושים פון די גזירות ת"ח ות"ט זענען געווען די בריונים פונעם חורבן, און אז היינט, אן רוח הקודש, דארף מען אויך וויסן אז אלעס איז מיט א גערעכטן חשבון פון השם יתברך.
-
31:20 דער נסיון פון דער עקידה: דינען טראץ א קשיא
דער משגיח ערקלערט אז דער נסיון פון אברהם אבינו ביי דער עקידה איז נישט געווען אפגעבן זיין זון, וואס עובדי עבודה זרה האבן אויך געטון, נאר דינען דעם אייבערשטן מיט שמחה טראץ דער קשיא, ווייל מ'האט אים צוגעזאגט אז פון יצחק וועט זיין זיין זרע. א גוי קען זיך מוסר נפש זיין אבער ער קען נישט פארטראגן קיין קשיא; א איד ווייסט אז דער אייבערשטער איז גערעכט צי מ'פארשטייט צי נישט, און אז צום סוף וועט מען זען אז אלעס איז געווען גוט.
דער שיעור, אויסגעשריבן
אברהם אבינו, די דריטע חלה פון דער וועלט
דער משגיח עפנט מיטן גרויסן גאסט פון דער היינטיגער סדרה, אברהם אבינו. ביז "לך לך" (בראשית יב, א) איז די וועלט דורכגעגאנגען דעם חטא פונעם עץ הדעת, קין, דעם מבול און דור הפלגה; מיט אברהם אבינו הייבט זיך אן א נייע וועלט, דער עולם התיקון. ער ברענגט א משל פון א אידישע פרוי וואס אירע חלות לכבוד שבת גייען נישט אויף; זי באקט נאכאמאל מיט פרישע מעל, עס גראט ווידער נישט, און די דריטע מאל קומט ארויס א הויכע, לופטיגע חלה. א
חז"ל רופן אדם הראשון "חלתו של עולם", און ער איז נישט גראטן, ממילא האט מען אים נישט געקענט ברענגען צום טיש פון יום שכולו שבת. די צווייטע חלה, נאך נח, איז אויך נישט גראטן. די דריטע איז אברהם אבינו, פון וועמען עס איז ארויסגעקומען דאס אידישע פאלק, און די ירושה וואס ער האט איבערגעלאזט פאר זיינע קינדער איז די אמונה.
יעדער איד גלייבט: א טונקעלע און א קלארע אמונה
יעדער איד גלייבט אין השם יתברך, זאגט דער משגיח; אפילו איינער וואס זאגט אז ער גלייבט נישט, טאר מען אים נישט גלייבן, ווייל עס רעדט נאר זיין יצר הרע. אמונה ווערט צום ערשטן מאל דערמאנט ביי אברהם אבינו, "והאמין בה'" (בראשית טו, ו). נישט יעדער איינער איז אויף דער זעלבער מדריגה, און וואס מער תורה, מצוות און דאווענען מיט אנשטרענגונג, אלץ קלארער ווערט די אמונה. ג
ביי רוב מענטשן איז די אמונה טונקל. א קלארע אמונה מיינט "שויתי ה' לנגדי תמיד" (תהלים טז, ח): דער רבונו של עולם איז דא, ער זעט וואס מ'טוט און ווייסט וואס מ'טראכט. פאר א גרויסן צדיק וואלט קיינער נישט גערעדט לשון הרע. ממילא דארף אן עבירה ברענגען צו דער שאלה: וואו איז מיין אמונה? ביז משיח קומט דארף מען דערויף ארבעטן. ד
אמונה, א דיימאנט וואס גזלנים ווילן צוכאפן
היטן די אמונה: אפיקורסים און פאליטיק
די ערשטע שמירה איז זיך אפהאלטן פון אפיקורסים, אפילו פון א "קליינעם אפיקורס". אז א בחור אין ישיבה ווייזט ארויס אז זיין אמונה איז שוואך, זאגט דער משגיח נישט צו רעדן מיט אים און זיך נישט אמפערן מיט אים, ווייל אזעלכע ווערטער זענען סם המות וואס גייט אריין אין די ביינער.
די צווייטע איז זיך נישט אריינמישן אין פאליטיק. אין מקוה שמועסט מען וואס וועט זיין אויב דער ווייסער אדער דער שווארצער קאנדידאט וועט ווערן פרעזידענט, און דערין ליגט א שטיקל אפיקורסות, גלייך ווי דער פרעזידענט פירט די וועלט. מ'מעג מתפלל זיין און זיך משתדל זיין, אזוי ווי פאר פרנסה, אבער דער פרעזידענט קען נישט אריינטונקען א פינגער אין קאלט וואסער אן רשות פונעם רבונו של עולם; ער איז דער מלך הכבוד (תהלים כד, י). ח
גלייבן אז אלעס וואס דער אייבערשטער טוט איז גוט
די דריטע שמירה איז צו גלייבן אז אלעס וואס דער אייבערשטער טוט איז גוט. פארוואס ליידט א צדיק און א רשע איז מצליח? אפילו משה רבינו האט עס געוואלט פארשטיין (ברכות ז, א), און ירמיה האט געפרעגט ערשט נאכן זאגן אז השם איז גערעכט (ירמיה יב, א). אמאל פארריכט א צדיק וואס ער האט פוגם געווען אין א פריערדיגן גלגול. דער משגיח ברענגט די שווערע ארבעט אין מצרים (שמות א, יד). ט,י,כ
גלגולים אין מצרים און אין שפעטערע גזירות
דער נסיון פון דער עקידה: דינען טראץ א קשיא
דער נסיון פון אברהם אבינו ביי דער עקידה, ערקלערט דער משגיח, איז נישט געווען אפגעבן דעם זון, ווייל די עובדי עבודה זרה אין כנען האבן פארברענט זייערע קינדער (דברים יב, לא). מ'האט אים צוגעזאגט "כי ביצחק" (בראשית כא, יב), און פונדעסטוועגן, ווי א איד וואס פארדעקט די אויגן ביי שמע, האט ער נישט געקוקט אויף דער קשיא און איז געגאנגען מיט שמחה. נ,ס
א גוי קען זיך מוסר נפש זיין, אבער ביי א קשיא לאזט ער איבער זיין גאט. א איד ווייסט אז השם איז גערעכט, און צום סוף וועט מען זען אז אלעס איז געווען גוט.
מראי מקומות
תורה
- א Bereishis 12:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:11
- ג Bereishis 15:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 7:26
- ה Shemos 20:2-3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:46
- כ Shemos 1:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 24:23
- ל Bereishis 11:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 27:46
- נ Bereishis 21:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 31:24
- ס Devarim 12:31 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 31:24
נביאים
כתובים
תלמוד בבלי
עיקרי הדברים
- 4:47 אדם הראשון, און דערנאך די וועלט פון נח, זענען געווען "חלות" וואס זענען נישט גראטן; אברהם אבינו איז געווען די דריטע חלה וואס איז יא גראטן, און פון אים איז ארויסגעקומען דאס אידישע פאלק וואס וועט אריינגיין אין יום שכולו שבת.
- 6:42 די ירושה וואס אברהם אבינו האט אריינגעגעבן אין זיינע קינדער איז די אמונה, און יעדער איד, אפילו איינער וואס זאגט אז ער גלייבט נישט, גלייבט באמת.
- 9:42 רוב מענטשן האבן א טונקעלע אמונה און נישט קיין קלארע; א קלארע אמונה מיינט צו וויסן אז דער רבונו של עולם איז דא און זעט און ווייסט אלעס, און זי וואקסט וואס מער מ'לערנט, מ'טוט מצוות און מ'דאוונט.
- 13:46 די אמונה איז א טייערער דיימאנט, וואס מ'האט געהערט גלייך פון השם יתברך ביי הר סיני, און דער יצר הרע מיט זיינע כוחות פרובירט זי צוכאפן, אדער כאטש א שטיק דערפון, ממילא דארף מען זי אפהיטן.
- 18:38 דער משגיח ברענגט דריי וועגן ווי אזוי צו היטן די אמונה: זיך אפהאלטן פון אפיקורסים, זיך נישט לאזן ארייננעמען אין פאליטיק וואס פארגעסט אז דער רבונו של עולם פירט די וועלט, און גלייבן אז אלעס וואס דער אייבערשטער טוט איז לטובה.
- 31:24 דער נסיון פון אברהם אבינו ביי דער עקידה איז נישט געווען דאס שחט'ן אליין, נאר אז ער האט געקענט האבן א קשיא, און ער איז געגאנגען מיט שמחה טאן דעם רצון פון השם יתברך אן קוקן אויף דער קשיא.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 24:47 פארוואס ליידט אסאך מאל א צדיק און דער רשע איז מצליח?
תירוץ: 25:46 אמאל דארף דער צדיק פארריכטן וואס ער האט פוגם געווען ווי א רשע אין א פריערדיגן גלגול; צום סוף קען מען נישט פארשטיין דעם חשבון פון השם יתברך, נאר מ'דארף וויסן אז אלעס וואס ער טוט איז גוט.
-
קשיא: 27:33 פארוואס האבן די קינדער פון יעקב געדארפט דורכגיין שווערע ארבעט און אז מ'האט זייערע קינדער אריינגעווארפן אין טייך אין מצרים?
תירוץ: 27:46 לויט דעם אריז"ל זענען זיי געווען נשמות פון דור המבול און דור הפלגה וואס האבן געדארפט מתקן זיין זייערע חטאים, און זענען געשטראפט געווארן מדה כנגד מדה.
-
קשיא: 31:24 וואס איז געווען דער נסיון פון דער עקידה, אז די עובדי עבודה זרה אין ארץ כנען האבן פארברענט זייערע אייגענע קינדער?
תירוץ: 32:05 דער נסיון איז געווען די קשיא: דער אייבערשטער האט אים צוגעזאגט אז זיין זרע וועט זיין פון יצחק, און אברהם אבינו האט געדינט מיט שמחה אן קוקן אויף דער קשיא.
געדאנקען
- 4:28 די בריאה ווערט געמשלט צו באקן חלה לכבוד שבת: אדם הראשון איז געווען די ערשטע "חלה פון דער וועלט" און איז נישט גראטן, די וועלט נאך נח ווידער נישט, און ערשט די דריטע, אברהם אבינו, איז אויפגעגאנגען און ארויסגעבראכט א פאלק וואס פאסט פאר יום שכולו שבת.
- 11:20 אן עבירה וואס א מענטש איז נכשל געווארן דארף אים ברענגען צו פרעגן ווייטער "וואו איז מיין אמונה?", ווייל מיט א קלאר וויסן אז דער רבונו של עולם קוקט, אזוי ווי מ'פירט זיך פאר א גרויסן צדיק, וואלט די עבירה נישט געקענט פאסירן.
- 14:03 די אמונה איז העכער פון די אנדערע מצוות ווייל מ'האט זי באקומען גלייך פון השם יתברך ביי הר סיני אין די ערשטע צוויי דיברות, בשעת די אנדערע זענען געקומען דורך משה רבינו.
- 20:25 שמועסן וואס באטראכטן די וואל פון א פרעזידענט גלייך ווי ער באשטימט וואס וועט זיין אויף דער וועלט, האבן אין זיך א "שטיקל אפיקורסות", ווייל דער פרעזידענט קען נישט אריינטונקען זיין פינגער אין קאלט וואסער אן דעם כח און רשות פונעם רבונו של עולם.
- 28:35 די צרות אין מצרים זענען געווען מדה כנגד מדה: די נשמות פון דור הפלגה, וואס האבן געבויט מיט ציגל און ליים, זענען געשטראפט געווארן מיט חומר און לבנים, און די פון דור המבול האט מען אריינגעווארפן אין טייך.
- 31:44 דער נסיון פון דער עקידה איז געווען די קשיא און נישט דער קרבן: עובדי עבודה זרה האבן פארברענט זייערע אייגענע קינדער, אבער א גוי לאזט איבער זיין גאט ווען ער האט א קשיא, בשעת אברהם אבינו, אזוי ווי א איד וואס פארדעקט די אויגן ביי שמע ישראל, האט נישט געוואלט קוקן אויף דער קשיא.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 9:42 דער משגיח זאגט אז מ'דארף ארבעטן צו מאכן די אמונה קלאר און שטארק, און אז מער תורה, מצוות און זיך אנשטרענגען צו דאווענען גוט מאכן זי קלארער.
- 19:11 דער משגיח זאגט פאר בחורים זיך נישט צו האבן צו טון און נישט צו אמפערן מיט איינעם וואס מ'דערקענט פון זיין רייד אז זיין אמונה איז שוואך, נאר זיך האלטן פון אים ווייט.
- 20:57 דער משגיח זאגט אז מ'מעג מתפלל זיין און זיך משתדל זיין, פאר א גוטע מלוכה אדער פאר פרנסה, אבער מ'טאר נישט גלייבן אז די השתדלות אדער א הערשער טוט עס אויף.
- 25:46 דער משגיח זאגט אז א איד דארף וויסן אז אלעס וואס דער אייבערשטער טוט איז גוט און גערעכט אפילו ווען ער פארשטייט עס נישט, און מ'טאר נישט פרעגן קשיות אויפן רבונו של עולם.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אדם הראשון, דער הייליגער אר"י, חם, יפת, יצחק אבינו, ירמיהו הנביא, משה רבינו, נח, רבן יוחנן בן זכאי
ערכים אמונה, אפיקורס, גלגול, דור המבול, דור הפלגה, השגחה פרטית, השתדלות, חלתו של עולם, יום שכולו שבת, יצר הרע, עולם התיקון, עקידה, רבונו של עולם, שבירת הכלים, שויתי ה' לנגדי תמיד