פרשה מלא פנינים יקרים - מן זה אמונה' ימות המשיח' ושירת נשים.
קאטאלאג: פרשת השבוע בשלח נומ׳ 4 פאקעט גייד ז׳ 9 תשמ"א (1980–81) אידיש 1 שעה 13 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ווייזט אז פרשת בשלח איז פול מיט אמונה, פון קריעת ים סוף און דעם מן ביז די שירה פון די נשים, און דורך דעם רמב"ם און רמב"ן אויף ימות המשיח, און ער ענדיגט אז מען זאל ארויסגיין פון דעם שבת מיט אמונה און בטחון.
דער משגיח עפנט מיט דער קשיא פונעם חתם סופר פארוואס די מצריים זענען דערטרונקען געווארן אין ים און נישט אינעם נילוס: מ'טאר נישט צוריקגיין קיין מצרים, און נאר ביים ים קענען אידן שפעטער מאכן א ברכה אויפן מקום הנס. ער לייגט צו אז די סכנה ביים ים איז געווען א נסיון פון אמונה, און דורך דעם זענען זיי זוכה געווען צו שירה. דערנאך ווייזט ער אז די גאנצע פרשה איז פול מיט אמונה: דער מן און זיין הארה אינעם שבת'דיגן טשאלנט, די מנהגים פון שבת שירה, און א מעשה מיטן סטאלינער רבי'ן. ער גייט דורך די פרשה און געפינט אמונת חכמים, תחיית המתים, משיח און אלע י"ג עיקרים. דער מן לערנט אז יעדער האט זיין אייגענעם קאנאל פון פרנסה, און דאס בינדט ער צו א גמרא אויף נעמען פון שטעט. ער רעדט וועגן דעם רמב"ם, ראב"ד, רדב"ז און רמב"ן צי די טבע וועט זיך טוישן לימות המשיח, און וועגן דעם חתם סופר פארוואס די נשים האבן געזונגען נאר איין פסוק. ער ענדיגט מיטן כח פון משיח'ס ווארט, אחדות, און ט"ו בשבט.
ענינים: קריעת ים סוף און דער מן · משיח און ימות המשיח · בטחון
סדר השיעור
-
0:00 פארוואס ביים ים און נישט ביים נילוס שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם חתם סופר'ס תירוץ פארוואס די מצריים זענען דערטרונקען געווארן ביים ים: וויבאלד מ'טאר נישט צוריקגיין קיין מצרים, קען מען נאר ביים ים מאכן א ברכה אויפן נס. ער לייגט צו אז די סכנה ביים ים איז געווען א נסיון פון אמונה, וואס אין איר זכות האבן זיי געזאגט שירה, און ער דערמאנט ווי נחשון איז אריינגעשפרונגען אין ים.
-
6:35 דער מן, דער טשאלנט און אידישע מנהגים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז די פרשה איז פול מיט ישועות, און אז די שבת'דיגע מאכלים, בפרט דער טשאלנט, האבן אין זיך א הארה פונעם מן. ער דערמאנט דעם מנהג פון שבת שירה, זאגט אז א איד דארף קענען אראפשלינגען א קשיא מיט אמונה פשוטה, און ערקלערט אז מנהגים קומען פונעם רוח הקודש וואס איז באהאלטן אין כלל ישראל.
-
13:41 דער סטאלינער רבי און דער טשאלנט מעשה
נאכדעם וואס ער זאגט אז מעשיות פון צדיקים וואס זענען מקובל ברענגען צו אמונה, דערציילט דער משגיח אין נאמען פון ר' נתן וואכטפויגל ווי דער סטאלינער רבי אין וויליאמסבורג האט איינמאל ביים קידוש שבת לאנג גערעדט וועגן טשאלנט און געבעטן א צווייטן טעלער, בשעת אין דער היים איז יענעם טאג נישט געווען קיין טשאלנט.
-
16:54 אמונת חכמים און משיח אין דער פרשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח גייט שנעל דורך די פרשה און ווייזט אמונת חכמים אין דעם וואס אידן האבן זיך אומגעקערט צו די מצריים לויט משה רבינו'ס ווארט, תחיית המתים אין "אז ישיר", משיח אין "ה' ימלוך", און השגחה פרטית אין דעם וואס דער ים האט זיך געשפאלטן פאר יעדן שבט און יעדן איד באזונדער.
-
20:05 דער מן איז אמונה; עמלק און בעל צפון שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז דער מן האט איינגעוואוינט אידן אין אמונה: זיי האבן גארנישט איבערגעלאזט אויף מארגן, און ווי פיל מען האט געקליבן האט נישט געמאכט קיין חילוק, אזוי ווי ביי פרנסה. ער גייט ווייטער צו עמלק וואס איז ספק אין אמונה, שבת וואס איז די עדות אויף חידוש העולם, און בעל צפון, וואו אידן האבן געדאווענט נאר צום רבונו של עולם, און ער ענדיגט אז אלע י"ג עיקרים זענען אין דער פרשה.
-
25:51 יעדער מיט זיין אייגענעם קאנאל פון פרנסה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז דער מן לערנט אז יעדנ'ס שפייז איז אים צוגעגרייט, און מ'קען נישט אנרירן דעם אנדערנ'ס. ער ברענגט די גמרא וואס דרש'נט די נעמען פון די שטעט קינה, דימונה און עדעדה, פרעגט פארוואס מ'דרש'נט בכלל נעמען פון שטעט, און ערקלערט אז יעדער שבט, אזוי ווי יעדער חודש און יעדע משמר, נעמט זיין פרנסה פון זיין אייגענעם שורש.
-
30:16 דער חסיד, דער מן ביי דער טיר, און די גבולים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט א מדרש וועגן א חסיד וואס האט געלערנט פון די הערלעך פונעם קאפ אז יעדעס האט איר אייגענעם מקור, און די גמרא אז ביי צדיקים איז דער מן געפאלן ביי דער טיר. ער קומט צוריק צו די נעמען פון די שטעט: זיי זענען א רמז אז יעדער האט זיין אייגענעם גבול, און דערפאר שווייגט א בעל בטחון ווען איינער נעמט אים כביכול צו זיין פרנסה.
-
35:13 שירת הים און דער רמב"ם וועגן משיח שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח רופט מ'זאל "עסן" די פרשה און זאגן שירת הים מיט שמחה און צוזאמען, און ער זאגט אז די שירה ענדיגט זיך מיט "ה' ימלוך", וואס איז א רמז אויף משיח. דערנאך ברענגט ער דעם רמב"ם אין סוף הלכות מלכים אז לימות המשיח פירט זיך די וועלט ווי געווענליך און דער וואלף מיטן שעפעלע ביי ישעיה איז א משל, און די השגה פונעם ראב"ד פון "והשבתי חיה רעה מן הארץ".
-
40:05 דער רדב"ז, און די טבע איז תורה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם רדב"ז אז ביידע זענען אמת: אין ארץ ישראל וועלן די פסוקים זיין כפשוטו, און אין אנדערע לענדער א משל. ער פרעגט פארוואס דער רמב"ם לייגט זיך אזוי אוועק אויף דעם ווי א הלכה, און ערקלערט אז די טבע אליין איז דער סדר התורה, און ער ברענגט די גמרא אין שבת אז ס'איז געווען א גנאי אז מ'האט פאר א געוויסן מענטש געטוישט די סדרי בראשית.
-
43:40 דער מדרש אויף מרים'ס שירה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם חתם סופר אויפן מדרש אז די מלאכים האבן טענה'ט פארוואס די נשים זאלן אויך זינגען פאר זיי, און מרים האט געענטפערט מיטן ערשטן פסוק פון דער שירה. ער פרעגט וואס איז געווען די טענה, וואס האט מרים געענטפערט, און פארוואס די נשים האבן געזונגען נאר איין פסוק, און ער ברענגט די גמרא אין מגילה אז נשים זענען אויך געווען אין יענעם נס, מיטן רשב"ם און תוספות אויפן לשון "אף".
-
47:13 די טבע דינט דעם צדיק: די שירה פון די נשים שטייט אינעם קאטאלאג
דער חתם סופר ענטפערט אז שירה זאגט מען נאר אויף דעם וואס איז חוץ לדרך הטבע, און די טבע איז באשאפן געווארן צו דינען דעם צדיק. ממילא איז די הצלה פון די צדקניות געווען טבע, און נאר די מפלה פון די מצריים איז ביי זיי געווען א נס, דערפאר האט מרים געענטפערט די מלאכים מיט דעם איין פסוק וואס רעדט וועגן דער מפלה.
-
51:13 דער רמב"ן, און די השגה פונעם ראב"ד שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם רמב"ן אין בחוקותי אז די חיות זענען באשאפן געווארן צו עסן גראז, און נאר צוליב דעם חטא פון מענטשן האבן זיי גענומען צורייסן, און אין ארץ ישראל וועלן זיי זיך אומקערן צו זייער ערשטער טבע ווען מען וועט היטן די מצוות. דערמיט ערקלערט ער די מחלוקת: דער רמב"ם ברענגט די פסוקים פון ישעיה, וואו ס'שטייט נישט קיין תנאי אז אידן וועלן זיין צדיקים, און דער ראב"ד ברענגט דעם פסוק פון בחוקותי, וואס איז בתנאי אז מען היט די תורה.
-
58:19 משיח אן מופתים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם רמב"ם אז משיח דארף נישט ווייזן קיין אותות ומופתים, מיט דער ראיה פון רבי עקיבא און בן כוזיבא, און דעם ראב"ד וואס האלט אנדערש. ער טענה'ט אז דער רמב"ם פאדערט באמת מער פון משיח: אפילו אליהו הנביא'ס פייער פון הימל האט נאר אויף א וויילע אויפגעוועקט דאס פאלק, און משיח וועט נאר זאגן א ווארט און אלע אידן וועלן איבערלאזן אלעס און גיין קיין ארץ ישראל.
-
1:03:11 דער כח פון א צדיק'ס ווארט; איין בית המקדש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט וואס אן אלטער איד אין צפת האט געדענקט פון ר' אברהם קאליסקער'ס דיבורים, אזוי ווי מ'קלאפט אריין נעגל אין הארצן, און ערקלערט אז דער דיבור פון א צדיק איז מלכות. ער שטעלט אקעגן די מחלוקת וואס וואלט היינט אויסגעבראכן ווען איינער וואלט געבויט דעם בית המקדש, מיט דער אחדות ווען משיח וועט עס בויען און אלע סארטן אידן וועלן דינען צוזאמען.
-
1:06:54 פולע טשעמאדאנעס, און וואספארא בוים צו זיין שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ענדיגט אז מ'זאל ארויסגיין פון פרשת בשלח מיט פולע טשעמאדאנעס פון אמונה, בטחון און שמחה. וויבאלד דער שבת איז פאר ט"ו בשבט און שבט איז דער חודש פון אכילה, זאגט ער אז מ'זאל עסן די פירות אזוי ווי דעם מן, און ער ברענגט ירמיה'ס צוויי ביימער, דער וואס פארלאזט זיך אויף מענטשן און דער וואס פארלאזט זיך אויפן רבונו של עולם, און רופט יעדן צו באשליסן וואספארא בוים ער וויל זיין.
דער שיעור, אויסגעשריבן
פארוואס ביים ים און נישט ביים נילוס
דער משגיח ברענגט די קשיא פונעם חתם סופר: פארוואס האט דער אייבערשטער געפירט די אידן צום ים, ווען עס וואלט מער געפאסט אז די מצריים, וואס האבן געווארפן אידישע קינדער אין נילוס, זאלן דערטרונקען ווערן אינעם נילוס? ער ענטפערט אז מ'טאר קיינמאל נישט צוריקגיין קיין מצרים, ווי דער פסוק זאגט. וויבאלד די גמרא אין ברכות זאגט אז מ'מאכט א ברכה אויפן מקום הנס, האט דער נס געמוזט זיין אויסער מצרים, וואו אידן קענען קומען און מאכן א ברכה. א,ב,ג
על פי פשט, לייגט דער משגיח צו, איז די סכנה ביים ים געווען א נסיון פון אמונה און בטחון, כדי זיי זאלן וויסן אז נאר דער רבונו של עולם קען העלפן. אין דעם זכות, נאכדעם וואס נחשון בן עמינדב איז אריינגעשפרונגען אין ים, זענען זיי זוכה געווען צו זאגן שירה מיט רוח הקודש.
דער מן, דער טשאלנט און אידישע מנהגים
דער משגיח זאגט אז די גאנצע פרשה איז פול מיט ישועות, און ווער ס'לערנט זי די וואך פארבינדט זיך מיט זיי. ער ברענגט דעם בני יששכר אז אין די שבת'דיגע מאכלים איז דא א הארה פונעם מן. דער טשאלנט, וואס קאכט זיך א גאנצע נאכט און איז על פי טבע נישט קיין געזונטע מאכל, עסט מען לכבוד שבת, און די קדושה פון שבת גייט אריין אין אים, אזוי ווי ביי דער הכנה ביום הששי. ה,ו
שבת בשלח, זאגט ער, דארף א איד קענען אראפשלינגען א קשיא און ווייטער דינען דעם רבונו של עולם מיט אמונה פשוטה. הלכות און גזירות קומען פון די חכמים, אבער מנהגים קומען פונעם רוח הקודש וואס איז באהאלטן אין גאנץ כלל ישראל.
דער סטאלינער רבי און דער טשאלנט
מעשיות פון צדיקים וואס זענען מקובל, זאגט דער משגיח, ברענגען צו אמונה. ער דערציילט פון ר' נתן וואכטפויגל אז דער סטאלינער רבי אין וויליאמסבורג, וואס האט קיינמאל נישט געזאגט תורה ביים טיש, האט איינמאל ביים קידוש שבת לאנג גערעדט וועגן טשאלנט, געגעבן ר' נתן א טעלער און דערנאך געבעטן דעם גבאי נאך איינעם. אין דער היים איז יענעם טאג נישט געווען קיין טשאלנט: ער איז פארברענט געווארן.
אמונת חכמים און משיח אין דער פרשה
דער מן איז אמונה; עמלק און בעל צפון
דער מן, ערקלערט דער משגיח, האט איינגעוואוינט אידן אין אמונה: זיי האבן גארנישט איבערגעלאזט אויף מארגן, און צי מ'האט געקליבן מער אדער ווייניגער, האט יעדער געהאט דאס זעלבע. אזוי איז אויך ביי פרנסה, עס ווענדט זיך נישט ווי פיל מ'ארבעט.
ער גייט ווייטער צו עמלק, וואס די מלחמה מיט אים איז קעגן ספק אין אמונה, צו שבת וואס איז די עדות אויף חידוש העולם, און צו בעל צפון, וואו אידן האבן געדאווענט נאר צום רבונו של עולם. אלע י"ג עיקרים, זאגט ער, געפינט מען אין דער פרשה.
יעדער מיט זיין אייגענעם קאנאל פון פרנסה
וויבאלד יעדנ'ס שפייז איז אים צוגעגרייט, זאגט דער משגיח, קען קיינער נישט אנרירן דעם אנדערנ'ס. ער ברענגט די גמרא אין גיטין וואס דרש'נט די נעמען פון די שטעט קינה, דימונה און עדעדה, און פרעגט פארוואס מ'דרש'נט בכלל נעמען פון שטעט. ער ערקלערט אז יעדער שבט איז כנגד א חודש און נעמט זיין פרנסה, סיי ברוחניות סיי בגשמיות, פון זיין אייגענעם שורש, אזוי ווי יעדע משמר מיט איר אייגענעם חלון. ק
דער חסיד, דער מן ביי דער טיר, און די גבולים
דער משגיח ברענגט א מדרש וועגן א חסיד וואס האט געלערנט אז יעדעס הארל וואקסט פון איר אייגענער גומא, זיך פארלאזט אויפן אייבערשטן, און געהאט פרנסה זיצנדיג אין דער היים, און די גמרא אז ביי צדיקים איז דער מן געפאלן ביי דער טיר. די נעמען פון די שטעט ליגן אויף די גבולים פון ארץ ישראל, א רמז אז יעדער האט זיין אייגענעם גבול. דערפאר שווייגט א בעל בטחון ווען איינער נעמט אים כביכול צו זיין פרנסה. ת,אא
שירת הים און דער רמב"ם וועגן משיח
דער משגיח רופט מ'זאל "עסן" די פרשה און זאגן שירת הים צוזאמען און בשמחה; די שירה ענדיגט זיך מיט "ה' ימלוך", ביאת המשיח. דערנאך ברענגט ער דעם רמב"ם אין סוף הלכות מלכים: לימות המשיח פירט זיך די וועלט ווי געווענליך, און דער וואלף מיטן שעפעלע ביי ישעיה איז א משל אז אידן וועלן זיצן בשלום צווישן די גוים. דער ראב"ד פרעגט אויף דעם פון "והשבתי חיה רעה מן הארץ". י,אב,אג,אד,אה
דער רדב"ז, און די טבע איז תורה
דער מדרש אויף מרים'ס שירה
דער חתם סופר ברענגט א מדרש: די מלאכים האבן געפרעגט פארוואס די נשים זאלן אויך זינגען פאר זיי, און מרים האט געענטפערט מיט "שירו לה'". דער משגיח פרעגט וואס איז געווען די טענה, וואס האט זי געענטפערט, און פארוואס די נשים האבן געזונגען נאר איין פסוק, און ער ברענגט די גמרא אין מגילה אז נשים "אף הן היו באותו הנס", מיטן רשב"ם און תוספות. אמ,אח,אט,אכ,אל
די טבע דינט דעם צדיק
דער חתם סופר ענטפערט אז שירה זאגט מען נאר אויף דעם וואס איז חוץ לדרך הטבע, און די טבע איז באשאפן געווארן צו דינען דעם צדיק. די מענער האבן געזונגען אויף זייער הצלה און אויף דער מפלה פון די מצריים; ביי די צדקניות איז די הצלה געווען טבע, און נאר די מפלה איז געווען א נס. דערפאר האט מרים געענטפערט די מלאכים נאר מיט יענעם איין פסוק. אמ
דער רמב"ן, און די השגה פונעם ראב"ד
דער משגיח ברענגט דעם רמב"ן אויף "והשבתי חיה רעה": ביי דער בריאה האבן אלע חיות באקומען גראז צו עסן, און ערשט נאכן חטא פון מענטשן זענען זיי איינגעוואוינט געווארן צו צורייסן. ווען מ'וועט היטן די מצוות אין ארץ ישראל, וועלן זיי זיך אומקערן צו זייער ערשטער טבע. אנ,אה,אס
דערמיט ערקלערט ער די מחלוקת. דער רמב"ם ברענגט ישעיה, וואס רעדט וועגן משיח אבער שטעלט נישט קיין תנאי אז אידן וועלן זיין צדיקים, ממילא מוז דער שינוי נישט קומען גלייך. דער ראב"ד ברענגט בחוקותי, וואס הייבט זיך אן "אם בחוקותי תלכו"; אז מען היט די תורה, קערט זיך די טבע אום צו פארן חטא פון אדם הראשון, כפשוטו. אב,אג,אד,אצ
משיח אן מופתים
דער משגיח ברענגט דעם רמב"ם אז משיח דארף נישט ווייזן קיין מופתים, מיט א ראיה פון רבי עקיבא און בן כוזיבא, און דער ראב"ד האלט אנדערש. ער טענה'ט אז דער רמב"ם פאדערט מער: אפילו אליהו'ס פייער אויפן הר הכרמל האט נאר אויף א צייט אויפגערודערט דאס פאלק, אבער משיח וועט נאר מודיע זיין, און יעדער איד וועט איבערלאזן זיין הויז און געשעפט און גיין קיין ארץ ישראל. אק,אר,אש
דער כח פון א צדיק'ס ווארט
אן אלטער איד אין צפת, דערציילט דער משגיח, האט נישט פארשטאנען ר' אברהם קאליסקער'ס ווערטער, און פונדעסטוועגן זענען זיי אריין ווי נעגל וואס מ'קלאפט אריין אין הארצן. דער דיבור פון א צדיק איז מלכות. ווען איינער וואלט היינט געבויט דעם בית המקדש, וואלט אויסגעבראכן א מחלוקת; ווען משיח וועט אים בויען, וועלן אלע סארטן אידן קומען און דינען צוזאמען.
פולע טשעמאדאנעס, און וואספארא בוים צו זיין
דער משגיח ענדיגט אז מ'זאל ארויסגיין פון פרשת בשלח מיט פולע טשעמאדאנעס פון אמונה, בטחון און שמחה. דער שבת איז פאר ט"ו בשבט, און שבט איז דער חודש פון אכילה, דערפאר זאל מען עסן די פירות אזוי ווי דעם מן, מיט אמונה.
מראי מקומות
תורה
- ב Shemos 14:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:13
- ו Shemos 16:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 7:17
- י Shemos 15:18 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 17:23, 35:23
- ל Shemos 16:31 20:10 טעקסט מפתח
- ס Shemos 16:18 21:08 טעקסט מפתח
- פ Shemos 16:29 24:31 טעקסט מפתח
- צ Shemos 14:2 24:44 טעקסט מפתח
- אה Vayikra 26:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 35:23, 51:22
- אט Shemos 15:21 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 43:41
- אס Bereishis 1:30 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 51:22
- אצ Vayikra 26:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 55:00
- בא Shemos 15:17 1:07:03 טעקסט מפתח
נביאים
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
- ג Berachos 54a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:13
- ט לכאורה Sanhedrin 91b 18:41 מפתח
- נ לכאורה Sotah 48b 20:46 מפתח
- ק לכאורה Gittin 7a מפתח אינעם אויסשרייב: 26:10
- אא לכאורה Yoma 75a מפתח אינעם אויסשרייב: 30:23
- אז Shabbos 53b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 40:09
- אכ Megillah 4a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 43:41
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
- ז Rabbeinu Bachya (מקום נישט באשטימט) 10:34 מפתח
- ח לכאורה Rashi on Shemos 14:4 מפתח אינעם אויסשרייב: 17:23
- מ לכאורה Rashi on Shemos 16:20 20:33 מפתח
- ע לכאורה Rashi on Shemos 16:32 22:24 מפתח
- אב Hilchos Melachim 12:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 35:23, 55:00
- אד לכאורה Raavad on Hilchos Melachim 12:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 35:23, 55:00
- אל Tosafos (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 43:41
- אנ Ramban on Vayikra 26:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 51:22
- אע Ramban (מקום נישט באשטימט) 54:36 מפתח
- אק Hilchos Melachim 11:3-4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 58:40
- אר לכאורה Raavad on Hilchos Melachim 11:3 מפתח אינעם אויסשרייב: 58:40
אחרונים און חסידות
- א Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 0:13
- ד Shulchan Aruch (מקום נישט באשטימט) 2:22 מפתח
- ה Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 7:17
- ש Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) 29:03 מפתח
- או Radbaz (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 40:09
- אמ Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 43:41, 47:17
עיקרי הדברים
- 1:56 די מצריים זענען דערטרונקען געווארן ביים ים און נישט אינעם נילוס, כדי אידן, וואס טארן נישט צוריקגיין קיין מצרים, זאלן קענען מאכן א ברכה אויפן מקום הנס.
- 4:22 די סכנה ביים ים איז געווען א נסיון פון אמונה און בטחון, און אין דעם זכות זענען אידן זוכה געווען צו זאגן שירה מיט רוח הקודש.
- 20:16 דער מן איז געווען א שפייז פון אמונה: יעדער האט באקומען זיין אייגענעם חלק, ממילא קען קיינער נישט צונעמען דעם אנדערנ'ס פרנסה, און ווי פיל מ'ארבעט לייגט נישט צו און נעמט נישט אראפ.
- 16:54 די גאנצע פרשה איז פול מיט אמונה; אלע י"ג עיקרים, אריינגערעכנט תחיית המתים און משיח, געפינט מען אין איר.
- 47:32 לויטן רמב"ן איז די טבע באשאפן געווארן צו דינען דעם צדיק, און די חיות וועלן זיך אומקערן צו זייער ערשטער טבע ווען מענטשן וועלן אויפהערן צו זינדיגן.
- 59:22 לויטן רמב"ם דארף משיח נישט ווייזן קיין מופתים; זיין גרייסקייט איז אז מיט זיין ווארט אליין וועלן אלע אידן אים פאלגן, גיין קיין ארץ ישראל, און זיך פאראייניגן אין איין בית המקדש.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 0:48 פארוואס האט דער אייבערשטער געברענגט די אידן צום ים, אנשטאט צו דערטרינקען די מצריים אינעם נילוס, וואס וואלט מער געפאסט?
תירוץ: 1:56 וויבאלד מ'טאר קיינמאל נישט צוריקגיין קיין מצרים, וואלטן אידן נישט געקענט מאכן א ברכה אויף א נס אינעם נילוס; ביים ים קענען זיי קומען און מאכן א ברכה אויפן מקום הנס.
-
קשיא: 4:06 על פי פשט, פארוואס האט מען בכלל אריינגעשטעלט די אידן אין א סכנה ביים ים?
תירוץ: 4:22 כדי זיי זאלן האבן א נסיון פון אמונה און בטחון, וויסן אז נאר דער רבונו של עולם קען העלפן, און אין דעם זכות זוכה זיין צו דער שירה.
-
קשיא: 27:25 פארוואס דרש'נט די גמרא די נעמען פון שטעט ווי קינה, דימונה און עדעדה?
תירוץ: 32:56 דאס זענען שטעט אויף די גבולים, און א גבול איז א רמז אז יעדער שבט און יעדער מענטש האט זיין אייגענעם חלק, ממילא לערנען די נעמען אז מ'טאר נישט אריינקריכן אינעם אנדערנ'ס פרנסה.
-
קשיא: 45:11 וואס האבן די מלאכים טענה'ט קעגן די נשים'ס זינגען, וואס האט מרים געענטפערט, און פארוואס האבן די נשים געזונגען נאר איין פסוק?
תירוץ: 49:39 די מלאכים האבן געהאלטן אז די הצלה פון די צדקניות איז געווען טבע און פאדערט נישט קיין שירה; מרים האט געענטפערט מיטן פסוק וועגן דער מפלה פון די מצריים, דער איינציגער חלק וואס איז ביי זיי אויך געווען א נס.
-
קשיא: 41:33 פארוואס לייגט זיך דער רמב"ם אוועק, ווי א הלכה, אז לימות המשיח וועט די וועלט זיך פירן ווי געווענליך?
תירוץ: 42:19 ווייל די טבע אליין איז דער סדר התורה, און א שינוי אין סדרי בראשית איז נישט קיין שבח, אזוי ווי די גמרא אין שבת ווייזט.
-
קשיא: 39:54 וויאזוי פרעגט דער ראב"ד אויפן רמב"ם פון "והשבתי חיה רעה", אז דער רמב"ם זאגט אז די פסוקים פון ישעיה זענען א משל?
תירוץ: 55:34 ביי ישעיה שטייט נישט קיין תנאי אז אידן וועלן זיין צדיקים, ממילא קען עס זיין א משל; דער פסוק אין בחוקותי איז בתנאי אז מען היט די תורה, און דעמאלט, אזוי ווי דער רמב"ן זאגט, קערט זיך די טבע אום צו פארן חטא, כפשוטו.
מעשיות
-
14:56 דעם סטאלינער רבי'נס צווייטער טעלער טשאלנט
דער משגיח דערציילט וואס ר' נתן וואכטפויגל האט איבערגעגעבן: דער סטאלינער רבי אין וויליאמסבורג האט קיינמאל נישט געזאגט תורה ביים טיש, נאר סתם גערעדט, און די וואס האבן פארשטאנען האבן געהערט רמזים. איינמאל שבת ביים קידוש, וואו מ'האט געטיילט טשאלנט, האט ער לאנג גערעדט וועגן טשאלנט, מיט ראשונים און דעם בית יוסף, און אלע האבן זיך געוואונדערט. ער האט געגעבן ר' נתן א טעלער טשאלנט, און דערנאך געבעטן דעם גבאי נאך א טעלער. ווען ר' נתן איז אהיימגעקומען, האט זיין ווייב געזאגט אז דער טשאלנט איז פארברענט געווארן און היינט איז נישט דא קיין טשאלנט; ער האט שוין געגעסן צוויי חלקים, איינס פאר זיך און איינס פאר די בני בית.
אין דער מעשה: דער סטאלינער רבי, R' Nosson Wachtfogel
-
30:20 דער חסיד און די ווארצלען פון די האר
דער משגיח ברענגט פון א מדרש א חסיד וואס האט געהערט א דרשה אז יעדעס הארל אויפן קאפ האט איר אייגענע גומא, און קיין צוויי הערלעך וואקסן נישט ארויס פון איין גומא. ער האט דערפון געלערנט אז דער אייבערשטער גרייט צו פאר יעדן זיין אייגענעם מקור. ווען זיין ווייב האט אים געפרעגט פארוואס ער גייט נישט ארויס זוכן פרנסה, האט ער זיך פארלאזט אויפן אייבערשטן, און דער אייבערשטער האט אים טאקע געהאלפן, און ער האט געהאט פרנסה זיצנדיג אין דער היים.
-
1:03:16 וואס אן אלטער איד האט געדענקט פון ר' אברהם קאליסקער
דער משגיח דערציילט א קבלה פון דער צייט ווען ר' אברהם קאליסקער איז געווען אין צפת: שפעטערדיגע צדיקים האבן געפרעגט אן אלטן איד וואס ער געדענקט פון אים. ער האט געזאגט אז ער ווייסט נישט וואס ר' אברהם האט געזאגט און ער האט נישט פארשטאנען זיינע ווערטער, אבער ווען ער האט אנגעהויבן רעדן, איז עס געווען ווי איינער קלאפט מיט א האמער נעגל אריין אין הארצן.
אין דער מעשה: רבי אברהם קאליסקער
געדאנקען
- 1:56 דער איסור צו צוריקגיין קיין מצרים ערקלערט פארוואס דער נס האט געמוזט זיין ביים ים: א ברכה אויף א נס מאכט מען אויפן ארט, און נאר אויף אן ארט אויסער מצרים קען מען קומען זי מאכן.
- 8:15 דער שבת'דיגער טשאלנט, הגם על פי טבע איז ער נישט קיין געזונטע מאכל, האט אין זיך א הארה פונעם מן, ווייל שבת'דיגע מאכלים וואס מ'גרייט צו ערב שבת ציען די ברכה וואס איז געווען אויפן מן.
- 13:13 הלכות, גזירות און תקנות קומען פון די חכמים, אבער מנהגים קומען פונעם פאלק, אפילו פון פשוטי עם, פונעם רוח הקודש וואס איז באהאלטן אינעם כלל פון כלל ישראל.
- 32:56 מ'דרש'נט די נעמען פון שטעט אויף די גבולים, ווייל יעדער גבול איז א רמז אז יעדער שבט און יעדער מענטש האט זיין אייגענעם גבול פון פרנסה וואס קיינער קען נישט אריבערגיין.
- 47:17 שירה זאגט מען נאר אויף דעם וואס איז העכער פון טבע; וויבאלד די טבע איז דא צו באשיצן דעם צדיק, איז די הצלה פון די צדקניות געווען טבע, און נאר די מפלה פון די מצריים איז ביי זיי געווען א נס, דערפאר האט מרים געזונגען נאר יענעם איין פסוק.
- 55:34 דער רמב"ם און דער ראב"ד קריגן זיך נישט בעיקר: דער רמב"ם ברענגט ישעיה, וואו ס'שטייט נישט קיין תנאי פון צדקות, און דער ראב"ד ברענגט בחוקותי, וואו עס איז צוגעזאגט אז די חיה רעה וועט אויפהערן נאר אז מען היט די תורה, אזוי ווי דער רמב"ן ערקלערט.
- 1:00:38 מיט דעם וואס דער רמב"ם פאדערט נישט קיין מופתים, פאדערט ער מער פון משיח: אליהו'ס פייער פון הימל האט נישט געטוישט דאס פאלק אויף לאנג, און משיח וועט מיט זיין ווארט אליין ברענגען יעדן איד צו איבערלאזן אלעס.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 12:13 דער משגיח זאגט אז א איד דארף קענען אראפשלינגען א קשיא אויפן רבונו של עולם, ווייטער דינען דעם אייבערשטן, און זיך אנטון אין אמונה פשוטה אז דער רבונו של עולם ווייסט וויאזוי צו פירן די וועלט.
- 35:29 דער משגיח רופט צו זאגן שירת הים אום דעם שבת צוזאמען און בשמחה, און קומען צו דער צייט צום דאווענען.
- 1:07:31 דער משגיח זאגט אז מ'זאל ארויסגיין פון פרשת בשלח מיט פולע טשעמאדאנעס פון אמונה, בטחון און שמחה אינעם רבונו של עולם, און נישט לאזן דעם שבת אוועקגיין ליידיג.
- 1:09:02 דער משגיח זאגט אז די פירות פון ט"ו בשבט דארף מען עסן אזוי ווי דעם מן, מיט אמונה.
- 1:11:17 דער משגיח רופט יעדן אום דעם שבת צו באשליסן וואספארא סארט בוים ער וויל זיין, און אנהייבן ארבעטן אויף זיך ביסלעכווייז צו ווערן דער בוים וואס איז געפלאנצט ביים וואסער.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אבירם, אדם הראשון, אליהו הנביא, בר כוכבא, דער בני יששכר, דער חתם סופר, דער סטאלינער רבי, דער ראב"ד, דער רדב"ז, דער רמב"ם, דער רמב"ן, דער רשב"ם, דתן, ירמיהו הנביא, מרים, משה רבינו, נחשון בן עמינדב, ר' נתן וואכטפויגל, רבי אברהם קאליסקער, רבי אלעזר מענדל לעלאווער, רבי עקיבא, רבינו בחיי, רש"י
ערכים אמונה, אמונת חכמים, בטחון, השגחה פרטית, ט"ו בשבט, י"ג עיקרים, ימות המשיח, מן, מעשה בראשית, קריעת ים סוף, רבונו של עולם, רוח הקודש, שירה, תחיית המתים