“מחוטב עציך עד שואב מימך” - חשיבות דורות השפלים (התעוררות לר"ה)

קאטאלאג: פרשת השבוע נצבים וילך נומ׳ ⁨2⁩ פאקעט גייד ז׳ 14 תשל"ח (1977–78) אידיש 1 שעה 24 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 1 שעה 24 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט אז "מחוטב עציך עד שואב מימיך" אין פרשת נצבים מיינט די לעצטע, פינסטערע דורות, וועמענס שווערע עבודת השם איז אזוי חשוב ווי די עבודה פון די גרעסטע דורות, און ער ציט דערפון ארויס דעם כח מיט וואס א איד קומט צו ראש השנה.

דער משגיח עפנט מיט ראש השנה אלס דעם טאג וואס דער מענטש איז באשאפן געווארן, און מיט דער גמרא וויאזוי דוד און שמואל האבן געזוכט דעם מקום המקדש: דאס העכסטע ארט אויף דער וועלט, נאר אראפגעלאזט כדי דאס וואסער זאל קענען פליסן צום מקוה. די נשמה פונעם מלך, דער מקום המקדש און ראש השנה זענען יעדעס א "ראש" וואס נעמט אריין אלעס וואס קומט נאך אים. דערנאך פרעגט ער אויף פרשת נצבים וואס עס מיינט "מחוטב עציך עד שואב מימיך". לויט דעם תניא, אז אלע דורות זענען איין קומה, ערקלערט ער אז דאס זענען די לעצטע דורות, וואס זייער לערנען און דאווענען אינעם חושך פון הסתר פנים איז ווי האלץ האקן און וואסער שעפן, און פונדעסטוועגן זענען פארן רבונו של עולם אלע גלייך, אפשר נאך חשובער. א איד דארף וויסן זיין חשיבות. דערנאך רעדט ער וועגן ראש השנה אלס דער שורש פונעם יאר, וועגן דעם שופר אלס דאס קול פון א אידס פנימיות וואס נאר דער אייבערשטער פארשטייט, וועגן א נייעם יצר טוב יעדעס יאר, און וועגן מתפלל זיין אויף אלע באדערפענישן.

ענינים: די עבודה פונעם לעצטן דור · ראש השנה

סדר השיעור

  1. 0:00 ברכה אין גלות; ראש השנה און די בריאה פונעם מענטש

    אין א שטארק צעמישטן אנהייב רעדט דער משגיח וועגן ברכה: אין די צייטן פונעם בית המקדש האבן די כהנים געבענטשט די אידן, און אין גלות בענטשט זיי כביכול דער רבונו של עולם אליין. דערנאך גייט ער איבער צו ראש השנה, דער טאג וואס דער מענטש, דער תכלית פון דער בריאה, איז באשאפן געווארן, ווען די מלאכים האבן געדארפט פרעגן די אידן ווען ראש השנה איז.

  2. 7:23 דוד און שמואל געפינען דעם מקום המקדש

    דער משגיח ברענגט די גמרא אז דוד איז געזעסן מיט שמואל אין רמה צו באשטימען דעם מקום המקדש, און דעם רמב"ן אז דער אייבערשטער האט עס איבערגעלאזט פאר די אידן אליין צו געפינען. זיי האבן געזוכט דאס העכסטע ארט אויף דער וועלט פון די גבולות אין ספר יהושע און געפונען עין עיטם, נאר זיי האבן געשטעלט דעם בית המקדש דריי און צוואנציג אמות נידעריגער, כדי דאס וואסער פון עין עיטם זאל קענען אנקומען צום מקוה.

  3. 12:10 דריי ראשים: די נשמה פונעם מלך, דער מקום המקדש, ראש השנה

    דער משגיח ערקלערט אז יעדן אידס נשמה איז א אות אין דער תורה, און די נשמה הכללית פון כלל ישראל, די נשמה פונעם מלך, איז אנגעבונדן אינעם ב' פון בראשית וואס האלט אין זיך די גאנצע תורה. אזוי אויך איז דער מקום המקדש דער ראש פון אלע ערטער און ראש השנה דער ראש פון אלע צייטן, און אלע דריי זענען אנגעבונדן אין "בראשית".

  4. 15:50 פארוואס נאר דוד האט געקענט מגלה זיין דעם ארט

    דער משגיח ערקלערט אז די הלכות פונעם בית המקדש זענען דוד המלכס אייגענער חלק אין דער תורה, ווייל זיין נשמה, אזוי ווי אדם און משיח, איז די שורש נשמה פון כלל ישראל. נאר דער מלך האט געקענט מגלה זיין דעם מקום המקדש, און דערפאר האט דואג נישט געקענט געפינען פון די זעלבע פסוקים וואס דוד האט געפונען.

  5. 19:36 א נידעריגער מקום המקדש; אלול און תשרי

    דער משגיח פארבינדט דאס וואס דער בית המקדש איז אראפגעלאזט געווארן פונעם העכסטן ארט מיט דער ענוה וואס א מלך דארף האבן, ווי מען זעט ביי שאול און ביי דוד. אין א שטארק צעמישטן חלק רעדט ער דערנאך וועגן ראש השנה אלס יום הזכרון, וועגן אלול און די ימי הסליחות אלס די הכנה דערצו, און וועגן תשרי וואס איז אנגעבונדן מיט שבט אפרים.

  6. 29:30 ערב ראש השנה און "אתם נצבים" שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז צדיקים פאסטן ערב ראש השנה, און דעם מדרש אויף "אתם נצבים" אז אלע שטייען גלייך פארן אייבערשטן. דערנאך לערנט ער דעם פסוק "ראשיכם שבטיכם ... מחוטב עציך עד שואב מימיך" און פרעגט וואס דער לעצטער לשון מיינט, ווייל ער גייט נישט פונעם גרעסטן ביזן קלענסטן.

  7. 34:35 אלע דורות ווי איין קומה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט דעם תניא אז אזוי ווי א מענטש האט א קאפ, אויגן און פיס, אזוי האט א דור זיינע ראשים און זיינע נידעריגע גלידער, און אזוי מאכן אלע דורות צוזאמען איין קומה שלימה: דער דור פון משה רבינו איז דער ראש, און די לעצטע דורות זענען די עקבים. אקעגן די גרויסע דורות פון אמאל, זאגט ער, זעט אויס אז מיר זענען גארנישט.

  8. 39:17 דער נסיון פון דינען אין חושך שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח שטעלט אקעגן די פריערדיגע דורות, וואס האבן געזען אפענע מופתים, די היינטיגע באהאלטענע אמונה, וואס איז אמונה פונקט ווייל מען זעט נישט. ער ערקלערט דעם נסיון פון דער עקידה אלס גיין אן פארשטיין, ברענגט דעם אור החיים אז ווען מענטשן וואלטן געשפירט די זיסקייט פון תורה וואלטן זיי משוגע געווארן נאך איר, און זאגט אז דער נסיון פון די לעצטע דורות איז זיך צו האלטן ביי דער תורה און דינען דעם אייבערשטן אן בהירות; דערפאר ליינט מען די עקידה ראש השנה.

  9. 48:09 חוטבי עצים און שואבי מים שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז "אתם נצבים היום" רעדט צו אלע דורות צוזאמען: די לעצטע צוויי מדריגות, חוטב עציך און שואב מימיך, זענען די לעצטע דורות, וואס ביי זיי איז לערנען און דאווענען ווי האלץ האקן און וואסער שעפן. משה רבינו זאגט זיי אז אלע זענען גלייך פארן אייבערשטן, אפשר נאך חשובער, און לייגט צו "ואת אשר איננו פה עמנו היום" כדי קיינער זאל נישט מיינען אז ער מיינט דעם סדר אין איין דור.

  10. 54:43 וויסן זיין חשיבות; ווער פאסט ערב ראש השנה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח זאגט אז א מענטש דארף וויסן זיין כח און זיין חשיבות ביים אייבערשטן, ווייל דאס גיט אים חשק זיך צו מוטשען אין לערנען און דאווענען, וואס היינט פאדערט מער יגיעה. ער ערקלערט פארוואס אינעם מדרש האבן נאר צדיקים געפאסט ערב ראש השנה, און ביי די שפעטערדיגע פוסקים פאסטן אלע, אפילו קינדער: די היינטיגע פשוטע אידן, וואס האבן געגלייבט דורך דעם חורבן און הסתר פנים, זענען אזוי חשוב ווי די גרויסע פון אמאל.

  11. 58:48 דער שורש פונעם יאר און דער לעכאוויטשער "המלך"

    דער משגיח לערנט "פן יש בכם שורש פורה ראש ולענה" אלס משה רבינוס ווארענונג צום דור המדבר, דער ראש פון אלע דורות, וואו דער קלענסטער חסרון קען ווערן אין שפעטערדיגע דורות ממש עבודה זרה. ראש השנה, דער שורש פונעם יאר, טראגט די זעלבע אחריות. ער דערציילט פון א לעכאוויטשער חסיד וואס האט פון דער ווייטנס געהערט דעם רבינס געשריי "המלך", און דעם רבינס ווערטער אז דאס ווארט פונעם מלך דארף מען הערן אין זיין גאנצער מלכות.

  12. 1:03:55 דער שופר: א קול וואס נאר דער אייבערשטער פארשטייט

    דער משגיח ברענגט אז "שורש פורה ראש" איז א רמז אויף שופר, וואס קען אויסרייסן אפילו א שלעכטן שורש און צוריקברענגען די פארווארפנסטע נשמות, און אז אונזער קליינער שופר וועקט אויף דעם שופר גדול פון משיח. דער שופר גיט צוריק דעם נשמת חיים וואס דער אייבערשטער האט אריינגעבלאזן; א גאנץ יאר דאווענט מען מיט ווערטער, און ראש השנה מיט א קול פון דער פנימיות וואס נאר דער אייבערשטער, "מבין ומאזין", פארשטייט, ווי דער סוחר מיט זיין גלאז אדער דער מלך וואס האט דערקענט דאס געשריי פון זיין פארלוירענעם זון.

  13. 1:11:24 זיך שעמען פאר די אבות אין זיך

    דער משגיח ברענגט פון ר' שלמה קארלינער אז ביים בלאזן שופר דארף מען זיך שעמען פאר די אבות, און ערקלערט אז יעדער איד טראגט אין זיך אברהם, יצחק און יעקב. די תשובה פון ראש השנה איז צו שפירן די נקודה פון אלקות אין זיך, האבן רחמנות אויף איר, און וויסן אז א בן מלך, וואס איז חשוב ביים אייבערשטן אפילו אין זיין נידעריגן מצב, קען אים דינען אין יעדן מצב.

  14. 1:14:55 א נייער יצר טוב; רבינו יונהס תשובה

    דער משגיח ברענגט ר' פנחסעס קשיא אויף תוספות, אז דער שופר צעמישט דעם שטן כאטש ער הערט אים שוין טויזנטער יארן, און זיין תירוץ אז יעדעס יאר איז דא א נייער שטן; דער משגיח לייגט צו אז ממילא באשאפט דער אייבערשטער יעדעס יאר א נייעם יצר טוב. ער דערציילט וויאזוי רבינו יונה האט תשובה געטון און געשריבן דערוועגן, הייסט לערנען זיין קורצן יסוד התשובה פאר ראש השנה, און רעדט וועגן מתפלל זיין דעם צווייטן טאג פאר זיך און פאר די חברים.

  15. 1:20:24 ר' יוסף חיימס שידוך און א תפילה צום סוף

    דער משגיח דערציילט פון ר' יוסף חיים זאנענפעלד, וואס האט אנגענומען יעדן שידוך וואס מען האט פארגעלייגט פאר זיינע קינדער חוץ איינעם, ווייל לעצטן ראש השנה האט ער נישט מתפלל געווען פאר יענעם קינדס שידוך. ער זאגט אז מען דארף ראש השנה מתפלל זיין אויף אלע ענינים רוחניות און גשמיות, טראכט נאך וועגן דעם שווערן יאר וואס איז אריבער, און ענדיגט מיט א בקשה פארן אייבערשטן אויף א נייעם יצר טוב און אויף משיח.

דער שיעור, אויסגעשריבן

ברכה אין גלות; ראש השנה און די בריאה פונעם מענטש

3:22

דער אנהייב איז שווער צו פארשטיין. דער משגיח רעדט וועגן ברכה: ווען דער בית המקדש איז געשטאנען האבן די כהנים געבענטשט די אידן, אבער אין גלות, וואס ער פארגלייכט צו א מצב פון חולי, בענטשט כביכול דער רבונו של עולם אליין, און דערויף בעט מען יעדן טאג.

6:36

דערנאך גייט ער איבער צו ראש השנה. די בריאה האט זיך פריער אנגעהויבן, אבער דער מענטש, דער תכלית פון דער בריאה, איז באשאפן געווארן דעם זעקסטן טאג, דערפאר איז יענער טאג ראש השנה. ווען די מלאכים האבן געפרעגט ווען ראש השנה איז, האט מען זיי געהייסן פרעגן די אידן, ווייל אידן זענען גרעסער ווי מלאכים.

דוד און שמואל געפינען דעם מקום המקדש

7:33

דער משגיח ברענגט די גמרא אז דוד איז געזעסן מיט שמואל אין רמה און זיי האבן באשטימט וואו דער מקום המקדש איז. ווי דער רמב"ן ערקלערט, האט דער אייבערשטער נישט מגלה געווען דעם ארט; ער האט געוואלט אז אידן זאלן אים אליין געפינען. א,ב

8:22

זיי האבן באשלאסן אז ער דארף זיין אויפן העכסטן ארט פון דער וועלט, און פון די גבולות אין ספר יהושע האבן זיי געפונען אז דאס איז עין עיטם. אבער פונעם קוואל אין עין עיטם האט געדארפט פליסן וואסער אין מקוה, דערפאר האבן זיי געשטעלט דעם בית המקדש דריי און צוואנציג אמות נידעריגער. ג

דריי ראשים: נפש, ארט און צייט

12:31

יעדער איד, ערקלערט דער משגיח, האט זיין אות און זיין חלק אין דער תורה. די נשמה הכללית פון כלל ישראל, די נשמה פונעם מלך, געהערט צום ערשטן אות, דעם ב' פון בראשית, וואס האלט אין זיך די גאנצע תורה. אזוי איז דער מקום המקדש דער ראש פון אלע ערטער, און ראש השנה, דער מלך פון אלע צייטן, דער ראש פונעם גאנצן יאר; אלע דריי זענען אנגעבונדן אין בראשית.

