אלקי אבי - להתקשר למסורת ישראל “עשה לך רב”
קאטאלאג: פרשת השבוע בשלח נומ׳ 9 פאקעט גייד ז׳ 9 תשכ"ט (1968–69) אידיש 1 שעה 33 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח לערנט אז א איד בלייבט לעבעדיג אלס א צווייג פונעם בוים פון יעקב אבינו נאר ווען ער האלט זיך ביים דרך פון זיינע עלטערן און איז זיך מדבק אין אן אמת'ן רבי און תלמיד חכם.
דער משגיח עפנט מיט קריעת ים סוף און מיט דעם מאמר חז"ל אז דער ים איז אנטלאפן ווען ער האט געזען דעם ארון פון יוסף, ווייל יוסף איז אנטלאפן פון דער עבירה. יוסף, וואס איז געראטעוועט געווארן דורך דמות דיוקנו של אביו, איז פארבונדן מיט דער גאולה. פון דעם שטיקל חיות וואס בלייבט אין די ביינער, און פון א בוים וואס זעט אויס טויט ווינטער און בליט אויף אין ניסן, ווייזט ער אז דער אידישער פאלק פארלירט קיינמאל נישט זיין חיות. שבט מיינט א צווייג: יעדער איד איז א צווייג פונעם בוים פון יעקב אבינו, און ער דארף זיך אין חודש שבט פרעגן צי זיין שטוב איז נאך "אלקי אבי". ער ווארפט אפ דעם געשריי אז די צייטן האבן זיך געטוישט, און זאגט אז אין גלות האלט זיך א איד נאר ווען ער איז זיך מדבק אין א תלמיד חכם וואס פירט זיך ווי זיין רבי, און קומט צו אים מיט ביטול אלס א כלי. פאר משיח'ס צייטן וועט קומען א גרויסער חושך, און נאר די וואס זענען פארבונדן מיט יוסף און מיט די אמת'ע רועים וועלן בלייבן.
ענינים: התקשרות צו צדיקים און אמונת חכמים · תורה מן השמים און די מסורה · ט"ו בשבט
סדר השיעור
-
0:00 קריעת ים סוף און דער ארון פון יוסף
אין א שטארק צעמישטן אנהייב רעדט דער משגיח וועגן קריעת ים סוף: דער תנאי אז דער ים זאל זיך שפאלטן פאר די אידן, דער מאמר חז"ל אז דער ים האט זיך געשפאלטן ווען ער האט געזען דעם ארון פון יוסף, און די נעמען פון די שבטים וואס ווייזן אן אויף דער גאולה.
-
5:47 יוסף איז אנטלאפן, דערפאר איז דער ים אנטלאפן
אין א שטיק וואס איז מערסטנס נישט צו פארשטיין, וועגן די שטאפלען פון דער גאולה, ערקלערט דער משגיח אז דער ים "האט געזען און איז אנטלאפן" ווייל ער האט געזען יוסף'ן, וועגן וועמען ס'שטייט "וינס ויצא החוצה".
-
13:40 יעקב אבינו און די אבות
א שטיק וואס מ'קען כמעט נישט אפלערנען: דער משגיח הייבט אן א מעשה וואס טייל האבן שוין געהערט, און פרעגט מיט וואס יעקב אבינו איז זוכה געווען מער ווי אברהם און יצחק; די פרטים זענען פארלוירן.
-
19:27 יוסף ווערט אנגערופן "עצמות" בחייו
דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז ווייל יוסף האט געהערט ווי די ברידער רופן דעם טאטן "עבדך אבינו" און האט געשוויגן, ווערט ער אנגערופן "עצמות" בחייו. ער לייגט צו אז א קינד טראגט אין זיך א חלק פון זיין טאטן, און רעדט, אין א צעמישטן שטיק, וועגן יעקב און זיינע קינדער.
-
26:00 די חיות וואס בלייבט: ביינער און א בוים אין ווינטער
דער משגיח ערקלערט אז נאכדעם וואס א מענטש איז נסתלק בלייבט אין אים א שטיקל חיות, פון וואס ער וועט ווידער אויפשטיין. אזוי אויך א בוים אין ווינטער זעט אויס טויט, און דאך בלייבט אין אים די חיות און ער בליט אויף אין ניסן; די גוים זענען זיך מייאש פונעם אידישן פאלק, אבער אידן האלטן זיך פאר א טייל פונעם בוים און ווייסן אז די חיות איז נאך דא.
-
32:00 שבט, דער חודש פונעם צדיק
דער משגיח זאגט אז יעדער איד האט א חלק אין אליהו הנביא און אין משיח. יעדער פון די צוועלף חדשים געהערט צו איינעם פון די שבטים, און שבט איז פארבונדן מיטן צדיק, יוסף, און ברענגט די בשורה אז די חיות וועט צוריקקומען; יעצט דארף יעדער בוים זיך ווידער צובינדן צו זיין מקור החיות.
-
37:11 די נשמות זענען די פירות פונעם בוים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די אידישע נשמות הענגען אויפן בוים ווי זיינע פירות, א תולדה פון קודשא בריך הוא און די שכינה. א פרוכט וואס איז אראפגעפאלן זעט נאך אויס ווי א טייל פונעם בוים, און דער בעל הבית איז זיך נישט מייאש; די עבודה פון חודש שבט איז זיך צו פרעגן צי די הלכות און מנהגים זענען נאך ווי ביי די עלטערן.
-
42:19 די צייטן האבן זיך געטוישט? נישט די תורה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט "אני ה' לא שניתי" און זאגט אז אידן דארפן מקיים זיין די תורה, די מצוות און אפילו מנהגים קלים אויף דעם זעלבן אופן ווי אלעמאל. ער ווארפט אפ דעם געשריי אז די צייטן האבן זיך געטוישט, זאגט אז א בחור זאל בלייבן א בן ישיבה אויך נאכן אוועקגיין פון ישיבה, און אז די שטוב דארף זיך פירן פונקט ווי ביים טאטן און זיידן, ווייל א קליינער שינוי ווערט אלץ גרעסער.
-
47:26 אלקי אבי און די צווייגן פון יעקב שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט צי דאס וואס מ'ערלויבט היינט איז "אלקי אבי", ברענגט דעם קאזשניצער אז היינט איז די גאס אריין אין שטוב, און דעם קאצקער אז דער אייבערשטער איז דארט וואו מ'לאזט אים אריין, און זאגט אז מ'מאכט א דירה פארן אייבערשטן נאר ווען מ'האלט דעם כשר און טרייף פון די עלטערן. שבט מיינט א צווייג: די שבטים זענען צווייגן פון יעקב אבינו, און "שמע ישראל" זאגט מען צום יעקב וואס אין יעדן איד.
-
51:26 דמות דיוקנו של אביו און דער תלמיד חכם שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז וואס האט יוסף'ן געראטעוועט אין זיין נסיון איז געווען דמות דיוקנו של אביו, און אז יוסף טראגט ווייטער די המשכה פון יעקב און די קדושת הברית. אין גלות איז דער וועג פון חז"ל זיך מדבק צו זיין אין דער שכינה, זיך מדבק צו זיין אין תלמידי חכמים, און ער ברענגט דעם יסוד העבודה אז דער ריכטיגער תלמיד חכם איז דער וואס פירט זיך ווי זיין רבי.
-
56:19 גיין אין די עלטערנ'ס וועג און גלייבן אין דעם רועה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט וועגן ר' אלחנן וואסערמאן ביי א סעודה אין באראנאוויטש, וואס האט געזאגט אז אויב ער איז נישט גערעכט קען ער ענטפערן אז גרויסע רבנים האבן אים אזוי געהייסן. א איד דארף האבן א רבי'ן וואס זאל אים מדריך זיין; פון "ויאמינו בה' ובמשה עבדו" לערנען חז"ל אז מ'דארף גלייבן אין די רועי ישראל, און אזא איד בלייבט קענטיג אז ער איז א איד.
-
1:00:26 א פסח'דיגע כלי און די וואסערן פון מרה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט וועגן א חסיד פון ר' אברהם סלאנימער וואס האט געבעטן "א מאכל אויף פסח", און דער רבי האט אים געענטפערט ער זאל שיקן א פסח'דיגע כלי. מ'דארף קומען צום רבי'ן מיט ביטול אלס א כלי; ער ברענגט דעם חוזה פון לובלין אז ביי מרה האבן זיי נישט געקענט טרינקען ווייל זיי אליין זענען געווען ביטער, און אז א תלמיד חכם הייסט "עץ" ווייל מ'נעמט פון אים "עצה".
-
1:05:16 א שבור כלי; רועים פאר משיח שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט וועגן א קארלינער חסיד וואס דער בעל התניא האט אים געוואלט מאכן פאר א כלי, און ער האט געענטפערט אז זיין רבי האט געארבעט אויף אים אז ער זאל זיין א שבור כלי. מ'דארף גיין צום מדריך מיט צובראכנקייט, נישט ווי א מאדערנער מענטש וואס פארשטייט בעסער. ער ברענגט דעם מדרש אויף "הגידה לי שאהבה נפשי" אז אינעם חושך פאר משיח וועט מען די קליינע פירן צו די רועים.
-
1:09:49 חברים, שאר עמו, און דער זריעה פון דער גאולה
דער משגיח באטאנט די חשיבות פון א חברה, און ברענגט דעם סטאלינער וואס האט געוואלט האבן אין יעדער שטאט אנדערהאלבן חסידים. ס'וועט נאכאמאל זיין א קריעת ים סוף, פאר שאר עמו: דער וואס מאכט זיך פאר גארנישט. פון מצרים ווייזט ער אז די ערשטע פקידה איז געווען א זריעה, אפילו ווען די עבודה איז דערנאך שווערער געווארן.
-
1:15:14 ווער וועט אדורכגיין דעם חושך שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז די גדולים פון היינט שפירן אז די גאולה איז נאנט, אבער נאר די וואס גייען אדורך דעם חושך וועלן זוכה זיין, אזוי ווי ביי מכת חושך אין מצרים. די וואס זענען פארבונדן מיט יוסף און מיטן בוים וועלן בלייבן, און ער בעט אז די חברות זאלן זיך האלטן צוזאמען און גיין נאך די אמת'ע רבי'ס, נישט נאך די וואס מאכן נייע הלכות און מנהגים לויט די צייטן.
דער שיעור, אויסגעשריבן
קריעת ים סוף און דער ארון פון יוסף
דער משגיח עפנט מיט קריעת ים סוף. ער דערמאנט דעם תנאי וואס איז געמאכט געווארן מיטן ים, אז ער זאל זיך שפאלטן פאר די אידן ווען זיי גייען ארויס פון מצרים, און ברענגט דעם פסוק "הים ראה וינס" (תהלים קיד, ג), וואס חז"ל טייטשן: ער האט געזען דעם ארון פון יוסף. ער רעדט אויך וועגן די נעמען פון די שבטים, וואס יעדער פון זיי ווייזט אן אויף דער גאולה פון מצרים. א
יוסף איז אנטלאפן, דערפאר איז דער ים אנטלאפן
א סך פון דעם שטיק, וועגן די שטאפלען פון דער גאולה, איז נישט צו פארשטיין. דער משגיח קומט צוריק צו דער קשיא פארוואס דער ים איז אנטלאפן ווען ער האט געזען יוסף'ן. ער ענטפערט אז ביי יוסף שטייט "וינס ויצא החוצה" (בראשית לט, יב), ווען ער איז אנטלאפן פון דער עבירה; מדה כנגד מדה האט דער ים "געזען און איז אנטלאפן" פאר אים. א,ב
יעקב אבינו און די אבות
דער משגיח הייבט אן א מעשה וואס טייל צוהערער האבן שוין געהערט, און פרעגט מיט וואס יעקב אבינו איז זוכה געווען מער ווי זיינע אבות אברהם און יצחק. דער רעשט פון דעם שטיק לאזט זיך נישט אפלערנען.
יוסף ווערט אנגערופן "עצמות" בחייו
דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז ווען די ברידער האבן גערעדט צו יוסף'ן פון "עבדך אבינו", האט יוסף עס געהערט און געשוויגן, און דערפאר ווערט ער אנגערופן "עצמות" בחייו. ער לייגט צו אז א קינד טראגט אין זיך א חלק פון זיין טאטן. דער שמועס וואס קומט נאכדעם, וועגן יעקב און זיינע קינדער, איז צו צעמישט כדי נאכצוגיין. ג
די חיות וואס בלייבט
דער משגיח ערקלערט אז ווען א מענטש איז נסתלק און די נשמה גייט ארויף אין הימל, בלייבט נאך אין אים א שטיקל חיות, און פון דעם וועט ער ווידער אויפשטיין ביי תחיית המתים. אזוי איז אויך ביים אידישן פאלק: עס בלייבט א שטיקל חיות אפילו ווען עס דאכט זיך אז עפעס איז אויסגעריסן געווארן.
דאס ברענגט ער צו ראש השנה לאילנות אין שבט. א בוים אין ווינטער זעט אויס טויט, אבער די חיות בלייבט אין אים, און ווען ניסן קומט בליט ער אויף און ס'ווערט קלאר אז מ'האט אים נישט געקענט פארניכטן. די גוים קוקן אויפן אידישן פאלק און זענען זיך מייאש, אבער אידן האלטן זיך פאר א טייל פונעם בוים און ווייסן אז די חיות איז נאך אינעווייניג.
שבט, דער חודש פונעם צדיק
דער משגיח זאגט אז יעדער איד האט א חלק אין אליהו הנביא און אין משיח. ער ערקלערט אז יעדער פון די צוועלף חדשים געהערט צו איינעם פון די שבטים, און שבט איז פארבונדן מיטן צדיק, יוסף, וועמענס כח הענגט צוזאמען מיט דער גאולה. שבט ברענגט די בשורה אז וואס האט אויסגעזען טויט וועט ווידער לעבן, און יעצט דארף יעדער בוים זיך ווידער צובינדן צו זיין מקור החיות.
די נשמות זענען די פירות פונעם בוים
דער משגיח ערקלערט אז די אידישע נשמות הענגען אויפן בוים ווי זיינע פירות, א תולדה פון קודשא בריך הוא און די שכינה. א פרוכט וואס דער ווינט האט אראפגעווארפן זעט נאך אויס ווי א טייל פונעם בוים, און דער בעל הבית איז זיך נישט מייאש דערפון. דאס, זאגט ער, איז די עבודה פון חודש שבט: יעדער איד דארף מאכן א חשבון צי זיינע הלכות, מנהגים און זיין גאנצער דרך זענען נאך ווי ביי כנסת ישראל און ביי זיינע עלטערן.
די צייטן האבן זיך געטוישט? נישט די תורה
דער משגיח ברענגט "אני ה' לא שניתי" (מלאכי ג, ו), און זאגט אז אידן דארפן אלעמאל מקיים זיין די תורה און די מצוות, אפילו מנהגים קלים וואס אויף זיי דארף מען מוסר נפש זיין אין א שעת השמד, אויף דעם זעלבן אופן ווי אלעמאל. די היינטיגע תורה מוז זיין די אלטע תורה. ד
דערנאך שילדערט ער די וואס שרייען אז די צייטן האבן זיך געטוישט: מענטשן וואס האבן זיך אפגעריסן פון כלל ישראל און זענען מסביר ווי אזוי מ'דארף זיך צופאסן צו היינט. אנטקעגן דעם זאגט ער אז א בחור דארף בלייבן א בן ישיבה אויך נאכן אוועקגיין פון ישיבה, און זיין שטוב דארף זיך פירן פונקט ווי ביי זיין טאטן און זיידן. אפילו א קליינער שינוי איז א נטיה, און וואס ווייטער די ליניע גייט, אלץ מער דרייט זי זיך אפ פונעם גלייכן צענטער.
אלקי אבי און די צווייגן פון יעקב
אמאל, זאגט דער משגיח, האט יעדער געוואוסט אז דער וואס גייט אין טעאטער איז א שייגעץ; היינט גייט מען און מ'זאגט "ברוך השם". איז דאס "אלקי אבי" (שמות טו, ב)? ער ברענגט דעם קאזשניצער: אמאל האט מען געצינדן אינדרויסן פאר די גאס, און היינט איז די גאס אריין אין שטוב. ה
דמות דיוקנו של אביו און דער תלמיד חכם
דער משגיח פרעגט וואס האט יוסף'ן געראטעוועט אין זיין נסיון, און ענטפערט: דמות דיוקנו של אביו (סוטה לו ע"ב). יוסף טראגט ווייטער די המשכה פון יעקב, די קדושת הברית וואס קען קיינמאל נישט בטל ווערן, און דער וואס מאכט אזא חשבון מיט יעקב אבינו שעפט פון יענעם כח. ז
אין גלות, זאגט ער ווייטער, האבן חז"ל געגעבן א וועג זיך מדבק צו זיין אין דער שכינה: זיך מדבק זיין אין תלמידי חכמים (כתובות קיא ע"ב). די הצלחה פון א איד אין גלות הענגט אין וויפיל ער איז צוגעבונדן צו א תלמיד חכם וואס ער פרעגט אים אלעס. צו וועלכן תלמיד חכם? שטייט אין יסוד העבודה: נישט נאר א גרויסער חכם, נאר איינער וואס פירט זיך ווי זיין רבי, און ווי דעם רבי'נס רבי. ח,ט
גיין אין די עלטערנ'ס וועג
א איד וואס איז געווען דערביי האט דערציילט פארן משגיח פון א סעודה אין באראנאוויטש, וואו ר' אלחנן וואסערמאן האט זיך געטענה'ט מיט א חשוב'ן רב פון די מזרחיסטן. ר' אלחנן האט געזאגט אז אויף יענער וועלט, אויב ער איז נישט גערעכט, קען ער ענטפערן אז ר' חיים בריסקער און ר' חיים עוזר האבן אים אזוי געהייסן; אבער אויב יענער איז נישט גערעכט, וואס וועט ער ענטפערן?
א איד דארף האבן א רבי'ן וואס זאל אים מדריך זיין. ווען אידן האבן געזען דעם ארון פון יוסף, "ויאמינו בה' ובמשה עבדו" (שמות יד, לא), און חז"ל לערנען דערפון צו גלייבן אין דעם רועה נאמן; משה האט עס געשריבן פאר אלע דורות, אויך פאר אונזער דור. מיט א רבי'ן בלייבט א איד קענטיג, ווי עס שטייט "כל ראיהם יכירום" (ישעיה סא, ט). י,כ
א פסח'דיגע כלי און די וואסערן פון מרה
א חסיד פון ר' אברהם סלאנימער, וואס האט זעלטן געקענט קומען צום רבי'ן, האט פאר פסח געשריבן און געבעטן "א מאכל אויף פסח", א ווארט מיט וואס צו לעבן דעם יום טוב. דער רבי האט געענטפערט אז דער חסיד זאל אים פריער שיקן א פסח'דיגע כלי, און מיט דעם ווארט האט דער חסיד געלעבט א גאנצן פסח.
גיין צו א טיש אדער צו א שיעור איז שוין א סך, זאגט דער משגיח, אבער וואס טויגן פסח'דיגע קניידלעך אין א חמץ'דיגע כלי? מ'דארף קומען מיט ביטול און הכנעה, נישט נאר כדי צו כאפן א ווארט פאר א גלעזל לחיים.
א שבור כלי; רועים פאר משיח
א תלמיד פון ר' שלמה קארלינער האט פארבראכט א שבת ביים בעל התניא, וואס האט געזען ווי געהויבן ער איז און אים אנגעבאטן אים צו מאכן פאר א כלי. האט דער חסיד געענטפערט אז זיין רבי האט געארבעט אויף אים אז ער זאל זיין א שבור כלי; דאס איז געווען דער דרך פון קארלין, און א שבור כלי איז א גאנצע כלי.
מ'טאר נישט מיינען "איך פארשטיי בעסער ווי די אלטמאדישע רבנים", זאגט דער משגיח, נאר גיין מיט צובראכנקייט צום מדריך און אים פרעגן יעדע קלייניגקייט. ער ברענגט דעם מדרש אויף "הגידה לי שאהבה נפשי" (שיר השירים א, ז-ח): כנסת ישראל פרעגט ווי אזוי אידן וועלן זיך האלטן אינעם חושך פון אפיקורסות פאר משיח, און מ'ענטפערט אז די קליינע וועט מען פירן צו די רועים; אויך דעמאלט וועט זיין א רבי וואס וועט לערנען ווי אזוי ניצול צו ווערן. מ,נ
חברים, שאר עמו, און די זריעה פון דער גאולה
א רבי איז זייער וויכטיג, זאגט דער משגיח, און א חבר אויך; חברים וואס האלטן זיך צוזאמען ווי א קנויל האבן הנאה איינער פונעם אנדערן. דער סטאלינער האט געוואלט האבן אין יעדער שטאט אנדערהאלבן חסידים: יעדער זאל זיך האלטן פאר א האלבן און דעם חבר פאר א גאנצן.
ווער וועט אדורכגיין דעם חושך
דער משגיח זאגט אז לעצטנס איז געווען א גרויסע התעוררות פון תשובה, און הגם טייל זארגן אז זי איז אפגעשטעלט געווארן, איז זי נישט אומזיסט. די גדולים פון היינט שפירן אז די גאולה איז נאנט, אבער נאר די וואס גייען אדורך דעם חושך וועלן זוכה זיין, אזוי ווי מכת חושך אין מצרים האט אוועקגענומען די וואס האבן נישט געהאט קיין שייכות צו דער גאולה. דער היינטיגער חושך, "החשך יכסה ארץ" (ישעיה ס, ב), איז ווי קיינמאל נישט פריער. פ
ווער וועט בלייבן? דער וואס איז פארבונדן מיט יוסף און קען זיך אידענטיפיצירן מיטן בוים. דער משגיח בעט אז די חברות זאלן זיך האלטן צוזאמען און גיין לויט די אמת'ע רבי'ס, נישט נאך די וואס מאכן נייע הלכות, תקנות און מנהגים לויט די צייטן, כדי דער אייבערשטער זאל קענען רוען צווישן זיין פאלק.
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
תלמוד בבלי
מדרש
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 1:40 דער ים האט זיך געשפאלטן ווען ער האט געזען דעם ארון פון יוסף, ווייל יוסף איז אנטלאפן פון דער עבירה; די גאולה איז פארבונדן מיט יוסף.
- 26:55 אזוי ווי א בוים וואס האלט זיין זאפט דורכן ווינטער און בליט אויף אין ניסן, האט דער אידישער פאלק א באהאלטענע חיות אפילו ווען די גוים זענען זיך מייאש פון אים.
- 49:59 שבט מיינט א צווייג: יעדער איד איז א צווייג פונעם בוים פון יעקב אבינו דורך דער קייט פון זיינע עלטערן, און ער דארף בלייבן צוגעבונדן דערצו.
- 48:25 א איד מאכט א דירה פארן אייבערשטן נאר ווען וואס ביי זיין טאטן און זיידן איז געווען כשר און טרייף איז אזוי אויך ביי אים; דאס איז "אלקי אבי".
- 54:13 די הצלחה פון א איד אין גלות הענגט אין וויפיל ער איז זיך מדבק אין א תלמיד חכם וואס פירט זיך אזוי ווי זיין רבי האט זיך געפירט.
- 1:01:20 מ'דארף קומען צום רבי'ן אלס א כלי, מיט ביטול און הכנעה, גרייט צו מקבל זיין, און נישט נאר כדי צו הערן א שיין ווארט.
- 1:11:54 פאר משיח וועט קומען א גרויסער חושך; נאר די שארית וואס מאכן זיך פאר גארנישט און זענען פארבונדן מיט יוסף וועלן אריבערגיין די קומענדיגע קריעת ים סוף.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 1:40 פארוואס האט זיך דער ים געשפאלטן ווען ער האט געזען דעם ארון פון יוסף?
תירוץ: 10:45 ווייל יוסף איז "וינס ויצא החוצה" פון דער עבירה, דערפאר האט דער ים "געזען און איז אנטלאפן".
-
קשיא: 48:25 ווי אזוי מאכט מען א דירה פארן אייבערשטן אין שטוב?
תירוץ: 48:32 נאר ווען מ'האט דעם זעלבן גאט ווי דער טאטע: וואס ביי די עלטערן איז געווען כשר און טרייף בלייבט אזוי ביי מיר.
-
קשיא: 55:27 צו וועלכן תלמיד חכם זאל א איד זיך מדבק זיין?
תירוץ: 55:44 נישט נאר א גרויסער למדן, נאר איינער וואס פירט זיך ווי זיין רבי האט זיך געפירט, און ווי דעם רבי'נס רבי.
-
קשיא: 1:03:07 פארוואס האבן די אידן נישט געקענט טרינקען די וואסערן פון מרה?
תירוץ: 1:03:34 דער חוזה פון לובלין ערקלערט אז זיי אליין זענען געווען ביטער; די רפואה איז דער "עץ", דער תלמיד חכם, פון וועמען מ'נעמט עצה מיט הכנעה.
-
קשיא: 1:08:10 ווי אזוי וועלן אידן זיך האלטן ביי דער אמונה אינעם חושך פאר משיח?
תירוץ: 1:09:19 דער מדרש ענטפערט אז מ'וועט די קליינע פירן צו די רועים: אפילו דעמאלט וועט זיין א רבי וואס וועט לערנען ווי אזוי ניצול צו ווערן.
-
קשיא: 1:12:01 ווער וועט זוכה זיין אריבערצוגיין די קומענדיגע קריעת ים סוף?
תירוץ: 1:12:26 דער שארית: דער וואס מאכט זיך פאר גארנישט, גייט אין דעם אלטן וועג, און איז פארבונדן מיט יוסף און מיטן בוים.
מעשיות
-
56:19 ר' אלחנן ביי א סעודה אין באראנאוויטש
א איד וואס איז געווען דערביי האט דערציילט פארן משגיח, אז ביי א סעודה אין באראנאוויטש איז ר' אלחנן וואסערמאן געזעסן מיט א חשוב'ן רב פון די מזרחיסטן, און זיי האבן זיך געטענה'ט. ר' אלחנן האט געזאגט אז אדער ער איז גערעכט אדער יענער. ווען מ'וועט קומען אויף יענער וועלט, אויב ער איז נישט גערעכט, וועט ער קענען זאגן אז גרויסע רבנים, ר' חיים בריסקער און ר' חיים עוזר, האבן אים אזוי געהייסן. אבער אויב יענער איז נישט גערעכט, וועט ער נישט האבן וואס צו ענטפערן, ווייל ער איז נאכגעגאנגען איינעם וואס פירט זיך נישט ווי זיינע עלטערן.
אין דער מעשה: Reb Elchonon Wasserman, ר' חיים בריסקער, Reb Chaim Ozer Grodzenski
-
1:00:26 א פסח'דיגע כלי
א גרויסער חסיד פון ר' אברהם סלאנימער, וואס האט זעלטן געקענט קומען צום רבי'ן, האט אים פאר פסח געשריבן א בריוו און געבעטן ער זאל אים שיקן "א מאכל אויף פסח", דאס הייסט א ווארט מיט וואס ער זאל ארבעטן דעם גאנצן יום טוב. דער רבי האט אים געענטפערט אז ער וויל אים געבן א מאכל אויף פסח, אבער דער חסיד זאל אים שיקן א פסח'דיגע כלי. מיט דעם ווארט האט דער חסיד געלעבט א גאנצן פסח.
אין דער מעשה: Reb Avraham of Slonim
-
1:05:16 דער קארלינער חסיד און דער בעל התניא
א חסיד א בעל מדריגה, א תלמיד פון ר' שלמה קארלינער, איז אמאל דורכגעפארן דארט וואו דער בעל התניא איז געווען, און האט דארט פארבראכט שבת. ווען דער בעל התניא האט געזען וואס פאר א געהויבענער איד דאס איז, האט ער אים געפרעגט פון וואנען ער איז, און ער האט געענטפערט אז ער איז ביי ר' שלמה קארלינער. האט דער בעל התניא געזאגט ער זאל בלייבן ביי אים, וועט ער אים מאכן פאר א כלי. האט דער חסיד געענטפערט אז זיין רבי האט שוין געארבעט אויף אים אז ער זאל זיין א שבור כלי, און דאס איז געווען דער גאנצער דרך פון קארלין.
אין דער מעשה: Reb Shlomo of Karlin, the Ba'al HaTanya
געדאנקען
- 50:40 "שמע ישראל" רעדט מען נישט צו יעקב אבינו אין הימל, נאר צו דעם שטיקל חיות פון יעקב וואס איז אין יעדן איד, וואס איז א צווייג פון זיין בוים.
- 48:36 "אלקי אבי" מעסט מען פשוט: אויב וואס ביים עלטער זיידן איז געווען טרייף איז ביי מיר כשר, איז עס שוין נישט דער גאט פון מיין טאטן.
- 47:15 אפילו א קליינער שינוי איז א נטיה, און וואס ווייטער די ליניע גייט אלץ מער דרייט זי זיך אפ פונעם גלייכן צענטער.
- 1:03:34 לויטן חוזה פון לובלין זענען די וואסערן פון מרה געווען ביטער ווייל די מענטשן אליין זענען געווען ביטער; דער תלמיד חכם איז דער "עץ" וואס מאכט זיי זיס, ווייל מ'נעמט פון אים "עצה" מיט הכנעה.
- 1:01:20 פסח'דיגע קניידלעך טויגן נישט אין א חמץ'דיגע כלי: דעם רבי'נס ווארט העלפט נאר דעם וואס מאכט זיך פאר א כלי צו מקבל זיין.
- 1:06:08 א שבור כלי איז א גאנצע כלי: דער קארלינער דרך פון צובראכנקייט איז וואס מאכט א מענטש ראוי צו מקבל זיין.
- 1:14:45 די ערשטע התעוררות פון גאולה אין מצרים איז נישט געווען אומזיסט, אפילו ווען די עבודה איז שווערער געווארן; עס איז געווען א זריעה, און נאכדעם איז געקומען די זכירה.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 46:56 דער משגיח זאגט אז א אידישע שטוב זאל זיך פירן פונקט ווי ביים טאטן און זיידן, אן אפילו קליינע שינויים.
- 46:47 ער זאגט אז א בחור זאל בלייבן א בן ישיבה אויך נאכן אוועקגיין פון ישיבה, צוגעבונדן צו א תלמיד חכם וואס ער פרעגט אים יעדע קלייניגקייט.
- 1:02:22 ער זאגט אז מ'זאל גיין צום רבי'ן מיט ביטול און הכנעה, גרייט צו מקבל זיין, און נישט נאר כדי צו כאפן א ווארט צו זאגן ביי א גלעזל לחיים.
- 41:47 ער זאגט אז אין חודש שבט זאל יעדער איד מאכן א חשבון הנפש צי ער געהערט נאך צום בוים פון יעקב אבינו.
- 1:10:05 ער זאגט אז חברים זאלן זיך האלטן צוזאמען ווי א קנויל, יעדער זאל זיך האלטן פאר א האלבן און דעם חבר פאר א גאנצן.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אליהו הנביא, דער בעל התניא, דער יסוד העבודה, דער לובלינער חוזה, דער סטאלינער רבי, דער קאזשעניצער מגיד, דער קאצקער רבי, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, משה רבינו, ר' אלחנן וואסערמאן, ר' חיים בריסקער, ר' חיים עוזר גראדזענסקי, רבי משה חיים לוצאטו, רבי שלמה קארלינער
ערכים אילן, דמות דיוקנו של אביו, קריעת ים סוף, תלמיד חכם