“ומל ה' אלוקיך את לבבך ואת לבב” - מצוות מילה שעל ה' לקיים

קאטאלאג: פרשת השבוע נצבים וילך נומ׳ ⁨1⁩ פאקעט גייד ז׳ 13 תשל"א (1970–71) אידיש 1 שעה 34 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 1 שעה 34 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט אז אין חודש אלול איז דער רבונו של עולם אליין מל דאס הארץ פון יעדן איד און דעקט אויף די באהאלטענע אהבה צו אים, אז יעדער זאל קענען צוכאפן אלול פונעם יצר הרע, ארויפפליען צום כסא הכבוד, און אנקומען צו ראש השנה מיט שמחה און מיט א תפילה צו דערגרייכן דעם תכלית פאר וואס ער איז באשאפן געווארן.

דער משגיח עפנט מיט די פערציג טעג פון ראש חודש אלול ביז יום כיפור, וואס ער גלייכט צו די פערציג טעג פון יצירת הולד, ווען מ'קען נאך מיט תפילה באשטימען צי דאס קומענדיגע יאר וועט זיין א ברכה אדער חלילה א קללה. ער ברענגט דעם בעל הטורים אז "ומל ה' אלקיך את לבבך" איז א רמז אויף אלול: דער אייבערשטער איז מל דאס הארץ און אנטפלעקט דעם שם הוי' און די אהבה מסותרת וואס ליגט דערונטער. כ"ה אלול, ווען עס איז באשאפן געווארן דאס ליכט, שיינט דאס ליכט אריין אין יעדן איד. יעקב האט צוגעכאפט אלול פון עשו, און דער מזל פון אלול איז די בתולה וואס איז אנטלאפן פון א מלאך מיט זיינע אייגענע פליגלען; אזוי טאר א איד זיך נישט מייאש זיין, נאר נעמען דעם יצר הרע'ס פליגלען און ארויפפליען צום רבונו של עולם. ער רעדט וועגן שבט דן, די פארלוירענע נשמות וועמענס תפקיד איז השבת אבידה, און וועגן שמשון'ס תפילה "אך הפעם". צום סוף רעדט ער וועגן דער שמחה פון ראש השנה ווי די קרוינונג פונעם מלך, און וועגן חנה'ס תפילה אז קיין זאך איז נישט באשאפן אומזיסט.

ענינים: חודש אלול · אהבת השם און דביקות · דער יצר הרע און נסיונות · ראש השנה

סדר השיעור

  1. 0:00 די פערציג טעג פון אלול ווי די יצירה פונעם יאר

    דער משגיח ווייזט אן אז אלול הייבט זיך אן מיט "ברכה וקללה" און דער שבת פאר ראש השנה חזר'ט עס איבער, און ער גלייכט די פערציג טעג ביז יום כיפור צו די פערציג טעג פון יצירת הולד, ווען מ'קען נאך מתפלל זיין אויף א זכר אדער א נקבה, וואס דער בעל הטורים פארבינדט מיט ברכה און קללה.

  2. 5:25 דער אייבערשטער איז מל דאס הארץ אין אלול שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט דעם בעל הטורים אז "ומל ה' אלקיך את לבבך" איז א רמז אויף אלול, און ערקלערט אז אונטער דער ערלת הלב ליגט דער שם הוי' און א באהאלטענע אהבה; "מי יעלה לנו השמימה" ווייזט אז מ'גייט ארויף אין הימל דורך מילה, און די אנטפלעקטע אהבה ווערט דאס לעבן פונעם איד.

  3. 10:45 כ"ה אלול און "יהי אור" שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז היינט, ווען די בריאה האט זיך אנגעהויבן און דאס ליכט איז באשאפן געווארן, שיינט דאס ליכט נאכאמאל אריין אין יעדן איד און אנטפלעקט זיין באהאלטענע אהבה; ער פארבינדט דעם זעקס און צוואנציגסטן טאג פון אלול און דעם זעקס און צוואנציגסטן פסוק פון דער סדרה מיטן שם הוי', און די הבדלה צווישן ליכט און חושך מיט דעם אז יעדער איד ווערט א צדיק מיט א גן עדן אין הארצן.

  4. 21:32 אלול צוגעכאפט פון עשו; די בתולה מיט די פליגלען

    דער משגיח ברענגט דעם מדרש פונעם בני יששכר אז יעקב האט צוגעכאפט אלול פון עשו, און א מדרש וועגן א בתולה וואס האט גענומען די פליגלען פון א געפאלענעם מלאך, איז ארויפגעפלויגן צום כסא הכבוד און געווארן דער מזל פון אלול; דערפון לערנט ער אז מ'דארף נעמען דעם יצר הרע'ס פליגלען און ארויפפליען צום רבונו של עולם.

  5. 29:03 קיין אידישע נשמה איז נישט פארקויפט אויף אייביג

    דער משגיח ערקלערט אז דער יצר הרע לייגט זיך דווקא אויף די הויכע נשמות, און אז א איד טאר קיינמאל נישט זאגן אז ער איז פארקויפט צו אים; פונעם דין פון א איד וואס איז פארקויפט צו א גוי ווייזט ער אז יעדע נשמה מוז אויסגעלייזט ווערן, דורך א חבר'ס חיזוק, דורך א צדיק, אדער דורכן אייבערשטן אליין.

  6. 34:15 שבט דן, די פארלוירענע נשמות

    דער משגיח ברענגט אז שבט דן זענען געווען די נחשלים וואס זענען ארויסגעווארפן געווארן פון די ענני הכבוד, אויף וועמען עמלק איז געפאלן אין רפידים, און אלס מאסף לכל המחנות האבן זיי אומגעקערט אבידות; זייער טבע פון פארלוירענע נשמות גיט זיי דעם תפקיד פון השבת אבידה, פארבונדן מיטן שופר גדול.

  7. 42:02 אלול, די צייט פון מחנה דן

    דער משגיח שטעלט אויס די פיר מחנות קעגן די חומשים, פון יהודה און בראשית ביז דן און דברים, און ערקלערט אז אלול איז די צייט פון מחנה דן, די צייט פון השבת אבידה; דער אייבערשטער אליין ברענגט צוריק די נדחים אין דער היינטיגער סדרה, און די גאנצע צייט ביז שמיני עצרת איז איין לאנגע תקיעת שופר וואס ברענגט זיי צוריק תחת כנפי השכינה.

  8. 47:37 שמשון'ס תפילה: נאר דאס מאל

    דער משגיח עצה'ט צו נעמען דעם יצר הרע'ס כח און מיט אים ארויפפליען צום כסא הכבוד, ווייל אפילו א פארלוירענער איד האט א פאדעם פון הימל; ער ברענגט אז שמשון איז געווען פון שבט דן און האט געבעטן "זכרני נא וחזקני נא אך הפעם", לערנט אז איין מאל צעברעכן דעם יצר הרע איז גענוג, און דערציילט פון א צדיק וואס האט ארויסגעטריבן א דיבוק ווייל ער האט תשובה געטון.

  9. 56:53 אלול ווי אן עיר מקלט

    דער משגיח ברענגט דעם בני יששכר אז אלול איז אן עיר מקלט, מרומז אין "אנה לידו ושמתי לך מקום", און זאגט אז מ'טאר נישט ווארטן ווען די טיר איז אפן; ער טייטשט "לך אמר לבי" מיט רש"י, אז דער אייבערשטער שיקט זיין שליחות דורכן הארץ פונעם איד.

  10. 1:01:18 נתן הנביא און "ולו אנחנו"

    דער משגיח ערקלערט אז יעדער קאפיטל תהלים געהערט צו יעדן איד, און ממילא קומט נתן הנביא צו יעדן איינעם; דערנאך טייטשט ער "ולו אנחנו" סיי מיט אן אל"ף און סיי מיט א וי"ו, און ערקלערט אז טראץ דעם וואס איז געשען מיט די זעקס מיליאן און די אפיקורסות וואס דאס האט געברענגט, איז דעם אייבערשטנס שווייגן א גבורה, און א איד דארף וויסן אז ער געהערט צום רבונו של עולם.

  11. 1:07:28 ראש השנה, די שמחה און קרוינונג פונעם מלך שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז די עבודה פון תשרי איז אנדערש ווי אלול: דער אייבערשטער איז א בעל שמחה ווי ביי א ברית, און אפילו דאס וויינען דארף קומען פון שמחה; ער ברענגט נחמיה'ס "אל תבכו" און א משל פון א געפאנגענעם וואס האט געטאנצט אויפן טאג פון זיין משפט ווייל ס'איז געווען דעם מלך'ס יובל, און ער שליסט אז די תשובה פון ראש השנה איז זיך אריינפאסן אין דעם אייבערשטנס מלכות.

  12. 1:18:30 חנה'ס תפילה: קיין זאך איז נישט באשאפן אומזיסט

    דער משגיח פרעגט וואס פאר א שייכות פקידת עקרות האט מיט ראש השנה, ברענגט אז די דיני תפילה און די ניין ברכות פון ראש השנה קומען פון חנה, און ערקלערט איר טענה אז אלעס וואס דער אייבערשטער האט באשאפן האט א תכלית; ממילא בעט מען ראש השנה מ'זאל אריינפאסן אין דעם תכלית פון דער בריאה.

  13. 1:25:22 פארוואס חנה האט גערעדט פון זייגן

    דער משגיח פרעגט פארוואס חנה האט דערמאנט דאס זייגן און נישט אנדערע אברים, און ענטפערט פון דער גמרא אז עס איז בעסער מתפלל צו זיין אויף הונגער ווי אויף א מגפה, מיט א מעשה פון א צדיק וואס האט געראטעוועט א קראנקן דורך די שערי פרנסה; ער לייגט צו אז חנה האט געזען עלי'ס זין און געבעטן א קינד וואס וועט זאלבן צוויי מלכים, און שליסט מיט דער תפילה ראש השנה צו דערגרייכן דעם תכלית.

דער שיעור, אויסגעשריבן

די פערציג טעג פון אלול ווי די יצירה פונעם יאר

0:48

דער משגיח מערקט אן אז אלול הייבט זיך אן מיט דער קריאה "ראה אנכי נותן לפניכם היום ברכה וקללה" (דברים יא, כו), און דער שבת פאר ראש השנה, פרשת נצבים, חזר'ט עס איבער מיט "ובחרת בחיים" (דברים ל, יט). יעדע זאך אין דער בריאה, ערקלערט ער, ווערט געשאפן אין פערציג טעג, און די פערציג טעג פון ראש חודש אלול ביז יום כיפור פארעמען דאס קומענדיגע יאר. ג,ד

2:53

אזוי ווי די גמרא זאגט אז מ'קען מתפלל זיין אויף א זכר נאר אין די ערשטע פערציג טעג פון יצירת הולד (ברכות ס.), אזוי קען מען יעצט נאך באשטימען וואס פאר א יאר עס וועט זיין. דער בעל הטורים רופט א זכר א ברכה, און די פערציג טעג באשטימען צי דאס יאר וועט זיין א ברכה אדער, חס ושלום, פארקערט. א,ב

דער אייבערשטער איז מל דאס הארץ אין אלול

5:31

דער משגיח ברענגט דעם בעל הטורים אויפן פסוק אין דער היינטיגער סדרה "ומל ה' אלקיך את לבבך ואת לבב זרעך" (דברים ל, ו), וואס געפינט דערין א רמז אויף אלול און אויף אויפשטיין פרי צו סליחות. די עבודה פון אלול, ערקלערט ער, איז א מילה: עס איז דא אן ערלה איבערן הארץ, און אין די פערציג טעג דארף מען זי אראפנעמען כדי די פנימיות פונעם הארץ זאל ווערן נתגלה. ה,ו

7:36

אונטער דער ערלה פון א ברית ליגט דער שם הוי', און די מצוה איז עס מגלה צו זיין. אזוי אויך אונטער דער ערלת הלב, און דער מוהל פונעם הארץ קען זיין נאר דער רבונו של עולם אליין. "מי יעלה לנו השמימה" (דברים ל, יב) איז ראשי תיבות מילה און סופי תיבות דער שם הוי': מיט מילה גייט מען ארויף אין הימל. ח

9:23

אין אלול שיקט דער אייבערשטער א רוח תשובה אין יעדן אידישן הארץ, און דעקט אויף די אהבה מסותרת וואס יעדער איד האט צו אים. דערפאר גייט דער פסוק ווייטער "לאהבה את ה'... כי הוא חייך" (דברים ל, כ): דער חלק אלוק ממעל אין יעדן איד איז זיין עצם לעבן, און דא ווערט עס נתגלה. ט,י

כ"ה אלול און "יהי אור"

10:45

היינט, זאגט דער משגיח, איז כ"ה אלול, ווען די בריאה האט זיך אנגעהויבן און דער אייבערשטער האט געזאגט "יהי אור" (בראשית א, ג). ער ברענגט פונעם בעל שם טוב אז די עשרה מאמרות פון דער בריאה שטייען נאך היינט, ווי עס שטייט "לעולם ה' דברך נצב בשמים" (תהלים קיט, פט), און ממילא ווערט יעדעס יאר אויף דעם טאג דאס ליכט באנייט. יעדער איד, וואס איז אן עולם קטן, קען היינט ארויסלאזן שיינען וואס איז געווען איינגעזונקען אין חושך. כ,ל

13:50

א באהאלטענע זאך זעט מען נאר ווען עס שיינט אויף איר א ליכט, דערפאר ווערט היינט די מילה פונעם הארץ נתגלה. יעדער איד, אפילו דער ערגסטער, טראגט א באהאלטענע אהבה וואס קען קיינמאל נישט פארלאשן ווערן, "תוכו רצוף אהבה" (שיר השירים ג, י). דער משגיח לייגט צו אז היינט איז דער זעקס און צוואנציגסטער טאג פון ראש חודש אלול, דער גימטריא פונעם שם הוי', און "ומל" איז דער זעקס און צוואנציגסטער פסוק פון דער סדרה; דער פערציגסטער און לעצטער פסוק, "כי הוא חייך", איז קעגן יום כיפור, דעם פערציגסטן טאג. מ

19:19

היינט איז אפגעשיידט געווארן דאס ליכט פונעם חושך, וואס דער מדרש טייטשט אויף די מעשים פון צדיקים און פון רשעים (בראשית רבה ג, ח). פון היינט אן, זאגט דער משגיח, דארף א איד שפירן אז ער האט שוין נישט קיין שייכות מיטן חושך, "ועמך כולם צדיקים". יעדער איד האט א גן עדן אין הארצן, און די גאנצע צייט בעט מען "אחת שאלתי... לחזות בנועם ה'" (תהלים כז, ד). ע,פ

אלול צוגעכאפט פון עשו; די בתולה מיט די פליגלען

21:47

דער משגיח ברענגט דעם מדרש וואס דער בני יששכר ברענגט, אז די חדשים זענען איינגעטיילט געווארן: ניסן, אייר און סיון צו יעקב, תמוז, אב און אלול צו עשו, און יעקב איז געגאנגען און האט צוגעכאפט אלול. אלול געהערט צו יעקב ווי א צוגעכאפטע זאך, ממילא איז זיין מהות צוכאפן: א איד וואס שפירט אז ער איז פארקויפט צו עשו טאר זיך דערמיט נישט אפגעבן. צ

23:58

א צווייטער מדרש דערציילט אז אין דור המבול האט א געפאלענער מלאך געוואלט נעמען א בתולה, און זי האט פון אים פארלאנגט זיינע פליגלען. מיט זיי איז זי ארויפגעפלויגן צום כסא הכבוד, דער אייבערשטער האט זי באשיצט, און זי איז געווארן דער מזל פון אלול, די בתולה וואס איז ניצול געווארן פון דער עבירה. ק

26:33

אזוי אויך, ערקלערט דער משגיח, איז דער יצר הרע א מלאך מיט פליגלען. א איד דארף נעמען דאס זעלבע פייער און די זעלבע פליגלען, ארויפפליען, און בעטן ביים רבונו של עולם שוץ, אזוי ווי זי איז אנטלאפן פון א כח פיל שטארקער ווי זי.

קיין אידישע נשמה איז נישט פארקויפט אויף אייביג

29:11

דער יצר הרע, זאגט דער משגיח, לייגט זיך דווקא אויף די הויכע נשמות, און אסאך פון די וואס זענען געפאלן האבן געהאט גרויסע כוחות. דערפאר טאר מען קיינמאל נישט זאגן "איך בין פארקויפט, איך האב געוואלט זיין גוט און בין ווידער דורכגעפאלן". א איד וואס איז פארקויפט "לעקר" מוז אויסגעלייזט ווערן (ויקרא כה, מז-מח); קיין אידישע נשמה קען נישט בלייבן פארקויפט. ר

32:16

די גאולה קען קומען דורך א חבר וואס איז אים מחזק, דורך א צדיק, אדער פונעם אייבערשטן אליין. פארוואס זאל מען ווארטן אויף א צווייטן גלגול? יעדער איד האט א נקודה וואס איז קיינמאל נישט אנגערירט געווארן, און דערמיט קען ער ארויפפליען און זאגן "איך בין דיינער".

שבט דן, די פארלוירענע נשמות

34:21

דער מדרש טייטשט "פן יש בכם שורש פורה ראש ולענה" (דברים כט, יז) אויף שבט דן, דער לעצטער פון די שבטים. זיי זענען געווען "כל הנחשלים אחריך" (דברים כה, יח) אויף וועמען עמלק איז געפאלן. דער משגיח פרעגט: ווי אזוי האט עמלק געהאט א כח, ווען די ענני הכבוד האבן באשיצט די אידן? און ער ענטפערט אז זייערע עבירות האבן זיי ארויסגעווארפן פון די ענני הכבוד, מדה כנגד מדה. אין רפידים, זאגן חז"ל, האבן זיי זיך מרפה געווען פון תורה, זיי האבן זיך מייאש געווען (שמות יז, ח). ש,ת,אא,אב

36:16

רש"י מערקט אן אז אהליאב איז געווען פון דן, פון די נידריגסטע שבטים. דן איז געגאנגען ווי "מאסף לכל המחנות" (במדבר י, כה), און רש"י ערקלערט אז זיי האבן אומגעקערט אבידות. ווייל זיי זענען געווען פארלוירענע נשמות, ערקלערט דער משגיח, איז זייער תפקיד געווען צוריקצוברענגען וואס איז פארלוירן. אג,אד,אה

40:31

דאס איז דער שופר פון אלול און פון ראש השנה: "יתקע בשופר גדול ובאו האובדים בארץ אשור והנדחים בארץ מצרים" (ישעיה כז, יג). או

אלול, די צייט פון מחנה דן

42:27

דער משגיח שטעלט אויס די פיר מחנות ארום מחנה לויה קעגן די חומשים: בראשית קעגן יהודה, די חשובסטע מחנה, און אזוי ווייטער אראפ ביז דברים און מחנה דן, מיט ספר ויקרא אינמיטן. אזוי גייט אויך דאס יאר, ממילא איז אלול די צייט פון דן, די צייט פון השבת אבידה, און טאקע אין אנהייב אלול ליינט מען די פרשה פון השבת אבידה.

45:11

אין דער היינטיגער סדרה ברענגט דער אייבערשטער אליין צוריק זיינע פארלוירענע, "אם יהיה נדחך בקצה השמים" (דברים ל, ג-ד). פון אלול ביז דער לעצטער תקיעה פון יום כיפור איז איין לאנגע תקיעת שופר, וואס ברענגט זיי צוריק תחת כנפי השכינה, ביז צו דער שמחה פון סוכות. אז

שמשון'ס תפילה: נאר דאס מאל

48:13

דער משגיח'ס עצה פאר איינעם וואס שפירט אז ער געהערט צו מחנה דן: נעמען דעם זעלבן כח מיט וועמען דער יצר הרע שטופט צו עבירות, נעמען זיינע פליגלען, ארויפפליען צום כסא הכבוד און זאגן "איך האב נישט קיין כח, נאר דו קענסט מיר העלפן". דער פסוק זאגט "בקצה השמים" און נישט בקצה הארץ: ווי ווייט א איד זאל נישט פאלן, גייט מיט אים א פאדעם פון הימל, און ער קען זיך אנכאפן דערין און זיך ארויפשלעפן. אז

50:11

ער ברענגט פון רבי צדוק הכהן אז שמשון איז געווען פון שבט דן. ער איז אריינגעפאלן אין די ערגסטע זאכן און איז געפאנגען געווארן ביי די פלשתים, און פונדעסטוועגן האט ער זיך ארויסגעדראפעט. בלינד, האט ער געבעטן "זכרני נא וחזקני נא אך הפעם" (שופטים טז, כח), און ביי זיין טויט האט ער אויפגעטון מער ווי אין זיין גאנצן לעבן. אח

54:11

איין מאל, זאגט דער משגיח, איז גענוג: אז מ'צעברעכט דעם יצר הרע איין מאל, בלייבן זיינע פליגלען ביי אונז. ער דערציילט פון א צדיק וואס האט געהייסן א דיבוק ארויסגיין, און דער דיבוק האט אים אויסגעלאכט אז זיי האבן אין א פריערדיגן גלגול צוזאמען געזינדיגט. דער צדיק איז מודה געווען, אבער געזאגט אז ער האט תשובה געטון, און דער דיבוק איז ארויס.

אלול ווי אן עיר מקלט

57:05

דער משגיח ברענגט דעם בני יששכר אז אלול איז אן עיר מקלט, מרומז אין די ראשי תיבות פון "אנה לידו ושמתי לך מקום" (שמות כא, יג). דער אייבערשטער שיקט א רוח תשובה צו יעדן איד, און די טיר איז יעצט אפן; מ'טאר נישט שטיין ווי איינער וואס ווארט ביז דער באס פארט אוועק. אט,אי

59:11

ער טייטשט "לך אמר לבי" מיט רש"י: דער אייבערשטער האט געשיקט זיין שליחות דורך א שליח, דעם אידנס אייגענעם הארץ. אכ

נתן הנביא און "ולו אנחנו"

1:01:28

קאפיטל נ"א איז געזאגט געווארן ווען נתן הנביא איז געקומען צו דוד המלך נאך בת שבע (תהלים נא, ב). יעדער קאפיטל תהלים געהערט צו יעדן איד צו יעדער צייט, ממילא קומט נתן הנביא צו יעדן איינעם; דוד האט אים געזען, און מיר דארפן אים דערקענען. אל

1:04:14

"ולא אנחנו" (תהלים ק, ג) שטייט מיט אן אל"ף און מ'ליינט מיט א וי"ו. נאך די זעקס מיליאן, זאגט דער משגיח, האט מען געהערט אסאך אפיקורס'ישע רייד, אבער דעם אייבערשטנס שווייגן איז א גבורה, "מי כמכה באלים" (שמות טו, יא), און א איד דארף וויסן אז ער געהערט צו אים. אמ,אנ

ראש השנה, די שמחה און קרוינונג פונעם מלך

1:07:31

די עבודה פון תשרי, ערקלערט דער משגיח, איז אינגאנצן אנדערש ווי אלול: זי איז א עבודה פון שמחה. דער אייבערשטער איז א בעל שמחה, ווי א טאטע ביי זיין קינדס ברית, ווייל אין אלול האט ער אראפגענומען די ערלת הלב ("ומל ה'", דברים ל, ו). אפילו דאס וויינען פון ראש השנה דארף קומען פון שמחה, ווי א קינד וואס איז צוריקגעקומען צום טאטן; דער חשבון געהערט צו אלול. ה

1:12:09

ער ברענגט נחמיה, וואס האט געזאגט צום עולם זיי זאלן נישט וויינען אויפן הייליגן טאג, "כי חדות ה' היא מעזכם" (נחמיה ח, ט-י). ער ברענגט א משל: א געפאנגענער וואס האט געווארט אויף זיין משפט אויפן טאג פונעם מלך'ס יובל, האט געזונגען און געטאנצט. ווען מ'האט אים געפרעגט פארוואס, האט ער געענטפערט אז זיין אייגענער משפט איז קליין קעגן דער שמחה פון דער גאנצער מדינה מיט איר מלך, און דער מלך, באוועגט פון זיין ליבשאפט, האט אים באפרייט. אס

1:15:45

ראש השנה ווערט באנייט דעם אייבערשטנס מלכות. די תשובה פון ראש השנה, זאגט דער משגיח, איז נישט וועגן "מיינע פראבלעמען" ווי אן איינצלנער, נאר זיך אריינפאסן אין דעם בנין פון זיין מלכות: "דו ביסט מיין מלך, און איך בין א חלק פון דיין מלכות".

חנה'ס תפילה: קיין זאך איז נישט באשאפן אומזיסט

1:19:27

דער משגיח פרעגט וואס פאר א שייכות האט פקידת עקרות מיט ראש השנה. די גמרא לערנט אפ די דיני תפילה פון חנה (ברכות לא.), און די ניין ברכות פון ראש השנה זענען קעגן די ניין אזכרות אין איר שירה (ברכות כט.). אויף דעם טאג האט דער אייבערשטער באשאפן די וועלט, און אלעס צוליב א תכלית; א מענטש'ס הצלחה אין משפט הענגט אין וויפיל ער איז א חלק פון זיין מלכות. אע,אפ

1:21:38

חנה האט גערעדט "על לבה" (שמואל א א, יג), וואס די גמרא טייטשט: "אלעס וואס דו האסט באשאפן האט א תכלית; צו וואס האסטו מיר געגעבן מיט וואס צו זייגן?" (ברכות לא:). אזוי זאגט מען ראש השנה: "איך בין דיין באשעפעניש, נישט באשאפן אומזיסט", ווייל אלעס איז באשאפן לכבודו (ישעיה מג, ז), נישט צו עסן, צו געלט אדער צו כבוד. צו וואס דען האט ער אריינגעבלאזן א נשמת חיים (בראשית ב, ז)? אצ,אק,אר,אש

פארוואס חנה האט גערעדט פון זייגן

1:25:29

דער משגיח פרעגט פארוואס חנה האט דערמאנט דאס זייגן און נישט אירע אנדערע אברים. די גמרא זאגט אז ווען עס איז דא סיי א מגפה סיי א הונגער, זאל מען מתפלל זיין אויפן הונגער, ווייל אז מ'גיט פרנסה גיט מען לעבן (תענית ח:). א צדיק האט אמאל געזען אז ביי א קראנקן זענען די שערי חיים פארמאכט, איז ער מתפלל געווען דורך די שערי פרנסה, און יענער איז געבליבן לעבן. חנה האט שוין דורכגעלעבט אסאך ראש השנה'ס און געמורא'ט אז איר גזירה איז שוין געחתמ'ט, האט זי מתפלל געווען דורך דעם וואס איז נאך געווען אפן. את

1:29:58

די גמרא זאגט אז דוד המלך האט געלויבט דעם אייבערשטן פארן אוועקשטעלן די דדים אויבן, איין טעם איז כדי דאס קינד בשעת'ן זייגן זאל נישט קוקן אויף א מקום ערוה (ברכות י.). חנה האט אויך געזען אז עלי'ס זין, חפני און פנחס (שמואל א א, ג), זענען נישט ראוי צו פירן, און האט געבעטן א זון וואס וועט זאלבן צוויי מנהיגים, שאול און דוד (ברכות לא:). בא,בב,בג

1:33:11

ממילא, שליסט דער משגיח, בעט יעדער איינער ראש השנה ער זאל דורכפירן דעם תפקיד פאר וואס ער איז באשאפן געווארן: צו דינען דעם רבונו של עולם און לערנען תורה.

מראי מקומות

תורה

  1. ג Devarim 11:26 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:48
  2. ד Devarim 30:19 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:48
  3. ה Devarim 30:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 5:31, 1:07:31
  4. ח Devarim 30:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 7:36
  5. ט Devarim 30:20 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 9:23
  6. כ Bereishis 1:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 10:45
  7. נ Devarim 29:9 15:12 טעקסט מפתח
  8. ר לכאורה Vayikra 25:47-48 מפתח אינעם אויסשרייב: 29:11
  9. ש Devarim 29:17 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 34:21
  10. אא Devarim 25:18 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 34:21
  11. אב Shemos 17:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 34:21
  12. אד Bamidbar 10:25 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 36:16
  13. אז Devarim 30:3-4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 45:11, 48:13
  14. אי Shemos 21:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 57:05
  15. אנ Shemos 15:11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:04:14
  16. אש לכאורה Bereishis 2:7 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:21:38

נביאים

  1. או Yeshayahu 27:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 40:31
  2. אח Shoftim 16:28 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 50:11
  3. אצ Shmuel I 1:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:21:38
  4. אר לכאורה Yeshayahu 43:7 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:21:38
  5. בב Shmuel I 1:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:29:58

כתובים

  1. ל Tehillim 119:89 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 10:45
  2. מ Shir HaShirim 3:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:50
  3. פ Tehillim 27:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:19
  4. אל Tehillim 51:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:01:28
  5. אמ Tehillim 100:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:04:14
  6. אס Nechemiah 8:9-10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:12:09

תלמוד בבלי

  1. א לכאורה Berachos 60a מפתח אינעם אויסשרייב: 2:53
  2. אע Berachos 31a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:19:27
  3. אפ Berachos 29a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:19:27
  4. אק Berachos 31b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:21:38
  5. את לכאורה Taanis 8b מפתח אינעם אויסשרייב: 1:25:29
  6. בא Berachos 10a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:29:58
  7. בג Berachos 31b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:29:58

מדרש

  1. ז Pirkei d'Rabbi Eliezer (מקום נישט באשטימט) 6:00 מפתח
  2. ע לכאורה Bereishis Rabbah 3:8 אינעם אויסשרייב: 19:19
  3. ק Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 23:58
  4. ת Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 34:21

ראשונים

  1. ב לכאורה Ba'al HaTurim, Parshas Tazria מפתח אינעם אויסשרייב: 2:53
  2. ו לכאורה Ba'al HaTurim on Devarim 30:6 מפתח אינעם אויסשרייב: 5:31
  3. אג לכאורה Rashi on Shemos 35:34 מפתח אינעם אויסשרייב: 36:16
  4. אה לכאורה Rashi on Bamidbar 10:25 מפתח אינעם אויסשרייב: 36:16
  5. אכ לכאורה Rashi on Tehillim 27:8 מפתח אינעם אויסשרייב: 59:11

אחרונים און חסידות

  1. י לכאורה Tanya ch. 2 מפתח אינעם אויסשרייב: 9:23
  2. צ Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 21:47
  3. אט Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 57:05

אנדערע

  1. ס Masorah (מקום נישט באשטימט) 15:28

עיקרי הדברים

  1. 2:02 די פערציג טעג פון ראש חודש אלול ביז יום כיפור זענען ווי די ערשטע פערציג טעג פון יצירת הולד, ווען מ'קען נאך מיט תפילה באשטימען צי דאס יאר וועט זיין א ברכה אדער א קללה.
  2. 6:39 אין אלול איז דער רבונו של עולם אליין מל דאס הארץ, און אנטפלעקט דעם שם הוי' און די באהאלטענע אהבה צו אים וואס ליגט אין יעדן אידישן הארץ.
  3. 22:14 אלול געהערט צו יעקב נאר ווייל ער האט עס צוגעכאפט פון עשו, דערפאר טאר א איד נישט מאכן שלום מיט דעם יצר הרע'ס שליטה איבער אים, נאר ער דארף זיך אליין צוכאפן.
  4. 27:57 א איד וואס שפירט אז ער איז באהערשט, זאל נעמען דעם יצר הרע'ס אייגענעם פייער און פליגלען, ארויפפליען צום כסא הכבוד און בעטן דעם רבונו של עולם ער זאל העלפן, אפילו נאר איין מאל.
  5. 39:12 שבט דן איז די פארלוירענע נשמות, און זייער תפקיד, און דער תפקיד פון אלול, איז השבת אבידה; דער רבונו של עולם אליין ברענגט צוריק די נדחים אפילו פון קצה השמים.
  6. 1:08:07 די עבודה פון ראש השנה איז א עבודה פון שמחה ביי דער קרוינונג פונעם מלך, און איר תשובה איז זיך אריינפאסן אין זיין מלכות, נישט זיך פארטראכטן אין די אייגענע פראבלעמען.
  7. 1:22:58 ראש השנה בעט מען, אזוי ווי חנה, אז מ'זאל נישט זיין באשאפן אומזיסט, נאר דערגרייכן דעם תכלית פאר וואס מ'איז באשאפן געווארן.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 35:23 ווי אזוי האט עמלק געהאט א כח איבער די נחשלים, ווען די ענני הכבוד האבן באשיצט די אידן?

    תירוץ: 35:31 זיי זענען ארויסגעווארפן געווארן פון די ענני הכבוד צוליב זייערע עבירות, און אין רפידים האבן זיי זיך מרפה געווען פון תורה; זיי האבן זיך מייאש געווען, און זענען אריינגעפאלן אין עמלק'ס הענט.

  2. קשיא: 1:14:00 פארוואס זאל א געפאנגענער טאנצן אויפן טאג פון זיין משפט?

    תירוץ: 1:14:26 ווייל ס'איז אויך געווען דעם מלך'ס יובל, און זיין ליבשאפט צום מלך איז געווען גרעסער ווי זיינע אייגענע צרות; אזוי איז ראש השנה די קרוינונג פונעם רבונו של עולם.

  3. קשיא: 1:19:27 וואס פאר א שייכות האט פקידת עקרות מיט ראש השנה?

    תירוץ: 1:19:32 ראש השנה האט דער אייבערשטער באשאפן די וועלט, און אלעס איז באשאפן געווארן צוליב א תכלית; א מענטש'ס הצלחה אין משפט הענגט אין וויפיל ער איז א חלק פון דעם אייבערשטנס מלכות און טוט זיין תפקיד.

  4. קשיא: 1:25:29 פארוואס האט חנה דערמאנט דווקא דאס זייגן און נישט אירע אנדערע אברים?

    תירוץ: 1:28:40 די טויערן פאר אירע אינעווייניגסטע אברים זענען געווען פארמאכט, אבער דאס זייגן, וואס איז פארבונדן מיט געבן פרנסה, איז נישט געווען געחתמ'ט; אזוי ווי די גמרא זאגט מ'זאל בעסער מתפלל זיין אויף הונגער, האט זי מתפלל געווען דורך דעם וואס איז נאך געווען אפן.

  5. קשיא: 1:30:23 פארוואס זענען ביי א מענטש די דדים אויבן, נישט ווי ביי א בהמה?

    תירוץ: 1:30:45 די גמרא גיט צוויי טעמים; איינער איז אז דאס קינד, בשעת עס זייגט, זאל נישט קוקן אויף א מקום ערוה.

מעשיות

  1. 23:47 די בתולה וואס האט גענומען דעם מלאך'ס פליגלען

    אין דור המבול האבן די נפילים, די געפאלענע מלאכים, גענומען בנות האדם. איינער פון זיי האט געוואלט נעמען א געוויסע בתולה, און זי האט פון אים פארלאנגט ער זאל איר ערשט געבן זיינע פליגלען. ווען ער האט זיי איר געגעבן, איז זי ארויפגעפלויגן צום כסא הכבוד און געזאגט צום רבונו של עולם אז זי איז אונטער זיין שוץ. דער אייבערשטער האט זי באשיצט און געמאכט פאר א מזל אין הימל, דער מזל בתולה פון אלול, וואס איז ארויסגעשלאגן פון דער עבירה.

    דערציילט אין נאך 1 שיעור ←

  2. 55:19 דער צדיק און דער דיבוק

    מ'האט געברענגט א דיבוק צו א צדיק, און דער צדיק האט אים געהייסן ארויסגיין. דער דיבוק האט זיך אויסגעלאכט און אים דערמאנט אז אין א פריערדיגן גלגול האבן זיי ביידע צוזאמען געטון די זעלבע עבירות. דער צדיק האט זיך פארטראכט א פאר מינוט און מודה געווען, אבער געזאגט אז ער האט תשובה געטון און דער דיבוק נישט; דערפאר קען ער אים באפעלן, און דער דיבוק איז ארויסגעגאנגען.

  3. 1:12:50 דער געפאנגענער וואס האט געטאנצט ביים מלך'ס יובל

    א מענטש וואס האט זיך פארזינדיגט קעגן דעם מלך איז געזעסן אין תפיסה און געווארט אויף זיין משפט, וואס איז אויסגעפאלן אויפן טאג ווען דער מלך האט געפראוועט דעם יובל פון זיין קרוינונג. יענעם טאג האט דער געפאנגענער געטאנצט און געזונגען, און די אנדערע האבן געמיינט אז ער איז משוגע געווארן. ווען דער מלך האט אים געפרעגט פארוואס ער טאנצט אויפן טאג פון זיין משפט, האט ער געענטפערט אז דער טאג האט א קליינעם פערזענליכן באדייט, זיין אייגענער משפט, און א פיל גרעסערן, די שמחה פון דער גאנצער מדינה מיט איר מלך, און ער וויל נישט אז זיינע אייגענע צרות זאלן אים אוועקנעמען פון דער שמחה. דער מלך האט אזוי הנאה געהאט פון זיין ליבשאפט אז ער האט אים באפרייט.

    דערציילט אין נאך 5 שיעורים ←

  4. 1:27:54 א צדיק איז מתפלל דורך די שערי פרנסה

    א צדיק האט געזען אז דער דין פון א קראנקן איז שוין געחתמ'ט און די שערי חיים זענען פארמאכט, און ער האט נישט געקענט מתפלל זיין אויף זיין לעבן. לויט דער אנווייזונג פון דער גמרא איז ער געגאנגען צו די שערי פרנסה און מתפלל געווען אז יענער זאל האבן פרנסה. ווייל מ'האט אים שוין פארשריבן פרנסה, האט ער געמוזט לעבן, און ער איז געזונט געווארן.

געדאנקען

  1. 2:21 די פערציג טעג פון ראש חודש אלול ביז יום כיפור זענען די יצירה פונעם נייעם יאר, ווי די פערציג טעג פון יצירת הולד, ווען מ'קען נאך מיט תפילה באשטימען צי דאס יאר וועט זיין א זכר פון ברכה אדער א נקבה פון קללה.
  2. 7:42 אונטער דער ערלת הלב, אזוי ווי אונטער דער ערלה פון א ברית, ליגט דער שם הוי'; "מי יעלה לנו השמימה" איז ראשי תיבות מילה און סופי תיבות שם הוי', צו לערנען אז מ'גייט ארויף אין הימל דורך מילה, און אין אלול איז דער רבונו של עולם אליין דער מוהל.
  3. 17:10 דער זעקס און צוואנציגסטער טאג פון ראש חודש אלול איז דער גימטריא פונעם שם הוי', און "ומל ה'" איז דער זעקס און צוואנציגסטער פסוק פון דער סדרה, און דער פערציגסטער און לעצטער פסוק, "כי הוא חייך", איז קעגן יום כיפור, דעם פערציגסטן טאג.
  4. 25:08 דער מזל פון אלול, די בתולה, איז די וואס איז אנטלאפן פון א כח פיל שטארקער ווי זי מיט דעם מלאך'ס אייגענע פליגלען; אזוי איז דער יצר הרע א מלאך, און א איד אנטלויפט פון אים דורך נוצן זיין אייגענעם פייער און פליגלען ארויפצופליען צום רבונו של עולם.
  5. 39:12 שבט דן, וואס זענען מדה כנגד מדה ארויסגעווארפן געווארן פון די ענני הכבוד, האבן באקומען דעם תפקיד פון השבת אבידה, ווייל פארלוירענע נשמות זענען די וועמענס שליחות איז צוריקצוברענגען וואס איז פארלוירן; אין דעם סדר פון די מחנות און חומשים איז אלול די צייט פון דן.
  6. 49:26 דער פסוק זאגט "בקצה השמים" און נישט בקצה הארץ: ווי ווייט א איד זאל נישט פאלן, גייט מיט אים א פאדעם פון הימל, און דערמיט קען ער זיך ארויפשלעפן.
  7. 1:27:12 חנה האט דערמאנט דאס זייגן און נישט אירע אנדערע אברים, כדי מתפלל צו זיין דורך טויערן וואס זענען נאך געווען אפן, אזוי ווי די גמרא זאגט אז מ'זאל בעסער מתפלל זיין אויף הונגער ווי אויף א מגפה, ווייל אז מ'גיט פרנסה מוז מען גיבן לעבן.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 22:58 דער משגיח זאגט אז אין אלול טאר מען נישט מאכן שלום מיט דעם אז מ'איז פארקויפט צום יצר הרע, נאר מ'דארף זיך צוכאפן אזוי ווי יעקב האט צוגעכאפט אלול פון עשו.
  2. 31:10 ער זאגט אז ווער עס איז שוין אסאך מאל דורכגעפאלן, זאל נעמען דעם יצר הרע'ס אייגענעם פלאקער, זיך ווארפן פארן רבונו של עולם און בעטן הילף נאר איין מאל, נישט מיט זיין אייגענעם כח נאר מיטן אייבערשטנס כח.
  3. 58:31 ער זאגט אז ווען עס בלאזט דער רוח תשובה אין אלול, טאר מען נישט ווארטן ביז די טיר וועט זיך פארמאכן, ווי איינער וואס ווארט ביז דער באס פארט אוועק.
  4. 1:09:54 ער זאגט אז דאס וויינען פון ראש השנה דארף קומען פון שמחה, און איר תשובה איז זיך אריינשטעלן אין דעם אייבערשטנס מלכות, נישט זיך פארנעמען מיט די אייגענע פראבלעמען.
  5. 1:23:31 ער זאגט אז ראש השנה זאל מען בעטן דעם רבונו של עולם מ'זאל פארשריבן ווערן לחיים כדי צו דערגרייכן דעם תכלית פאר וואס מ'איז באשאפן געווארן: צו דינען דעם אייבערשטן און לערנען תורה.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אהליאב בן אחיסמך, דוד המלך, דער בני יששכר, דער בעל הטורים, דער הייליגער בעל שם טוב, חנה, יעקב אבינו, נחמיה, נתן הנביא, עלי הכהן, עשו, רבי צדוק הכהן פון לובלין, רש"י, שמואל הנביא, שמשון

ערכים אהבה מסותרת, השבת אבידה, חלק אלוק ממעל, יצירת הולד, יצר הרע, כסא הכבוד, מאסף לכל המחנות, מילה, נחשלים, עיר מקלט, ענני הכבוד, ערלה, פקידת עקרות, שם הוי"ה

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט