חוט הזהב של פרשה זו - אמונה (שער הבטחון של חובות הלבבות)
קאטאלאג: פרשת השבוע בשלח נומ׳ 1 פאקעט גייד ז׳ 9 תש"ל (1969–70) אידיש 1 שעה 23 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ווייזט אז אמונה איז דער גאלדענער פאדעם וואס ציט זיך דורך פרשת בשלח, און לויט די חילוקים פון חובות הלבבות צווישן דעם בוטח און דעם וואס איז נישט בוטח ערקלערט ער ווי אזוי בטחון באשטימט ווי א איד קוקט אויף מזל, פרנסה און די נסיונות פון לעבן.
דער משגיח הייבט אן מיט ווייזן ווי אמונה ציט זיך דורך דער פרשה: דער מדרש אויף "ויסב" לערנט זיך אנשפארן אויפן רבונו של עולם, און די שירה פון ים סוף קומט פון "ויאמינו", ווייל נאר ווער ס'איז צופרידן מיט וואס דער אייבערשטער טוט קען זינגען. ער פארבינדט די וואך מיט ט"ו בשבט, לערנט דעם פסוק אין ירמיה פון די צוויי ביימער, דער וואס פארלאזט זיך אויף מענטשן און דער וואס פארלאזט זיך אויפן אייבערשטן, און מוטיגט צו לערנען שער הבטחון. דערנאך גייט ער דורך די חילוקים דארט: דער בוטח איז צופרידן סיי מיט גוטס סיי מיט שלעכטס, ער האט מנוחת הנפש, און ער טוט די סיבות אן זיך אנצושפארן אויף זיי. אינצווישן ערקלערט ער דעם ענין פון מזל, פארוואס א צדיק קען זיין ארעם, און דעם מן וואס לערנט אז יעדער באקומט פונקט זיין חלק. ער ווארנט קעגן פרנסות וואס שטעלן אין סכנה די נשמה און קעגן געלט מיט א חשש, דערציילט מעשיות פון רבי זושא, רבי ישראל סלאנטער און דעם בעל שם טוב, און ענדיגט מיטן אידישן בוים וואס מוז איבערגעפלאנצט ווערן אין זיין אייגענע ערד.
ענינים: בטחון · קריעת ים סוף און דער מן
סדר השיעור
-
0:00 אמונה, דער פאדעם פון דער פרשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווייזט ווי אמונה ציט זיך דורך פרשת בשלח, פונעם מדרש אויף "ויסב" וואס לערנט זיך אנשפארן אויפן רבונו של עולם ביז דער שירה. ער ערקלערט אז שירה איז צופרידנהייט, דערציילט ווי דער חתם סופר האט געלערנט זיין זון צו לעבן מיט א קשיא, און פארבינדט דעם מנהג צו עסן קאשע שבת שירה מיט אראפשלינגען א קשיא.
-
7:30 ט"ו בשבט און די צוויי ביימער פון ירמיה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פארבינדט די וואך מיט ט"ו בשבט, ווען יעדער, א צווייג פונעם גרויסן אילן, דארף זיך פרעגן צו וועלכן אילן ער געהערט. ער לערנט דעם פסוק אין ירמיה פון דעם טרוקענעם בוים פון דעם וואס פארלאזט זיך אויף מענטשן קעגן דעם בוים ביים וואסער פון דעם וואס פארלאזט זיך אויפן אייבערשטן, און מוטיגט צו לערנען א פרק שער הבטחון די וואך.
-
14:05 דער ערשטער חילוק: צופרידן מיט גוטס און שלעכטס שטייט אינעם קאטאלאג
מיט דעם חובות הלבבות ערקלערט דער משגיח אז דער בוטח איז צופרידן מיט אלעס וואס דער אייבערשטער טוט און דאנקט סיי אויף שלעכטס סיי אויף גוטס, ווי דוד המלך'ס "חסד ומשפט אשירה", בשעת דער וואס איז נישט בוטח רימט זיך אליין ביים גוטן און ווערט ברוגז ביים שלעכטן. ער באטאנט אז בטחון מיינט נישט אז מ'וועט באקומען אלעס וואס מ'וויל.
-
18:19 רבי זושא און דער העכערער סארט מענטש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט ווי דער מגיד האט געשיקט א מענטש מיט צרות צו רבי זושא, וואס האט נישט געוואוסט פארוואס מ'האט אים געשיקט ווייל אים פעלט גארנישט, און ער פארגלייכט בטחון צו א קינד וואס פארלאזט זיך אויף זיין טאטן. ער לייגט צו אז ווער ס'איז נאנט צום אייבערשטן באקומט געווענליך מער חסדים און שפירט די ישועה, און ברענגט ווערטער פונעם צאנזער רב און פונעם קאצקער אז די וועלט איז נישט די עיקר.
-
24:13 דער צווייטער חילוק: מנוחת הנפש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט דעם צווייטן חילוק: דער בוטח האט מנוחת הנפש, ווייל ער ווייסט אז דער אייבערשטער טוט אלעס פאר זיין טובה, בשעת דער וואס איז נישט בוטח האט נישט קיין רואיגקייט אפילו ווען עס גייט אים גוט, און ער זארגט אלעמאל אויף מארגן. ער לערנט אין חובות הלבבות אז דער אייבערשטער האט יעדן געבראכט אויף דער וועלט אין א באשטימטער צייט און האלט צוריק די פרנסה ביז איר באשטימטער צייט.
-
28:31 מזל, און פארוואס א צדיק קען זיין ארעם שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט די גמרא אז דער מלאך רופט אויס ביי דער יצירה צי מ'וועט זיין א חכם אדער א טיפש, א רייכער אדער אן ארעמער, אבער נישט צי א צדיק אדער א רשע, און אז מזל מיינט א קאנאל פון השפעה. ער פרעגט פארוואס א מענטש מיט א גוטן מזל האט מער הצלחה ווי א גרויסער צדיק, און ענטפערט אז העכער פונעם מזל האט דער אייבערשטער חשבונות פון פריערדיגע גלגולים און דורות, מיט רבי עקיבא'ס ווארט פארוואס דער ארעמאן איז ארעם.
-
35:59 גענוי אפגעמאסטן: דאס קינד ביי דער מאמע און דער מן שטייט אינעם קאטאלאג
לויט חובות הלבבות זאגט דער משגיח אז א מענטש דארף זיך זאגן אז דער אייבערשטער ווייסט וואס זיין נשמה דארף, אזוי ווי יעדע בריאה איז באשאפן געווארן מיט איר הסכמה. ער ערקלערט אז דער אייבערשטער האט אים געשפייזט ווי א קליין קינד פונקט וויפיל ער האט געדארפט יעדן טאג, אזוי ווי דער מן "דבר יום ביומו", און אז דער אייבערשטער קלייבט אויס דעם ארט, דעם מענטש און דעם אופן פון וואו די פרנסה קומט, אלעס לטובה.
-
44:32 ספר הישר: נסיונות פרובירן דעם שטארקן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לערנט א שטיקל אין ספר הישר פון רבינו תם: אלע פאסירונגען וואס קומען אויף א מענטש, גוטע אדער שלעכטע, קענען אים אפטרייסלען פון עבודת השם, און זיי זענען דער פראבע צי ער איז שטארק, ווי א בארג וואס ווינטן קענען נישט אויסרייסן. מ'דארף זיך יעדן טאג צוגרייטן אויף נסיונות, ווייל די וועלט איז פול מיט צרות, און דעמאלט בלייבט מען בשמחה אפילו אין שלעכטע צייטן.
-
50:19 דער דריטער חילוק: סיבות אן זיך אנשפארן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט דעם דריטן חילוק: דער בוטח טוט די סיבות פון פרנסה אבער ער שפארט זיך נישט אן אויף זיי. ער זאגט אז די סיבה פארוואס מ'ארבעט איז ווייל דער אייבערשטער וויל אז די וועלט זאל זיין באזעצט, דערפאר איז א משחק בקוביא פסול, און הגם מ'מעג זיך אינגאנצן אפגעבן מיט תורה, קען מען עס נישט פארלאנגען. מ'דארף אויסקלייבן א כשר'ע ארבעט, און ווען די סיבות העלפן נישט פארלירט מען נישט דעם בטחון.
-
57:01 א קעזשולטי רעיט פאר דער נשמה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פארגלייכט די מורא פון גיין אין דער מלחמה אין וויעטנאם, מיט איר קעזשולטי רעיט, מיט דער סכנה פון א ישיבה בחור וואס גרייט זיך צו צו פרנסה אויף אן אופן וואס איז נישט אינגאנצן בדרך השם, וואס האט אויך א קעזשולטי רעיט פאר דער נשמה. ער ברענגט דעם מסילת ישרים אז דער מענטש איז באשאפן געווארן צוליב עולם הבא, און זאגט אז מענטשן היטן זיך פון גשמיות'דיגע סכנות אבער נישט פון רוחניות'דיגע, ווייל עס פעלט אמונה, און טרייסט אז אפילו נח איז געווען פון די קטני אמנה.
-
1:02:33 נישט קיין געלט מיט א חשש; דער מן ביי דער טיר שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח באקלאגט אז אפילו שיינע אידן נעמען זיך ערלויבענישן ביי פרנסה, ברענגט א תשובה פונעם חתם סופר וועגן א פראדוקט וואס איז אפשר נישט כשר, און זאגט אז ווער ס'האט אמת'ע אמונה כאפט נישט קיין פרנסה מיט א חשש. ער ברענגט א משל פון א דורשטיגן מענטש וואס טרינקט שלעכט וואסער מינוטן איידער ער געפינט א ריינעם קוואל, און ערקלערט "שטו העם" ביים מן: די וואס זענען געגאנגען ווייט זענען געווען שוטים, ווייל די וואס האבן געווארט האבן עס געפונען ביי זייער טיר.
-
1:07:03 מעשיות פונעם בעל שם טוב און רבי ישראל סלאנטער מעשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט א ליטווישע מעשה פון א שמועס אין ווילנע וויפיל בטחון מ'דארף האבן, און ווי דער בעל שם טוב, איידער ער האט זיך אנטפלעקט, האט ווען ער איז געווען הונגעריג אנגעקלאפט אין א טיר און איז ווייטער געגאנגען אן ווארטן. דערנאך דערציילט ער ווי רבי ישראל סלאנטער האט געדארפט א זייגער און עס איז אנגעקומען דורך א אידישן סאלדאט וואס איז צוריקגעקומען פון דער מלחמה.
-
1:10:25 נישט די גיכע: די כחות זענען אויך מזל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לערנט דעם פסוק אין קהלת "לא לקלים המרוץ", און ברענגט א משל פון זיך אליין וואס איז געלאפן נאכן באס און זיך אויסגעגליטשט. ער ערקלערט אז די פלינקקייט און די כחות פון געראטענע סוחרים זענען אליין א טייל פונעם מזל וואס דער מלאך האט אויסגערופן, ממילא וועט דער וואס איז באשערט רייך צו ווערן עס ווערן אויף אן ערליכן אופן, און ס'איז א שטות צו לויפן דערנאך אויפן חשבון פון עבודת השם.
-
1:15:21 די פלאש מן און דעם אייבערשטנס סאך שלוחים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח קומט צו די פלאש מן וואס מ'האט באהאלטן פאר די דורות, וואס ירמיה האט געוויזן פאר די וואס האבן געוואלט איבערלאזן תורה צוליב פרנסה: דער אייבערשטער האט אסאך שלוחים צו ברענגען א מענטש זיין שפייז. ער ברענגט די גמרא וואו די רבנן האבן זיך געלערנט דעם טייטש פון "השלך על ה' יהבך", און דערציילט פון א מענטש וואס איז געזעסן אויף א וואגן און פונדעסטוועגן געהאלטן זיין משא אויף די פלייצעס.
-
1:18:48 דער זעלבער עומר פאר אלעמען; דער אידישער בוים איבערגעפלאנצט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ענדיגט מיטן לימוד אז דער וואס האט געקליבן מן א גאנצן טאג און דער וואס איז ארויסגעגאנגען אויף עטליכע מינוט האבן ביידע געהאט פונקט אן עומר. ער ערקלערט "אמונת" אז דאס איז סדר זרעים, ווייל דער פויער גלייבט אין דעם אייבערשטן און זייעט, זאגט אז אלע אידן גלייבן טיף אין הארצן, און ענדיגט מיט ט"ו בשבט: דער אידישער אילן דארף זיין אייגענע ערד, און ער בעט אז דער אייבערשטער זאל איבערפלאנצן די אידן, ווי עס שטייט אין דער פרשה "תביאמו ותטעמו".
דער שיעור, אויסגעשריבן
אמונה, דער פאדעם פון דער פרשה
דער משגיח הייבט אן אז אמונה ציט זיך דורך פרשת בשלח ווי א גאלדענער פאדעם, פון יציאת מצרים און ווייטער. אויף "ויסב אלקים" לערנט דער מדרש אז אפילו אן ארעמאן טאר נישט עסן פסח ביינאכט ביז ער לענט זיך אן. דאס, זאגט ער, איז דער כלל פון יציאת מצרים: א איד דארף האבן אויף וועמען זיך אנצושפארן, אויפן רבונו של עולם. א,ב
שירה איז דער אויסדרוק פון צופרידנהייט: מ'זינגט נאר ווען מ'ווייסט אז דער אייבערשטער שפייזט און פירט אלעס, ממילא פעלט גארנישט. דערפאר קומט "ויאמינו" פאר "אז ישיר", און דער מדרש פארבינדט די שירה מיט אמונה. ער דערציילט אז דער חתם סופר האט אמאל נישט געענטפערט זיין זון כדי ער זאל זיך לערנען לעבן מיט א קשיא, און זאגט אז אפשר דערפאר עסט מען קאשע שבת שירה: א איד דארף קענען אראפשלינגען א קשיא און בלייבן א איד. ג,ד
ט"ו בשבט און די צוויי ביימער פון ירמיה
די וואך איז אויך ט"ו בשבט. א שבט איז א צווייג, ערקלערט דער משגיח, און יעדער מענטש איז א צווייג פון א בוים, ממילא דארף מען זיך דעמאלט מאכן א חשבון הנפש: צו וועלכן אילן געהער איך?
דעם ענטפער ברענגט ער פון ירמיה. דער וואס פארלאזט זיך אויף מענטשן איז ווי א טרוקענער בוים אין מדבר, ארומגערינגלט מיט שכנים וואס נעמען אוועק אפילו די ביסל פייכטקייט. דער וואס פארלאזט זיך אויפן אייבערשטן איז א בוים געפלאנצט ביים וואסער, זיינע ווארצלען גייען צום שטראם, און זיינע בלעטער בלייבן פריש אפילו אין א יאר פון בצורת. דערפאר מוטיגט ער יעדן צו לערנען די וואך א חלק פון א פרק שער הבטחון אין חובות הלבבות. ה,ו
דער ערשטער חילוק: צופרידן מיט גוטס און שלעכטס
דער חובות הלבבות רעכנט אויס זיבן חילוקים צווישן דעם בוטח און דעם וואס איז נישט בוטח. דער ערשטער: דער בוטח איז צופרידן מיט אלעס וואס דער אייבערשטער טוט און דאנקט סיי אויף גוטס סיי אויף שלעכטס, ווי דוד המלך האט געזונגען סיי אויף חסד סיי אויף משפט, און ווי חז"ל זאגן אז מ'מוז מברך זיין אויף דער רעה ווי אויף דער טובה. דער אנדערער רימט זיך אליין ביים גוטן, און ווען עס גייט שלעכט ווערט ער ברוגז אויפן אייבערשטן, ווי ישעיה שילדערט. ו,ז,ח,ט,י
דער משגיח באטאנט אז בטחון מיינט נישט אז דער אייבערשטער וועט געבן אלעס; גרויסע צדיקים האבן געליטן. עס מיינט צו וויסן אז אלעס וואס דער אייבערשטער טוט איז גוט פאר מיר.
רבי זושא און דער העכערער סארט מענטש
דער משגיח דערציילט ווי א מענטש האט זיך באקלאגט פארן מגיד אז עס גייט אים שלעכט, און דער מגיד האט אים געשיקט צו רבי זושא, וואס האט געזאגט אז ער ווייסט נישט פארוואס מ'האט אים געשיקט, ווייל אים פעלט גארנישט. בטחון איז ווי א קינד וואס ווייסט אז דער טאטע ווייסט וואס איז גוט פאר אים, אפילו ווען עס זעט נישט אויס אזוי.
געווענליך, לייגט ער צו, באקומט דער בוטח וואס שפירט זיך נאנט צום אייבערשטן מער חסדים, און ער שפירט ווי די ישועה קומט. אבער דער עיקר בלייבט די צופרידנהייט; פאר אזא מענטש איז די וועלט נישט זיין וועלט, ווי דער צאנזער רב האט געזאגט אז מ'קען אים גארנישט צונעמען ווייל ער האט גארנישט, און ווי דער קאצקער האט געענטפערט א רייכן וואס האט זיך גערימט מיט זיין גוט לעבן, און אים געוויזן אויף עולם הבא.
דער צווייטער חילוק: מנוחת הנפש
דער צווייטער חילוק: דער בוטח האט מנוחת הנפש, ווייל ער ווייסט אז דער אייבערשטער טוט אלעס פאר זיין טובה, ווי דוד המלך זאגט "דומי נפשי". דער וואס איז נישט בוטח האט נישט קיין רואיגקייט אפילו ווען עס גייט אים גוט; ער הארעוועט טאג און נאכט פון מורא פאר מארגן, ממילא האט ער קיינמאל נישט הנאה פון זיין וועלט. ו,כ
מזל, און פארוואס א צדיק קען זיין ארעם
דער משגיח ברענגט די גמרא אז פאר דער געבורט רופט א מלאך אויס צי מ'וועט זיין א חכם אדער א טיפש, א רייכער אדער אן ארעמער, אבער נישט צי א צדיק אדער א רשע. מזל, ערקלערט ער, מיינט א פליסונג, א קאנאל דורך וועלכן יעדנס השפעה קומט אראפ. בני חיי ומזוני הענגט אין מזל, הגם א גרויסער זכות קען ברעכן דעם מזל, ווי דער אייבערשטער האט אברהם אבינו ארויפגעהויבן העכער פון זיין מזל. מ,נ
פארוואס זשע זאל דער וואס איז געבוירן מיט א גוטן מזל האבן מער הצלחה ווי א גרעסערער צדיק? פון דער זייט פונעם מזל, ענטפערט ער, איז עס א קשיא, אבער העכער פונעם מזל האט דער אייבערשטער חשבונות פון פריערדיגע גלגולים און פריערדיגע דורות. ווי רבי עקיבא האט געזאגט, דער ארעמאן איז ארעם כדי אנדערע זאלן זוכה זיין דורך אים, און א מענטש ווערט אמאל געבוירן אין ארעמקייט כדי אפצוצאלן אן אלטן חוב. ע
גענוי אפגעמאסטן: דאס קינד און דער מן
דערפאר, זאגט דער חובות הלבבות, דארף א מענטש אן פרנסה זיך זאגן אז דער אייבערשטער ווייסט וואס זיין נשמה דארף. דער משגיח ערקלערט אז פאר דער געבורט איז יעדע נשמה מסכים צו איר מזל, ווי חז"ל זאגן אז אלע בריאות זענען באשאפן געווארן מיט זייער הסכמה; נאר ווען מ'טוט זיך אן דעם גוף זעט מען שוין נישט וואס איז גוט. ו,פ
דער וואס גיט היינט ווייניג איז דערזעלבער וואס האט אים געשפייזט ווי א קליין קינד פונקט וויפיל ער האט געדארפט יעדן טאג, און עס האט אים נישט געשאדט. דאס, זאגט ער, איז בטחון, און דאס איז דער לימוד פונעם מן, "דבר יום ביומו", וואס איז געקומען יעדן טאג און פארפוילט געווארן ווען מ'האט איבערגעלאזט. ירמיה לויבט דעם דור וואס איז נאכגעגאנגען דעם אייבערשטן אין מדבר אן זיך צו קלערן וואס מ'וועט עסן. צ,ק
ספר הישר: נסיונות פרובירן דעם שטארקן
דער משגיח לערנט פון ספר הישר פון רבינו תם: אלעס וואס קומט אויף א מענטש, גוטס אדער שלעכטס, עשירות אדער געפאנגענשאפט, קען אפטרייסלען זיין הארץ פון עבודת השם, און דאס איז די פראבע פון זיין כח. ווער ס'האט א שטארקע אמונה רירט זיך נישט, אזוי ווי די שטארקסטע ווינטן קענען נישט אויסרייסן א גרויסן בארג. ת
ווען א נסיון קומט, זאגט ער, דארף מען וויסן אז דאס איז די צייט פאר וועלכע מ'האט געשלאסן א ברית מיטן אייבערשטן. מ'דארף זיך יעדן טאג צוגרייטן, ווייל צרות וואס קומען נישט היינט וועלן קומען מארגן, און די וועלט איז פול דערמיט. דעמאלט בלייבט מען בשמחה אפילו אין שלעכטע צייטן, ווייל מ'ווייסט אז אלעס איז באשטימט פונעם אייבערשטן. ת
דער דריטער חילוק: סיבות אן זיך אנשפארן
דער דריטער חילוק: דער בוטח טוט די סיבות פון פרנסה אבער ער שפארט זיך נישט אן אויף זיי. דער משגיח ערקלערט די שיטה דערפון: מ'ארבעט נישט ווייל די ארבעט ברענגט פרנסה, נאר ווייל דער אייבערשטער וויל אז די וועלט זאל זיין באזעצט. דערפאר איז א משחק בקוביא פסול, ווייל ער טוט גארנישט פאר ישוב העולם, און דערפאר איז אדם הראשון אריינגעשטעלט געווארן אין גן עדן "לעבדה". ו,אא,אב
מ'מעג זיך אינגאנצן אפשיידן און זיך פארלאזן אויפן אייבערשטן און לערנען, אבער מ'קען עס נישט פארלאנגען פון יעדן. דער וואס גייט ארבעטן זאל אויסקלייבן א כשר'ע ארבעט אן סכנות, און דאנקען נאר דעם אייבערשטן פארן רעזולטאט. ווען די סיבות העלפן נישט פארלירט ער נישט זיין בטחון, ווייל דער אייבערשטער קען שיקן פרנסה דורך וועלכן אופן ער וויל.
א קעזשולטי רעיט פאר דער נשמה
דער משגיח ווייזט אויף דער מלחמה אין וויעטנאם: יעדער זוכט עצות ווי אזוי זיך צו באפרייען, הגם בערך איינער פון צען ווערט א קעזשולטי און רוב בלייבן לעבן. אין אונזער סביבה, זאגט ער, האט אריינגיין אין געוויסע פרנסות, אדער אין די הכנות דערצו, אויך א קעזשולטי רעיט, פאר דער נשמה. דער מסילת ישרים לערנט אז דער מענטש איז באשאפן געווארן צוליב עולם הבא, ממילא דארף מען פאר דעם מער מורא האבן. אג
נישט קיין געלט מיט א חשש
מעשיות פונעם בעל שם טוב און רבי ישראל סלאנטער
דער משגיח דערציילט אז איידער דער בעל שם טוב האט זיך אנטפלעקט, האט ער אמאל הונגעריג אנגעקלאפט אין א טיר און איז ווייטער געגאנגען; מ'האט אים געזאגט צו טאן עפעס פאר פרנסה, אבער ווארטן אויפן בעל הבית דארף ער נישט. ער דערציילט אויך ווי רבי ישראל סלאנטער האט אין ווילנע, אין א שמועס איבער בטחון, געזאגט אז ער דארף א זייגער, און באלד האט א אידישער סאלדאט געבראכט א גאלדענעם זייגער פון א שטארבנדיגן חבר פאר א תלמיד חכם.
נישט די גיכע: די כחות זענען אויך מזל
קהלת זאגט אז נישט די גיכע געווינען דאס לויפן, און דער משגיח דערציילט ווי ער איז געלאפן נאכן באס און זיך אויסגעגליטשט. אזוי אויך איז עשירות נישט פאר די קלוגע: געוויסע מענטשן זענען פלינק און געראטן אין געשעפט, אבער די כחות אליין זענען דער מזל פון עשירות וואס דער מלאך האט אויסגערופן, אזוי ווי דער גזר פון חכמה ברענגט א בעסערן מח. אז
דער וואס איז באשערט רייך צו ווערן וועט ווערן רייך אויך מיט ערליכקייט, ממילא איז א שטות צו לויפן נאך געלט אויפן חשבון פון עבודת השם.
די פלאש מן און דעם אייבערשטנס שלוחים
צום סוף פון דער פרשה באהאלט מען א פלאש מן פאר די דורות, און ירמיה האט עס געוויזן פאר די וואס האבן געוואלט איבערלאזן תורה צוליב פרנסה: דער אייבערשטער האט אסאך שלוחים. קומט נישט איין טשעק, קומט אן אנדערער, און ווער ס'האט זיך יארן צוגעגרייט צו א פאך קען אין איין רגע פארלירן די מעגליכקייט. אח,אט
דער זעלבער עומר; דער אידישער בוים
דער מן האט געלערנט אז דער וואס האט געקליבן א גאנצן טאג און דער וואס איז ארויס אויף צוויי מינוט האבן ביידע געהאט פונקט אן עומר. די גמרא רופט סדר זרעים "אמונת", ווייל דער פויער גלייבט אין דעם אייבערשטן און זייעט. אלע אידן גלייבן טיף אין הארצן, זאגט דער משגיח, אפילו ווען דער גלות פארדעקט עס. אכ,אל
מראי מקומות
תורה
- א Shemos 13:18 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:41
- ג Shemos 14:31 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 5:03
- צ Shemos 16:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 38:41
- ש Devarim 8:3 43:59 טעקסט מפתח
- אב Bereishis 2:15 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 50:30
- או Bamidbar 11:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:04:56
- אח Shemos 16:33 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:15:31
- אכ לכאורה Shemos 16:18 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:18:53
- אמ לכאורה Shemos 15:17 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:21:47
נביאים
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
- ח לכאורה Berachos 60b מפתח אינעם אויסשרייב: 14:37
- מ Niddah 16b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 28:46
- נ Moed Katan 28a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 28:46
- ע Bava Basra 10a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 32:41
- פ לכאורה Chullin 60a מפתח אינעם אויסשרייב: 35:59
- אא לכאורה Sanhedrin 24b מפתח אינעם אויסשרייב: 50:30
- אי לכאורה Rosh Hashanah 26b מפתח אינעם אויסשרייב: 1:16:50
- אל Shabbos 31a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:18:53
מדרש
ראשונים
אחרונים און חסידות
אנדערע
עיקרי הדברים
- 0:41 אמונה איז דער פאדעם וואס ציט זיך דורך דער גאנצער פרשה, פון יציאת מצרים ביז דער שירה, דעם מן און עמלק.
- 5:03 שירה איז דער אויסדרוק פון צופרידנהייט, און נאר דער וואס ווייסט אז דער אייבערשטער פירט אלעס קען זינגען.
- 16:47 אמת'ער בטחון איז נישט אז דער אייבערשטער וועט געבן אלעס וואס מ'וויל, נאר צופרידן זיין מיט אלעס וואס ער טוט, ווייל מ'ווייסט אז עס איז גוט.
- 30:20 דער מזל פון א מענטש איז דער קאנאל דורך וועלכן די השפעה קומט צו אים, און דער אייבערשטער שטעלט יעדע נשמה אין דעם מזל וואס זי דארף פאר איר תיקון.
- 40:34 דער מן לערנט אז יעדער באקומט פונקט זיין חלק, סיי ווען ער מוטשעט זיך דערויף סיי ווען נישט.
- 51:06 מ'ארבעט ווייל דער אייבערשטער וויל אז די וועלט זאל זיין באזעצט, נישט ווייל די ארבעט ברענגט די פרנסה, דערפאר טאר מען זיך נישט מוותר זיין אויף אידישקייט אדער ערלעכקייט פאר פרנסה.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 6:43 פארוואס איז דער מנהג צו עסן קאשע שבת שירה?
תירוץ: 6:51 ווייל די פרשה פון שירה און אמונה לערנט אז א איד דארף קענען אראפשלינגען א קשיא און בלייבן א איד.
-
קשיא: 32:32 פארוואס זאל דער וואס איז געבוירן מיט א גוטן מזל האבן מער הצלחה ווי א גרעסערער צדיק?
תירוץ: 32:52 פון דער זייט פונעם מזל איז עס א קשיא, אבער העכער פונעם מזל האט דער אייבערשטער חשבונות פון פריערדיגע גלגולים און פריערדיגע דורות וואס די נשמה דארף מתקן זיין.
-
קשיא: 51:43 פארוואס איז א משחק בקוביא פסול?
תירוץ: 51:53 ווייל ער איז נישט עוסק אין ישוב העולם, און יעדער מענטש איז מחויב צו זיין פראדוקטיוו אין ישוב העולם.
-
קשיא: 1:00:57 פארוואס היטן זיך מענטשן פון גשמיות'דיגע סכנות אבער מאכן נישט קיין חשבון אויף רוחניות'דיגע?
תירוץ: 1:01:27 ווייל עס פעלט מענטשן אמונה.
-
קשיא: 1:20:31 פארוואס הייסט סדר זרעים "אמונת"?
תירוץ: 1:20:35 ווייל דער פויער גלייבט אין דעם אייבערשטן און זייעט; אפילו ווען ער זעט און שפירט, דארף ער גלייבן אז דער אייבערשטער מאכט עס וואקסן.
מעשיות
-
5:51 דער חתם סופר און זיין זונס קשיא
דער זון פונעם חתם סופר האט אים געפרעגט א שטארקע קשיא אין לערנען, און דער טאטע האט אים גארנישט געענטפערט. שפעטער האט ער אים געזאגט א תירוץ, און געזאגט אז ער האט דעם תירוץ געהאט די גאנצע צייט, נאר ער האט געוואלט אז ער זאל זיך צוגעוואוינען צו לעבן א צייט מיט א קשיא.
אין דער מעשה: Chasam Sofer
-
18:19 דער מגיד שיקט א מענטש צו רבי זושא
א מענטש איז געקומען צום מגיד און זיך באקלאגט אז עס גייט אים שלעכט, און געפרעגט ווי אזוי מ'שטארקט זיך. דער מגיד האט אים געשיקט אין בית המדרש צו פרעגן רבי זושא. רבי זושא האט געענטפערט אז ער ווייסט נישט פארוואס דער רבי האט אים צו אים געשיקט, ווייל אים פעלט גארנישט.
אין דער מעשה: דער מעזריטשער מגיד, רבי זושא אניפאליער
-
22:54 א רייכער רימט זיך פארן קאצקער
א מענטש וואס איז רייך געווארן און האט אפגעלאזט עבודת השם האט זיך גערימט פארן קאצקער רבי'ן מיט זיין גוט לעבן און זיין פארמעגן. דער קאצקער האט אים געענטפערט אז אזא עולם הזה איז נישט די עיקר, און אים געוויזן אויף עולם הבא.
אין דער מעשה: the Kotzker Rebbe
-
1:07:52 דער בעל שם טוב קלאפט אן און גייט ווייטער
איידער דער בעל שם טוב האט זיך אנטפלעקט, איז ער אמאל געווען הונגעריג, האט ער אנגעקלאפט אין א טיר און איז ווייטער געגאנגען. ווען דער בעל הבית האט געעפנט און אים געזען ווייט, האט ער אים נאכגערופן און געפרעגט פארוואס ער האט נישט געווארט. דער בעל שם טוב האט געענטפערט אז זיין רבי האט אים געזאגט אז מ'דארף טאן עפעס פאר פרנסה, דערפאר האט ער אנגעקלאפט, אבער ער דארף נישט ווארטן אויף אים, ווייל נישט ער גיט די פרנסה.
אין דער מעשה: דער הייליגער בעל שם טוב
-
1:07:15 רבי ישראל סלאנטער'ס זייגער
אין א שמועס אין ווילנע וויפיל בטחון מ'דארף האבן, האט רבי ישראל סלאנטער געברענגט א ביישפיל אז ער האט פארלוירן זיין זייגער און ער דארף א זייגער. בשעת זיי האבן גערעדט איז אריינגעקומען א אידישער סאלדאט פון דער מלחמה: א חבר זיינער וואס איז געפערליך פארוואונדעט געווארן האט אים געגעבן א גאלדענעם זייגער מיט דער בקשה אז מ'זאל אים ברענגען צום רב פון ווילנע, ער זאל אים געבן פאר א אידישן תלמיד חכם, און דער זייגער איז אנגעקומען צו רבי ישראל.
אין דער מעשה: רבי ישראל סאלאנטער
-
1:10:54 געלאפן נאכן באס
דער משגיח דערציילט אז נעכטן איז ער געלאפן נאכן באס, ווייל ער האט מורא געהאט אז ער וועט זיך פארשפעטיגן ווי דעם טאג פריער, און ער האט זיך אויסגעגליטשט און שטארק צעקלאפט. ער האט אויף זיך געזאגט דעם פסוק אין קהלת אז נישט די גיכע געווינען דאס לויפן.
-
1:17:30 דער מענטש וואס האט געהאלטן זיין משא אויף די פלייצעס
א מענטש איז געגאנגען אויפן וועג מיט א שווערע קאסטן שמאטעס, און א בעל עגלה האט אים אנגעבאטן אים צו פירן. ער האט זיך ארויפגעזעצט אויפן וואגן אבער געהאלטן דעם קאסטן אויף זיין פלייצע, ווייל ער האט נישט געוואלט מאכן שווער פאר די פערד. דער בעל עגלה האט אים געזאגט אז די פערד טראגן עס סיי ווי, ממילא קען ער עס אראפלייגן אויפן וואגן.
געדאנקען
- 3:00 דער משגיח טייטשט דעם מדרש אז אפילו אן ארעמאן טאר נישט עסן פסח ביינאכט ביז ער לענט זיך אן, אז דאס איז דער כלל פון יציאת מצרים: א איד דארף האבן אויף וועמען זיך אנצושפארן, אויפן רבונו של עולם.
- 6:43 מיט א ווארט אויפן מנהג צו עסן קאשע שבת שירה זאגט דער משגיח אז די פרשה פון שירה און אמונה לערנט א איד אז ער דארף קענען אראפשלינגען א קשיא און בלייבן א איד.
- 30:20 דאס ווארט מזל מיינט א פליסונג, א קאנאל: יעדער מענטש האט א געוויסן קאנאל דורך וועלכן זיין השפעה קומט אראפ צו אים.
- 36:48 פאר דער געבורט איז יעדע נשמה מסכים צו דעם מזל וואס מ'גיט איר, ווייל זי ווייסט אז דאס דארף זי פאר איר תיקון; נאר ווען זי טוט זיך אן דעם גוף זעט זי שוין נישט וואס איז גוט פאר איר.
- 1:12:10 די פלינקקייט און די כחות פון געראטענע סוחרים זענען נישט די סיבה פון זייער עשירות, נאר א טייל פונעם מזל פון עשירות מיט וועלכן זיי זענען באשאפן געווארן, ממילא ברענגט אומערליכקייט גארנישט צו.
- 58:42 די פרנסה-וועגן פון א ישיבה בחור האבן א "קעזשולטי רעיט" פאר דער נשמה פונקט ווי א מלחמה האט פאר דעם גוף, און מענטשן האבן מורא נאר פון דעם צווייטן ווייל עס פעלט זיי אמונה.
- 1:21:47 דער אידישער אילן, אזוי ווי א מאראנצן בוים, קען נישט וואקסן אין א פרעמדער ערד; דער משגיח זעט אין "תביאמו ותטעמו" אין דער פרשה א תפילה אז דער אייבערשטער זאל איבערפלאנצן די אידן וואו זיי באמת דארפן וואקסן.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 9:16 ט"ו בשבט דארף יעדער מאכן א חשבון הנפש צו וועלכן אילן ער געהערט.
- 13:33 דער משגיח שלאגט פאר צו לערנען די וואך כאטש א חלק פון א פרק שער הבטחון אין חובות הלבבות.
- 47:36 דער משגיח זאגט אז א מענטש דארף זיך יעדן טאג צוגרייטן צו שטיין קעגן נסיונות, ווייל זיי וועלן זיכער קומען.
- 1:00:28 דער משגיח זאגט אז דעם חשבון הנפש וועגן דער רוחניות'דיגער סכנה פון א וועג פון פרנסה דארף מען מאכן איידער מ'גייט אריין דערין.
- 1:03:21 דער משגיח זאגט אז דער וואס האט אמת'ע אמונה כאפט נישט קיין פרנסה וואס שמעקט מיט א חשש.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, דוד המלך, דער דברי חיים, דער צאנזער רב, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חתם סופר, דער מעזריטשער מגיד, דער קאצקער רבי, ירמיהו הנביא, ישעיהו הנביא, משה רבינו, רבי זושא אניפאליער, רבי ישראל סאלאנטער, רבי עקיבא, רבינו תם, רש"י
ערכים אמונה, בטחון, חשבון הנפש, ט"ו בשבט, מזל, מן, רבונו של עולם, שירה