מבשרי אחזה אלוקי
קאטאלאג: אמונה א' נומ׳ 5 פאקעט גייד ז׳ 39 אידיש 28 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז מ'קען נישט פארשטיין דעם רבונו של עולם מיט פילאסאפיע, ווייל דער שכל איז נישט קיין חוש פאר אלקות, אבער פון די נפלאות פונעם אייגענעם גוף קען א מענטש דערקענען אז ס'איז דא א בורא, ווי עס שטייט "מבשרי אחזה אלוק".
דער משגיח שטעלט אוועק צוויי וועגן צו אמונה: די אמונה וואס אידן האבן בירושה ווי מאמינים בני מאמינים, אזוי ווי א געפיל, און חקירה, דער וועג פונעם רמב"ם אין זיין ספר מורה נבוכים. ער דערציילט פון דער מחלוקת אויף פילאסאפיע, וואו די חכמי אשכנז, בפרט דער רא"ש, האבן עס אסור געווען, און ער זאגט אז פילאסאפיע איז א פרעמדע זאך וואס געפינט זיך נישט אין חומש, ש"ס אדער מדרש; די אחרונים, צווישן זיי דער גר"א, האבן זיך אינגאנצן מרחק געווען דערפון. פילאסאפיע ארבעט נישט, ערקלערט ער, ווייל דער שכל איז נישט געמאכט צו דערקענען דעם רבונו של עולם, פונקט ווי מ'קען נישט הערן א בילד מיט די אויערן. דער חוש פאר אלקות איז רוח הקודש, וואס יעדער איד האט דורך זיין נשמה, נאר עבירות זענען ווי אן איזאלאציע. אבער דאך קען מען פון די באשעפענישן דערקענען אז ס'איז דא א בורא: "מבשרי אחזה אלוק". ער באשרייבט דאס אויג, די הארץ, די אדערן, די לונגען און דאס עסן, א בוך פון אנאטאמיע, און א זייגער וואס קען זיך קיינמאל נישט אליין צוזאמשטעלן.
ענינים: מעשה בראשית און די נפלאות הבריאה · יסודי האמונה · אמונה פשוטה, למעלה פון שכל
סדר השיעור
-
0:00 צוויי וועגן צו אמונה: געפיל און חקירה
דער משגיח דערמאנט אז אידן זענען מאמינים בני מאמינים, וואס האבן די אמונה בירושה פון די אבות ווי א געפיל. דערנאך ברענגט ער דעם צווייטן וועג, חקירה מיט שכל, און ער זאגט אז דער רמב"ם אין מורה נבוכים איז דער עיקר דערפון, וואס גייט צו צו אמונה, תורה מן השמים און שכר ועונש מיט לאגיק.
-
3:17 די מחלוקת אויף פילאסאפיע
דער משגיח דערציילט אז ראשונים האבן זיך געקריגט אויפן רמב"ם, אז די חכמי אשכנז, בפרט דער רא"ש, האבן עס אסור געווען און אפילו געמאכט א חרם, בשעת די חכמי ספרד האבן יא געהאלטן דערפון. ער באטאנט אז פילאסאפיע געפינט זיך נישט אין חומש, ש"ס אדער מדרש, אז די אחרונים מיט'ן גר"א האבן זיך אינגאנצן מרחק געווען דערפון, און אז מ'קען נישט אויסרעכענען דעם רבונו של עולם ווי א חשבון.
-
7:13 פינף חושים, שכל און רוח הקודש
דער משגיח ערקלערט אז די פינף חושים פארבינדן אונז מיט דער סביבה, אבער קיינער פון זיי איז נישט געמאכט פאר אלקות, און דער שכל איז אויך נישט דער ריכטיגער כח, ווי איינער וואס וויל הערן א בילד. דער חוש פאר אלקות איז רוח הקודש, וואס יעדער איד האט דורך זיין נשמה; עבירות זענען ווי אן איזאלאציע אויף אן עלעקטרישן דראט.
-
14:01 מבשרי אחזה אלוק: דאס אויג שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז די אחרונים האבן געווארנט נישט צו עוסק זיין היינט אין פילאסאפיע, אבער דורך די באשעפענישן, נישט די עצמיות, קען מען פארשטיין אז ס'איז דא א בורא. ער ברענגט "מבשרי אחזה אלוק" פון איוב און באשרייבט דאס אויג: די רעטינע, די לענז און די אפל וואס פאסט זיך צו צום ליכט, די ברעמען און טרערן וואס היטן און וואשן עס, ווי עס היילט זיך אליין, און ווי צוויי אויגן זעען צוזאמען די טיפקייט.
-
20:08 די הארץ, דאס בלוט, די לונגען און דאס עסן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח באשרייבט די הארץ, א פשוט שטיקל מוסקל וואס קלאפט א גאנץ לעבן און גייט שנעלער און פאמעלעכער פון זיך אליין, די פופציג טויזנט מייל אדערן וואס טראגן עסן און לופט און נעמען אוועק דעם אפפאל, די לונגען וואס פאסן זיך אליין צו, און דאס עסן וואס הייבט זיך אן ביי די ציין, און פרעגט צי דאס אלץ איז געווארן פון זיך אליין.
-
24:24 דער בוך פון אנאטאמיע און דער זייגער שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לייגט צו דעם געשמאק און דעם שפייעכץ, און דערציילט פון א בוך פון אנאטאמיע וואס ער האט געפונען אין א דירה אין ארץ ישראל, מיט נפלאות אויף יעדן בלאט, ווי למשל פארוואס דער רוקנביין איז געבויגן. ער ענדיגט מיט'ן משל פון א זייגער וואס קען זיך קיינמאל נישט צוזאמשטעלן אין א שאקל-מאשין, און זאגט אז אפילו א גוי דארף דערקענען דעם בורא פשוט פון קוקן אויף זיין אייגענעם גוף.
דער שיעור, אויסגעשריבן
צוויי וועגן צו אמונה: געפיל און חקירה
דער משגיח דערמאנט אז אידן, מאמינים בני מאמינים, האבן די אמונה בירושה פון די אבות, בפרט פון אברהם אבינו, אזוי אז א איד גלייבט ווי פון זיך אליין, מיט'ן געפיל. דער צווייטער וועג איז חקירה, מיט שכל און ראיות, וואס ברענגט צו פארשטיין אז ס'איז דא איין רבונו של עולם, אז די תורה איז מן השמים און אז ס'איז דא שכר ועונש. דער הויפט דערפון איז געווען דער רמב"ם אין זיין ספר מורה נבוכים. א,ב
די מחלוקת אויף פילאסאפיע
ראשונים האבן זיך געקריגט אויפן רמב"ם דערויף, ביז מ'האט פארברענט זיינע ספרים. די חכמי אשכנז, בפרט דער רא"ש, האבן עס אסור געווען און געמאכט א חרם, בשעת די חכמי ספרד האבן יא געהאלטן דערפון. דער משגיח באטאנט אז פילאסאפיע איז א פרעמדע זאך: אין חומש, אין ש"ס און אין מדרש געפינט מען נישט קיין ראיה פון שכל אז ס'איז דא א רבונו של עולם. די אחרונים האבן זיך אינגאנצן מרחק געווען, און דער גר"א רופט עס די פארשאלטענע פילאסאפיע, ווייל דעם רבונו של עולם קען מען נישט אויסרעכענען ווי א חשבון.
פינף חושים, שכל און רוח הקודש
דער משגיח ערקלערט פארוואס: א מענטש האט נאר פינף חושים, א קליינע צאל, און מיט זיי קען ער זיין סביבה, אבער קיינער פון זיי איז נישט געמאכט פאר אלקות. זאגט איינער אז ער האט געהערט א בילד אין א מוזיי, וועט מען אים זאגן אז אפילו טויזנט מאל שארפערע אויערן וועלן נישט העלפן, ווייל ס'איז נישט דער ריכטיגער כח. אזוי אויך איז דער שכל נישט דער כח צו דערקענען דעם רבונו של עולם.
מבשרי אחזה אלוק: דאס אויג
דערפאר, זאגט דער משגיח, האבן די אחרונים געווארנט היינט נישט צו עוסק זיין אין פילאסאפיע. אבער דורך די באשעפענישן, נישט די עצמיות, קען מען יא פארשטיין אז ס'איז דא א בורא. מ'דארף נישט ארומקוקן די גאנצע בריאה; ווי איוב זאגט: "מבשרי אחזה אלוק". ה
ער באשרייבט דאס אויג, וואס א ספעציאליסט לערנט יארן לאנג: די רעטינע נעמט אויף דאס בילד אויפן קאפ און דער מוח דרייט עס איבער; די אפל ווערט ברייטער אין דער פינצטער און שמעלער אין ליכט פון זיך אליין; די ברעמען האלטן אפ דעם שטויב און טרערן וואשן אויס דאס אויג אן קיין קנעפל; עס היילט זיך אליין, און צוויי אויגן צוזאמען ווייזן די טיפקייט. קען מען זאגן אז דאס אויג איז געווארן פון זיך אליין?
די הארץ, דאס בלוט, די לונגען און דאס עסן
די הארץ, א פשוט שטיקל מוסקל אן דראטן און אן שרויפן, קלאפט זיבעציג אדער אכציג יאר און ווערט נישט מיד, און ווען מ'לויפט גייט זי שנעלער און דערנאך רוט זי זיך אפ פון זיך אליין. פופציג טויזנט מייל אדערן טראגן עסן און לופט און נעמען אוועק דעם אפפאל. די לונגען פאסן זיך אליין צו, און דאס עסן הייבט זיך אן ביי די ציין. ו
דער בוך פון אנאטאמיע און דער זייגער
דער משגיח דערציילט פון א בוך פון אנאטאמיע וואס ער האט געפונען אין א דירה אין ארץ ישראל, מיט נפלאות אויף יעדן בלאט, ווי למשל פארוואס דער רוקנביין איז געבויגן: א גלייכער וואלט זיך צעבראכן פון א קלאפ. שאקלט מען די צוואנציג שטיקלעך פון א זייגער א גאנצן טאג אין א מאשין, וועט קיינמאל נישט ארויסקומען א זייגער. אפילו א גוי, ענדיגט ער, קען זען דעם בורא פשוט פון קוקן אויף זיין אייגענעם גוף.
מראי מקומות
נביאים
כתובים
תלמוד בבלי
ראשונים
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 0:00 ס'איז דא צוויי וועגן צו אמונה: די אמונה וואס אידן פילן בירושה ווי מאמינים בני מאמינים, און חקירה, ווי דער רמב"ם האט געטון אין מורה נבוכים.
- 3:57 פילאסאפיע איז א פרעמדע זאך: מ'געפינט נישט אין חומש, אין ש"ס אדער אין מדרש קיין ראיות פון שכל אויף דעם רבונו של עולם, און די ראשונים פון אשכנז און שפעטער די אחרונים האבן זיך מרחק געווען דערפון.
- 6:39 דער שכל קען נישט פארשטיין דעם רבונו של עולם, פונקט ווי מ'קען נישט הערן א בילד ווי שטארק מ'זאל נישט הערן; דער חוש פאר אלקות איז רוח הקודש.
- 12:13 יעדער איד האט רוח הקודש צוליב זיין נשמה, נאר עבירות מאכן אן איזאלאציע צווישן דעם גוף און דער נשמה, ווי ביי אן עלעקטרישן דראט.
- 14:28 דורך די באשעפענישן קען מען יא פארשטיין אז ס'איז דא א רבונו של עולם, הגם נישט זיין עצמיות, און א מענטש דארף נאר קוקן אויף זיין אייגענעם גוף: "מבשרי אחזה אלוק".
- 18:51 דאס אויג, די הארץ, די אדערן, די לונגען און דאס עסן ארבעטן אלע אליין און פאררעכטן זיך אליין, און מ'קען נישט זאגן אז זיי זענען געווארן פון זיך אליין, פונקט ווי מ'קען נישט אויסשאקלען א זייגער פון שטיקלעך.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 6:39 פארוואס קען מען נישט פארשטיין דעם רבונו של עולם דורך פילאסאפיע?
תירוץ: 9:04 ווייל די כוחות פונעם מענטש, סיי די פינף חושים סיי דער שכל, זענען נישט געמאכט צו דערקענען אלקות, פונקט ווי דאס אויער קען נישט הערן א בילד; דער חוש פאר אלקות איז רוח הקודש.
-
קשיא: 12:32 אז יעדער איד האט רוח הקודש, פארוואס דערקענט נישט יעדער איד אלקות?
תירוץ: 12:52 ווייל עבירות שיידן אפ דעם מענטש פון זיין נשמה ווי אן איזאלאציע אויף א לעבעדיגן דראט, און ער האט נישט קיין קאנטאקט דערמיט.
-
קשיא: 26:11 פארוואס איז דער רוקנביין געבויגן און נישט גלייך?
תירוץ: 26:22 א גלייכער רוקנביין וואלט זיך צעבראכן פון א קלאפ; א געבויגענער איז בייגעוודיג און נעמט אויף דעם קלאפ.
מעשיות
-
25:22 דער בוך פון אנאטאמיע אין ארץ ישראל
דער משגיח דערציילט אז אין א דירה וואס ער האט געדינגען אין ארץ ישראל האט דער בעל הבית געהאט א זון וואס האט שטודירט מעדיצין, און דארט האט ער געפונען א בוך פון אנאטאמיע וואס באשרייבט די פארעם פונעם גוף און זיינע אברים. דער בוך האט געהאט איבער דריי הונדערט בלעטער, און אויף יעדן בלאט זענען געווען נפלאות, אפשר צוואנציג אויף א בלאט. א משל: פארוואס איז דער רוקנביין געבויגן און נישט גלייך? ווייל א גלייכער וואלט זיך צעבראכן פון א קלאפ, אבער א געבויגענער איז בייגעוודיג און ווערט נישט צעבראכן.
געדאנקען
- 1:51 פילאסאפיע איז נישט קיין אידישע סחורה: אין ערגעץ נישט אין ש"ס אדער אין מדרש פרובירט מען צו באווייזן די יסודות פון אמונה מיט לאגיק, און דאס אליין איז פאר דעם משגיח א סימן אז עס איז א פרעמדע זאך.
- 9:50 פרובירן פארשטיין דעם רבונו של עולם מיטן שכל איז ווי פרובירן הערן א בילד: אפילו א מיליאן מאל שארפערע אויערן וועלן נישט העלפן, ווייל ס'איז אינגאנצן נישט דער ריכטיגער כח, נישט סתם א שוואכער.
- 11:17 ווען ביי א פשוט'ן ערליכן איד בליצט פלוצלונג אריין א געדאנק וואס מאכט קלאר א גאנצע סוגיא, איז דאס א קליינע התגלות פון דעם רוח הקודש וואס יעדער איד האט דורך זיין נשמה.
- 12:40 עבירות זענען ווי די איזאלאציע אויף אן עלעקטרישן דראט: דער שטראם פון דער נשמה איז דא, נאר דער מענטש האט נישט קיין קאנטאקט דערמיט.
- 14:59 מ'דארף נישט ארומקוקן די גאנצע בריאה כדי צו זען דעם בורא; דער אייגענער גוף, מיט זיינע סיסטעמען וואס פאסן זיך אליין צו און פאררעכטן זיך אליין, איז גענוג, און אזוי טייטשט דער משגיח "מבשרי אחזה אלוק".
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, איוב, דער ווילנער גאון, דער רא"ש, דער רמב"ם
ערכים אלקות ממש, חלק אלוק ממעל, חקירה, מאמינים בני מאמינים, נפלאות, רבונו של עולם, רוח הקודש, שכר ועונש, תורה מן השמים