Bachurim Noach
קאטאלאג: Y 05 Current נח נומ׳ 3 תש"ע (2009–10) אידיש 39 מינ׳
שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם נאמען פונעם פייל.
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
אנגייענדיג פונעם בעל שם טוב'ס פשט אין "צהר תעשה לתבה", אז מ'דארף ליכטיג מאכן דאס ווארט פון דאווענען, לערנט דער משגיח די בחורים אז תפילה, געזאגט פאמעלעך, הויך און מיטן גאנצן הארץ, איז די תיבה וואס ראטעוועט א איד פונעם מבול פון דער וועלט.
דער משגיח עפנט מיטן בעל שם טוב אויף פרשת נח: די תיבה איז דאס ווארט פון דאווענען, וואס מ'דארף ליכטיג מאכן און אריינגיין דערין מיט אלץ וואס מ'האט. דורך זיין רבי'ן פארבינדט ער עס מיטן פשט: די וועלט איז א מבול פון תאוות, און אזוי ווי נח איז געראטעוועט געווארן דורך דער תיבה, ווערט א איד געראטעוועט דורכן דאווענען, בפרט א לאנגע שחרית. ער דערציילט ווי א מנין פון בחורים אין קעמפ וואס האבן געדאווענט פאמעלעך איז געווארן דער מנין פונעם בית המדרש, און ער ערקלערט מיט דער גמרא פארוואס מ'איז מזלזל אין תפילה כאטש זי שטייט ברומו של עולם. דערנאך לערנט ער דעם רמב"ן אין סוף פרשת בא: די וועלט איז באשאפן געווארן כדי מענטשן זאלן זיך צוזאמנעמען אין בתי כנסיות און הויך מודיע זיין אז זיי זענען זיינע באשעפענישן, און הויך דאווענען איבערשרייט דעם יצר הרע. פון די בריוו פונעם בעל התניא ווייזט ער די בקשה אויף פאמעלעכע שלוחי ציבור און לאנג דאווענען, און ער שליסט אז אין עקבתא דמשיחא איז די הויפט עבודה תפילה מיטן גאנצן הארץ, צוזאמען מיט לערנען.
ענינים: כוונה אין דאווענען · דאווענען מיט'ן ציבור און דער בית הכנסת
סדר השיעור
-
0:00 די תיבה איז דאס ווארט פון דאווענען שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם בעל שם טוב'ס פשט אין "צהר תעשה לתבה", אז מ'זאל ליכטיג מאכן דאס ווארט פון דאווענען און אריינגיין דערין מיט אלץ וואס מ'האט. ער פרעגט ווי אזוי דער דרוש האט א שייכות מיטן פשט, און ענטפערט מיט זיין רבי'נס ווארט אז די וועלט איז א מבול, און אזוי ווי נח איז געראטעוועט געווארן דורך דער תיבה ווערט א איד געראטעוועט דורכן דאווענען, בפרט אינדערפרי.
-
6:29 א מנין פון בחורים, און פארוואס מ'איז מזלזל אין תפילה
דער משגיח דערציילט ווי ער האט אלס ראש המתמידים אין קעמפ ארגאניזירט יונגע בחורים צו דאווענען פאמעלעך אינדערפרי, און ווי זייער בקשה צו האבן אזא מנין אין שטאט איז געווארן דער מנין פונעם בית המדרש. דערנאך פרעגט ער פארוואס מ'גיט כבוד פאר איינעם וואס לערנט גוט, און מ'מאכט חוזק פון איינעם וואס דאוונט גוט, און ענטפערט מיט דער גמרא אז תפילה איז פון די זאכן וואס שטייען ברומו של עולם און מענטשן זענען מזלזל דערין.
-
12:17 דער רמב"ן: תפילה איז די כוונה פון דער בריאה
דער משגיח ערקלערט אז ווען מ'לערנט א ספר הקדוש אין לשון פונעם מחבר, איז ווי דער בעל השמועה וואלט געשטאנען פאר אים, און דערנאך לערנט ער דעם רמב"ן אין סוף פרשת בא. דער רמב"ן שרייבט אז די כוונה פון די מצוות און פון דער בריאה איז אז מענטשן זאלן וויסן אז השם יתברך האט זיי באשאפן, אים דאנקען און זיך ווענדן צו אים מיט תפילה.
-
16:24 הויך דאווענען אין שול, קעגן דעם יצר הרע
ווייטער אינעם רמב"ן ערקלערט דער משגיח אז בתי כנסיות און הויך דאווענען זענען כדי מענטשן זאלן זיך צוזאמנעמען און מודיע זיין פאר השם יתברך אז זיי זענען זיינע באשעפענישן, און ער ברענגט דעם ירושלמי אויף די אנשי נינוה אז תפילה דארף האבן א קול. ער לייגט צו אז הויך דאווענען איבערשרייט דעם יצר הרע וואס רעדט איין צו דאווענען שנעל, און ער ברענגט פון רבי אהרן קארלינער אז פשוטע מענטשן מוזן דאווענען בקול רם, אזוי ווי דער מנהג ביי סטאלין.
-
22:22 דעם בעל התניא'ס בריוו וועגן דעם שליח ציבור
דער משגיח לערנט א בריוו פונעם בעל התניא וואו ער בעט אז ארבעטס-לייט זאלן נישט דאווענען פארן עמוד אין דער וואכן, נאר מלמדים און כולל יונגעלייט וואס קענען דאווענען שחרית כאטש א שטונדע אינדערהאלב, אויסגעקליבן דורך א גורל אדער דורכן רוב, און די אנדערע זאלן שטיין ארום דעם שליח ציבור. ער לייגט צו אז אין זיין בית המדרש גיט מען די בעסטע ערטער ארום דעם עמוד פאר די בחורים, ווייל זיי האבן נאך א פרישקייט אין דאווענען.
-
26:37 נישט אוועקטרייבן דעם שליח ציבור וואס דאוונט לאנג
פון א צווייטן בריוו ערקלערט דער משגיח פארוואס עס האט וויי געטאן דעם בעל התניא אויף מענטשן וואס טרייבן אוועק א פאמעלעכן שליח ציבור פונעם עמוד: דער וואס איז מאריך בתפילתו איז מאריך ימים, און זיי טרייבן אוועק דאס לעבן. ער דערציילט דעם חתם סופר'ס תשובה צו א חבר וועגן לאנג דאווענען, און שליסט אז איינער וואס מוז אילן צו דער ארבעט זאל בעסער אוועקגיין, אפילו אן הערן קדושה, איידער טשעפען דעם שליח ציבור, און ער ווענדט עס אן אויף זיינע יונגעלייט.
-
32:24 תפילה מיטן גאנצן הארץ אין עקבתא דמשיחא
דער משגיח ערקלערט אז שנעל דאווענען אן כוונה איז נאר מקיים די מצוה דרבנן, נישט די מצוה דאורייתא פון דינען השם יתברך בכל לבבכם, און ער ברענגט דעם שולחן ערוך וועגן כוונה אין דער ערשטער ברכה. ער קערט זיך אום צום בעל התניא: אין עקבתא דמשיחא איז די עיקר עבודה תפילה, אבער בחורים מוזן נאך אלץ לערנען, און דורכן דאווענען קומט ארויס די אהבה מסותרת וואס איז פארהאן אין יעדן איד.
דער שיעור, אויסגעשריבן
די תיבה איז דאס ווארט פון דאווענען
דער משגיח עפנט מיט א יסוד פונעם בעל שם טוב אויף פרשת נח. "צהר תעשה לתבה" מיינט: מ'זאל אריינברענגען א ליכטיגקייט אין דער תיבה, אין דאס ווארט פון דאווענען. "בא אתה וכל ביתך אל התבה" מיינט: מ'זאל אריינגעבן אלץ וואס מ'פארמאגט, די גאנצע פנימיות, אין יעדעס ווארט פון תפילה. א,ב,ג
וויבאלד א דרוש דארף האבן א שייכות מיטן פשט, ברענגט ער זיין רבי'נס ווארט. די וועלט איז א מבול פול מיט יצר הרע, און רוב מענטשן דערטרינקען זיך אין רדיפת התענוגים און רדיפת הכבוד. אזוי ווי נח איז געראטעוועט געווארן דורך דער תיבה, ווערט א איד געראטעוועט דורכן דאווענען, בפרט א לאנגע שחרית, וואס נעמט ארום דעם מענטש מיט קדושה אויפן גאנצן טאג.
א מנין פון בחורים, און פארוואס מ'איז מזלזל אין תפילה
דער משגיח דערמאנט זיך אז ווען ער איז געווען ראש המתמידים אין קעמפ, האט ער געלאזט יונגע בחורים דאווענען אינדערפרי פאמעלעך און נישט געיאגט. עס האט זיי אזוי געפעלן אז נאכן סעזאן האבן זיי געבעטן אזא מנין אין בארא פארק, און פון די בחורים איז געווארן דער בית המדרש וואס זיי האבן היינט.
דערנאך פרעגט ער: פארוואס לויבט מען א בחור וואס לערנט גוט, און פון איינעם וואס דאוונט גוט מאכט מען נאך חוזק? ער ענטפערט מיט דער גמרא אז תפילה שטייט ברומו של עולם, און פונדעסטוועגן זענען מענטשן מזלזל דערין. תפילה דערגרייכט גאר הויך, ממילא דארף מען זיך, בפרט אין עקבתא דמשיחא, פארלייגן אויפן דאווענען מיט אלע כחות. ד
דער רמב"ן: תפילה איז די כוונה פון דער בריאה
פארן לערנען ערקלערט דער משגיח אז ווער עס לערנט א ספר אין לשון פונעם מחבר, זאל זיך פארשטעלן אז דער בעל השמועה שטייט פאר אים. דערנאך לערנט ער דעם רמב"ן אין סוף פרשת בא: די כוונה פון אלע מצוות איז אז מענטשן זאלן גלייבן אין השם יתברך און אים מודה זיין וואס ער האט זיי באשאפן. די וועלט איז באשאפן געווארן נאר כדי מענטשן זאלן זיך ווענדן צום רבונו של עולם, אים לויבן, דאנקען און בעטן. ו,ז
הויך דאווענען קעגן דעם יצר הרע
ווייטער שרייבט דער רמב"ן אז מ'הייבט אויף דאס קול ביי תפילה, און מ'האט בתי כנסיות, כדי מענטשן זאלן זיך צוזאמנעמען און מודיע זיין פאר השם יתברך אז זיי זענען זיינע באשעפענישן. דער משגיח ברענגט דערצו דעם ירושלמי אויף די אנשי נינוה, וואס האבן געשריגן בחזקה, אז תפילה דארף האבן א קול, אזוי ווי מ'מאכט א הכרזה. ז,ח,ט
הויך דאווענען באזיגט אויך דעם יצר הרע, וואס רעדט איין אז מ'קען דאווענען אין צוואנציג מינוט; מ'דארף אים איבערשרייען. רבי אהרן קארלינער האט געזאגט אז געוויסע צדיקים האבן געקענט דאווענען שטיל, אבער פשוטע מענטשן מוזן דאווענען בקול רם, און אזוי איז דער מנהג ביי סטאלין ביז היינט.
דעם בעל התניא'ס בריוו וועגן דעם שליח ציבור
דער משגיח לערנט א בריוו פונעם בעל התניא: אין דער וואכן זאל נישט דאווענען פארן עמוד א ארבעטס-מאן וואס יאגט זיך, נאר מלמדים אדער כולל יונגעלייט וואס האבן צייט צו דאווענען שחרית כאטש א שטונדע אינדערהאלב, אויסגעקליבן דורך א גורל אדער דורכן רוב, און אזעלכע זאלן שטיין ארום דעם שליח ציבור. אין זיין בית המדרש, מערקט ער אן, גיט מען די בעסטע ערטער ביים עמוד פאר די בחורים, ווייל זיי דאווענען נאך מיט א פרישקייט. י
נישט אוועקטרייבן דעם שליח ציבור וואס דאוונט לאנג
אין א צווייטן בריוו שרייבט דער בעל התניא אז עס האט אים שטארק וויי געטאן אויף די וואס טרייבן אוועק א פאמעלעכן שליח ציבור פונעם עמוד. דער משגיח ערקלערט פארוואס: די גמרא זאגט אז דער וואס איז מאריך בתפילתו איז מאריך ימים, ממילא טרייבן זיי אוועק דאס לאנגע לעבן פון די וואס ווילן דאווענען לאנג. כ,ל
ער דערציילט אז ווען א חבר האט זיך באריימט פארן יונגן חתם סופר אז ער האט געלערנט א סימן שולחן ערוך בשעת דער חתם סופר'ס לאנגע שמונה עשרה, האט ער געענטפערט אז די לאנגע תפילה וועט אים געבן די יארן עס נאכצולערנען. ווער עס מוז איילן צו דער ארבעט זאל בעסער אוועקגיין, אפילו אן קדושה, איידער טשעפען דעם שליח ציבור, ווייל די גמרא זאגט אז די וואס קענען נישט זיין, ווערן יוצא מיט דער חזרת הש"ץ. מ
תפילה מיטן גאנצן הארץ אין עקבתא דמשיחא
דער משגיח ערקלערט אז ווער עס דאוונט שנעל אן כוונה איז מקיים נאר די מצוה דרבנן, נישט די מצוה דאורייתא פון "ולעבדו בכל לבבכם", וואס דער רמב"ם רעכנט צווישן די מצוות. ער ברענגט דעם שולחן ערוך וועגן כוונה אין דער ערשטער ברכה, וואו מ'דאוונט היינט נישט איבער, ווייל דאס צווייטע מאל וועט מען אויך נישט מכוון זיין. נ,ס
צוריק צום בעל התניא זאגט ער אז אין די פריערדיגע דורות איז די עיקר עבודה געווען לערנען, און אין עקבתא דמשיחא איז עס תפילה. "תלמוד תורה כנגד כולם" איז געווען ביי די פריערדיגע דורות, אבער בחורים מוזן פונדעסטוועגן לערנען א גאנצן טאג, ווייל דאס לעבן הייבט זיך אן מיט תורה. דורכן דאווענען קומט ארויס די אהבה מסותרת צום רבונו של עולם וואס איז פארהאן אין יעדן איד. פ
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
תלמוד ירושלמי
ראשונים
אחרונים און חסידות
אנדערע
עיקרי הדברים
- 0:49 דער בעל שם טוב טייטשט "צהר תעשה לתבה" אז מ'זאל ליכטיג מאכן יעדעס ווארט פון דאווענען, און "בא אתה וכל ביתך אל התבה" אז מ'זאל אריינלייגן דאס גאנצע זיך אין די ווערטער.
- 3:27 די וועלט איז א מבול פון תאוות און רדיפת הכבוד וואו רוב מענטשן דערטרינקען זיך, און אזוי ווי נח איז געראטעוועט געווארן דורך דער תיבה, ווערט א איד געראטעוועט דורכן דאווענען, בפרט א לאנגע דאווענען אינדערפרי.
- 15:29 לויטן רמב"ן האט הקב"ה באשאפן די וועלט כדי מענטשן זאלן זיך צוזאמנעמען אין בתי כנסיות און הויך מודיע זיין אז זיי זענען זיינע באשעפענישן, און דאס איז דער טעם פון דאווענען מיט א הויך קול.
- 23:10 דער בעל התניא בעט אז דער שליח ציבור אין דער וואכן זאל זיין איינער וואס האט צייט, וואס קען דאווענען שחרית כאטש א שטונדע אינדערהאלב, און עס טוט אים וויי אויף די וואס טרייבן אוועק פונעם עמוד א שליח ציבור וואס דאוונט לאנג.
- 32:30 ווער עס דאוונט שנעל אן כוונה איז מקיים נאר די מצוה דרבנן פון תפילה, אבער נישט די מצוה דאורייתא פון עבודה שבלב, "ולעבדו בכל לבבכם".
- 36:44 אין די דורות פון עקבתא דמשיחא איז די עיקר עבודה תפילה, אבער בחורים דארפן פונדעסטוועגן לערנען א גאנצן טאג, ווייל דער אנהייב פון א מענטשנס לעבן, אזוי ווי דער אנהייב פון דער וועלט, געהערט צו תורה.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 2:38 א דרוש דארף האבן א שייכות מיטן פשט; וואס האט דער בעל שם טוב'ס ווארט וועגן דאס ווארט פון דאווענען צו טאן מיט נח וואס גייט אריין אין דער תיבה צוליב דעם מבול?
תירוץ: 3:27 די וועלט איז א מבול פון תאוות וואו רוב מענטשן דערטרינקען זיך, און אזוי ווי נח איז געראטעוועט געווארן דורך דער תיבה, ווערט א איד געראטעוועט דורך דער "תיבה" פון דאווענען.
-
קשיא: 8:42 פארוואס גיט מען כבוד פאר איינעם וואס לערנט גוט און מ'שטעלט אים אוועק פאר א דוגמא, און פון איינעם וואס דאוונט גוט מאכט מען נאך חוזק?
תירוץ: 9:49 די גמרא זאגט אז תפילה איז פון די זאכן וואס שטייען ברומו של עולם און מענטשן זענען מזלזל דערין; דאס וואס מ'איז מזלזל איז א סימן ווי הויך זי דערגרייכט.
-
קשיא: 16:24 פארוואס שרייט מען ביים דאווענען, און פארוואס האבן אידן בתי כנסיות?
תירוץ: 16:57 לויטן רמב"ן, כדי מענטשן זאלן זיך צוזאמנעמען און הויך מודיע זיין פאר השם יתברך אז זיי זענען זיינע באשעפענישן, וואס דאס איז די כוונה פון דער בריאה.
-
קשיא: 27:11 פארוואס האט עס אזוי וויי געטאן דעם בעל התניא אויף מענטשן וואס טרייבן אוועק א פאמעלעכן שליח ציבור פונעם עמוד?
תירוץ: 27:37 ווייל דער וואס איז מאריך בתפילתו ברענגט אריכות ימים, ממילא טרייבט דער וואס טרייבט אוועק דעם שליח ציבור אוועק דאס לעבן פון די וואס ווילן דאווענען לאנג.
מעשיות
-
7:01 דער קעמפ-מנין וואס איז געווארן דער בית המדרש
דער משגיח דערציילט אז ער איז געווען ראש המתמידים אין קעמפ תורה ודעת, און ער האט ארגאניזירט יונגע בחורים צו דאווענען אינדערפרי א גוטע, נישט געיאגטע דאווענען, און זיי אויסגעלערנט ווי אזוי צו דאווענען פאמעלעך. עס האט זיי אזוי געפעלן, אז ווען דער סעזאן אין קעמפ האט זיך געענדיגט האבן זיי אים געבעטן אויף אזא מנין אין שטאט, אין בארא פארק. מ'האט מייסד געווען א מנין, ער האט זיך אנגעהויבן מיט בחורים, און פון די בחורים וואס האבן געוואלט גוט דאווענען איז געווארן דער בית המדרש וואס זיי האבן היינט.
-
28:23 דער חתם סופר און די לאנגע שמונה עשרה
מ'דערציילט אז ווען דער חתם סופר איז געווען א יונגער בחור פלעגט ער דאווענען לאנג. איינער פון זיינע חברים האט אים געזאגט, אז אין דער צייט וואס ער האט געדאווענט שמונה עשרה, האט דער חבר געדאווענט שמונה עשרה און נאך געלערנט א גאנצן סימן שולחן ערוך. האט אים דער חתם סופר געענטפערט אז די גמרא זאגט אז דער וואס איז מאריך בתפילתו וועט האבן אריכות ימים, וועט אים הקב"ה געבן לאנגע יארן וואס ער וועט קענען נאכלערנען דעם סימן שולחן ערוך.
אין דער מעשה: the Chasam Sofer
געדאנקען
- 2:38 דעם משגיח'ס רבי פארבינדט דעם בעל שם טוב'ס דרוש מיטן פשט: דער מבול איז די וועלט אליין, וואס אירע "תיבות" פון תענוגים און כבוד שלינגען איין מענטשן, און די אמת'ע תיבה וואס ראטעוועט איז דאס ווארט פון תפילה.
- 9:13 דער משגיח לערנט אז דאס וואס מ'מאכט חוזק פון גוט דאווענען, בשעת מ'לויבט גוט לערנען, איז גופא דער סימן פון תפילה'ס גרויסקייט, ווי די גמרא זאגט "דברים שעומדים ברומו של עולם ובני אדם מזלזלים בהם".
- 17:53 הויך דאווענען איז סיי א הכרזה פאר השם יתברך אז מיר זענען זיינע באשעפענישן, ווי דער רמב"ן שרייבט, און סיי א כלי מלחמה: מ'איבערשרייט דעם יצר הרע, וואס טענה'ט פאר א שנעלע און גרינגע דאווענען.
- 27:37 אוועקטרייבן א פאמעלעכן שליח ציבור פונעם עמוד איז נישט נאר אומגעדולד: וויבאלד מאריך בתפילתו איז מאריך ימים, טרייבט דער וואס אילט זיך אוועק דאס לאנגע לעבן פון די וואס ווילן דאווענען לאנג.
- 37:00 דער סדר פון א מענטשנס לעבן איז ווי דער סדר פון די דורות: אזוי ווי א מענטש הייבט אן מיט תורה און שפעטער קומט די עבודה, אזוי איז ביי די ערשטע דורות די עיקר עבודה געווען תורה, און אין עקבתא דמשיחא איז עס תפילה.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 11:52 דער משגיח זאגט אז מ'דארף זיך פארלייגן מיט אלע כחות אויפן דאווענען, בפרט אין די דורות פון עקבתא דמשיחא.
- 20:17 דער משגיח זאגט צו דאווענען מיט א הויך קול כדי איבערצושרייען דעם יצר הרע, וואס רעדט איין א קורצע און שנעלע דאווענען.
- 30:04 דער משגיח זאגט אז איינער וואס מוז אילן צו דער ארבעט זאל בעסער דאווענען קורץ און אוועקגיין, אפילו אן הערן קדושה, איידער טשעפען דעם שליח ציבור אז ער זאל דאווענען שנעלער.
- 31:38 דער משגיח זאגט פאר זיינע יונגעלייט וואס מוזן קומען צייטיג אין ישיבה אדער כולל, אז זיי זאלן דאווענען פאמעלעך מיטן בית המדרש און אוועקגיין נאך שמונה עשרה, אויב מעגליך נאך קדושה, אנשטאט דאווענען שנעל אין אן אנדער שול.
- 37:06 דער משגיח זאגט אז בחורים מוזן פונדעסטוועגן לערנען א גאנצן טאג, ווייל ביי זיי איז די עיקר עבודה לערנען, אפילו ווען זיי לייגן זיך אריין אין תפילה.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען דוד המלך, דער בעל התניא, דער הייליגער אר"י, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חתם סופר, דער רמב"ן, נח, ר' שרגא פייוול מענדלאוויטש, רבי אהרן קארלינער, רבי חיים ויטאל
ערכים אהבה מסותרת, המאריך בתפילתו, חזרת הש"ץ, יצר הרע, מבול, עבודה שבלב, עקבתא דמשיחא, צהר תעשה לתיבה, שליח ציבור, תיבה