פארוואס נאר דוד האט עס געקענט מגלה זיין

15:56

די הלכות פונעם בית המקדש, זאגט דער משגיח, זענען דוד המלכס אייגענער חלק אין דער תורה. אדם, דוד, משיח זענען איין נשמה, דער שורש פון וואו אלע נשמות פון כלל ישראל קומען. נאר דער מלך, וואס איז דער ב' פון בראשית, האט געקענט מגלה זיין דעם מקום המקדש, און דערפאר האט דואג עס נישט געקענט געפינען פון די זעלבע פסוקים.

א נידעריגער מקום המקדש; אלול און תשרי

20:03

דער משגיח פארבינדט דאס אראפלאזן פונעם בית המקדש מיט דער ענוה וואס א מלך דארף האבן, ווי מען זעט ביי שאול און ביי דוד. דער בית המקדש דארף נישט שטיין ממש אויפן העכסטן פונקט; מען דארף זיך אראפלאזן, און ממילא שטייט ער דריי און צוואנציג אמות נידעריגער ווי עין עיטם.

24:23

דער רעשט פון דעם חלק איז שטארק צעמישט. דער משגיח רעדט וועגן ראש השנה אלס יום הזכרון, וועגן אלול און די ימי הסליחות אלס די הכנה דערצו, און וועגן תשרי וואס איז אנגעבונדן מיט שבט אפרים, אזוי ווי ניסן מיט יהודה.

ערב ראש השנה און "אתם נצבים"

30:00

דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז צדיקים פאסטן ערב ראש השנה, און אז ביי "אתם נצבים" שטייען אלע גלייך פארן אייבערשטן. ד

32:38

דערנאך לערנט ער דעם פסוק: ראשיכם שבטיכם, זקניכם ושוטריכם, ביז "מחוטב עציך עד שואב מימיך". דער פסוק גייט פונעם גרעסטן ביזן קלענסטן, פרעגט ער, וואס זשע לייגט צו דער לעצטער לשון, וואס גייט שוין נישט פון גרויס צו קליין? ה

אלע דורות ווי איין קומה

35:50

דער משגיח ברענגט דעם תניא: אזוי ווי א מענטש האט א קאפ, אויגן און פיס, אזוי האט א דור מענטשן וואס זענען די ראשי העדה און די עיני העדה. און אזוי מאכן אלע דורות צוזאמען איין קומה שלימה: דער דור פון משה רבינו איז דער ראש, און די לעצטע דורות זענען די עקבים. ו

37:28

אקעגן די גרויסע דורות פון אמאל, זאגט דער משגיח, אין תורה, אין עבודה און אין מחשבה, זעט אויס אז מיר זענען ממש גארנישט.

דער נסיון פון דינען אין חושך

39:17

די פריערדיגע דורות, זאגט דער משגיח, האבן געזען אפענע מופתים; היינט זעט מען זיי נישט. אבער אמונה וואס שטייט אויף זען איז נישט קיין אמונה, ממילא איז גלייבן אן זען א גרעסערע זאך.

43:24

דער נסיון פון דער עקידה, ערקלערט ער, איז נישט געווען די מעשה אליין, ווייל דער מלך מואב האט אויך פארברענט זיין זון; ער איז געווען צו גיין אן פארשטיין. דערנאך ברענגט ער דעם אור החיים: ווען מענטשן וואלטן געשפירט די זיסקייט פון תורה, וואלטן זיי משוגע געווארן נאך איר. דער אייבערשטער לאזט אמאל שפירן די ליכטיגקייט, אבער עס זענען דא פינסטערע צייטן ווען די אויגן זענען פארבונדן און מען דארף זיך האלטן ביי דער תורה. ז,ח

47:25

דאס, זאגט ער, איז דער נסיון פון עקבתא דמשיחא: דינען דעם רבונו של עולם אן בהירות. דערפאר ליינט מען די עקידה ראש השנה, צו ווייזן אז א איד קען דינען דעם אייבערשטן אפילו אין אן ארט פון חושך.

חוטבי עצים און שואבי מים

48:29

דער זוהר זאגט אז "היום" איז ראש השנה. אין יעדער קהילה איז דא א סדר פון מדריגות, זאגט דער משגיח, אבער "אתם נצבים" רעדט צו דער קומה שלימה פון אלע דורות וואס דער תניא ערקלערט, פונעם דור פון משה רבינו, די ראשים, ביזן לעצטן דור פאר משיח. ט,ה,ו

51:07

די פריערדיגע דורות האבן געדינט דעם אייבערשטן מיט בהירות; א גמרא האט זיי געלייכטן און יעדעס ווארט פון דאווענען האט געברענט. ביי אונזערע דורות איז לערנען און דאווענען אזא שווערע יגיעה אז מען זעט גארנישט; מ'האקט האלץ, מ'שעפט וואסער. דאס זענען די לעצטע צוויי מדריגות, און משה רבינו זאגט זיי אז זיי שטייען גלייך מיט די ראשים, אפשר נאך חשובער. ה

53:24

אבער פריער, ווי רש"י זאגט, האט משה רבינו מוסר געזאגט אז מען האט נישט געהאט קיין דרך ארץ פאר די זקנים. דערפאר לייגט ער צו "ואת אשר איננו פה עמנו היום", צו ווייזן אז ער רעדט פון אלע דורות און נישט פון די מדריגות אין איין דור, און קיין איד היינט זאל זיך נישט שפירן ווייניגער חשוב ווי דער דור המדבר. י,כ

וויסן זיין חשיבות

54:47

פארוואס דארף מען דאס וויסן? א מענטש דארף וויסן זיין כח און ווי חשוב ער איז ביים רבונו של עולם, זאגט דער משגיח, ווייל דאס גיט אים חיזוק צו דער עבודה. עס איז שווער צו זיצן איבער א גמרא אן שפירן קיין טעם, און דער תניא רעדט פון יגיעה אין דאווענען; היינט דארף מען מער יגיעה, און די יגיעה איז חשוב ביים אייבערשטן.

56:14

אין די צייטן פונעם מדרש האבן נאר צדיקים געפאסט ערב ראש השנה, אבער די שפעטערדיגע פוסקים רעדן אפילו פון קינדער וואס פאסטן, ווייל די היינטיגע פשוטע אידן זענען אזוי חשוב ווי די גרויסע פון אמאל. זיי זענען דורכגעגאנגען דעם חורבן און הסתר פנים און גלייבן נאך אלץ, און ממילא שטייען זיי אין איין ראנג מיט די גרעסטע דורות. ד,ל,מ

דער שורש פונעם יאר

58:51

משה רבינו ווארנט "פן יש בכם שורש פורה ראש ולענה". דער משגיח ערקלערט אז ער רעדט צום דור המדבר, וואס האט אין זיך געהאט די ראשים פון אלע דורות. א קליינער חסרון ביי א צדיק קען ברענגען א פשוטן מענטש צו ממש עבודה זרה, ווי דער רמב"ן ערקלערט ביי א טאטע און א קינד. אלס שורש איז זייער אחריות געווען זייער גרויס. נ,ס

1:01:34

אזוי איז ראש השנה דער שורש פונעם יאר. עס דארף זיין א טאג וואו מען איז ממשיך אמונה און שרייט "המלך" אז מען זאל עס הערן. א לעכאוויטשער חסיד, וואס האט געדאווענט ווייט פונעם רבין, האט אים דערזען און געהערט זיין "המלך"; שפעטער האט דער רבי געזאגט "ונשמע פתגם המלך" אין זיין גאנצער מלכות: מען דארף עס הערן א גאנץ יאר. ע

דער שופר: א קול וואס נאר דער אייבערשטער פארשטייט

1:04:04

אין ספרים שטייט אז "שורש פורה ראש" איז א רמז אויף שופר, וואס קען אויסרייסן אפילו א שלעכטן שורש. ר' צדוק זאגט אז דער שופר ברענגט צוריק די פארווארפנסטע נשמות, ווי עס שטייט "ביום ההוא יתקע בשופר גדול". אונזער קליינער שופר וועקט אויף דעם שופר גדול פון משיח. פ

1:05:58

דער אייבערשטער האט "ויפח באפיו נשמת חיים", און ווי דער זוהר און דער תניא זאגן, מאן דנפח מתוכיה נפח. מיטן שופר גיט א איד צוריק דעם אטעם און איז ממליך דעם אייבערשטן מיט זיין נשמה. א גאנץ יאר דאווענט מען מיט ווערטער; ראש השנה מיט א קול פון דער פנימיות וואס נאר דער אייבערשטער פארשטייט. צ,ק

1:08:37

דער אייבערשטער איז א "מבין": אזוי ווי א סוחר מיט זיין גלאז דערקענט אן אבן טוב פון א שטיקל גלאז, ווייסט ער וואס איז באהאלטן אין יעדן איד, און די מקטרגים ווערן בטל. דאס איז דעם מגידס משל פונעם בן מלך וואס האט פארגעסן דעם מלכס שפראך און נאר געשריגן, און דער מלך האט דערקענט זיין קול.

זיך שעמען פאר די אבות אין זיך

1:11:24

ר' שלמה קארלינער האט געזאגט אז ביים שופר דארף מען זיך שעמען פאר די אבות. דער משגיח ערקלערט אז יעדער איד טראגט אין הארצן אברהם, יצחק און יעקב, און ממילא: וויאזוי קען איינער וואס האט אזויפיל קדושה זינדיגן? דער תניא זאגט אז מען דארף האבן רחמנות אויף דער נקודה פון אלקות אין זיך. די תשובה פון ראש השנה איז צו וויסן אז מען איז א בן מלך, חשוב אפילו אין א נידעריגן מצב, און מען קען דינען דעם אייבערשטן אין יעדן מצב. ר

א נייער יצר טוב; רבינו יונהס תשובה

1:15:11

ר' פנחס האט געפרעגט אויף תוספות: מען בלאזט מיושב און מעומד כדי צו צעמישן דעם שטן, אבער ער הערט עס שוין טויזנטער יארן. ער האט געענטפערט אז יעדעס יאר איז דא א נייער שטן. דער משגיח לייגט צו אז ווייל מדה טובה מרובה, איז יעדעס יאר אויך דא א נייער יצר טוב, און מען דארף נישט מייאש ווערן נאך אזויפיל יארן; מיט אים דינט מען דעם אייבערשטן פון דאס ניי. ש

1:18:15

רבינו יונה, נאך זיין מחלוקת מיטן רמב"ם און דאס פארברענען פון ספרים, האט שטארק תשובה געטון און געשריבן דערוועגן. ווי דער תניא זאגט, פאסט נישט יעדער מוסר ספר פאר יעדן, אבער זיינער איז כללי. דער משגיח הייסט לערנען זיין יסוד התשובה פאר ראש השנה. דעם צווייטן טאג איז מען אויך מתפלל פאר זיך און מען געדענקט די חברים. ת,אא

ר' יוסף חיימס שידוך

1:20:49

ר' יוסף חיים זאנענפעלד האט אנגענומען יעדן שידוך פאר זיינע קינדער חוץ איינעם: יענעם יאר, האט ער ערקלערט, איז ער ראש השנה נישט מתפלל געווען אויף דעם קינדס שידוך, און ער האט מורא געהאט אנצונעמען.

1:21:35

מען דארף ראש השנה מתפלל זיין אויף אלע ענינים רוחניות און גשמיות, זאגט דער משגיח. נאך א שווער יאר, וואו אזויפיל צדיקים זענען נסתלק געווארן, ענדיגט ער מיט א בקשה צום אייבערשטן אויף א נייעם יצר טוב און אויף משיח.

מראי מקומות

תורה

  1. ה Devarim 29:9-10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 32:38, 48:29, 51:07
  2. כ Devarim 29:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 53:24
  3. מ Devarim 31:18 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 56:14
  4. נ Devarim 29:17 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 58:51
  5. צ Bereishis 2:7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:05:58

נביאים

  1. ג Yehoshua (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 8:22
  2. ז לכאורה II Melachim 3:27 מפתח אינעם אויסשרייב: 43:24
  3. פ Yeshayahu 27:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:04:04

כתובים

  1. ע לכאורה Esther 1:20 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:01:34

תלמוד בבלי

  1. א לכאורה Zevachim 54b מפתח אינעם אויסשרייב: 7:33

מדרש

  1. ד Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 30:00, 56:14

זוהר און קבלה

  1. ט Zohar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 48:29

ראשונים

  1. ב לכאורה Ramban on Devarim 12:5 מפתח אינעם אויסשרייב: 7:33
  2. י Rashi (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 53:24
  3. ס לכאורה Ramban on Devarim 29:17 מפתח אינעם אויסשרייב: 58:51
  4. ש לכאורה Tosafos Rosh Hashana 16b מפתח אינעם אויסשרייב: 1:15:11
  5. ת Yesod HaTeshuvah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:18:15

אחרונים און חסידות

  1. ו לכאורה Tanya ch. 2 מפתח אינעם אויסשרייב: 35:50, 48:29
  2. ח לכאורה Or HaChaim on Devarim 26:11 מפתח אינעם אויסשרייב: 43:24
  3. ל Magen Avraham (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 56:14
  4. ק לכאורה Tanya ch. 2 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:05:58
  5. ר Tanya (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:11:24
  6. אא לכאורה Tanya, Hakdamas HaMechaber מפתח אינעם אויסשרייב: 1:18:15

עיקרי הדברים

  1. 14:27 ראש השנה, דער מקום המקדש און די נשמה פונעם מלך זענען יעדעס א "ראש" וואס האלט אין זיך אלע צייטן, ערטער און נשמות וואס קומען נאך אים.
  2. 49:24 "מחוטב עציך עד שואב מימיך" מיינט די לעצטע דורות פאר משיח, די "פיס" פון דער איינער קומה וואס אלע דורות מאכן צוזאמען.
  3. 51:28 אין די דורות איז לערנען און דאווענען א שווערע ארבעט וואו מען זעט נישט קיין רעזולטאטן, ווי האלץ האקן און וואסער שעפן, און פונדעסטוועגן שטייען זיי פארן אייבערשטן גלייך מיט די גרעסטע דורות.
  4. 54:47 א איד דארף וויסן זיין חשיבות ביים רבונו של עולם, ווייל דאס גיט אים חיזוק און כח צו טאן זיין עבודה.
  5. 1:01:34 ראש השנה איז דער שורש פונעם גאנצן יאר, דערפאר דארף מען אויף אים שרייען "המלך" אזוי שטארק אז מען זאל עס הערן א גאנץ יאר.
  6. 1:06:05 דער שופר איז דאס קול פון א אידס פנימיות, א שפראך וואס נאר דער רבונו של עולם פארשטייט, וואס גיט צוריק דעם נשמת חיים וואס ער האט אריינגעבלאזן אין מענטש.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 9:54 אויב דער בית המקדש דארף זיין אויפן העכסטן ארט אויף דער וועלט, פארוואס האט מען אים געשטעלט דריי און צוואנציג אמות נידעריגער ווי עין עיטם?

    תירוץ: 10:14 ווייל דאס וואסער פונעם קוואל פון עין עיטם האט געדארפט אראפפליסן אין מקוה אינעם בית המקדש, דערפאר האט דער בית המקדש געדארפט שטיין נידעריגער ווי דער קוואל.

  2. קשיא: 15:51 פארוואס איז דוד המלך דער וואס האט מגלה געווען דעם מקום המקדש?

    תירוץ: 16:01 ווייל נאר דער מלך, וועמענס נשמה איז די שורש נשמה פון כלל ישראל, האט די הלכות פונעם בית המקדש אלס זיין אייגענעם חלק אין דער תורה.

  3. קשיא: 32:57 "מחוטב עציך עד שואב מימיך" גייט נישט פונעם גרעסטן ביזן קלענסטן; וואס מיינט עס?

    תירוץ: 49:44 עס רעדט פונעם סדר פון אלע דורות צוזאמען: די לעצטע צוויי מדריגות זענען די לעצטע דורות, וועמענס עבודה איז ווי האלץ האקן און וואסער שעפן.

  4. קשיא: 53:17 פריער האט משה רבינו געפאדערט דרך ארץ פאר די זקנים; וויאזוי קען ער יעצט זאגן אז אלע זענען גלייך פארן אייבערשטן?

    תירוץ: 53:49 ער לייגט צו "ואת אשר איננו פה עמנו היום" צו ווייזן אז ער מיינט אלע דורות, נישט די מדריגות אין איין דור.

  5. קשיא: 55:56 דער מדרש רעדט נאר פון צדיקים וואס פאסטן ערב ראש השנה; פארוואס רעדן די שפעטערדיגע פוסקים אז אלע, אפילו קינדער, פאסטן?

    תירוץ: 56:34 ווייל די היינטיגע פשוטע אידן זענען אזוי חשוב ביים אייבערשטן ווי די גרויסע פון די פריערדיגע דורות.

  6. קשיא: 1:15:27 תוספות זאגט אז דער שופר צעמישט דעם שטן אז ער מיינט אז משיח קומט, אבער ער הערט עס שוין טויזנטער יארן; וויאזוי ווערט ער נאך צעמישט?

    תירוץ: 1:15:40 ר' פנחס ענטפערט אז יעדעס יאר איז דא א נייער שטן; דער משגיח לייגט צו אז אזוי איז יעדעס יאר אויך דא א נייער יצר טוב.

מעשיות

  1. 1:02:20 דער לעכאוויטשער חסיד וואס האט געהערט "המלך"

    א לעכאוויטשער חסיד, ר' מעריל, האט איינמאל געדארפט דאווענען ראש השנה אין א פרעמדער שטאט, נישט ביים רבין, מיט א פשוטן מנין וואו ער איז נישט געווען צוגעוואוינט. עס איז אים פינסטער געווארן ווען ער האט געדענקט ראש השנה אין לעכאוויטש. פלוצלינג האט ער פאר די אויגן געזען דעם רבין און געהערט ווי ער שרייט "המלך", און ער איז מחיה געווארן. ווען ער איז פורים געקומען צום רבין, האט דער לעכאוויטשער אים געזאגט אז ווען א איד שרייט "המלך" דארף מען עס הערן אין דער גאנצער מלכות.

    אין דער מעשה: רבי מרדכי לעכאוויטשער, Reb Meirel

    דערציילט אין נאך 1 שיעור ←

  2. 1:18:15 רבינו יונהס תשובה

    דער משגיח דערציילט אז רבינו יונה האט געהאט א מחלוקת מיטן רמב"ם, און דערנאך האט ער געזען ווי מען פארברענט ספרים הקדושים און גזירות פון דער מלכות. ער האט שטארק תשובה געטון און געשריבן שערי תשובה, און אויך דעם יסוד התשובה מיט א קורצן ווידוי.

    אין דער מעשה: רבינו יונה, דער רמב"ם

    דערציילט אין נאך 2 שיעורים ←

  3. 1:20:49 דער איינציגער שידוך וואס ר' יוסף חיים זאנענפעלד האט אפגעזאגט

    ר' יוסף חיים זאנענפעלד האט אלעמאל אנגענומען די שידוכים וואס מען האט פארגעלייגט פאר זיינע קינדער, נאר איינמאל אין לעבן האט ער אפגעזאגט. ווען מען האט אים געפרעגט פארוואס, האט ער ערקלערט אז יעדן ראש השנה איז ער מתפלל פארן קינד וואס דארף האבן א שידוך אין יענעם יאר, און ווען דער שידוך קומט נעמט ער עס אן און זעט די הילף פונעם אייבערשטן. יענעם יאר האט ער פאר דעם קינד נישט מתפלל געווען, דערפאר האט ער מורא געהאט אנצונעמען.

    אין דער מעשה: Reb Yosef Chaim Sonnenfeld

    דערציילט אין נאך 1 שיעור ←

געדאנקען

  1. 13:45 דער משגיח זעט אינעם מקום המקדש, ראש השנה און די נשמה פונעם מלך דריי גלייכע "ראשים" פון ארט, צייט און נפש, יעדעס אנגעבונדן אינעם ערשטן אות פון בראשית וואס האלט אין זיך די גאנצע תורה.
  2. 15:56 נאר דער מלך האט געקענט מגלה זיין דעם מקום המקדש, ווייל די הלכות דערפון זענען זיין אייגענער חלק אין דער תורה; מיט לומדות אליין האט מען עס נישט געקענט געפינען פון די זעלבע פסוקים.
  3. 51:10 "מחוטב עציך עד שואב מימיך" מיינט נישט די נידעריגסטע מענטשן אין איין דור, נאר די לעצטע דורות, וועמענס עבודה אין חושך פילט זיך ווי די שווערסטע ארבעט.
  4. 56:14 דער שפעטערדיגער מנהג אז אלע, אפילו קינדער, פאסטן ערב ראש השנה, וואו דער מדרש רעדט נאר פון צדיקים, ווייזט אז די היינטיגע פשוטע אידן ווערן גערעכנט ווי די גרויסע פון אמאל.
  5. 1:06:05 דער שופר גיט צוריק דעם אייבערשטן דעם זעלבן נשמת חיים וואס ער האט אריינגעבלאזן אין מענטש ראש השנה, און מיט דעם בלאזן איז מען אים ממליך מיט דער אייגענער נשמה.
  6. 1:15:40 אויב, ווי ר' פנחס זאגט, איז יעדעס יאר דא א נייער שטן, איז לויט מדה טובה מרובה יעדעס יאר אויך דא א נייער יצר טוב, און די פארגאנגענע יארן באשטימען נישט דאס קומענדיגע.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 54:47 דער משגיח זאגט אז א איד דארף וויסן זיין חשיבות ביים אייבערשטן, ווייל דאס גיט כח צו לערנען און דאווענען.
  2. 1:02:16 דער משגיח זאגט אז מען זאל ראש השנה שרייען "המלך" אזוי שטארק אז מען זאל עס הערן א גאנץ יאר.
  3. 1:19:05 דער משגיח הייסט יעדן איינעם דורכלערנען רבינו יונהס יסוד התשובה פאר ראש השנה.
  4. 1:20:17 דער משגיח זאגט אז מען זאל ראש השנה מתפלל זיין אויף אלע ענינים רוחניות און גשמיות, און געדענקען די חברים אין דאווענען.
  5. 1:16:33 דער משגיח זאגט אז מען זאל ראש השנה בעטן דעם אייבערשטן אויף א נייעם יצר טוב און מיט אים דינען דעם אייבערשטן.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אברהם אבינו, אדם הראשון, דואג האדומי, דוד המלך, דער הייליגער אור החיים, דער מעזריטשער מגיד, דער רמב"ם, דער רמב"ן, משה רבינו, רבי יוסף חיים זאנענפעלד, רבי מרדכי לעכאוויטשער, רבי צדוק הכהן פון לובלין, רבי שלמה קארלינער, רבינו יונה, רש"י, שאול המלך

ערכים הסתר פנים, ויפח באפיו נשמת חיים, יצר טוב, מקום המקדש, עקבתא דמשיחא, רבונו של עולם, שיעור קומה

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט