Vayera

קאטאלאג: Y 05 Current וירא נומ׳ ⁨4⁩ תשס"ט (2008–09) אידיש 36 מינ׳

שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם נאמען פונעם פייל.

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 36 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט אז ביי דער מילה האט דער אייבערשטער איבערגעמאכט אברהם אבינו פאר א נייע בריאה וואס גלייבט אין רבונו של עולם בטבע, און די אמונה גייט איבער בירושה צו זיינע קינדער, אזוי ווי בעלי חיים ירשענען זייערע ידיעות.

דער משגיח זאגט אן אז דעם יאר וועט ער רעדן וועגן אמונה, וואס איז דער יסוד פון אלע מצוות. דער רמב"ם רעכנט "אנכי ה' אלקיך" פאר די מצוה פון אמונה, און דאס האט א שייכות מיט אברהם אבינו, דער ערשטער מאמין, וואס האט געגלייבט מיט א פשוט'ע אמונה אן חכמה. דער רמב"ן האלט אז אמונה איז נישט פון די תרי"ג מצוות נאר זייער יסוד, אזוי ווי דער יסוד פון א הויז, און דער משגיח טענה'ט אז דער רמב"ן זעט אויס גערעכט, ווייל יעדע מצוה איז געשריבן אין א לשון פון ציווי, און "אנכי" איז א ידיעה. כדי צו פארענטפערן דעם רמב"ם מאכט ער א לאנגע הקדמה: תכונות פונעם גוף און מידות גייען איבער בירושה, א געלערנטע ידיעה נישט, אבער בעלי חיים ווי די בין, דער ביווער און די שפין ווערן געבוירן מיט ידיעות. אברהם אבינו איז געווען א נייע בריאה: ביי דער מילה האט אים דער אייבערשטער געגעבן דעם ה' און אים געמאכט פאר א בריאה וואס גלייבט בטבע, און פריער איז ער באשאפן געווארן אן עקר כדי אפצושניידן די שייכות מיט תרח. יעדער איד ירשענט די אמונה, און דערפון קומט א קשיא אויף אידן וואס לייקענען, וואס ער לאזט איבער אויף די קומענדיגע וואך.

ענינים: יסודי האמונה · אברהם אבינו · ברית מילה

סדר השיעור

  1. 0:00 די מצוה פון אמונה און אברהם אבינו

    נאך אן אנהייב וואס מ'קען נישט גוט הערן זאגט דער משגיח אז דעם יאר וועט ער רעדן וועגן אמונה, דער יסוד פון אלע מצוות. ער ברענגט "אנכי ה'" אלס די מצוה פון אמונה לויטן רמב"ם, און פארבינדט עס מיט אברהם אבינו, וועמענס אמונה איז געווען פשוט, אן חכמה, אזוי ווי ביי אונזערע באבעס.

  2. 4:06 רמב"ם און רמב"ן: איז אמונה א מצוה?

    דער משגיח ברענגט דעם רמב"ן אז אמונה איז נישט פון די תרי"ג מצוות נאר זייער יסוד, אזוי ווי דער יסוד פון א הויז. ער טענה'ט אז דער רמב"ן זעט אויס גערעכט: יעדע מצוה איז געשריבן אין א לשון פון ציווי, און "אנכי ה'" איז א ידיעה, אזוי ווי א דאקטער וואס שטעלט זיך פאר.

  3. 11:22 וואס א קינד ירשענט פון די עלטערן

    כדי צו פארענטפערן דעם רמב"ם הייבט דער משגיח אן א לאנגע הקדמה: תכונות פונעם גוף, ווי די קאליר פון דער הויט, און תכונות פון דער נפש, ווי א שנעלער כעס, גייען איבער בירושה. א ידיעה, ווי צו קענען בבא מציעא אויסנווייניג, גייט נישט איבער בירושה; מ'באקומט עס דורך זיך מוטשען אין לערנען.

  4. 15:31 אנגעבוירענע ידיעות: די בין, דער ביווער און די שפין

    דער משגיח ווייזט אז ס'איז דא ידיעות וואס גייען איבער בירושה: די בין בויט איר פונקטליכע כוורת, דער ביווער בויט א דעם, און די שפין מאכט די וועב פון איר מין, הגם קיינער האט זיי קיינמאל נישט געלערנט. ער שליסט אז אזא ידיעה איז א חלק פון דעם עצמיות פונעם נברא און גייט איבער בירושה.

  5. 22:04 אברהם אבינו א נייע בריאה

    דער משגיח זאגט אז צוויי זאכן זענען באשאפן געווארן נאך בריאת העולם: פייער מוצאי שבת, און אברהם אבינו, א נייע בריאה וועמענס חידוש איז זיין ידיעה פונעם אייבערשטן. אנדערע ווערן געשטראפט ווייל זיי קענען עס וויסן דורך זיך מתבונן זיין אין דער וועלט, נאר זיי ווילן נישט; אברהם אבינו איז ביי דער מילה איבערגעמאכט געווארן צו גלייבן בטבע, און דער משגיח הייבט אן צו ערקלערן דעם קליינעם ה' פון "בהבראם" אלס דער אות פון געבורט.

  6. 28:06 דער ה' פון געבורט און אברהם'ס נייער נאמען

    דער משגיח ערקלערט אז די וועלט איז געווארן פארטיג ווען אברהם אבינו האט באקומען דעם ה' ביי זיין ברית. ער ווייזט אז דער ה' איז דער אות פון געבורט פון רחל, וועמענס נאמען האט נישט קיין ה', פון א סגולה פון א זילבערנעם ה', און פון "הא לכם זרע", און ער ברענגט די פסוקים פון דאווענען וועגן אברהם'ס נייעם נאמען און זיין נאמנות'דיגן הארץ: די נייע זאך אין אים, די אמונה, גייט איבער צו זיינע קינדער.

  7. 32:03 אפגעשניטן פון תרח; א קשיא אויף די קומענדיגע וואך

    דער משגיח ערקלערט אז אברהם אבינו איז באשאפן געווארן אן עקר כדי אפצושניידן די שייכות מיט די דורות פון תרח, אז פון אים זאל זיך אנהייבן א נייע אומה וואס גלייבט אינעם אייבערשטן, און ער ברענגט רש"י פארוואס תרח'ס פטירה שטייט פאר אברהם'ס אוועקגיין. ער ענדיגט מיט א שטארקע קשיא: אויב יעדער איד ירשענט אמונה, ווי אזוי קען זיין אידן וואס לייקענען? דעם תירוץ לאזט ער איבער אויף די קומענדיגע וואך.

דער שיעור, אויסגעשריבן

די מצוה פון אמונה און אברהם אבינו

1:04

דער משגיח זאגט אן אז דעם יאר וועט ער רעדן וועגן אמונה, וואס איז דער יסוד פון אלע מצוות. דער רמב"ם רעכנט "אנכי ה'" (שמות כ, ב), די ערשטע פון די עשרת הדברות, פאר די מצוה פון אמונה. דאס האט א שייכות מיט אברהם אבינו, ביי וועמען ס'שטייט "והאמין בה'" (בראשית טו, ו): א פשוט'ע אמונה, אזוי ווי אונזערע באבעס וואס זענען קיינמאל נישט געגאנגען אין שולע. דורך לערנען תורה ווערט די אמונה העכער און העכער, אבער די אמונה אליין איז נאך העכער. א,ג

איז אמונה א מצוה?

4:28

דער רמב"ן האלט אנדערש: אמונה איז נישט פון די תרי"ג מצוות וואס די גמרא (מכות כג:) זאגט זענען געזאגט געווארן צו משה בסיני. ס'איז נישט ווייניגער פון א מצוה נאר גרעסער, ס'איז זייער יסוד. אין דעם יסוד פון א הויז קען מען נישט וואוינען, אבער אן אים איז נישטא קיין הויז. די גאנצע תורה שטייט אויף אמונה, אזוי ווי די גמרא (מכות כד.) זאגט אז חבקוק האט אלע מצוות געשטעלט אויף איינס: "צדיק באמונתו יחיה". ד,ה

7:10

דער משגיח טענה'ט אז מיטן שכל פון א בחור זעט אויס אז דער רמב"ן איז גערעכט. יעדע מצוה איז געשריבן אלס א באפעל: "זכור את יום השבת" (שמות כ, ח), מאך א מעקה פאר דיין דאך (דברים כב, ח), עס נישט קיין איסור (דברים יד, ג). "אנכי ה'" באפעלט גארנישט; ס'איז א ידיעה, אזוי ווי א דאקטער וואס קומט אריין און שטעלט זיך פאר. אז מצוה קומט פון ציווי, ווי אזוי קען דער רמב"ם עס רופן א מצוה? ז,ח,ט

וואס א קינד ירשענט

11:58

כדי צו ענטפערן מאכט דער משגיח א לאנגע הקדמה. א קינד ווערט געבוירן מיט תכונות פון די עלטערן: א שווארצע הויט, א לאנגע נאז, און אויך תכונות פון דער נפש, ווי א שנעלער כעס, דערפאר דארף מען ארבעטן אויף די מידות. אבער א ידיעה גייט נישט איבער בירושה: א טאטע וואס קען בבא מציעא אויסנווייניג האט נישט קיין קינד וואס ווערט געבוירן קענענדיג עס; דאס קינד דארף זיך אליין מוטשען אין דער גמרא.

אנגעבוירענע ידיעות ביי בעלי חיים

15:42

פונדעסטוועגן זענען דא ידיעות וואס גייען יא איבער בירושה, און מ'זעט עס ביי בעלי חיים. די בין בויט א כוורת פון קליינע קעמערלעך מיט א וואונדערליכע פונקטליכקייט, הגם זי האט קיינמאל נישט געזען איר מאמע, וואס האט געלייגט דאס איי און איז אוועק. א ביווער וואס א מענטש האט אויפגעצויגן פון געבורט, ווען מ'ווארפט אים אריין אין א טייך, בויט ער א דעם וואס דער משגיח זאגט אז ער אליין קען נישט מאכן אן יארן לערנען אינזשעניריע.

19:51

אפילו אין ניו יארק זעט מען ווי די שפין מאכט א וועב פונקט מיטן זעלבן מוסטער ווי איר מאמע, יעדער מין זיין אייגענע סארט. אזא ידיעה ווערט געבוירן מיטן באשעפעניש; ס'איז א חלק פון זיין עצמיות און גייט איבער בירושה.

אברהם אבינו א נייע בריאה

22:28

צוויי זאכן זענען באשאפן געווארן נאך בריאת העולם: פייער מוצאי שבת, דערפאר מאכט מען "בורא מאורי האש", און אברהם אבינו. ער און זיינע קינדער זעען פונקט ווי אלע מענטשן; דער חידוש אין אים איז א ידיעה וואס די גוים האבן נישט: ער גלייבט אין רבונו של עולם. די גמרא רופט אים דער ראש למאמינים, און די ידיעה גייט איבער צו זיינע קינדער. כ

24:22

פארוואס ווערט דען א גוי געשטראפט פאר עבודה זרה? ווייל אז ער איז זיך מתבונן אין דער וועלט און אין זיין אייגענעם גוף, קען ער מיטן שכל וויסן אז ס'איז דא א בורא, אזוי ווי אברהם אבינו ביי דריי יאר; נאר ער וויל נישט וויסן, ווייל דאן וואלט ער געווען מחויב. אברהם אבינו איז אויך צוגעקומען דערצו מיטן שכל, אבער ביי דער מילה האט אים דער אייבערשטער איבערגעמאכט צו גלייבן בטבע. דערנאך ברענגט דער משגיח "בהבראם" (בראשית ב, ד), געשריבן מיט א קליינעם ה', דער אות פון געבורט. ל

דער ה' פון געבורט

28:15

די וועלט איז געווארן פארטיג ווען אברהם אבינו האט באקומען דעם קליינעם ה' ביי זיין ברית. דער מדרש זאגט אז רחל איז געווען אן עקרה ווייל אין איר נאמען איז נישטא קיין ה', דערפאר האט לבן איר געגעבן בלהה (בראשית כט, כט). א פרוי אן קינדער גיט מען א סגולה צו טראגן א זילבערנעם ה', וואס איז מרומז אין "הא לכם זרע" (בראשית מז, כג). ס,ע,פ

30:56

דאס שטייט אין די פסוקים וואס מ'זאגט יעדן פרימארגן (נחמיה ט, ו-ח): דער אייבערשטער האט אים געגעבן דעם נאמען אברהם און געפונען זיין הארץ נאמן. די נייע זאך אין אים, די אמונה, גייט איבער צו זיינע קינדער. צ

אפגעשניטן פון תרח

32:11

פריער איז אברהם אבינו באשאפן געווארן אן עקר, און דאס האט אפגעשניטן דעם שטריק פון די דורות פון תרח, כדי פון אים זאל זיך אנהייבן א נייע אומה וואס גלייבט אינעם אייבערשטן. רש"י (בראשית יא, לב) ערקלערט פארוואס תרח'ס פטירה שטייט פאר אברהם'ס אוועקגיין: תרח איז שוין מער נישט געווען זיין טאטע, און יצחק האט קיין שייכות נישט מיט תרח. ק

34:32

יעדער איד ירשענט די נאטירלעכע אמונה, נישט דורכן שכל. דערפון קומט א שטארקע קשיא: ווי אזוי קען זיין אידן וואס לייקענען אין אייבערשטן? דער משגיח זאגט אז די קשיא הייבט זיך באמת נישט אן, און דעם הסבר לאזט ער איבער אויף די קומענדיגע וואך.

מראי מקומות

תורה

  1. א Shemos 20:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:04
  2. ג Bereishis 15:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:04
  3. ז Shemos 20:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 7:10
  4. ח לכאורה Devarim 22:8 מפתח אינעם אויסשרייב: 7:10
  5. ט לכאורה Devarim 14:3 מפתח אינעם אויסשרייב: 7:10
  6. ל Bereishis 2:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 24:22
  7. ע לכאורה Bereishis 29:29 מפתח אינעם אויסשרייב: 28:15
  8. פ לכאורה Bereishis 47:23 מפתח אינעם אויסשרייב: 28:15

כתובים

  1. ו לכאורה Tehillim 119:86 6:43 מפתח
  2. צ לכאורה Nechemiah 9:6-8 מפתח אינעם אויסשרייב: 30:56

תלמוד בבלי

  1. ד לכאורה Makkos 23b מפתח אינעם אויסשרייב: 4:28
  2. ה לכאורה Makkos 24a (Chavakuk 2:4) מפתח אינעם אויסשרייב: 4:28
  3. כ Gemara (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 22:28

מדרש

  1. י Midrash (מקום נישט באשטימט) 13:36
  2. מ Midrash (מקום נישט באשטימט) 27:00
  3. ס Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 28:15

ראשונים

  1. ב לכאורה Mishneh Torah, Hilchos Avodah Zarah 1:3 2:51 מפתח
  2. נ לכאורה Baal HaTurim, Bereishis 2:4 27:00 מפתח
  3. ק לכאורה Rashi, Bereishis 11:32 מפתח אינעם אויסשרייב: 32:11

עיקרי הדברים

  1. 3:55 דער רמב"ם רעכנט "אנכי ה'" פאר די מצוה פון אמונה, און דער רמב"ן האלט אז אמונה איז נישט פון די תרי"ג מצוות נאר דער יסוד אויף וואס זיי אלע שטייען.
  2. 7:26 יעדע מצוה אין דער תורה איז געשריבן אלס א באפעל, און "אנכי ה'" איז א ידיעה וואו דער אייבערשטער שטעלט זיך פאר, דערפאר זאגט דער משגיח אז דער רמב"ן זעט אויס גערעכט.
  3. 14:26 תכונות פונעם גוף און מידות גייען איבער פון עלטערן צו קינדער, א געלערנטע ידיעה נישט; אבער בעלי חיים ווערן געבוירן מיט א ידיעה ווי אזוי צו בויען א כוורת, א דעם אדער א וועב.
  4. 26:22 ביי דער מילה האט דער אייבערשטער איבערגעמאכט אברהם אבינו פאר א נייע בריאה וואס גלייבט אין רבונו של עולם בטבע, נישט נאר מיטן שכל.
  5. 24:06 די אמונה גייט איבער בירושה צו אלע קינדער פון אברהם אבינו, און דערפאר זענען זיי מאמינים בני מאמינים.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 10:29 ווי אזוי קען דער רמב"ם רעכענען אמונה פאר א מצוה, אז "אנכי ה'" איז נישט געשריבן אין א לשון פון ציווי?

    תירוץ: 11:24 דער משגיח ענטפערט נישט גלייך; ער הייבט אן א לאנגע הקדמה וועגן ידיעות וואס גייען איבער בירושה, וואס פירט צו דער אמונה וואס אברהם'ס קינדער ירשענען.

  2. קשיא: 19:14 ווער האט געלערנט דעם ביווער צו בויען א דעם, אדער די שפין צו מאכן איר וועב?

    תירוץ: 20:56 קיינער נישט: די ידיעה ווערט געבוירן מיטן באשעפעניש אלס א חלק פון זיין נפש, און גייט איבער בירושה.

  3. קשיא: 22:51 מיט וואס איז אברהם אבינו א נייע בריאה, אז ער און זיינע קינדער זעען פונקט ווי אנדערע מענטשן?

    תירוץ: 23:05 ער האט א ידיעה וואס די גוים האבן נישט: ער גלייבט אין רבונו של עולם.

  4. קשיא: 24:16 פארוואס ווערט א גוי געשטראפט פאר עבודה זרה, אז ער איז נישט געבוירן געווארן מיט דער ידיעה אז ס'איז דא א רבונו של עולם?

    תירוץ: 24:34 ער קען עס וויסן מיטן שכל, דורך זיך מתבונן זיין אין די נפלאות פון דער וועלט און פון זיין אייגענעם גוף, אזוי ווי אברהם אבינו ביי דריי יאר; ער וויל נישט וויסן, ווייל דאן וואלט ער געווען מחויב.

  5. קשיא: 33:27 פארוואס האט אברהם אבינו איבערגעלאזט זיין טאטן תרח ווען תרח האט נאך געלעבט?

    תירוץ: 33:52 ווייל תרח איז שוין מער נישט געווען זיין טאטע: אברהם אבינו איז געווען א נייע בריאה, דער אנהייב פון א נייע אומה.

געדאנקען

  1. 9:11 דער משגיח טענה'ט פון דעם לשון פונעם פסוק אז דער רמב"ן זעט אויס גערעכט: מצוה מיינט ציווי, און "אנכי ה'" איז געשריבן ווי א ידיעה, דער אייבערשטער שטעלט זיך פאר, נישט ווי א באפעל צו גלייבן.
  2. 20:56 די אינסטינקטיווע ידיעות פון בעלי חיים, וואס קיינער האט זיי נישט געלערנט און וואס זענען א חלק פון זייער עצמיות, זענען דער משל פאר די אמונה וואס א איד ווערט מיט איר געבוירן.
  3. 22:51 דער חידוש פון אברהם אבינו אלס א נייע בריאה איז נישט געווען גשמי'דיג, ווייל ער און זיינע קינדער זעען פונקט ווי אנדערע מענטשן, נאר א ידיעה פונעם אייבערשטן וואס די גוים האבן נישט.
  4. 26:54 דער קליינער ה' פון "בהבראם" ווערט געלערנט "באברהם": די וועלט איז געווארן פארטיג ווען אברהם אבינו האט באקומען דעם ה', דער אות פון געבורט, ביי זיין ברית.
  5. 32:11 אברהם אבינו איז באשאפן געווארן אן עקר כדי זיין המשך פון תרח זאל אפגעשניטן ווערן, און דער נייער כח ההולדה מיטן ה' האט אנגעהויבן א נייע אומה; דערפאר האט יצחק קיין שייכות נישט מיט תרח.
  6. 2:24 דער משגיח לערנט אז "והאמין" איז געשריבן אן א יוד, דער אות פון חכמה, צו ווייזן אז אברהם'ס אמונה איז געווען נאטירלעך און נישט געבויט אויפן שכל.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 14:42 וויבאלד א שנעלער כעס און אנדערע מידות גייען איבער בירושה, זאגט דער משגיח אז מ'דארף ארבעטן אויף די מידות און ארויסרייסן די שלעכטע.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אברהם אבינו, בלהה, דער בעל הטורים, דער רמב"ם, דער רמב"ן, חבקוק, חם, יצחק אבינו, לבן, רחל אמנו, רש"י, תרח

ערכים אמונה, אנכי ה' אלקיך, ירושה, מאמינים בני מאמינים, עקרה, רבונו של עולם, תרי"ג מצוות

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט