Bachurim Lech Lecha

קאטאלאג: Y 05 Current לך לך נומ׳ ⁨4⁩ תש"ע (2009–10) אידיש 35 מינ׳

שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם נאמען פונעם פייל.

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 35 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח לערנט מיט די בחורים, פון א בריוו פונעם בעל התניא, פארוואס א ציבור דארף דאווענען הויך, צוזאמען און ווארט ביי ווארט ארום א פאסיגן חזן.

דער משגיח גייט ווייטער פון לעצטע וואך וועגן תפילה. ער דערמאנט דעם רמב"ן אז די וועלט איז באשאפן געווארן כדי אידן זאלן דאווענען און הויך מכריז זיין אז זיי זענען השם'ס באשעפענישן, און דעם בעל התניא וואס איז מעורר צו דאווענען הויך ארום דעם חזן. דערנאך לערנט ער א בריוו וואו דער בעל התניא בעט זיינע חסידים צו דאווענען צוזאמען, ווארט ביי ווארט, אזוי ווי אידן האבן געזאגט שירת הים. כדי צו ערקלערן פארוואס, ווייזט ער אז יעדעס ווארט פון דאווענען האט גרויסע טיפקייט: לשון הקודש איז די שפראך פון רבונו של עולם, צדיקים רעדן א הייליגע שפראך וואס אנדערע פארשטייען נישט, ווי א מעשה פונעם צאנזער רב ביים רוזשינער ווייזט, און דער חתם סופר ברענגט פונעם בעל שם טוב אז יעדעס ווארט איז א היכל. ער רעדט ווער עס דארף גיין צום עמוד, די תקנות פונעם בעל התניא פאר חזנים, ווי דער עולם און דער חזן שטארקן איינער דעם אנדערן אזוי ווי די מלאכים, ענטפערט די וואס האבן טענות אויף הויך דאווענען, און שליסט מיט א מעשה פון ר' אהרן קארלינער און א רוף צו דאווענען הויך מיטן נוסח אן צו שטערן אנדערע.

ענינים: דאווענען מיט'ן ציבור און דער בית הכנסת · כוונה אין דאווענען

סדר השיעור

  1. 0:00 דאווענען הויך און צוזאמען

    דער משגיח דערמאנט דעם רמב"ן און דעם בעל התניא פון לעצטע וואך וועגן דאווענען הויך ארום דעם חזן, און לערנט א בריוו פונעם בעל התניא וואו ער בעט די חסידים צו דאווענען צוזאמען ווארט ביי ווארט, ווי ביי שירת הים.

  2. 5:46 די הייליגע שפראך פון צדיקים

    ער ערקלערט אז יעדעס ווארט פון דאווענען האט גרויסע יסודות: לשון הקודש איז די שפראך פון רבונו של עולם, ווי יוסף האט געזאגט צו די ברידער, און צדיקים רעדן א הייליגע שפראך וואס אנדערע פארשטייען נישט, ווי א מעשה פונעם צאנזער רב ביים רוזשינער.

  3. 11:20 יעדעס ווארט איז א היכל

    דער משגיח ברענגט דעם חתם סופר אין נאמען פונעם בעל שם טוב אז יעדעס ווארט פון דאווענען איז א היכל, און ערקלערט אז דערפאר וויל דער בעל התניא אז אלע זאלן זאגן יעדעס ווארט צוזאמען; ער רעדט קעגן שפעט קומען און רעדן אדער שווייגן ביים דאווענען.

  4. 15:01 ווער עס דארף גיין צום עמוד

    לויטן בעל התניא זאגט דער משגיח אז דער עמוד איז נישט הפקר: נאר איינער וואס קען דאווענען מיטן נוסח און מיט געשמאק און אויפהייבן דעם ציבור זאל צוגיין, אפילו ביי א יארצייט, און ער הייסט די בחורים געדענקען דאס ווען זיי וועלן עלטער ווערן.

  5. 20:40 די תקנות פונעם בעל התניא פאר חזנים

    דער משגיח לערנט די עצה פונעם בעל התניא צו באשטימען געוויסע פאסיגע חזנים וואס דאווענען ווארט ביי ווארט הויך אן צו יאגן, א וואכנדיגע דאווענען פון בערך א שטונדע און א האלב, און זיין געשריי "געוואלד" אויף חזנים וואס יאגן.

  6. 24:34 זיך ארומקלייבן ארום דעם חזן, ווי די מלאכים

    ער ערקלערט פארוואס דער ציבור קלייבט זיך ארום דעם חזן: דער הויכער עולם און דער חזן שטארקן איינער דעם אנדערן, ווי די מלאכים נעמען איינער פונעם אנדערן און ווי שירת הים איז געזאגט געווארן צוזאמען; ער ענטפערט די וואס האבן טענות אויף הויך דאווענען מיט א משל פונעם געשריי ביי א בעיסבאל שפיל, און רופט צו א גוטע אויג אויף אנדערע.

  7. 31:33 ר' אהרן קארלינער און דאווענען מיטן נוסח מעשה

    דער משגיח דערציילט פון ר' אהרן קארלינער וואס איז געווארן גערופן צו א בית דין צוליב זיין הויך דאווענען, און שליסט אז מ'זאל דאווענען הויך מיטן ציבור און מיטן נוסח, אבער איינער אן א שיין קול זאל נישט שרייען און שטערן אנדערע.

דער שיעור, אויסגעשריבן

דאווענען הויך און צוזאמען

0:20

דער משגיח גייט ווייטער פון לעצטע וואך וועגן תפילה. ער דערמאנט דעם רמב"ן אז די וועלט איז באשאפן געווארן כדי אידן זאלן דאווענען און הויך מכריז זיין אז זיי זענען השם'ס באשעפענישן, און דעם בעל התניא וואס איז מעורר אז מ'זאל דאווענען הויך און זיך ארומקלייבן ארום דעם חזן. דערפאר, זאגט ער, גיט מען אין זיין שול די בעסטע ערטער ארום דעם חזן פאר בחורים, כדי זיי זאלן זיך איינוואוינען צו דאווענען הויך און מיט געשמאק. א

2:54

דערנאך לערנט ער נאך א בריוו וואו דער בעל התניא בעט זיינע חסידים צו דאווענען צוזאמען, ווארט ביי ווארט, נישט איינער דא און איינער דארט. אזוי האבן אידן געזאגט שירת הים, יעדעס ווארט אינאיינעם, ווי די גמרא אין סוטה זאגט. ב

די הייליגע שפראך פון צדיקים

5:57

פארוואס דארף מען יעדעס ווארט זאגן צוזאמען? דער משגיח ערקלערט אז יעדעס ווארט פון דאווענען האט גרויסע יסודות. כאטש די גמרא לאזט דאווענען אין יעדע שפראך, איז לשון הקודש די שפראך פון רבונו של עולם, און דערמיט האט יוסף זיך געגעבן צו דערקענען פאר די ברידער. ג,ד

7:38

צדיקים, לייגט ער צו, רעדן א הייליגע שפראך וואס אנדערע פארשטייען נישט. ווען דער צאנזער רב איז געווען ביים רוזשינער האבן זיי גערעדט פון וועגענער און פון רויטע מונדירן, און דערנאך האט דער צאנזער רב געזאגט אז עס זענען געווען גרויסע סודות התורה. אזא רייד איז לשון הקודש אפילו אויף אידיש.

יעדעס ווארט איז א היכל

11:38

דער משגיח ברענגט דעם חתם סופר אין נאמען פונעם בעל שם טוב אז יעדעס ווארט פון דאווענען איז א היכל אויבן, און א פרעמדע מחשבה, למשל וואספארא שיך צו קויפן אויף יום טוב, שטופט א מענטש ארויס. דאס, זאגט ער, מיינט דער בעל התניא: ווען אלע זאגן דאס זעלבע ווארט צוזאמען, שטייט דער גאנצער ציבור אין איין היכל.

13:53

ער רעדט קעגן די וואס קומען שפעט אדער דאווענען יעדער פאר זיך, און קעגן די וואס שטייען שטיל אדער רעדן שיחה בטלה ביים דאווענען.

ווער עס דארף גיין צום עמוד

15:42

לויטן בעל התניא זאגט דער משגיח אז דער עמוד איז נישט הפקר: נאר איינער וואס קען דאווענען און אויפהייבן דעם ציבור זאל צוגיין. ער זאגט דאס יעצט פאר די בחורים, כדי זיי זאלן עס געדענקען ווען זיי וועלן עלטער ווערן.

16:37

אין זיין שול טאר נישט יעדער צוגיין צום עמוד, אפילו ביי א יארצייט; דער חזן דארף דאווענען מיטן נוסח און מיט געשמאק, בפרט שבת, מיט א גוטן ניגון. א חזן וואס קען נישט דאווענען, זאגט ער, טוט גארנישט פאר דער נשמה פאר וועמען ער דאווענט, און ער שאדט דעם ציבור.

די תקנות פונעם בעל התניא פאר חזנים

20:47

דער משגיח לערנט די עצה פונעם בעל התניא צו באשטימען געוויסע פאסיגע מענטשן אלס חזנים, ווי מ'טוט אין זיין שול, וואס זאלן דאווענען ווארט ביי ווארט מיט א הויך קול אן צו יאגן. א וואכנדיגע דאווענען, מערקט ער אן, דארף נישט זיין צו לאנג, בערך א שטונדע און א האלב.

23:56

דער בריוו ענדיגט מיט א געשריי "געוואלד" אויף חזנים וואס יאגן.

זיך ארומקלייבן ארום דעם חזן, ווי די מלאכים

25:19

פארוואס קלייבט מען זיך ארום דעם חזן? ווען דער ציבור דאווענט הויך גיט עס כח צום חזן, און זיין הויך דאווענען גיט כח צום ציבור. אזוי איז ביי די מלאכים, וואס נעמען איינער פונעם אנדערן ווי עס שטייט אינעם סידור, און ביי שירת הים וואס איז געזאגט געווארן צוזאמען. אפילו איינער וואס קומט אריין אן חשק באקומט אן "אינדזשעקשאן" און הייבט אן גוט דאווענען. ה,ו

26:44

געוויסע מענטשן האבן טענות אויף הויך דאווענען; דער משגיח זאגט אז דאס קומט פון אן עין רעה וואס וויל נישט אז א צווייטער זאל זיין בעסער. איינעם אזא האט ער געזאגט אז ביי א בעיסבאל שפיל שרייט דער עולם ביי א "האום ראן", און צו שטיין פאר רבונו של עולם איז אונזער "האום ראן".

30:01

ער רופט צו א טוב עין וואס פרייט זיך ווען א צווייטער איז בעסער.

ר' אהרן קארלינער און דאווענען מיטן נוסח

31:41

דער משגיח דערציילט פון ר' אהרן קארלינער, א תלמיד פונעם מגיד, וואס זיין מנין האט געדאווענט הויך. מ'האט אים גערופן צו א בית דין, וואס דער ראש איז געווען א גרויסער תלמיד חכם און א מתנגד, און ער האט אים באגריסט מיט "אברהמ'ל".

34:00

ער שליסט אז מ'זאל דאווענען הויך מיטן ציבור און מיטן נוסח; איינער אן א שיין קול זאל נישט שרייען און שטערן אנדערע.

מראי מקומות

תורה

  1. ד לכאורה Bereishis 45:12 מפתח אינעם אויסשרייב: 5:57

תלמוד בבלי

  1. ב Gemara Sotah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 2:54
  2. ג Gemara (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 5:57

ראשונים

  1. א לכאורה Ramban, Shemos 13:16 מפתח אינעם אויסשרייב: 0:20

תפילה און פיוט

  1. ה לכאורה Shacharis, Birchas Yotzer Or מפתח אינעם אויסשרייב: 25:19
  2. ו לכאורה Shacharis, blessing after Krias Shema (Ezras Avoseinu) מפתח אינעם אויסשרייב: 25:19

עיקרי הדברים

  1. 0:20 דער משגיח ברענגט דעם רמב"ן אז די וועלט איז באשאפן געווארן כדי אידן זאלן דאווענען און הויך מכריז זיין אז מיר זענען השם'ס באשעפענישן.
  2. 3:19 דער בעל התניא בעט אז דער גאנצער ציבור זאל דאווענען צוזאמען, יעדעס ווארט אין דער זעלבער צייט, נישט איינער דא און איינער דארט.
  3. 11:46 יעדעס ווארט פון דאווענען איז א היכל אויבן, און ווען אלע זאגן דאס זעלבע ווארט צוזאמען שטייט דער גאנצער ציבור אין איין היכל.
  4. 15:42 דער עמוד איז נישט הפקר; דער חזן דארף זיין איינער וואס קען דאווענען מיט געשמאק און מיטן נוסח און אויפהייבן דעם ציבור.
  5. 25:19 ווען דער עולם דאווענט הויך גיט עס כח צום חזן, און זיין הויך דאווענען גיט כח צום עולם, אזוי ווי די מלאכים נעמען איינער פונעם אנדערן.
  6. 34:00 מ'זאל דאווענען הויך צוזאמען מיטן ציבור און מיטן נוסח, אבער נישט שרייען אנדערש ווי דער עולם אויף אן אופן וואס שטערט אנדערע.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 5:29 פארוואס פאדערט דער בעל התניא אז אלע זאלן זאגן יעדעס ווארט צוזאמען, און נישט נאר דאווענען אין דער זעלבער צייט?

    תירוץ: 11:46 ווייל יעדעס ווארט פון דאווענען איז א היכל אויבן; ווען אלע זאגן דאס זעלבע ווארט צוזאמען, שטייט דער ציבור אין איין היכל.

  2. קשיא: 26:53 פארוואס האבן געוויסע מענטשן טענות אויף הויך דאווענען?

    תירוץ: 26:44 דער משגיח זאגט אז עס קומט פון אן עין רעה: א מענטש מיינט אז ער איז אין ארדענונג, און ער וויל נישט אז דער אנדערער זאל זיין בעסער פון אים.

מעשיות

  1. 7:38 דער צאנזער רב ביים רוזשינער

    דער משגיח דערציילט, ווי ר' שלמה אליעזר האט געהערט אין זיין פאמיליע, אז דער צאנזער רב איז געפארן באזוכן דעם הייליגן רוזשינער, פאר וועמען אפילו דער עלטערער צאנזער רב האט זיך מבטל געווען. ביים זיצן צוזאמען האט דער רוזשינער גערעדט פון וועגענער וואס גייען ארויס פון א שטאט אין אונגארן, און דער צאנזער רב האט געענטפערט וועגן די רויטע מונדירן פון די אונגארישע סאלדאטן. ארויסגייענדיג האט דער צאנזער רב געזאגט אז ער האט געהאט גרויס סייעתא דשמיא צו וויסן וואס צו ענטפערן: מ'האט נישט גערעדט פון וועגענער אדער מונדירן נאר פון גרויסע סודות התורה.

    אין דער מעשה: the Sanzer Rav, the Ruzhiner, R' Shlomo Eliezer

  2. 27:01 א תשובה פאר א טענה-האלטער מיט א בעיסבאל שפיל

    דער משגיח דערציילט אז א מענטש האט זיך בא אים באקלאגט אויף הויך דאווענען און געפרעגט פארוואס מ'קען נישט דאווענען שטיל. דער משגיח האט אים געענטפערט אז ביי א בעיסבאל שפיל, ווען דער שלאגער מאכט א "האום ראן", שרייט דער גאנצער עולם. ווען מיר קומען צו רבונו של עולם ביים דאווענען, האט ער געזאגט, איז דאס אונזער "האום ראן", און דערפאר שרייען מיר.

  3. 31:41 ר' אהרן קארלינער פארן בית דין

    ר' אהרן קארלינער, א תלמיד פונעם מגיד, האט געוואוינט אין קארלין און געהאט א מנין וואס האט געדאווענט הויך, און מענטשן האבן געהאט פארדראס. א בית דין האט אים גערופן; דער ראש בית דין איז געווען א גרויסער תלמיד חכם און א מתנגד. ר' אהרן איז אריינגעקומען און אים באגריסט מיט "שלום עליכם אברהמ'ל", און דער ראש בית דין איז געווארן אין כעס. דער ווייטערדיגער שמועס איז נישט קלאר גענוג צו דערציילן.

    אין דער מעשה: R' Aharon of Karlin, the Maggid of Mezritch

געדאנקען

  1. 12:58 דער משגיח טייטשט די פאדערונג פונעם בעל התניא אז אלע זאלן זאגן יעדעס ווארט צוזאמען לויטן בעל שם טוב'ס ווארט אז יעדעס ווארט איז א היכל: ווען מ'זאגט דאס זעלבע ווארט אינאיינעם שטייט דער גאנצער ציבור אין איין היכל.
  2. 10:05 לשון הקודש איז נישט נאר די שפראך פון דער תורה; לויטן משגיח קען מען אפילו אין אידיש רעדן בלשון הקודש, ווי צדיקים רעדן ווערטער וואס טראגן באהאלטענע סודות.
  3. 12:26 א פרעמדע מחשבה אינמיטן דאווענען, ווי למשל וואספארא שיך צו קויפן אויף יום טוב, שטופט א מענטש ארויס פונעם היכל פונעם ווארט וואס ער זאגט.
  4. 25:40 הויך דאווענען מיטן ציבור ארבעט ווי ביי די מלאכים וואס נעמען איינער פונעם אנדערן: אפילו איינער וואס קומט אריין אן חשק באקומט פונעם ציבור אן "אינדזשעקשאן" און הייבט אן גוט דאווענען.
  5. 28:28 דער משגיח שטעלט אנטקעגן דעם עולם וואס שרייט ביי א "האום ראן" מיט די וואס האבן פארדראס פון שרייען ביים דאווענען, וואס איז א זכות צו שטיין פאר רבונו של עולם.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 1:16 דער משגיח וויל אז בחורים זאלן זיך איינוואוינען צו דאווענען הויך און מיט געשמאק, ארום דעם חזן.
  2. 15:04 ער זאגט אז מ'זאל דאווענען צוזאמען מיטן ציבור, און נישט שטיין שטיל אדער רעדן שיחה בטלה ביים דאווענען.
  3. 16:14 ער הייסט די בחורים געדענקען, ווען זיי וועלן עלטער ווערן, אז דער וואס דאווענט פארן עמוד דארף זיין איינער וואס קען ברענגען דעם ציבור צו דאווענען.
  4. 30:01 ער זאגט אז מ'זאל האבן א גוטע אויג און נישט מקנא זיין א צווייטן וואס איז בעסער אדער דאווענט בעסער.
  5. 34:50 ער זאגט צו דאווענען אביסל הויך צוזאמען מיטן ציבור און מיטן נוסח, אבער איינער אן א שיין קול זאל נישט שרייען אויף אן אופן וואס שטערט אנדערע.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען דער בעל התניא, דער דברי חיים, דער צאנזער רב, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חתם סופר, דער מעזריטשער מגיד, דער רוזשינער, דער רמב"ן, יוסף הצדיק, רבי אהרן קארלינער

ערכים היכל, חזרת הש"ץ, לשון הקודש, סודות התורה, פסוקי דזמרה, שבת שירה

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט