“החודש הזה לכם” - התחדשות הלבנה' אילנות בשבט' וכנ"י

קאטאלאג: פרשת השבוע בא נומ׳ ⁨1⁩ פאקעט גייד ז׳ 9 תשל"ד (1973–74) אידיש 1 שעה 22 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 1 שעה 22 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט אז כלל ישראל איז זיך מזהה מיט דער לבנה וואס ווערט מתחדש און מיט דעם אילן וואס לעבט אויף אין שבט, ווייל זיי זענען דער ראשית פון דער וועלט, און אז די גאנצע תורה פון בראשית ביז "החודש הזה לכם" איז א תירוץ פארוואס נאר זיי קען מען אנטרויען ארץ ישראל.

דער משגיח עפנט מיט ראש חודש שבט, ווען משה רבינו האט אנגעהויבן מבאר זיין די תורה, אלס א צייט פון התחדשות. דער בוים וואס זעט אויס טויט דעם גאנצן ווינטער און די לבנה וואס פארשווינדט זענען צוויי עדים אז כלל ישראל, וואס איז זיך מזהה מיט ביידע, וועט מתחדש ווערן פון א קליינע נקודה וואס ווערט קיינמאל נישט בטל; בית שמאי, וואס געהערן צו דעם עולם פון משיח, שפירן די נקודה שוין אין ראש חודש שבט. יעדע מצוה איז א בוים, ביימער דאווענען מיט מיטן מענטש, און אין ט"ו בשבט קען מען מתפלל זיין אז די פרוכטלאזע ביימער, און די פרוכטלאזע אידן, זאלן ארויסגעבן פירות. כלל ישראל איז דער ראשית פון דער וועלט. ער ערקלערט פארוואס די משנה ברענגט בית שמאי'ס שיטה ערשט, און פארוואס "החודש" איז די ערשטע מצוה. די תורה האט דריי חלקים: תורת הבריאה, תורת האדם און תורת ישראל. דער מענטש'ס בחירה קען בויען אדער מקלקל זיין די טבע, נאר ביז א געוויסע גרעניץ; דער קאנטראל איז איבערגעגעבן געווארן צו אברהם אבינו'ס משפחה, און ארץ ישראל, דער שורש פון דער וועלט, קען מען נאר אנטרויען דעם פאלק וואס איז ראשית.

ענינים: ט"ו בשבט · די מעלה פון יעדן איד · קדושת ארץ ישראל

סדר השיעור

  1. 0:00 שבט: דער אילן וואס לעבט אויף און די לבנה וואס ווערט מתחדש שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח עפנט מיט ראש חודש שבט, ווען משה רבינו האט אנגעהויבן מבאר זיין די תורה, אלס א צייט פון התחדשות, און מיט דער מחלוקת אין דער משנה וועגן ראש השנה לאילנות. ער מאלט אויס דעם בוים וואס זעט אויס טויט א גאנצן ווינטער און לעבט דערנאך אויף, און די לבנה וואס איז מרמז אויף מלכות ישראל, און זאגט אז ביידע זענען עדות אז כלל ישראל וועט מתחדש ווערן פון א קליינע נקודה.

  2. 7:37 בית שמאי און די נקודה וואס ווערט קיינמאל נישט בטל שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז בית שמאי געהערן צו דעם עולם פון משיח, און דערפאר שפירן זיי די התחדשות שוין אין ראש חודש שבט, ווען ס'איז נאך נאר א נקודה. ער זאגט אז יעדער איד, אפילו איינער וואס האט נישט קיין טעם אין לערנען און אין דאווענען, האט א קליינע נקודה וואס קען קיינמאל נישט בטל ווערן, און פון איר וועט וואקסן זיין ישועה.

  3. 11:58 דער מענטש איז א בוים: מצוות, תפילה און דין שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט "כי האדם עץ השדה" און "כי כימי העץ ימי עמי": יעדע מצוה איז א בוים וואס וואקסט פון א קליין קערנדל. ער ערקלערט אז די ביימער פון פעלד דאווענען מיט מיטן מענטש, און אז לויט די תלמידי הבעל שם טוב איז ט"ו בשבט דער יום הדין פון די אילנות, אויך פון די ביימער וואס זענען כלל ישראל.

  4. 16:19 מתפלל זיין פאר די פרוכטלאזע ביימער שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט רש"י אז ווען משיח וועט קומען וועלן אפילו די אילני סרק ארויסגעבן פירות, ווייל זיי זענען פרוכטלאז נאר צוליב דער קללה "ארורה האדמה" נאך דעם חטא פון אדם הראשון. אין ט"ו בשבט, דעם יום הדין פון די אילנות, קען מען זיך מצטרף זיין צו זייער תפילה און מתפלל זיין אז יעדער אילן סרק זאל ארויסגעבן פירות.

  5. 20:39 דער איד וואס פילט זיך ווי אן אילן סרק שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח מאלט אויס א איד וואס שפירט אז ער האט כח צו לערנען, צו דאווענען און צו טון חסד, נאר ער איז איינגעפרוירן ווי א טויטער בוים, און זאגט אז ער קען זיך מצטרף זיין צום מנין פון די ביימער אין ט"ו בשבט. די פירות קענען זיין רוחניות'דיג: ער ברענגט וואס מ'זאגט אויפן אור החיים, און פארבינדט עס מיט משה רבינו'ס ביאור התורה אין ראש חודש שבט.

  6. 24:27 כלל ישראל אלס דער ראשית פון דער וועלט שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז כלל ישראל, די תורה און ארץ ישראל ווערן יעדעס אנגערופן ראשית, דער אנהייב פון וואנעט די וועלט אנטוויקלט זיך, און אז ישראל איז דעם אייבערשטנס בכור. פרעה האט נישט געוואלט מודה זיין דערצו און איז געשלאגן געווארן אין זיינע בכורות; עשו האט אויך געטענה'ט קעגן יעקב'ס באהאלטענער בכורה, און די ערשטע מצוה, וועגן דער לבנה, איז מגלה ווער דער ראשית איז.

  7. 28:49 פארוואס די משנה ברענגט בית שמאי ערשט שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח פרעגט פארוואס די משנה פון ראש השנה לאילן ברענגט בית שמאי'ס שיטה ווי דער עיקר, נישט ווי אומעטום. ער ענטפערט אז לעתיד לבוא וועט די הלכה זיין ווי בית שמאי, און וויבאלד משיח קען קומען איידער מ'גיט מעשר פון די פירות, מוז א איד וואס ווארט אויף אים שוין יעצט וויסן וועלכע פירות האבן געבליט פאר ראש חודש שבט.

  8. 33:53 "החודש" אלס ערשטע מצוה און דער יסוד פון הר סיני

    דער משגיח ברענגט רש"י'ס קשיא אין אנהייב פארוואס די תורה הייבט זיך נישט אן מיט "החודש הזה לכם", די ערשטע מצוה, און פרעגט ווי אזוי איז עס די ערשטע ווען מילה איז שוין פריער געזאגט געווארן. פונעם רמב"ם ערקלערט ער אז אונזער אמונה שטייט אויף דעם וואס דאס גאנצע פאלק האט געזען מעמד הר סיני, נישט אויף אותות פון א נביא, ממילא האלטן מיר די פריערדיגע מצוות נאר ווייל משה רבינו האט עס געהייסן, און "החודש" איז די ערשטע מצוה וואס איז געזאגט געווארן צו ישראל.

  9. 39:16 תורת הבריאה און די גבולות פון ניסים

    דער משגיח ערקלערט אז דער ערשטער חלק פון דער תורה איז תורת הבריאה: גראז וואקסט און א פויגל פליט ווייל די תורה הייסט עס, פונקט ווי א איד לייגט אן ציצית. דערפאר האבן צדיקים זיך אפגעהאלטן פון ניסים, וואס טוישן וואס די תורה האט באשטימט; ער ברענגט ר' חיים עוזר'ס עצה פאר א קראנקן אז ער זאל זיך באזעצן אין ארץ ישראל, און רבי חנינא בן דוסא, און ערקלערט אז א נס מוז בלייבן לויט די כללים פון דער תורה אליין.

  10. 46:50 דריי חלקים אין דער תורה און דעם מענטש'ס בחירה

    דער משגיח גייט דורך תורת הבריאה פון בראשית ביז די נהרות פון גן עדן, דערנאך תורת האדם פון "ויצו" מיט די שבע מצוות בני נח, און דערנאך תורת ישראל פון "החודש". די בריאה האט נישט קיין בחירה, דער מענטש יא, און ווייל דער מענטש איז א חלק פון טבע, גרייכט זיין בחירה ביז די גאנצע טבע, ווי מ'זעט ביי די ריזיגע פירות וואס די מרגלים האבן געזען.

  11. 51:51 דער מענטש קען מקלקל זיין די טבע, נאר ביז א גרעניץ

    דער משגיח ווייזט ווי דעם מענטש'ס עבירות האבן געצוואונגען די טבע מיטצוזינדיגן: דער חטא פון אדם הראשון האט געברענגט קוץ ודרדר, און דער דור המבול האט מקלקל געווען אפילו די חיות, און די מאורות האבן אויפגעהערט צו שיינען. אבער דער מענטש איז אן עולם קטן מיט אן אריינגעבויטן קאנטראל סיסטעם, ווי א קראנקער מאגן אדער א פיבער וואס קעמפט קעגן די שעדלעכע זאכן, און די היסטאריע און דער מבול ווייזן אז די וועלט האט א גרעניץ וויפיל מ'קען זי מקלקל זיין.

  12. 1:00:49 פון אדם הראשון ביז אברהם אבינו: דער שליסל צו דער וועלט

    דער משגיח טייטשט "לעבדה ולשמרה" אויף מצוות עשה און מצוות לא תעשה, דורך וועלכע דער מענטש בויט אדער מאכט חרוב די וועלט. לויטן דרך ה' ערקלערט ער אז נאכדעם וואס אדם הראשון, דער דור המבול און דער דור הפלגה האבן מקלקל געווען די טבע, האט דער אייבערשטער צוגענומען דעם קאנטראל פון די מענטשן און עס געגעבן צו אברהם אבינו'ס משפחה, נאכאמאל אנגעבאטן די תורה די אומות, און עס געגעבן צו ישראל ווען זייער מציאות אליין האט עס אפגעזאגט.

  13. 1:06:38 ארץ ישראל, דער שורש פון דער וועלט, און די טענה פון די אומות

    מיט ספר יצירה'ס עולם, שנה, נפש ערקלערט דער משגיח אז ארץ ישראל איז דער נח צווישן די מקומות, וואס דער מבול האט נישט באהערשט, דער ראשית פון וואנעט די וועלט האט זיך פארשפרייט. דערנאך פרעגט ער וואס איז די טענה "לסטים אתם", ווען כיבוש מלחמה איז דאך געווענליך א קנין, און ענטפערט אז ארויסטרייבן א פאלק פונעם שורש פון דער וועלט איז ווי ארויסטרייבן עס פון דעם גאנצן פלאנעט, און דערפאר מאנען זיי אז ארץ ישראל און ירושלים זאלן זיין אינטערנאציאנאל.

  14. 1:13:18 רש"י'ס תירוץ צו די אומות און די ביכורים פון ראשית שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט רש"י'ס תירוץ צו די אומות: די תורה'ס מעשה פון בריאת העולם ווייזט ווי דער קאנטראל איז אריבער פון אדם הראשון צו אברהם אבינו'ס אויסגעלייטערטע קינדער, און ארץ ישראל, וואו א מצוה אדער אן עבירה ווירקט די מערסטע, קען מען נאר אנטרויען א געלייטערט גוי קדוש. ער שליסט מיט "ארמי אובד אבי" פון דער הגדה, דער פסוק פון ביכורים, אז דער איד וואס ווייסט אז ער איז ראשית, אין דעם לאנד פון ראשית, ברענגט ראשית פרי האדמה, אין א צייט ווען די גאולה הייבט אן שפראצן פון דער קליינער נקודה.

דער שיעור, אויסגעשריבן

שבט: דער אילן וואס לעבט אויף און די לבנה וואס ווערט מתחדש

0:29

דער משגיח עפנט מיט ראש חודש שבט, דער טאג ווען משה רבינו האט אנגעהויבן מבאר זיין די תורה, ווי דער פסוק אין דברים דערציילט, א צייט ווען די תורה הייבט אן פון ניי צו קוועלן. אין יענער וואך ליינט מען פרשת החודש, און די משנה ברענגט די מחלוקת צי ראש השנה לאילן איז באחד בשבט, ווי בית שמאי, אדער בט"ו בו, ווי בית הלל. ביידע, זאגט ער, רעדן פון התחדשות. א,ג

2:42

א בוים וואס האט געבליט און געגעבן פירות זעט אויס ווי ער שטארבט אין ווינטער, איינגעהילט אין ווייסע תכריכים פון שניי, ביז ער לעבט פלוצלינג אויף. די לבנה, ווי דער מדרש לערנט, איז ווי מלכות ישראל: פופצן דורות פון אברהם ביז שלמה, ווען זי איז געווען פול, און דערנאך קלענער ביז צדקיהו איז בלינד געווארן. כלל ישראל איז זיך מזהה מיט ביידע, און ווען די אומות מיינען אז ער איז טויט, ווערט ער מתחדש פון א קליינע נקודה. ד

בית שמאי און די נקודה וואס ווערט קיינמאל נישט בטל

8:06

בית שמאי, ערקלערט דער משגיח, געהערן צו דעם עולם פון משיח, ווען די הלכה וועט זיין ווי זיי, ווי ער ברענגט פון די בעלי הקבלה. זיי שפירן די התחדשות ווען זי איז נאך נאר א נקודה, דערפאר איז ביי זיי ראש השנה אין ראש חודש שבט. יעדער איד, אפילו איינער וואס האט נישט קיין טעם אין לערנען און אין דאווענען, האט אזא נקודה וואס קען קיינמאל נישט בטל ווערן, ווי ספרים טייטשן "ועוד מעט ואין רשע", און פון איר וועט וואקסן זיין ישועה. ו

דער מענטש איז א בוים

12:40

דער משגיח ברענגט "כי האדם עץ השדה" און "כי כימי העץ ימי עמי": די היסטאריע פון כלל ישראל איז ווי דאס לעבן פון א בוים, און יעדע מצוה איז א בוים וואס וואקסט פון א קליין קערנדל. ווען א מענטש דאוונט אויפן פעלד, דאווענען די ביימער מיט אים, ווייל יעדער בוים האט א נשמה. לויט די תלמידי הבעל שם טוב איז ט"ו בשבט דער יום הדין פון די אילנות, אויך פון די ביימער וואס זענען כלל ישראל און יעדער איד. ח,ט

מתפלל זיין פאר די אילני סרק

16:23

רש"י ברענגט אז ווען משיח וועט קומען, וועלן אפילו די אילני סרק ארויסגעבן פירות. יעדער בוים איז באשאפן געווארן צו געבן פירות; נאר די קללה "ארורה האדמה" נאכן חטא פון אדם הראשון האט די ערד געלאזט אן כח. דערפאר, זאגט דער משגיח, קען מען זיך אין ט"ו בשבט, זייער יום הדין, מצטרף זיין צו די ביימער'ס תפילה און מתפלל זיין אויף די אילני סרק. כ,ל

דער איד וואס פילט זיך ווי אן אילן סרק

21:04

דער משגיח מאלט אויס א איד וואס ווייסט אז ער האט כח צו לערנען, צו דאווענען ווארעמע תפילות און צו טון חסד, און פונדעסטוועגן פילט ער זיך איינגעפרוירן ווי א טויטער בוים. אין ט"ו בשבט קען ער זיך מצטרף זיין צום מנין פון די ביימער און מתפלל זיין אז יעדער אילן סרק, צי א בוים, צי כלל ישראל, צי א יחיד, זאל ארויסגעבן פירות. די פירות קענען זיין רוחניות'דיג: מ'זאגט אויפן אור החיים אז ער האט זיין גאנצן כח ההולדה אריינגעלייגט אין זיין ספר.

כלל ישראל אלס דער ראשית פון דער וועלט

24:28

יעדער איד האט א ראשית, א נקודה, פונקט ווי די לבנה און דער אילן הייבן זיך אן פון איינע, און כלל ישראל איז דער ראשית פון וואנעט די גאנצע וועלט אנטוויקלט זיך. רש"י לערנט אז די וועלט איז באשאפן געווארן בשביל ישראל און בשביל התורה, וואס ביידע ווערן אנגערופן ראשית. ישראל איז דעם אייבערשטנס בכור; פרעה האט נישט געוואלט מודה זיין דערצו און איז געשלאגן געווארן אין זיינע בכורות. די ערשטע מצוה, וועגן דער לבנה, איז מגלה ווער דער ראשית איז. מ,ס

פארוואס די משנה ברענגט בית שמאי ערשט

29:01

דער משגיח פרעגט פארוואס די משנה זאגט "באחד בשבט ראש השנה לאילן כדברי בית שמאי" ווי איר עיקר, נישט ווי ביי יעדע אנדערע מחלוקת. ער ענטפערט אז לעתיד לבוא וועט די הלכה זיין ווי בית שמאי. געווענליך האט דאס היינט נישט קיין נפקא מינה, אבער דא מוז א איד וואס ווארט אויף משיח שוין אין ראש חודש שבט נאכקוקן וועלכע פירות האבן שוין געבליט, ווייל אויב משיח קומט איידער מ'גיט מעשר, וועט זייער שיטה חל ווערן למפרע. ג

"החודש" אלס ערשטע מצוה

33:59

רש"י פרעגט פארוואס די תורה הייבט זיך נישט אן מיט "החודש הזה לכם", די ערשטע מצוה, און דער משגיח פרעגט ווי אזוי איז זי די ערשטע, ווען מילה איז שוין פריער געזאגט געווארן. פונעם רמב"ם ערקלערט ער אז אונזער אמונה שטייט נישט אויף אותות פון א נביא, נאר אויף דעם וואס דאס גאנצע פאלק האט געזען מעמד הר סיני. מיר האלטן מילה נישט ווייל אברהם אבינו איז נצטוה געווארן, נאר ווייל משה רבינו האט אונז עס געזאגט, און די ערשטע מצוה וואס משה רבינו האט געגעבן צו ישראל איז "החודש". ע,ב,צ

תורת הבריאה און די גבולות פון ניסים

39:27

די תורה, זאגט דער משגיח, האט דריי חלקים, און דער ערשטער איז תורת הבריאה. גראז וואקסט ווייל אין דער תורה שטייט "תדשא הארץ דשא", דער זעלבער סארט ציווי ווי דער וואס לויט אים לייגט א איד אן ציצית, און א פויגל וואס פליט איז מקיים "ועוף יעופף". דערפאר האבן צדיקים זיך אפגעהאלטן פון ניסים, און דער אייבערשטער אליין טוט זיי נישט סתם אזוי. ק,ר

42:43

ר' חיים עוזר האט געגעבן אן עצה פאר א קראנקן וואס די דאקטוירים האבן אפגעזאגט, ער זאל זיך באזעצן אין ארץ ישראל: זיין מחלה איז לויטן רמ"א א טריפה, אבער נישט לויטן בית יוסף, וואס מ'פסק'נט ווי אים דארט, און די טבע פירט זיך לויט דער תורה. נישט יעדער צדיק האט געקענט היילן ווי רבי חנינא בן דוסא, ווייל א נס טוישט די טבע, ווי מ'וואלט געטוישט א מצוה, און מוז בלייבן לויט די כללים פון דער תורה אליין. ש

דריי חלקים אין דער תורה און דעם מענטש'ס בחירה

46:50

תורת הבריאה גייט פון בראשית ביז די נהרות פון גן עדן. דערנאך קומט תורת האדם: פון "ויצו ה' אלקים על האדם" לערנט די גמרא אין סנהדרין ארויס די שבע מצוות בני נח. תורת ישראל הייבט זיך אן מיט "החודש". די בריאה האט נישט קיין בחירה; א פויגל קען נישט זאגן אז ער וויל נישט פליען. דער מענטש האט יא בחירה, און ווייל ער איז אויך א חלק פון טבע, גרייכט זיין בחירה ביז די גאנצע טבע, ווי מ'זעט ביי די ריזיגע פירות אין דער צייט פון די מרגלים. ת,אא,ב

דער מענטש קען מקלקל זיין די טבע, נאר ביז א גרעניץ

52:05

דער אייבערשטער האט באשאפן אדם הראשון אז ער זאל לעבן אייביג, און די ערד אז זי זאל וואקסן נאר גוטע געוויקסן; דער חטא האט אריינגעברענגט קוץ ודרדר אין דער טבע. דער דור המבול האט אזוי פיל געזינדיגט אז אפילו די חיות האבן געמישט די מינים, און די מאורות האבן אויפגעהערט צו דינען, ווייל דער מענטש האט געצוואונגען די טבע מיטצוזינדיגן. דאס איז דעם מענטש'ס דינאמישער כח, ווי דער רמב"ן טייטשט דעם לשון רבים פון "נעשה אדם": די גאנצע בריאה האט צו אים בייגעשטייערט. אב

56:04

פונדעסטוועגן איז דער מענטש אן עולם קטן מיט אן אריינגעבויטן קאנטראל סיסטעם. ווער עס עסט זויערע פירות ווערט קראנק און פארלירט דעם אפעטיט, און א פיבער קעמפט קעגן די שעדלעכע זאכן ביז דער גוף ווערט געזונט. די וועלט האט אויך אזא סיסטעם: אין דער היסטאריע האבן ווילדע הערשער געקענט מקלקל זיין נאר ביז א שיעור, און דער דור המבול איז אפגעמעקט געווארן, אבער די וועלט איז געבליבן.

פון אדם הראשון ביז אברהם אבינו

1:01:08

פון "לעבדה ולשמרה" לערנט דער משגיח אז דער מענטש בויט די וועלט מיט מצוות עשה און מאכט זי חרוב מיט עבירות. דער חטא פון אדם הראשון האט מקלקל געווען די טבע נאר צייטווייליג, ביז משיח. לויטן דרך ה' ערקלערט ער אז נאכן מבול און נאכן דור הפלגה האט דער אייבערשטער צוגענומען דעם שליסל פון דער וועלט פון די מענטשן און עס געגעבן צו אברהם אבינו און זיינע קינדער; פון דעמאלט אן איז א גוי'ס עבירה זיין פריוואטע זאך און רירט נישט אן די טבע. ער האט נאכאמאל אנגעבאטן די תורה די אומות, נאר זייער מציאות אליין האט עס אפגעזאגט. אג,אד

ארץ ישראל, דער שורש פון דער וועלט

1:06:38

לויטן כלל פון ספר יצירה אז די בריאה איז אין עולם, שנה און נפש, ערקלערט דער משגיח אז ארץ ישראל איז דער נח צווישן די מקומות: דער מבול האט זי נישט באהערשט, ווי דער פסוק זאגט "לא גשמה ביום זעם", און פון איר האט זיך די וועלט פארשפרייט. די אומות שרייען "לסטים אתם", כאטש כיבוש מלחמה איז דאך געווענליך א קנין. ער ענטפערט אז כיבוש האט א גרעניץ, ווייל "והארץ נתן לבני אדם", און קין'ס טענה צו פארטרייבן הבל פון דער ערד איז געווען א שטות. וויבאלד ארץ ישראל איז דער שורש פון דער וועלט, איז ארויסטרייבן א פאלק פון דארט ווי ארויסטרייבן עס פונעם פלאנעט, דערפאר מאנען זיי אז זי זאל זיין אינטערנאציאנאל. אה,או,אח,אט

רש"י'ס תירוץ צו די אומות

1:14:02

רש"י ענטפערט די אומות: די תורה ווייזט ווי דער אייבערשטער האט געגעבן דעם קאנטראל פון דער וועלט צו אדם הראשון, עס צוגענומען פונעם דור הפלגה און איבערגעגעבן צו אברהם אבינו, נישט צו ישמעאל און נישט צו עשו, נאר צו יעקב'ס פערפעקטע קינדער. ארץ ישראל איז דאס מערסט דינאמישע לאנד, וואו א מצוה אדער אן עבירה ווירקט די מערסטע, און זי שפייט ארויס בעלי עבירה. דערפאר זענען אידן אויסגעלייטערט געווארן אין מצרים צו ווערן א "ממלכת כהנים וגוי קדוש" וואס מ'קען אנטרויען דאס לאנד, און די גאנצע תורה ביז "החודש" איז א תירוץ צו די אומות. ע,אכ,ב

1:19:57

ער שליסט מיט דער הגדה, וואס הייבט אן מיט גנות און ענדיגט מיט שבח, און איר עיקר פסוק "ארמי אובד אבי", פון ביכורים. מצרים האט אויסגעלייטערט א ריין פאלק; א איד וואס ווייסט אז ער איז ראשית, און וואוינט אין דעם לאנד פון ראשית, ברענגט ראשית פרי האדמה. דאס ווערט נתגלה אין ראש חודש שבט, ווען די גאולה הייבט אן שפראצן פון דער קליינער נקודה אין יעדן איד. אל,אמ

מראי מקומות

תורה

  1. א Devarim 1:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:29
  2. ב Shemos 12:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 33:59, 46:50, 1:14:02
  3. ח Devarim 20:19 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 12:40
  4. ל Bereishis 3:17 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 16:23
  5. נ לכאורה Devarim 11:12 25:31 מפתח
  6. ס לכאורה Shemos 4:22 מפתח אינעם אויסשרייב: 24:28
  7. ק לכאורה Bereishis 1:11 מפתח אינעם אויסשרייב: 39:27
  8. ר לכאורה Bereishis 1:20 מפתח אינעם אויסשרייב: 39:27
  9. ת לכאורה Bereishis 2:16 מפתח אינעם אויסשרייב: 46:50
  10. אג לכאורה Bereishis 2:15 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:01:08
  11. אי לכאורה Vayikra 18:28 1:16:25 מפתח
  12. אכ לכאורה Shemos 19:6 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:14:02
  13. אמ לכאורה Devarim 26:5 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:19:57

נביאים

  1. ז לכאורה Yechezkel 33:24 10:40 מפתח
  2. ט Yeshayahu 65:22 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 12:40
  3. או לכאורה Yechezkel 22:24 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:06:38

כתובים

  1. ו לכאורה Tehillim 37:10 מפתח אינעם אויסשרייב: 8:06
  2. פ לכאורה Tehillim 111:6 34:08 מפתח
  3. אח לכאורה Tehillim 115:16 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:06:38

משנה

  1. ג Mishnah Rosh Hashanah 1:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:29, 29:01
  2. אל לכאורה Mishnah Pesachim 10:4 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:19:57

תלמוד בבלי

  1. י Gemara Rosh Hashanah (מקום נישט באשטימט) 15:09 מפתח
  2. ש לכאורה Berachos 34b מפתח אינעם אויסשרייב: 42:43
  3. אא לכאורה Sanhedrin 56b מפתח אינעם אויסשרייב: 46:50
  4. אז Gemara Avodah Zarah (מקום נישט באשטימט) 1:10:02 מפתח

מדרש

  1. ד לכאורה Shemos Rabbah 15:26 מפתח אינעם אויסשרייב: 2:42
  2. ה Midrash (מקום נישט באשטימט) 6:12
  3. אט Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 1:06:38

זוהר און קבלה

  1. אה Sefer Yetzirah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:06:38

ראשונים

  1. כ לכאורה Rashi on Vayikra 26:4 מפתח אינעם אויסשרייב: 16:23
  2. מ לכאורה Rashi on Bereishis 1:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 24:28
  3. ע לכאורה Rashi on Bereishis 1:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 33:59, 1:14:02
  4. צ לכאורה Hilchos Yesodei HaTorah ch. 8 מפתח אינעם אויסשרייב: 33:59
  5. אב לכאורה Ramban on Bereishis 1:26 מפתח אינעם אויסשרייב: 52:05

אחרונים און חסידות

  1. אד Derech Hashem (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:01:08

עיקרי הדברים

  1. 2:24 דער אילן וואס לעבט אויף אין שבט און די לבנה וואס ווערט מתחדש זענען צוויי עדים אז כלל ישראל, וואס איז זיך מזהה מיט זיי, וועט מתחדש ווערן אפילו ווען די אומות העולם מיינען אז ער איז שוין טויט.
  2. 9:47 יעדער איד האט א קליינע נקודה וואס קען קיינמאל נישט בטל ווערן, און פון דער נקודה וועט זיך פארשפרייטן זיין ישועה און די ישועה פון גאנץ כלל ישראל.
  3. 25:13 כלל ישראל איז דער ראשית, דער אנהייב פון וואנעט די גאנצע וועלט אנטוויקלט זיך, און די ערשטע מצוה וואס זיי האבן באקומען, "החודש הזה לכם", רעדט אליין פון א ראשית.
  4. 39:23 די תורה האט דריי חלקים: תורת הבריאה, וואס די טבע פאלגט אן בחירה; תורת האדם, די שבע מצוות בני נח, וואס איז געגעבן מיט בחירה; און תורת ישראל, וואס הייבט זיך אן מיט "החודש".
  5. 50:52 ווייל דער מענטש איז א חלק פון דער טבע, קען זיין בחירה מתקן אדער מקלקל זיין די גאנצע טבע, נאר דער באשעפער האט אריינגעשטעלט א קאנטראל סיסטעם אין דער וועלט וואס שטעלט א גרעניץ וויפיל מען קען מקלקל זיין.
  6. 1:04:22 פון אברהם אבינו און ווייטער איז דער קאנטראל פון דער וועלט צוגענומען געווארן פון די אומות און איבערגעגעבן צו זיינע קינדער, און ארץ ישראל, דער שורש פון דער וועלט, קען מען נאר אנטרויען דעם פאלק וואס איז ראשית.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 13:02 פארוואס איז א איד זיך מזהה מיט א בוים?

    תירוץ: 13:09 ווייל יעדע מצוה און יעדע מעשה טובה איז א בוים וואס וואקסט פון א קליין קערנדל ביז א גאנצער בוים, און פון אים קענען וואקסן נאך ביימער.

  2. קשיא: 16:46 פארוואס געבן די אילני סרק נישט היינט קיין פירות, אויב ווען משיח קומט וועלן זיי יא?

    תירוץ: 16:51 יעדער בוים איז באשאפן געווארן צו געבן פירות; נאר די קללה "ארורה האדמה" נאכן חטא פון אדם הראשון לאזט די ערד אן כח צו געבן פירות אויף אלע ביימער.

  3. קשיא: 29:10 פארוואס ברענגט די משנה פון ראש השנה לאילן בית שמאי'ס שיטה ווי איר עיקר?

    תירוץ: 29:46 ווייל לעתיד לבוא וועט די הלכה זיין ווי בית שמאי, און וויבאלד משיח קען קומען איידער מ'גיט מעשר, דארף מען שוין יעצט וויסן וועלכע פירות האבן געבליט פאר ראש חודש שבט.

  4. קשיא: 34:31 ווי אזוי איז "החודש" די ערשטע מצוה וואס ישראל האבן באקומען, ווען מילה און אנדערע מצוות זענען שוין פריער געזאגט געווארן?

    תירוץ: 34:55 אונזער אמונה שטייט אויף דער תורה וואס איז געגעבן געווארן דורך משה רבינו פאר דעם גאנצן פאלק; מיר האלטן מילה נישט ווייל אברהם אבינו איז נצטוה געווארן, נאר ווייל משה רבינו האט אונז דאס געזאגט, ממילא איז "החודש" די ערשטע מצוה וואס משה רבינו האט זיי געזאגט.

  5. קשיא: 44:44 אויב צדיקים האבן געקענט טון ניסים, פארוואס האט נישט יעדער צדיק געהיילט ווי רבי חנינא בן דוסא?

    תירוץ: 45:09 א נס טוישט די טבע, וואס איז ווי טוישן א מצוה פון דער תורה, ממילא מעג מען עס טון נאר לויט די כללים פון דער תורה אליין, וואס יענע צדיקים האבן געקענט.

  6. קשיא: 1:09:07 וואס איז די טענה פון די אומות "לסטים אתם", ווען כיבוש מלחמה איז דאך געווענליך א קנין?

    תירוץ: 1:10:16 כיבוש מלחמה האט א גרעניץ: מ'קען נישט ארויסטרייבן מענטשן פון דער ערד, וואס דער אייבערשטער האט געגעבן צו בני אדם. וויבאלד ארץ ישראל איז דער שורש פון דער וועלט, איז ארויסטרייבן די שבעה עממים פון דארט ווי ארויסטרייבן זיי פון דעם פלאנעט.

מעשיות

  1. 42:34 ר' חיים עוזר'ס עצה פאר א קראנקן

    א מענטש איז געווען קראנק אויף די לונגען און די דאקטוירים האבן אים אפגעזאגט. ער איז געקומען צו ר' חיים עוזר, און ער האט אים געגעבן אן עצה ער זאל זיך באזעצן אין ארץ ישראל. דער משגיח ערקלערט דעם חשבון: זיין מחלה איז לויטן רמ"א א טריפה, אבער לויטן בית יוסף נישט, און אין ארץ ישראל, וואו מ'פסק'נט ווי דער בית יוסף, וועט די טבע זיך פירן לויט יענעם פסק.

    אין דער מעשה: Reb Chaim Ozer

    דערציילט אין נאך 4 שיעורים ←

  2. 22:40 דעם אור החיים'ס פירות

    דער משגיח דערציילט וואס מ'זאגט אויפן אור החיים הקדוש, אז ער האט נישט געהאט קיין קינדער, ווייל ער האט אריינגעלייגט זיין גאנצן כח ההולדה אין זיין הייליגן ספר אור החיים אויפן חומש. דער משגיח רופט דאס א דקה'דיגע רוחניות'דיגע פרי.

    אין דער מעשה: the Ohr HaChaim

געדאנקען

  1. 5:31 דער אילן און די לבנה זענען די צוויי עדים אז כלל ישראל, וואס די אומות מיינען אז ער איז טויט, וועט אויפלעבן, און דערפאר פאלט ראש השנה לאילנות אין דער וואך פון פרשת החודש.
  2. 8:17 בית שמאי, וואס געהערן צו דעם עולם פון משיח, שפירן די התחדשות שוין ביי איר נקודה, דערפאר איז ביי זיי ראש השנה לאילנות אין ראש חודש שבט, ווען די התחדשות איז נאך נאר א נקודה.
  3. 30:13 די משנה ברענגט בית שמאי'ס שיטה ווי דער עיקר, ווייל נישט ווי ביי אנדערע הלכות, דארף דא א איד וואס ווארט אויף משיח שוין יעצט וויסן זייער שיטה, וויבאלד זי קען חל ווערן למפרע.
  4. 40:15 די טבע איז מקיים תורת הבריאה ווי א מצוה: גראז וואקסט דורך דעם זעלבן סארט ציווי ווי א איד לייגט אן ציצית, ממילא איז א נס א שינוי אין דער תורה און מוז גיין לויט די כללים פון דער תורה אליין.
  5. 56:24 די וועלט, ווי דער מענטש'ס גוף, האט אן אריינגעבויטן קאנטראל סיסטעם: פונקט ווי א פיבער קעמפט קעגן די שעדלעכע זאכן, ווייזן די היסטאריע און דער מבול אז קיין שום נברא קען נישט מקלקל זיין די טבע איבער א באשטימטע גרעניץ.
  6. 1:12:01 די אומות'ס פאדערונג אז מ'זאל מאכן ארץ ישראל און ירושלים אינטערנאציאנאל קומט פון דעם וואס זיי שפירן אז ס'איז דער שורש פון דער וועלט, ממילא איז ארויסגעטריבן ווערן פון דארט ווי ארויסגעטריבן ווערן פון דעם גאנצן פלאנעט.
  7. 1:17:54 די גאנצע תורה פון בראשית ביז "החודש הזה לכם" איז א הקדמה צו דער ערשטער מצוה און א תירוץ צו די אומות פארוואס נאר דאס פאלק וואס איז ראשית קען האבן דאס לאנד וואס איז ראשית.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 9:25 דער משגיח זאגט אז אין ראש חודש שבט און ט"ו בשבט דארף יעדער איד זיך מזהה זיין מיטן אילן און מיט דער לבנה, און וויסן אז זיין קליינע נקודה קען קיינמאל נישט בטל ווערן.
  2. 19:43 דער משגיח זאגט אז אין ט"ו בשבט, ביים מאכן די ברכה אויף פירות, קען מען מתפלל זיין אז די אילני סרק זאלן ארויסגעבן פירות.
  3. 21:29 דער משגיח זאגט אז א איד וואס שפירט זיך פרוכטלאז קען זיך מצטרף זיין צו דער תפילה פון די ביימער אין ט"ו בשבט און מתפלל זיין אז יעדער אילן סרק, אויך ער אליין און גאנץ כלל ישראל, זאל ארויסגעבן פירות.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אברהם אבינו, אדם הראשון, בית הלל, בית שמאי, דער הייליגער אור החיים, דער רמב"ם, דער רמב"ן, הבל, יעקב אבינו, משה רבינו, נח, עשו, פרעה, צדקיהו המלך, קין, ר' חיים עוזר גראדזענסקי, רבי חנינא בן דוסא, רש"י, שלמה המלך

ערכים אילן, אילני סרק, בית שמאי, דור הפלגה, החודש הזה לכם, ט"ו בשבט, ליסטים אתם, קלקול, ראשית

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט