הדרכה וחיזוק לדור של הסתר פנים: "אהבתי אתכם אמר ה'"
קאטאלאג: פרשת השבוע בא נומ׳ 2 פאקעט גייד ז׳ 9 תשל"ב (1971–72) אידיש 1 שעה 27 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז דער חושך פאר משיח איז ווי די מכת חושך אין מצרים, און אז א צעבראכענער דור ווערט מחוזק דורך הערן דאס ערשטע ווארט פון מלאכי, "אהבתי אתכם אמר ה'".
דער משגיח עפנט דערמיט אז דער נאמען פון א פרשה טראגט מיט זיך איר תוכן, און אז די נשמות פון די לעצטע דורות, וואס זענען געלייטערט געווארן דורך זייערע יסורים, ווערן צוגעגרייט פאר משיח. ער שטעלט די צען מכות קעגן די צען ספירות, מכת בכורות קעגן כתר, און לערנט אז יעדער איד האט א נקודה פון "בכור", א ראשית, פון וואו ער קען זיך אלעמאל נאכאמאל אנהייבן. דערנאך טייטשט ער דעם פסוק פון דוד המלך "שלח חשך ויחשך ולא מרו את דברו" לויט דעם חתם סופר: ביי חושך האבן די אידן געקענט אנטלויפן, פונדעסטוועגן האבן זיי געווארט אויף משה, בשעת פיר פינפטל פון כלל ישראל, די וואס האבן נישט געוואלט ארויסגיין, זענען אויסגעשטארבן. אונזער צייט פאר משיח איז אזא חושך. ער שטעלט אנקעגן די תוכחה פון ישעיה מיט מלאכי, וואס האט גערעדט צו צעבראכענע אידן, און ווייזט אז דער דור דארף הערן "אהבתי אתכם", לערנען ספרים וואס ווייזן די ליבשאפט פון השם יתברך, זיך נישט לאזן אפקילן און זיך אלעמאל ווידער אנהייבן: "בא", דער אייבערשטער גייט מיט א איד אומעטום.
ענינים: דעם אייבערשטנס אהבה צו כלל ישראל · די עבודה פונעם לעצטן דור · גלות מצרים און די מכות · הסתר פנים און יסורים
סדר השיעור
-
0:00 נשמות קומען צוריק צו ווערן צוגעגרייט פאר משיח
דער משגיח עפנט דערמיט אז דער נאמען פון א פרשה טראגט אין זיך איר תוכן. ער ברענגט אז דער דור המבול איז צוריקגעקומען אין מצרים און איז דערטרונקען געווארן אינעם יאור מדה כנגד מדה, און זאגט אז מסתמא ווערן די נשמות וואס זענען אומגעקומען על קידוש השם יעצט ווידער געבוירן, געלייטערט, ווי בעסערע קינדער פאר דעם דור פון משיח.
-
7:28 די מכות און די ספירות; ליינען די פרשה פון גאולה
דער משגיח ערקלערט אז די צען מכות שטייען קעגן די צען ספירות, מכת בכורות קעגן כתר, און אז פרשת בא האט די העכסטע. ווייל די פרשה רעדט פון גאולה, קען מען דורך ליינען און לערנען זי מיט כוונה מעורר זיין א גאולה, כאטש א פרטיותדיגע, און ער זאגט אז מען דארף כסדר רעדן וועגן משיח.
-
16:28 ט"ו בשבט און די גאולה
דער משגיח רעדט וועגן דער מחלוקת פון בית שמאי און בית הלל איבערן ראש השנה פאר אילנות און וועגן אפשיידן מעשרות פון אלטע און נייע פירות, און פארבינדט ט"ו בשבט, וואס קומט אלעמאל אויס אין די וואכן פון די פרשיות פון גאולה, מיט דעם אז מען דארף אינזינען האבן די גאולה.
-
22:01 זכירת יציאת מצרים, דער מקור פון אלע ישועות
דער משגיח זאגט אז מען דארף גלייבן אז דורכן לערנען די פרשה ווערט ממשיך מכות אויף די שונאי ישראל און ישועות פאר אידן. זכירת יציאת מצרים איז דער מקור פון אלע ישועות, און דערפאר דערמאנט מען עס ביים קידוש פון שבת, ווי א נייער אנהייב.
-
25:24 די נקודה פון בכור און דער כח זיך אנצוהייבן פון ניי
פון מכת בכורות, וואס האט אנטפלעקט "בני בכורי ישראל", לערנט דער משגיח אז יעדער איד האט א נקודה פון ראשית וואס ער קען אלעמאל ווידער אנצינדן. דער אייבערשטער האט געגעבן די מצוה פון "החודש הזה" צוזאמען מיט יציאת מצרים, אין פרילינג, כדי א איד זאל זיך קענען אנהייבן אפילו הונדערט מאל, און די טעגליכע זכירת יציאת מצרים גיט דעם כח.
-
30:37 דער חושך פאר משיח
דער משגיח זאגט אז מען קען שעפן פון פסח און פון פרשת בא דעם כח ארויסצוגיין פון זיין אייגענעם מצרים. אזוי ווי אין מצרים, קומט פאר משיח א חושך ווי עס איז קיינמאל נישט געווען, וואס די ספרים האבן פאראויסגעזאגט, און דער חורבן וואס דער דור האט געזען איז נישט געווען זיינס גלייכן.
-
34:52 "ולא מרו את דברו"
דער משגיח פרעגט פארוואס דוד המלך רעכנט אויס חושך צום ערשט פון די מכות, און ברענגט דעם חתם סופר: ביי חושך האבן די מצריים זיך נישט געקענט רירן, פונדעסטוועגן האבן די אידן געווארט ווייל משה האט זיי אזוי געהייסן. אנקעגן דעם שטעלט ער די בני אפרים וואס זענען אליין פריער ארויס פון מצרים און זענען געפאלן ביי די פלשתים, און דערפאר האט דער אייבערשטער נישט געפירט דאס פאלק דורך ארץ פלשתים.
-
42:03 ווער איז אויסגעשטארבן ביי חושך, און פארוואס
דער משגיח ברענגט רש"י אז נאר איינער פון פינף איז ארויס פון מצרים, און ערקלערט אז די וואס זענען געשטארבן זענען געווען די רייכע און די "אינטעליגענץ" וואס זענען געווען מקורב צו דער מלכות און האבן נישט געוואלט ארויסגיין. אויף דער שאלה צו בלייבן אדער צו גיין איז געווען נאר איין תשובה, פאלגן משה; די בני אפרים האבן נישט אפילו געפרעגט עמרם, דעם גדול הדור, ווייל עס האט זיי געפעלט אמונת חכמים.
-
46:40 א בילד פון דער מכת חושך
דער משגיח בעט די צוהערער זיך פארצושטעלן מצרים ביי חושך: לויטן קלענסטן חשבון אינעם מדרש זענען אכציג פראצענט פון די אידן אויסגעשטארבן, און אין יעדער שטוב איז אוועק א ברודער, א טאטע אדער א קינד. די וואס זענען געבליבן האבן געדארפט א מורא'דיגע אמונה צו ווייטער פאלגן משה, און דאס איז דער פשט פון "שלח חשך": עס איז געווען פינסטער אויך פאר די אידן, און פונדעסטוועגן האבן זיי נישט ממרה געווען.
-
50:07 דער היינטיגער נסיון: דינען השם יתברך אן א געפיל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שילדערט דעם היינטיגן נסיון: א איד לערנט און דאוונט און שפירט גארנישט, בשעת די וואס נוצן קרומע מיטלען האבן הצלחה. דאס איז נישט קיין חידוש, נאר דער פלאן וואס מלאכי, דער לעצטער נביא, האט פאראויסגעזאגט וועגן דער צייט פאר משיח, ווען מענטשן זאגן אז עבודת השם ברענגט נישט קיין נוצן, און וועגן דעם טאג ווען מען וועט זען דעם חילוק צווישן דעם וואס דינט השם יתברך און דעם וואס נישט.
-
55:41 די תוכחה פון ישעיה און מלאכי'ס "אהבתי אתכם" שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז אין אזא צייט דארף מען לערנען ספרים וואס זענען מחזק, נישט וואס רעדן נאר פון שטראפן. ישעיה האט געעפנט זיין נבואה מיט א שארפע תוכחה ווייל ער האט גערעדט צו א דור וואס איז געשטאנען אויף א הויכע מדרגה, אבער מלאכי האט גערעדט צו צעבראכענע אידן וואס האבן געזען א חורבן און האבן קשיות, און דערפאר עפנט ער מיט "אהבתי אתכם אמר ה'".
-
1:03:12 חז"ל וועגן דעם אייבערשטנס ליבשאפט צום פשוט'סטן איד שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט א קייט מאמרי חז"ל וועגן דעם אייבערשטנס ליבשאפט: יעקב'ס בגדים האבן געשמעקט אפילו פון די "בוגדים"; בלעם האט געזען די מצוות פונעם קלענסטן איד; אפילו די ריקנים זענען פול מיט מצוות ווי א מילגרוים. דערנאך ערקלערט ער דעם מדרש אויף "בעטרה שעטרה לו אמו": דער אייבערשטער רופט כלל ישראל טאכטער, שוועסטער און אפילו מאמע פון ליבשאפט, און די תורה און מצוות פון אידן ווערן זיין קרוין.
-
1:12:02 זיך נישט לאזן אפקילן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז אינעם חושך דארף א איד הערן די ווערטער פון מלאכי פון מער ווי צוויי טויזנט יאר צוריק, וואס באגלייטן אונז ביזן לעצטן פסוק וועגן אליהו הנביא. מען טאר זיך נישט לאזן אפקילן פונעם יצר הרע, וואס ווייזט אויף חברים וואס זענען געגאנגען אן אנדער וועג און האבן הצלחה, אדער זאגט אז דער אייבערשטער דארף נישט זיינע מצוות; א איד וואס שפירט נישט קיין חיות אין דאווענען אדער אין שבת דארף וויסן אז דער אייבערשטער האט אים ליב און אז אזוי איז דער פלאן.
-
1:15:34 "בא אל פרעה": דער אייבערשטער גייט מיט
דער משגיח פרעגט פארוואס זאגט דער אייבערשטער צו משה "בא", קום, צו פרעה, און ערקלערט אז דער אייבערשטער גייט מיט: גארנישט קען אפטיילן א איד פונעם רבונו של עולם, אפילו אין פרעה'ס פאלאץ פול מיט עבודה זרה, אזוי ווי א מאמע גייט מיט איר קליין קינד אין א פינסטערן צימער. ער ברענגט די ווערטער פון דוד המלך אז השם יתברך איז אין הימל און אין שאול און אז חושך איז נישט פינסטער פאר אים, און ענדיגט אז נאך יעדן פאל קען א איד זיך אנהייבן יעצט, ווי די באנייאונג פון פרילינג.
-
1:20:32 יהודה הייבט זיך אן פון ניי; קיינמאל נישט פארלירן דעם מוט
דער משגיח ערקלערט פארוואס יהודה האט חתונה געהאט גלייך נאך מכירת יוסף: ווען ער האט געזען אז ער האט אלעס פארלוירן, האט ער זיך אנגעהויבן פון אנהייב, און די ערשטע מצוות פון דער תורה לערנען די זעלבע באנייאונג. ער ברענגט רש"י אז דער אייבערשטער האט ארויסגענומען די אידן פון מצרים צוליב דעם וואס זיי וועלן ווערן, דערציילט א מעשה פונעם יסוד העבודה פון א גענעראל וואס מען האט אים געזאגט אז פארלירן דעם מוט איז ערגער ווי פארלירן א פעסטונג, און ענדיגט: "בא", קום צום רבונו של עולם; גארנישט קען א איד אפטיילן פון אים.
דער שיעור, אויסגעשריבן
נשמות קומען צוריק צו ווערן צוגעגרייט פאר משיח
דער משגיח עפנט דערמיט אז דער נאמען פון יעדע פרשה טראגט מיט זיך איר גאנצן תוכן. דערנאך ברענגט ער אין נאמען פונעם אריז"ל אז די נשמות פונעם דור המבול זענען צוריקגעקומען אין מצרים, און די גזירה "כל הבן הילוד היאורה תשליכהו" איז אויף זיי געקומען מדה כנגד מדה פאר די וואסערן פונעם מבול. א
אזוי אויך, זאגט ער, ווערן מסתמא די נשמות וואס זענען אומגעקומען על קידוש השם יעצט ווידער געבוירן, אינעם דור פון משיח. מען זעט עס ביי די קינדער וואס זענען געבוירן נאך די מלחמות, וואס וואקסן אויס בעסער ווי אמאל, ווייל די נשמות זענען שוין געלייטערט. מ'גרייט זיי צו, און מען קען נישט וויסן ווען מען דארף זיין גרייט.
די מכות און די ספירות
ווייל דורכן ליינען א פרשה קען א איד זיך מקשר זיין מיט איר אינהאלט, ערקלערט דער משגיח וואס זי האלט. לויטן אריז"ל שטייען די צען מכות קעגן די עשרה מאמרות און די צען ספירות, און יעדע מכה צעברעכט די טומאה אנטקעגן איין ספירה. די לעצטע, מכת בכורות, שטייט קעגן כתר, דעם שורש, און דערפאר איז דאן נתגלה געווארן "בני בכורי ישראל". אין פרשת בא געפינען זיך די העכסטע מכות, קעגן כתר, חכמה און בינה. ב
ווייל דאס זענען די פרשיות פון גאולה, זאגט דער משגיח, אז ווען מען וואלט זיי געליינט און געלערנט מיט גענוג כוונה, מיטן וויסן אז דאס איז תורה פונעם אייבערשטן, וואלט מען געקענט מעורר זיין די גאולה שלמה. כאטש קען יעדער איד דערגרייכן א פרטיותדיגע גאולה פאר זיין נשמה, ווי דוד המלך בעט "קרבה אל נפשי גאלה". ער לייגט צו אז מען דארף כסדר רעדן וועגן משיח, ווייל מען פארגעסט לייכט אז ער דארף נאך קומען. ג
ט"ו בשבט און די גאולה
דער משגיח רעדט וועגן ט"ו בשבט. ער דערמאנט די משנה וואו בית שמאי האלטן אז ראש השנה פאר אילנות איז אין ערשטן שבט און בית הלל אין פופצנטן, און רעדט וועגן דעם אז מען דארף אפשיידן מעשרות פון פירות פאר און נאך דעם טאג באזונדער, אלטע פון אלטע און נייע פון נייע. ד
ט"ו בשבט קומט אלעמאל אויס אין די וואכן ווען מען ליינט די פרשיות פון גאולה, און דערפאר, זאגט דער משגיח, דארף מען דעמאלט אינזינען האבן די גאולה. יעדער איד דארף ווארטן אויף משיח און זיך נישט צוגעוואוינען דערצו וואס ער קומט נישט.
זכירת יציאת מצרים
די נקודה פון בכור
דער שפיץ פון דער פרשה איז מכת בכורות, וואס האט אנטפלעקט "בני בכורי ישראל". דערפון לערנט דער משגיח אז יעדער איד האט אין זיך א נקודה פון בכורה, א ראשית. אפילו ווען ער איז נישט געוואקסן ווי ער האט געוואלט, קען ער די נקודה ווידער אנצינדן און זיך אנהייבן פון ניי. ב
דערפאר האט דער אייבערשטער געגעבן "החודש הזה לכם" צוזאמען מיט יציאת מצרים, און ווי דער מהר"ל זאגט, איז יציאת מצרים געווען אין פרילינג, ווען די גאנצע בריאה ווערט מתחדש. א איד דארף קענען אנהייבן אפילו הונדערט מאל. די טעגליכע זכירה ביי "אמת ויציב", מיט אירע פרטים וועגן די בכורות, גיט אים דעם כח. ו,ז
דער חושך פאר משיח
דער משגיח זאגט אז דעם כח שעפט מען פון פסח און פון פרשת בא, און אז היינט קען מען זוכה זיין צו "יצאו כל צבאות ה' מארץ מצרים". אזוי ווי אין מצרים, קומט פאר משיח א חושך ווי עס איז קיינמאל נישט געווען: אזויפיל נעפל אז עס איז שווער צו זיין א איד. די ספרים האבן פאראויסגעזאגט גרויסע צרות, אפיקורסות און פריצות פאר משיח, און דער דור האט געזען ווי זייערע ווערטער זענען מקוים געווארן אין א חורבן וואס איז נישט געווען זיינס גלייכן. ח
"ולא מרו את דברו"
דער משגיח פרעגט פארוואס דוד המלך, ווען ער רעכנט אויס די מכות אין תהלים, הייבט אן מיט חושך, נישט לויטן סדר: "שלח חשך ויחשך ולא מרו את דברו". ביי חושך מוז זיין עפעס א בעסערע זאך. י
ער ברענגט דעם חתם סופר, אז די אידן זענען די וואס האבן נישט ממרה געווען. ווי רש"י זאגט, ביי חושך האבן די מצריים זיך נישט געקענט רירן, און די אידן האבן גלאט געקענט נעמען זייערע פעקלעך און ארויסגיין. זיי זענען געבליבן ווייל משה האט זיי געהייסן ווארטן אויף דער לעצטער מכה. כ,ל
דאס איז דער היפך פון די בני אפרים. לויטן מדרש איז א שטאלצער שבט ארויס פון מצרים דרייסיג יאר פריער צו איינעמען ארץ ישראל, און אלע זענען אומגעקומען ביי די פלשתים, ווי דער פסוק אין תהלים שילדערט די בויגן-שיסער פון אפרים. דערפאר האט דער אייבערשטער נישט געפירט דאס פאלק דורך ארץ פלשתים, כדי זיי זאלן נישט זען די טויטע און זיך אומקערן קיין מצרים. מ,נ,ס
ווער איז אויסגעשטארבן ביי חושך
אויף "וחמשים עלו בני ישראל" ברענגט רש"י אז נאר איינער פון פינף איז ארויס. דער משגיח ערקלערט ווער עס איז געשטארבן: די רייכע, די וואס זענען געווען מקורב צו דער מלכות, די "אינטעליגענץ", וואס האבן נישט געוואלט ארויסגיין פון מצרים. די אידן זענען געשטאנען פאר א שאלה צי צו בלייבן אדער פריער צו גיין ווי די בני אפרים, אבער עס איז געווען נאר איין וועג: פאלגן משה. ע,פ
א בילד פון דער מכת חושך
דער משגיח בעט זיך פארצושטעלן מצרים דעמאלט. די פינסטערסטע צייט איז פונקט פארן קאיור. לויטן קלענסטן חשבון אינעם מדרש זענען אכציג פראצענט פון די אידן געשטארבן ביי חושך, און אין יעדער שטוב איז עמיצער אוועק: א ברודער, א טאטע, א זון. די אידן האבן געליטן מער ווי די מצריים. צו בלייבן און ווייטער פאלגן משה האט מען געדארפט א מורא'דיגע אמונה, און דאס איז "שלח חשך": עס איז געווען פינסטער אויך פאר די אידן, פונדעסטוועגן האבן זיי געגלייבט אין משה און זענען געגאנגען ווען ער האט זיי געהייסן. ר,י
דער היינטיגער נסיון
דער משגיח שילדערט די היינטיגע נסיונות. א איד זיצט און לערנט און דאוונט, און שפירט גארנישט, קיין שום חיזוק. דאס איז נישט קיין חידוש, זאגט ער, נאר אזוי איז דער פלאן: מלאכי, דער לעצטער נביא, רעדט וועגן דער לעצטער תקופה פאר משיח, ווען מענטשן זאגן "שוא עבוד אלקים ומה בצע". די ערליכע בלייבן ארים, און די וואס שווינדלען און גזל'ען האבן הצלחה. ש
די תוכחה פון ישעיה און מלאכי'ס "אהבתי אתכם"
אין אזא צייט, זאגט דער משגיח, דארף א איד זיך מחזק זיין מיט ספרים וואס מוטיגן, נישט נאר מיט מוסר וואס רעדט פון שטראפן. כדי דאס צו ערקלערן, מערקט ער אן אז דער אנהייב פון א זאך ווייזט איר גאנצן כאראקטער, און שטעלט אנקעגן דעם אנהייב פון צוויי נביאים.
ישעיה האט געלעבט ווען כלל ישראל איז געשטאנען הויך, און ער האט געעפנט מיט א שארפע תוכחה: "ידע שור קנהו... ישראל לא ידע". די נביאים האבן געקענט צעברעכן, ווייל די אידישע הערצער זענען געווען גאנץ. מלאכי אבער האט גערעדט צו צעבראכענע אידן וואס האבן געזען ווי דער גרעסטער חלק פונעם פאלק איז אומגעקומען, געבליבענע וואס פרעגן קשיות אויפן רבונו של עולם. ער האט געדארפט היילן וואונדן און דערווארעמען הערצער, און דערפאר זענען זיינע ערשטע ווערטער "אהבתי אתכם אמר ה'". ספרים וואס ווייזן ווי חשוב א איד איז אין הימל רעדן מיטן גייסט פון מלאכי. אב,אג
חז"ל וועגן דעם אייבערשטנס ליבשאפט
דער משגיח ברענגט א ריי מאמרים. דער מדרש טייטשט "ריח בגדיו" ווי "בוגדיו": דער ריח איז ארויף אפילו פון זיי, פון די פארמען וואס דער גלות האט ארויפגעצוואונגען אויף אידן. ביי בלעם, זאגט דער ילקוט, איז די ראיה געווען די מצוות וואס אפילו דער קלענסטער איד טוט. שלמה המלך זאגט "כפלח הרמון רקתך": אפילו די ריקנים צווישן אייך זענען פול מיט מצוות. אד,אה,או
דערנאך ברענגט ער דעם מדרש אויף "בעטרה שעטרה לו אמו". א מלך האט אזוי ליב געהאט זיין טאכטער אז ער האט זי גערופן "מיין טאכטער", דערנאך "מיין שוועסטער", און דערנאך "מיין מאמע". דער משגיח גלייכט עס צו א באבע וואס רופט דאס קליינע קינד "מאמעלע" פון ליבשאפט. יעדעס ווארט תורה און יעדע מצוה פון א איד ווערט א פערל, און דערפון ווערט א קרוין פארן מלך. דער תנא וואס האט דאס געהערט האט געזאגט אז עס איז כדאי געווען צו קומען אויף דער וועלט נאר דאס צו הערן. אז,אח
זיך נישט לאזן אפקילן
אינעם חושך, זאגט דער משגיח, דארף א איד הערן די ווערטער פון מלאכי פון מער ווי צוויי טויזנט יאר צוריק, וואס באגלייטן אונז ביז זיין לעצטן פסוק וועגן אליהו הנביא. מען טאר זיך נישט לאזן אפקילן פון דעם קול וואס זאגט: קוק אויף דיינע חברים וואס זענען געגאנגען אן אנדער וועג און האבן הצלחה. א איד וואס שפירט נישט קיין חיות אין דאווענען אדער אין שבת טאר נישט מיאש ווערן; ער דארף וויסן אז דער אייבערשטער האט אים ליב, אז אזוי איז דער פלאן, און אז יעצט איז די מכת חושך. אט
"בא אל פרעה"
דער נאמען פון דער פרשה, זאגט דער משגיח, איז איר גאנצער ענין: "בא אל פרעה". פארוואס "קום" און נישט "גיי"? דער אייבערשטער האט געזאגט צו משה: איך גיי מיט דיר. גארנישט קען אפטיילן א איד פונעם רבונו של עולם, אפילו אין מצרים, וואו ווי רש"י זאגט האט משה נישט געוואלט דאווענען אין שטאט ווייל זי איז געווען פול מיט עבודה זרה. ווען א קליין קינד דארף גיין אין א פינסטערן צימער, גייט די מאמע מיט אים. אי,אכ
זיך אנהייבן פון ניי; קיינמאל נישט פארלירן דעם מוט
דער משגיח פרעגט וואס האט יהודה'ס חתונה, גלייך נאך מכירת יוסף, צו טאן מיט דער מכירה. יהודה האט געזען אז ער האט פארלוירן אלע זיינע וועלטן, און ער האט זיך אנגעהויבן פון אנהייב. אזוי לערנען אויך די ערשטע מצוות פון דער תורה זיך אנצוהייבן פון ניי. אזוי זאגט אויך רש"י אז דער אייבערשטער האט ארויסגענומען די אידן נישט צוליב דעם וואס זיי זענען געווען, נאר ווייל זיי וועלן מקבל זיין די תורה. אמ,אנ
נשמות וואס לעבן אינעם חושך פאר משיח דארפן זיך מחזק זיין און נישט מורא האבן. דער משגיח דערציילט, פון א בריוו פונעם יסוד העבודה, וועגן א גענעראל וואס איז געווען צעבראכן אז א פעסטונג איז געפאלן, און מען האט אים געזאגט אז די ערגערע ידיעה איז אז ער האט פארלוירן דעם מוט. א איד טאר נישט פארלירן דעם מוט; ער דארף וויסן אז ער איז א בן מלך און אז דער אייבערשטער האט אים ליב. "בא": קום צום רבונו של עולם, פון וועמען גארנישט קען א איד אפטיילן. אס,אי
מראי מקומות
תורה
- א Shemos 1:22 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:06
- ב Shemos 4:22 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 7:34, 25:24
- ו Shemos 12:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 27:05
- ח Shemos 12:41 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 30:42
- מ Shemos 13:17 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 38:30
- ע Shemos 13:18 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 42:05
- ק Shemos 14:31 45:39 טעקסט מפתח
- אי Shemos 10:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:15:34, 1:24:13
- אמ לכאורה Bereishis 38:1-2 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:20:47
נביאים
כתובים
- ג Tehillim 69:19 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:53
- י Tehillim 105:28 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 35:09, 46:58
- ס Tehillim 78:9-10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 38:30
- ת לכאורה Tehillim 97:11 מפתח אינעם אויסשרייב: 54:22
- או Shir HaShirim 4:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:03:12
- אז Shir HaShirim 3:11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:07:38
- אל Tehillim 139:8-12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:18:14
משנה
מדרש
ראשונים
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 8:22 יעדע פון די צען מכות שטייט קעגן איינע פון די צען ספירות, און מכת בכורות, אין סוף פון פרשת בא, שטייט קעגן כתר, דעם שורש.
- 26:18 יעדער איד האט אין זיך א נקודה פון "בכור", א ראשית, און מיטן כח פון יציאת מצרים קען ער זיך אלעמאל מחדש זיין.
- 38:00 ביי דער מכת חושך האבן די אידן געפאלגט משה און געווארט, הגם פיר פינפטל פונעם פאלק זענען אויסגעשטארבן; דאס איז געווען א נסיון פון א גרויסע אמונה.
- 32:17 די צייט פאר משיח איז א חושך ווי די מכת חושך, ווען די וואס דינען דעם אייבערשטן שפירן נישט קיין שום חיזוק.
- 1:00:55 מלאכי, וואס רעדט צו א צעבראכענעם דור, עפנט מיט "אהבתי אתכם", און א דור ווי אונזערער דארף ווערן מחוזק דורך לערנען וויפיל דער אייבערשטער האט ליב יעדן איד.
- 1:15:58 דאס ווארט "בא", קום, לערנט אז דער אייבערשטער גייט מיט מיט א איד אומעטום, און קיין חושך קען אים נישט אפטיילן פון השם יתברך.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 35:09 פארוואס רעכנט דוד המלך אויס די מכת חושך צום ערשט, נישט לויטן סדר?
תירוץ: 36:02 ווייל ביי חושך איז געווען עפעס א בעסערע זאך: דאס איז געווען דער גרויסער נסיון ווען די אידן האבן נישט ממרה געווען און האבן געווארט אויף משה.
-
קשיא: 36:30 וואס הייסט "ולא מרו", אז מען האט די אידן ביי חושך גארנישט באפוילן?
תירוץ: 37:12 די אידן האבן געקענט ארויסגיין בשעת די מצריים זענען געווען געליימט, אבער זיי האבן געפאלגט משה און געווארט אויף דער גאולה.
-
קשיא: 45:04 פארוואס האבן די בני אפרים נישט געפרעגט עמרם, דעם גדול הדור, איידער זיי זענען ארויס?
תירוץ: 45:25 דאס איז געווען זייער חסרון: עס האט זיי געפעלט אמונת חכמים, און זיי האבן נישט געפאלגט דעם מנהיג.
-
קשיא: 58:56 פארוואס עפנט מלאכי מיט "אהבתי אתכם", ווען די נביאים פאר אים האבן געעפנט מיט תוכחה?
תירוץ: 1:00:27 די פריערדיגע נביאים האבן גערעדט צו א שטארקן דור; מלאכי רעדט צו צעבראכענע אידן וואס האבן געזען א חורבן, און זיי דארפן צום ערשט הערן אז דער אייבערשטער האט זיי ליב.
-
קשיא: 1:15:46 פארוואס זאגט דער אייבערשטער צו משה "בא", קום, צו פרעה, און נישט "לך"?
תירוץ: 1:15:58 ווייל דער אייבערשטער גייט מיט אים; גארנישט קען אפטיילן א איד פון השם יתברך.
-
קשיא: 1:20:42 וואס פאר א שייכות האט יהודה'ס חתונה מיט מכירת יוסף?
תירוץ: 1:20:55 ווען יהודה האט געזען אז ער האט אלעס פארלוירן, האט ער זיך אנגעהויבן פון אנהייב און אויפגעבויט א נייעם לעבן.
מעשיות
-
1:24:34 דער גענעראל וואס טאר נישט פארלירן דעם מוט
דער משגיח ברענגט א מעשה פון א בריוו פונעם יסוד העבודה צו זיינע חסידים. א גענעראל האט באקומען א ידיעה אז א גרויסע פעסטונג איז געפאלן צום שונא, און ער איז געווען שטארק צעבראכן. ווען מען האט אים געפרעגט וואס איז געשען, האט ער דערציילט די שלעכטע ידיעה, און מען האט אים געענטפערט אז עס איז דא אן ערגערע ידיעה: אז ער האט פארלוירן זיין מוט. דער משגיח לערנט ארויס אז א איד טאר קיינמאל נישט פארלירן זיין מוט.
אין דער מעשה: the Yesod HaAvodah
געדאנקען
- 36:27 דער משגיח טייטשט "ולא מרו את דברו" ווי א שבח אויף די אידן: ביי חושך האבן זיי געקענט ארויסגיין פון א געליימטן מצרים, אבער זיי זענען געבליבן ווייל משה האט זיי געהייסן ווארטן.
- 42:25 די וואס זענען געשטארבן ביי חושך זענען געווען די רייכע און די "אינטעליגענץ" נאנט צו דער מלכות, וואס האבן נישט געוואלט ארויסגיין; די בני אפרים וואס זענען פריער ארויס האבן נכשל געווארן ווייל עס האט זיי געפעלט אמונת חכמים, זיי האבן אפילו נישט געפרעגט עמרם.
- 59:35 תוכחה פאסט פאר א שטארקן דור, ווי אין די צייטן פון ישעיה; מלאכי, דער לעצטער נביא, רעדט צום צעבראכענעם דור פאר משיח, און דערפאר עפנט ער מיט "אהבתי אתכם".
- 1:09:42 וואס דער אייבערשטער רופט כלל ישראל "מאמע" איז ווי א באבע וואס רופט דאס קינד "מאמעלע" פון ליבשאפט, און די מצוות אפילו פון די פשוט'סטע אידן ווערן פערל אין דעם אייבערשטנס קרוין.
- 1:15:58 דער אייבערשטער זאגט "בא", קום, און נישט "גיי", ווייל ער גייט מיט מיט משה'ן: אזוי ווי א מאמע גייט מיט איר קינד אין א פינסטערן צימער, איז השם יתברך מיט א איד אפילו אין א מקום הטומאה.
- 1:20:47 יהודה האט חתונה געהאט גלייך נאך מכירת יוסף ווייל, נאכדעם וואס ער האט פארלוירן אלע זיינע וועלטן, האט ער זיך אנגעהויבן פון אנהייב; דאס איז דער לימוד פון די ערשטע מצוות אין דער תורה.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 15:41 דער משגיח זאגט אז מען דארף כסדר רעדן וועגן משיח, ווייל מען פארגעסט לייכט אז משיח דארף נאך קומען.
- 23:33 דער משגיח זאגט אז מען דארף געדענקען יציאת מצרים, מיט אירע עיקר פרטים, ווי דער מקור פון יעדער ישועה.
- 27:28 דער משגיח זאגט אז א איד דארף קענען אנהייבן פון ניי, אפילו הונדערט מאל, און אויב עס גייט נישט, ווידער אנהייבן.
- 56:55 דער משגיח זאגט אז אין אזא צייט זאל מען לערנען ספרים וואס זענען מחזק און ווייזן ווי חשוב א איד איז ביים אייבערשטן, און נישט ספרים וואס רעדן נאר פון שטראפן.
- 1:25:40 דער משגיח זאגט אז א איד טאר קיינמאל נישט פארלירן זיין מוט, און דארף געדענקען אז דער אייבערשטער האט אים ליב.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען בית הלל, בית שמאי, בלעם, בת שבע, דוד המלך, דער הייליגער אור החיים, דער הייליגער אר"י, דער חתם סופר, דער יסוד העבודה, דער מהר"ל פון פראג, יהודה, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, ישעיהו הנביא, מלאכי, משה רבינו, עמרם, רש"י, שלמה המלך
ערכים אמונת חכמים, בכורה, החודש הזה לכם, ט"ו בשבט, יציאת מצרים, כתר, מכת בכורות, נ' שערי טומאה, עשרה מאמרות, ראשית, רבונו של עולם