קיום בנ"י בגלות ע"י בטחון בה' והבדלה מדרכי הגוים

קאטאלאג: פרשת השבוע שמות נומ׳ ⁨2⁩ פאקעט גייד ז׳ 8 תשל"ד (1973–74) אידיש 1 שעה 29 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 1 שעה 29 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח לערנט ארויס פון פרשת שמות אז כלל ישראל האלט זיך אין גלות דורך בטחון אין השם יתברך און דורך זיך אפשיידן פון די דרכים פון די גוים, און ער שטעלט אוועק יוסף, וואס איז געווען א מוכרח אין מצרים, קעגן דתן ואבירם, וואס צוליב פעלן בטחון האבן זיי געזוכט א פלאץ צווישן די מצריים.

דער משגיח עפנט מיטן רמב"ן: ספר בראשית איז א סימן אויף וואס עס וועט פארקומען מיט די קינדער, און ספר שמות איז דער ספר הגאולה. מ'ליינט אים אין די פינצטערע וואכן פון טבת, און דורכן לערנען דערפון הייבט זיך א איד אויף העכער פונעם חושך. דורך די סימנים פון ספר בראשית ווייזט ער אז יעקב'ס בקשה צו זיצן בשלוה איז איבערגעהאקט געווארן, ווייל עולם הזה קען נישט טראגן די שמחה פון ימות המשיח. עמרם האט געטרייסט די מאמינים אין מצרים, און זיי מגלה געווען אז זייער ליידן איז א תיקון פאר פריערדיגע דורות. פון דער גמרא איבער נעמען ערקלערט ער אז יעדער איד האט א נאמען און א שליחות, און "אשר שם שמות בארץ" מיינט שליחות'ן, נישט בלויז וואונדער. צום סוף ווייזט ער אז די ירידה פון דתן ואבירם האט זיך אנגעהויבן פונעם איבערלאזן פונעם מן, א פעלן אין בטחון וואס האט זיי געטריבן צו שטודירן ביי די מצריים, נישט אזוי ווי יוסף וואס איז געווען א מוכרח און באשיצט.

ענינים: בטחון · גלות מצרים און די מכות · אידן און די אומות העולם · דער תפקיד פון א מענטש אויף דער וועלט

סדר השיעור

  1. 0:00 ספר שמות, דער ספר הגאולה, אין די ימי טבת

    דער משגיח ברענגט דעם רמב"ן אז ספר בראשית האלט די שרשים און סימנים פון וואס קומט שפעטער, און ספר שמות איז דער ספר הגאולה. ער ערקלערט אז מ'ליינט אים אין די פינצטערע וואכן פון טבת, מיט דעם ספר חסידים און דעם בני יששכר, כדי א איד זאל זיך דורכן לערנען אויפהייבן העכער פונעם חושך, און אז די שכינה איז מיטגעגאנגען מיט יעקב אין גלות.

  2. 8:43 גלייבן אז די גאולה גרייט זיך שוין שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז די נעמען פון די שבטים זענען א רמז אויף גאולה, און ערקלערט אז אין גלות דארף א איד גלייבן אז בשעת אידן קרעכצן פון דער עבודה, גרייט זיך שוין די גאולה אין הימל, אזוי ווי ביים סנה. מיטן כלל פונעם בעל שם טוב אז א מענטש איז דארט וואו זיין מחשבה איז, זאגט ער אז ווער עס האלט דעם קאפ אין ספר שמות הייבט זיך ארויס פונעם חושך.

  3. 12:55 די צדיקים זענען אוועק, אבער השם יתברך לעבט שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח זאגט אז די פרשה איז א תורה פון חיים אויף היינט: די קשיות וואס מ'האט דעמאלט געפרעגט אויף די צרות פון אידן פרעגט מען היינט אויף אנדערע מדינות. ביי "וימת יוסף" שילדערט ער דעם פארלוסט פונעם דור פון גרויסע צדיקים, און ברענגט דעם מדרש אז דער אלקי ישראל איז נישט געשטארבן; השם יתברך פירט נאך זיין פאלק, און די תורה און עבודה באלייכטן דעם וועג.

  4. 18:23 עמרם'ס דרשות און די ליצנים אין מצרים

    דער משגיח שילדערט ווי עמרם און אהרן האבן געזאגט דרשות כדי מחזק צו זיין די אידן אין מצרים, בשעת אסימילירטע אידן אין הויכע שטעלעס און שרייבער האבן געטריבן זיך צוצופאסן צו דער קולטור פון מצרים, און געשריגן אויף די גזירות. ער פרעגט וואס עמרם האט געקענט ענטפערן, און זאגט אז מסתמא האט ער געזאגט וואס דער חתם סופר שרייבט אויף "ביקש יעקב לישב בשלוה" מיטן כלל פונעם רמב"ן.

  5. 23:35 ספר בראשית ווי א בילד פון דער צוקונפט

    דער משגיח גייט דורך ספר בראשית ווי א פאראויסבילד פון דער אידישער געשיכטע: אברהם'ס אראפגיין קיין מצרים, ברית בין הבתרים, יצחק'ס ליבשאפט צו עשו ווי דער בית שני, יעקב ביי לבן ווי דער לאנגער גלות, די מלחמה מיט עשו און דינה ווי די מלחמות פאר משיח. ווען יעקב האט געווארט אויף מנוחה האט זיך אנגעהויבן דער רוגזו של יוסף, ווייל עולם הזה קען נישט טראגן די שמחה פון ימות המשיח; דאס האט עמרם געלערנט די אידן אין מצרים.

  6. 31:18 דער דור פון מצרים איז מתקן פריערדיגע דורות

    די אויפגעקלערטע אידן זענען נישט געטרייסט געווארן, אבער די וואס זענען געבליבן האט עמרם מגלה געווען אז דער דור אין מצרים האט געטראגן די נשמות פונעם דור הפלגה און פונעם דור המבול, און דער חומר ולבנים און די קינדער אין טייך האבן פארענדיגט זייער תיקון. דער משגיח לייגט צו וואס דער חתם סופר ברענגט, אז די וואס זענען אומגעקומען אין די גזירות ת"ח ות"ט זענען געווען נשמות פון דער צייט פונעם חורבן.

  7. 35:57 אין א נאמען ליגט דעם מענטשנס שליחות

    דער משגיח ברענגט די גמרא אין ברכות אז רות הייסט אזוי צוליב דוד המלך וואס איז ארויסגעקומען פון איר, און מ'לערנט עס ארויס פון "אשר שם שמות בארץ". ער ערקלערט אז יעדער מענטש ווערט געשיקט מיט א שליחות וואס ליגט אין זיין נאמען, אז נעמען טוישן זיך לויט דער שליחות אזוי ווי דער מלאך האט געזאגט צו יעקב, און אז די אידן אין מצרים האבן נישט געטוישט זייערע נעמען; ווען מ'רופט א איד ביי זיין אידישן נאמען ציט מען אראפ זיין השפעה.

  8. 42:52 פרעה'ס נעמען פאר די מילדות

    דער משגיח ערקלערט, אזוי ווי דער חתם סופר און דער בני יששכר זאגן ביידע, פארוואס די תורה דערציילט אז פרעה האט אנגערופן די מילדות שפרה ופועה איידער ער האט זיי באפוילן צו הרג'ענען: ער האט זיי געגעבן מצרישע נעמען כדי זיי אריינצוציען אונטער דעם כח הרע. דערנאך רעדט ער וועגן די היינטיגע פראגרעסיווע קשיא-פרעגער וואס ניצן דעם חורבן כדי אפצולייקענען די תורה און די אלטע מנהיגים.

  9. 47:30 שמות: וואונדער וואס זענען שליחות'ן

    דער משגיח זאגט אז יעדער איד און יעדער דור האט א שליחות, טייל צו ליידן כדי צוצוגרייטן א שפעטערדיגע ישועה. פון תהלים מ"ו מאכט ער א חילוק צווישן חורבן, א חורבן וואס מ'פארשטייט, און שממה, א חורבן וואס רופט ארויס וואונדער, וואס איז פארבונדן מיט שמים; מיטן "אל תקרי שמות אלא שמות" ערקלערט ער אז די וואונדערליכע חורבנות זענען שליחות'ן, און די תירוצים וועלן קומען אין דער צייט פון תיקון.

  10. 54:53 יוסף אין מצרים, און דתן ואבירם

    דער משגיח ברענגט רש"י אז "ויוסף היה במצרים" לערנט אויס יוסף'ס צדקות, און פרעגט פארוואס דאס געהערט אין ספר הגאולה וואס רעדט פון כלל ישראל. דערנאך פרעגט ער א צווייטע קשיא: רש"י באצייכנט די צוויי קריגנדיגע אידן ווי דתן ואבירם דורך דעם וואס זיי האבן איבערגעלאזט פונעם מן, כאטש זיי האבן שפעטער געטאן פיל ערגערע זאכן.

  11. 59:12 בטחון, דער שליסל אין גלות שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח רופט בטחון דאס שליסל-ווארט פונעם גלות, פון "בטחו בה' עדי עד" און פון דוד המלך'ס בטחון פון זיין געבורט אן. ער ערקלערט דעם תירוץ פון די מילדות אז די אידישע פרויען זענען ווי חיות, און זאגט אז אין די ימי טבת, ווען עס איז שווער צו דינען השם יתברך, דארף מען בטחון און חיזוק אין עבודת השם, און ברענגט דעם מדרש אז אפילו א רשע וואס פארזיכערט זיך אויף השם ווערט ארומגערינגלט מיט חסד.

  12. 1:05:16 דער אפטער רב און דער שותף פון השם יתברך מעשה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח דערציילט פון א פשוט'ער איד וואס האט פארקויפט בראנפן און זיינע ברכות זענען מקוים געווארן; דער אפטער רב איז אים געגאנגען באזוכן און האט זיך דערוואוסט אז ער האט גענומען דעם רבונו של עולם פאר א שותף, און יעדן טאג געגעבן השם'ס העלפט פאר צדקה. דערנאך ברענגט ער דעם חובות הלבבות, אז דער וואס האט געזארגט פאר א מענטש ווען ער איז געווען א הילפלאזער קינד וועט אים יעצט נישט פארלאזן.

  13. 1:09:18 די אידן פון גושן און די וואס האבן זיך ארויסגעריסן שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח שילדערט די מאמינים אין גושן וואס האבן געהאלטן די מסורה וואס יעקב האט זיי אויסגעלערנט, און ברענגט דעם חידושי הרי"ם אז יוסף האט פארגעשטעלט פאר פרעה די שוואכסטע ברידער כדי זיי זאלן בלייבן אפגעזונדערט. אנדערע, ווי דתן ואבירם, האבן געשטודירט און זיך ארויפגעקלעטערט צו עשירות ביי די מצריים; ער ברענגט די גמרא אז נבזים ושפלים אין גלות איז א ברכה, די לימודים פון שפאניע און דייטשלאנד, און ווי די גדולים האבן געקעמפט קעגן שטודירן ביי די מצריים.

  14. 1:17:07 דער שורש פון דתן ואבירם: פעלן בטחון שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ענטפערט פארוואס רש"י באצייכנט דתן ואבירם דורכן מן: דאס איבערלאזן ווייזט דעם שורש פון זייער ירידה, א פעלן אין בטחון וואס האט זיי געמאכט זארגן פאר מארגן, זוכן קאריערעס און גיין וואו מ'לערנט חוצפה. ער לייגט צו אז חוצפה קומט פאר דער גאולה, און אז זיי האבן זיך געשטיצט אויף יוסף ווי א ראיה אז מ'קען בלייבן א איד אין הויכע ספערן.

  15. 1:21:55 געצוואונגען ווי יוסף, אדער מיט א בחירה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז צו זיין אין גלות צווישן גוים איז שעדליך, אבער השם יתברך האט אונז געשיקט אהין מיט א שליחות, און ווער עס ווערט געשיקט האט א ספעציעלע שמירה, אזוי ווי יוסף. ער ברענגט וואס ער האט געהערט פון אן אייניקל פונעם חפץ חיים, אז געצוואונגענע לימודי חול שאדן נישט, און ער שליסט אז די תורה דערמאנט יוסף כדי צו מאכן א חילוק צווישן דעם מוכרח און דתן ואבירם וואס האבן עס אויסגעקליבן.

  16. 1:25:36 דער איד וואס האט נישט געוואלט ארבעטן שבת שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח דערציילט פון א איד אין אמעריקע מיט יארן צוריק וואס האט נישט געקענט געפינען קיין ארבעט אן ארבעטן שבת, און האט באשלאסן אז כל זמן ס'איז דא ברויט אין א מיסטקאסטן וועט ער נישט מחלל שבת זיין. ער שליסט אז א איד וואס איז נישט קיין מוכרח טאר נישט אריינשטעלן זיין נשמה אין סכנה, און אז אפילו אין מצרים האט יעדער איד א שליחות און זאל זיך פארבינדן מיט דער גאולה.

דער שיעור, אויסגעשריבן

ספר שמות, דער ספר הגאולה, אין די ימי טבת

0:34

דער משגיח עפנט מיטן כלל פונעם רמב"ן אז מעשה אבות סימן לבנים: אין ספר בראשית ליגן די שרשים, און פון ספר שמות אן הייבן זיך אן אנטוויקלען די פירות. אין זיין הקדמה צו שמות רופט דער רמב"ן דעם ספר דער ספר הגאולה, א ספר וואס איז למעלה מן הזמן און פארבונדן מיטן שורש פון יציאת מצרים. א,ב

4:11

ער ערקלערט פארוואס מ'ליינט אים יעצט. די וואכן פון טבת זענען די לאנגע נעכט ווען דער חושך וואקסט און דער חלק פון דער סטרא אחרא הערשט; דער ספר חסידים ווארנט פון סכנות אין די חדשים, און דער בני יששכר ברענגט אז דעמאלט קומען ארויס גזירות אויף אידן. ווער עס וויל ניצול ווערן פון דעם חושך זאל זיך פארבינדן מיט ספר שמות, וואס הייבט אים אויף העכער פון דער שליטה פון דער וועלט. די שכינה, לייגט ער צו, איז מיטגעגאנגען מיט יעקב אין גלות. ג,ד

גלייבן אז די גאולה גרייט זיך שוין

8:43

דער מדרש טייטשט די נעמען פון די שבטים ווי נעמען פון גאולה. דער משגיח זאגט אז א איד אין גלות דארף גלייבן אז בשעת אידן קרעכצן פון דער עבודה, גרייט זיך שוין די גאולה אויבן, אזוי ווי השם יתברך האט זיך אנטפלעקט צו משה ביים סנה ווען דער גלות איז געווען אינעם טיפסטן. מיטן כלל פונעם בעל שם טוב אז א מענטש איז דארט וואו זיין מחשבה איז, ערקלערט ער אז ווער עס האלט דעם קאפ אין די פרשיות פון גאולה ווערט אויפגעהויבן העכער פונעם חושך. ה,ח,ט

די צדיקים זענען אוועק, אבער השם יתברך לעבט

13:07

די תורה איז נצחית, זאגט דער משגיח, און די קשיות וואס מ'האט געפרעגט אין מצרים, פארוואס פרעה טאר איינמויערן אידישע קינדער אין די ווענט אדער זיי ווארפן אין טייך, פרעגט מען היינט אויף דייטשלאנד און רוסלאנד. "וימת יוסף" שילדערט ווי עס איז אוועק דער דור וואס האט נאך געקענט זאגן אז ער האט געזען די ליכטיגע אויגן פון יוסף הצדיק; היינט זענען אויך אוועק די גרויסע צדיקים פון די פריערדיגע דורות. י

16:31

אבער אויף דעם זאגט דער מדרש אז זייער גאט איז נישט געשטארבן. דאס, זאגט ער, איז אונזער נחמה: השם יתברך פירט נאך אלץ דעם אידישן פאלק מיט אן אומזעבארער האנט, יעדע אידישע נשמה איז צוגעבינדן צו אים, און די תורה מיט דער עבודה באלייכטן דעם וועג אין גלות. ל,מ

עמרם'ס דרשות און די ליצנים אין מצרים

19:06

אפילו דעמאלט זענען געווען מנהיגים, זאגט דער משגיח: רש"י רופט עמרם דער גדול הדור, און עמרם און אהרן האבן געזאגט דרשות וואס האבן מחזק געווען די אידן. אבער דער רוב איז אוועקגעגאנגען; טייל זענען געזעסן אין הויכע שטעלעס ביי די מצריים, און שרייבער האבן זיי געטריבן זיך צוצופאסן צו דער קולטור פון מצרים און אויפהערן זיין פאנאטיש. נ

22:04

ווען עמרם האט גערעדט, האבן זיי געשריגן וועגן די קינדער וואס מ'האט איינגעמויערט אין די ווענט. וואס האט ער געקענט ענטפערן? דער משגיח זאגט אז מסתמא האט ער געזאגט וואס דער חתם סופר שרייבט אין פרשת וישב אויף יעקב'ס בקשה צו זיצן בשלוה, צוזאמען מיטן כלל פונעם רמב"ן אז ספר בראשית איז א סימן אויף וואס קומט שפעטער. ס,א

ספר בראשית ווי א בילד פון דער צוקונפט

24:01

ספר בראשית, זאגט דער משגיח, איז א פאראויסבילד פון דער געשיכטע. אברהם גייט אראפ קיין מצרים צוליב הונגער און שרה, די שכינה, ווערט פארכאפט; די נגעים און די מתנות זענען א סימן אויף יציאת מצרים ברכוש גדול, און דער חושך ביי ברית בין הבתרים ווייזט אויף א שפעטערדיגן דור וואס וועט אריינקומען אין לאנד. יצחק'ס ליבשאפט צו עשו איז דער בית שני, יעקב ביי לבן איז דער לאנגער גלות, און די מלחמה מיט עשו און דינה זענען די מלחמות פאר משיח. פ

28:19

דערנאך האבן געדארפט קומען ימות המשיח, ממילא האט יעקב געוואלט זיצן בשלוה, און דא איז אויף אים געשפרונגען דער רוגזו של יוסף. רש"י ערקלערט אז די צדיקים זענען נישט צופרידן מיט וואס עס ווארט אויף זיי אין עולם הבא. דער משגיח ערקלערט אז עולם הזה האט נישט די כלים צו ווייזן די שמחה פון ימות המשיח, ממילא ווערט דאס בילד איבערגעהאקט; און דאס, זאגט ער, האט עמרם געזאגט צו די אידן אין מצרים. ע

דער דור פון מצרים איז מתקן פריערדיגע דורות

32:00

די אויפגעקלערטע זענען נישט געטרייסט געווארן, אבער פאר די וואס זענען געבליבן האט עמרם מגלה געווען אז זייער דור האט געטראגן די נשמות פונעם דור הפלגה און פונעם מבול, וואס זייער עונש האט נאך נישט פארענדיגט זייער תיקון. די עבודה בחומר ובלבנים האט מתקן געווען די וואס האבן געזאגט "הבה נלבנה לבנים", און די קינדער וואס מ'האט געווארפן אין טייך האבן פארענדיגט דעם מבול. צ,ק

34:55

אזוי אויך ברענגט דער חתם סופר פון קדמונים'דיגע ספרים אז די וואס זענען אומגעקומען אין די גזירות ת"ח ות"ט זענען געווען נשמות פון דער צייט פונעם חורבן, וואס האבן געדארפט אפצאלן אלטע חובות. ר

אין א נאמען ליגט דעם מענטשנס שליחות

36:07

די גמרא אין ברכות זאגט אז רות הייסט אזוי ווייל פון איר איז ארויסגעקומען דוד המלך, וואס האט מרוה געווען דעם אייבערשטן מיט שירות ותשבחות, און לערנט ארויס פון "אשר שם שמות בארץ" אז מ'קען דרשנ'ען א נאמען. דערפון ערקלערט דער משגיח אז יעדער מענטש ווערט געשיקט אויף דער וועלט מיט א שליחות, און אין זיין נאמען ליגט זי; בעלי רוח הקודש האבן פון א נאמען געוואוסט א מענטשנס גאנצן וועג. ש,אב

41:04

דערפאר האט דער מלאך געזאגט צו יעקב אז די נעמען פון מלאכים טוישן זיך לויט זייער שליחות. יעדער מענטש האט א נאמען פון קדושה און אויך א נאמען פון דער סטרא אחרא. דער מדרש לויבט די אידן אין מצרים וואס זענען געבליבן ביי די נעמען ראובן און שמעון, און ווען מ'רופט א איד ביי זיין אידישן נאמען ציט מען אראפ זיין השפעה און מ'איז אים מעורר צו עבודת השם. אג,אד

פרעה'ס נעמען פאר די מילדות

43:51

דער חתם סופר און דער בני יששכר פרעגן פארוואס די תורה דערציילט די נעמען פון די מילדות פאר פרעה'ס באפעל. זיי ענטפערן אז פרעה האט געוואוסט אז די מילדות וועלן נישט וועלן הרג'ענען, דערפאר האט ער זיי פריער געגעבן מצרישע נעמען, שפרה ופועה; די נעמען וועלן זיי אריינציען אונטער דעם כח הרע, און ערשט דערנאך האט ער זיי באפוילן צו הרג'ענען. או

45:53

דאס זעלבע טוט זיך היינט, זאגט דער משגיח: די פראגרעסיווע קשיא-פרעגער שרייען "דער חורבן" און טענה'ן אז דער אייבערשטער האט נישט קיין רעכט צו פאדערן עפעס פון אידן, ממילא דארף מען זיך אפרייסן פון די אלטע מנהיגים און פון דער מסורה.

שמות: וואונדער וואס זענען שליחות'ן

47:34

יעדער איד און יעדער דור האט א שליחות, זאגט דער משגיח; געוויסע דורות, וואס חז"ל רופן דורות של שמד, דארפן ליידן כדי צוצוגרייטן א שפעטערדיגע ישועה, אזוי ווי דער דור פון מצרים האט געדארפט אפווישן דעם פגם פונעם מבול און פונעם דור הפלגה. אין אזעלכע צייטן זינגט דוד המלך "על עלמות", אפילו אויף וואס איז באהאלטן, און השם יתברך איז "עזרה בצרות", דא כאטש מ'זעט אים נישט. ת,אא

50:52

דערנאך פרעגט ער פארוואס דער פסוק זאגט "שמות" און נישט גלאט חורבנות. א חורבן פארשטייט מען; א שממה מאכט א מענטש זיך וואונדערן וואס טוט זיך דא, אזוי ווי שמים, וואס איז ווייט פון אונזערע חושים. מיטן "אל תקרי שמות אלא שמות" ערקלערט ער אז יעדער וואונדערליכער חורבן, היטלער אדער רוסלאנד, איז א שליחות, און אלע קשיות וועלן פארענטפערט ווערן אין דער צייט פון תיקון. אב

יוסף אין מצרים, און דתן ואבירם

55:05

אויף "ויוסף היה במצרים" לערנט רש"י אז יוסף איז געבליבן דער זעלבער צדיק אפילו ווי א מלך. דער משגיח פרעגט פארוואס דאס געהערט אין ספר הגאולה וואס רעדט פון כלל ישראל; עס פאסט אין די פרשיות פון ספר בראשית. ער פרעגט א צווייטע קשיא: רש"י באצייכנט די צוויי קריגנדיגע אידן ווי דתן ואבירם וואס האבן איבערגעלאזט פונעם מן, כאטש זיי האבן געטאן פיל ערגערס ביי דער מחלוקת פון קרח. אז,אח,אט

בטחון, דער שליסל אין גלות

59:19

דער משגיח רופט בטחון דאס שליסל-ווארט וואס האט אויפגעהאלטן אידן אין גלות: "בטחו בה' עדי עד", ווייל ער האט באשאפן ביידע וועלטן. דוד המלך זאגט אז השם יתברך האט אויף אים געזארגט פון דער געבורט אן, ווען ער האט גארנישט געקענט טאן, און דער משגיח זאגט אז דער וואס האט דעמאלט געהאלפן וועט אויך העלפן יעצט ווען מ'קען שוין טאן א מצוה. אכ,אל

1:01:42

וואו מענטשן העלפן ווייניגער, העלפט השם יתברך מער; דערפאר האבן די מילדות געענטפערט אז די אידישע פרויען זענען ווי חיות, וואס דארפן נישט קיין מילדת. אין דער צייט פון טבת, ווען דער יצר הרע ווערט שטארק, דארף מען בטחון און אסאך חיזוק אין עבודת השם. דער מדרש לערנט אז אפילו א רשע וואס פארזיכערט זיך אויף השם ווערט ארומגערינגלט מיט חסד. אמ,אס

דער אפטער רב און דער שותף פון השם יתברך

1:05:20

דער משגיח דערציילט פון א פשוט'ן בראנפן-הענדלער וואס אלע זיינע ברכות זענען מקוים געווארן. דער אפטער רב האט אים געפרעגט פון וואו נעמט זיך דער כח, און ער האט דערציילט אז ווען דאס געשעפט איז נישט געגאנגען האט ער גענומען דעם רבונו של עולם פאר א שותף, און די העלפט פון יעדן פארקויף אריינגעלייגט אין השם'ס קעסטל פאר צדקה. דער אפטער רב האט אים געקושט: וואס איין שותף טוט איז געטאן פאר ביידע, ממילא מוז השם יתברך מקיים זיין זיין שותפ'ס ברכות.

1:08:21

פונעם חובות הלבבות לייגט ער צו אז דער וואס האט געזארגט פאר א הילפלאזן קינד וועט אים יעצט נישט פארלאזן, ממילא טאר א איד קיינמאל נישט פאלן אין זיך. אע

די אידן פון גושן און די וואס האבן זיך ארויסגעריסן

1:09:37

אפילו אין חושך האבן די אידן אין מצרים געהאפט, אזוי ווי יעקב האט אויסגעהאלטן צוויי און צוואנציג יאר אן יוסף. די מאמינים אין גושן האבן געהאלטן די מסורה וואס יעקב האט זיי אויסגעלערנט; דער חידושי הרי"ם זאגט אז יוסף האט פארגעשטעלט פאר פרעה די שוואכסטע ברידער, כדי ער זאל זיי נישט מאכן פאר הויכע בעלי שררה און זיי זאלן לעבן אפגעזונדערט אין גושן. אפ

1:12:02

אנדערע האבן באשלאסן זיך ארויסצורייסן פון דער "געטא" פון גושן, געשטודירט, דורכגעמאכט די עקזאמענס און געווארן רייך, ווי דתן ואבירם, וואס רש"י דערמאנט זייער עשירות. די גמרא אבער רופט עס א ברכה וואס אידן זענען נבזים ושפלים אין גלות, כדי די גוים זאלן זיי נישט מאכן פאר בעלי שררה, און שפאניע מיט דייטשלאנד האבן עס באוויזן. עמרם, אהרן און נחשון האבן געקעמפט קעגן שטודירן ביי די מצריים, און די אנדערע האבן געענטפערט מיט אייגענע צייטונגען וואס האבן אטאקירט די "פאנאטיקער". אצ,אק

דער שורש פון דתן ואבירם: פעלן בטחון

1:17:54

וואו האבן דתן ואבירם זיך אנגעשטויסן? רש"י, ערקלערט דער משגיח, גיט דעם שורש פון זייערע עבירות: זיי האבן איבערגעלאזט פונעם מן, מורא האבנדיג אז מארגן וועט נישט זיין. אן בטחון האבן זיי געמיינט אז זיי דארפן קאריערעס, פארקויפט זייער נשמה און זענען געגאנגען וואו מ'לערנט חוצפה, צו פאדערן און צו שרייען.

1:20:21

חוצפה איז א תנאי פאר דער גאולה, אזוי ווי דער מדרש ווייזט פון מגילת רות, וואס הייבט זיך אן מיט א דור וואס האט געמשפט זיינע שופטים פונקט פאר דוד המלך איז געבוירן געווארן. דתן ואבירם האבן אויך געהאט א ראיה: יוסף איז געווארן א מלך אין מצרים און געבליבן א צדיק. אר

געצוואונגען ווי יוסף, אדער מיט א בחירה

1:22:04

דער גלות צווישן די גוים שאדט אידן, זאגט דער משגיח, אבער השם יתברך האט אונז אהין געשיקט מיט א שליחות, און ווער עס ווערט געשיקט פון השם יתברך האט א ספעציעלע שמירה, אזוי ווי יוסף, אליין און געצוואונגען. ער האט געהערט פון אן אייניקל פונעם חפץ חיים, וואס איז געווען שטארק קעגן לימודי חול, אז ווען א גזירה האט זיי געצוואונגען אויף אידישע קינדער האט ער געזאגט אז וואס איז באונס שאדט נישט.

1:24:13

דאס פארענטפערט די קשיא אויף יוסף: רש"י זאגט אז ער איז געבליבן א צדיק אלס מלך, ווייל ער איז געווען א מוכרח; דתן ואבירם זענען נישט געווען. אז

דער איד וואס האט נישט געוואלט ארבעטן שבת

1:25:40

מיט יארן צוריק אין אמעריקע האט מען אויף א דזשאב געמוזט ארבעטן שבת. א איד וואס מ'האט אים אומעטום אפגעזאגט האט באשלאסן אז כל זמן מ'קען געפינען ברויט אין א מיסטקאסטן וועט ער נישט ארבעטן שבת. אין אמעריקע שטארבט מען נישט פון הונגער, זאגט דער משגיח, ממילא טאר דער וואס איז נישט קיין מוכרח נישט אריינשטעלן זיין נשמה אין סכנה. יעדער איד האט א שליחות אפילו אין מצרים, און ספר שמות פארבינדט אים מיט דער גאולה.

מראי מקומות

תורה

  1. ז Shemos 1:1 7:57 טעקסט מפתח
  2. ח Shemos 2:23-24 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 8:43
  3. ט לכאורה Shemos 3:4-10 מפתח אינעם אויסשרייב: 8:43
  4. י Shemos 1:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:07
  5. כ לכאורה Shemos 1:7 16:13 מפתח
  6. פ לכאורה Bereishis 15:12-16 מפתח אינעם אויסשרייב: 24:01
  7. צ Shemos 1:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 32:00
  8. ק לכאורה Bereishis 11:3 מפתח אינעם אויסשרייב: 32:00
  9. או Shemos 1:15-16 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 43:51
  10. אט Shemos 16:19-20 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 55:05
  11. אי לכאורה Shemos 5:20-21 57:42 מפתח
  12. אמ לכאורה Shemos 1:19 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:01:42
  13. אנ לכאורה Bamidbar 13:20 1:02:44 מפתח

נביאים

  1. אכ Yeshayahu 26:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 59:19

כתובים

  1. מ לכאורה Tehillim 119:105 מפתח אינעם אויסשרייב: 16:31
  2. ת Tehillim 46:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 47:34
  3. אא Tehillim 46:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 47:34
  4. אב Tehillim 46:9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 36:07, 50:52
  5. אל לכאורה Tehillim 22:10-11 מפתח אינעם אויסשרייב: 59:19

תלמוד בבלי

  1. ש Berachos 7b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 36:07
  2. אק לכאורה Chagigah 5b מפתח אינעם אויסשרייב: 1:12:02

מדרש

  1. ה Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 8:43
  2. ל Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 16:31
  3. אד Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 41:04
  4. אס Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 1:01:42
  5. אר Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 1:20:21

ראשונים

  1. א לכאורה Ramban on Bereishis 12:6 מפתח אינעם אויסשרייב: 0:34, 22:04
  2. ב לכאורה Ramban, introduction to Shemos מפתח אינעם אויסשרייב: 0:34
  3. ג Sefer Chassidim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 4:11
  4. נ Rashi (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 19:06
  5. ע לכאורה Rashi on Bereishis 37:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 28:19
  6. אג לכאורה Rashi on Bereishis 32:30 מפתח אינעם אויסשרייב: 41:04
  7. אז לכאורה Rashi on Shemos 1:5 מפתח אינעם אויסשרייב: 55:05, 1:24:13
  8. אח לכאורה Rashi on Shemos 2:13 מפתח אינעם אויסשרייב: 55:05
  9. אע לכאורה Chovos Halevavos, Shaar HaBitachon מפתח אינעם אויסשרייב: 1:08:21
  10. אצ לכאורה Rashi on Shemos 4:19 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:12:02

אחרונים און חסידות

  1. ד Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 4:11
  2. ו Zera Kodesh (מקום נישט באשטימט) 8:16 מפתח
  3. ס Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 22:04
  4. ר Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 34:55
  5. אה Shelah (מקום נישט באשטימט) 42:57 מפתח
  6. אפ Chiddushei HaRim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:09:37

עיקרי הדברים

  1. 1:16 ספר שמות איז דער ספר הגאולה, און דאס לערנען דערפון אין די פינצטערע צייט פון טבת פארבינדט א איד מיט עפעס וואס איז העכער פון דער שליטה פון דער וועלט.
  2. 16:31 אפילו ווען די גרויסע צדיקים פון א דור זענען אוועק, איז דער אלקי ישראל נישט געשטארבן; ער פירט נאך אלץ דעם אידישן פאלק מיט א באהאלטענער האנט.
  3. 28:19 עולם הזה איז נישט דער פלאץ פאר דער שמחה פון ימות המשיח; דערפאר איז יעקב'ס בקשה צו זיצן בשלוה איבערגעהאקט געווארן.
  4. 40:01 יעדער איד און יעדער דור ווערט געשיקט מיט א שליחות, וואס ליגט אין זיין נאמען; די שווערע זאכן וואס מ'וואונדערט זיך אויף זיי זענען שליחות'ן, און די תירוצים וועלן ווערן אנטפלעקט אין דער צייט פון תיקון.
  5. 59:12 בטחון איז דער שליסל וואס האט אויפגעהאלטן אידן אין גלות, סיי אין פרנסה און סיי אין עבודת השם.
  6. 1:18:48 די ירידה פון דתן ואבירם האט זיך אנגעהויבן מיטן איבערלאזן פונעם מן: אן בטחון האבן זיי געזוכט קאריערעס און געשטודירט ביי די מצריים, נישט אזוי ווי יוסף וואס איז געווען אין מצרים אן זיין ווילן.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 13:36 פארוואס האבן די אידן אין מצרים אזוי שרעקלעך געליטן, מער ווי אנדערע פעלקער?

    תירוץ: 32:25 עמרם האט מגלה געווען אז זיי האבן געטראגן די נשמות פונעם דור הפלגה און פונעם דור המבול, וואס זייער עונש האט נאך נישט פארענדיגט זייער תיקון, און זייער ליידן האט אפגעצאלט אלטע חובות פאר דער גאולה.

  2. קשיא: 27:51 פארוואס האט יעקב נאך די מלחמה מיט עשו און דער מעשה פון דינה נישט באקומען די מנוחה וואס האט געדארפט קומען, נאר דעם רוגזו של יוסף?

    תירוץ: 29:50 ווייל עולם הזה איז נישט דער פלאץ וואו מ'קען ווייזן די שמחה פון ימות המשיח, ממילא האט מען געמוזט איבערהאקן דאס בילד; דער אמת'ער תכלית איז דער עולם פון גאולה.

  3. קשיא: 36:31 פון וואו ווייסט די גמרא אז מ'קען דרשנ'ען א מענטשנס נאמען?

    תירוץ: 38:41 פון "אשר שם שמות בארץ": מ'ליינט נישט שמות נאר שמות, השם יתברך מאכט נעמען אין לאנד, און א נאמען ווייזט אויף א מענטשנס שליחות.

  4. קשיא: 50:48 אויב "שמות" מיינט חורבנות, פארוואס שטייט נישט קלאר "חורבנות"?

    תירוץ: 51:09 א חורבן איז א חורבן וואס מ'פארשטייט; שממה איז איינער וואס רופט ארויס וואונדער און שאלות, און אזעלכע וואונדער זענען שליחות'ן וואס זייערע תירוצים וועלן קומען אין דער צייט פון תיקון.

  5. קשיא: 55:36 פארוואס דערמאנט ספר הגאולה, וואס רעדט פון כלל ישראל, יוסף'ס צדקות אין מצרים, וואס געהערט אין די פריערדיגע פרשיות?

    תירוץ: 1:24:13 כדי צו מאכן א חילוק צווישן יוסף, וואס איז געווען א מוכרח און דערפאר געבליבן א צדיק מיט א ספעציעלע שמירה, און דתן ואבירם וואס האבן אליין געוואלט ארויפקלעטערן ביי די מצריים.

  6. קשיא: 58:00 פארוואס באצייכנט רש"י דתן ואבירם דורכן איבערלאזן פונעם מן, ווען זיי האבן געטאן פיל ערגערע זאכן?

    תירוץ: 1:17:54 ווייל דאס איבערלאזן פונעם מן ווייזט דעם שורש פון אלע זייערע עבירות: זיי האבן נישט געהאט קיין בטחון אז השם יתברך וועט זיי מארגן אויך שפייזן.

מעשיות

  1. 1:05:20 דער בראנפן-הענדלער וואס האט גענומען השם יתברך פאר א שותף

    א פשוט'ער איד וואס האט פארקויפט בראנפן צו גוים איז באקאנט געווארן ווייל אלע זיינע ברכות זענען מקוים געווארן. דער אפטער רב איז אים געגאנגען באזוכן און געפרעגט פון וואו נעמט זיך דער כח פון זיינע ברכות. דער איד האט דערציילט אז ווען זיין געשעפט איז נישט געגאנגען, האט זיין ווייב אים געדרייט ער זאל זוכן א שותף מיט געלט; אנשטאט דעם האט ער גענומען דעם רבונו של עולם פאר א שותף, געמאכט צוויי קעסטלעך, און די העלפט פון יעדן פארקויף אריינגעלייגט אין השם'ס קעסטל פאר צדקה. פון דעמאלט אן האט ער א גרויסע ברכה, און דער אפטער רב האט אים געקושט אויפן שטערן און געזאגט אז על פי הלכה וואס איין שותף טוט איז געטאן פאר ביידע, ממילא מוז השם יתברך מקיים זיין די ברכות פון זיין שותף.

    אין דער מעשה: the Apter Rav

  2. 1:23:29 געצוואונגענע לימודי חול שאדן נישט

    דער משגיח האט געהערט פון אן אייניקל פונעם חפץ חיים אז דער חפץ חיים איז געווען שטארק קעגן לימודי חול. ווען עס איז ארויס א גזירה פון דער מלוכה אז אידישע קינדער מוזן לערנען לימודי חול א צוויי שעה א טאג, האט מען אים געפרעגט וואס וועט ווערן פון זיי, און ער האט געענטפערט אז וואס מ'טוט באונס שאדט נישט, ווייל דער וואס איז געצוואונגען האט א ספעציעלע שמירה.

    אין דער מעשה: דער חפץ חיים

  3. 1:25:40 ברויט אין מיסטקאסטן

    מיט יארן צוריק אין אמעריקע איז געווען זייער שווער צו געפינען ארבעט אן מחלל שבת זיין. א איד איז געגאנגען פון שאפ צו שאפ, און אומעטום האט מען אים געזאגט אז אן קומען שבת וועט ער נישט באקומען די ארבעט. ער האט געקלערט צי ער זאל נאכגעבן, אבער ער האט באשלאסן אז כל זמן ער קען געפינען ברויט אין א מיסטקאסטן וועט ער נישט ארבעטן שבת.

    דערציילט אין נאך 1 שיעור ←

געדאנקען

  1. 6:46 מ'ליינט ספר שמות דווקא אין די פינצטערע וואכן פון טבת, ווייל ער געהערט צו א מדריגה וואס איז למעלה מן הזמן און העכער פון דער שליטה פון די כוחות פונעם חושך; א איד וואס זיין קאפ איז אין די פרשיות פון גאולה ווערט ארויסגעהויבן פונעם חושך, ווייל א מענטש איז דארט וואו זיין מחשבה איז.
  2. 25:04 ווען מ'ליינט ספר בראשית ווי א פאראויסבילד פון דער געשיכטע, קומט מען צו ימות המשיח פונקט ווען יעקב וויל זיצן בשלוה, און די מכירת יוסף האקט איבער דאס בילד: עולם הזה האט נישט די כלים צו ווייזן די שמחה פון ימות המשיח.
  3. 51:00 "שמות" אין "אשר שם שמות בארץ" איז נישט סתם א חורבן, נאר א חורבן וואס רופט ארויס וואונדער, פארבונדן מיט שמים, וואס איז ווייט פון אונזערע חושים; און "אל תקרי שמות אלא שמות" לערנט אז יעדער אזא וואונדער איז א שליחות.
  4. 44:42 פרעה האט די מילדות פריער געגעבן מצרישע נעמען, שפרה ופועה, כדי דער כח הרע אין די נעמען זאל זיי אריינציען אין זיין פאסטקע, איידער ער האט זיי באפוילן צו הרג'ענען.
  5. 1:17:54 רש"י באצייכנט דתן ואבירם דורך דער קליינער עבירה פון איבערלאזן פונעם מן, ווייל דאס ווייזט דעם שורש פון זייער גאנצער שפעטערדיגער מרידה: א פעלן אין בטחון, וואס האט זיי געבראכט צו זארגן פאר פרנסה, צו זוכן קאריערעס ביי די מצריים און צו לערנען חוצפה.
  6. 1:24:13 די תורה לייגט אריין "ויוסף היה במצרים" אין ספר הגאולה כדי צו מאכן א חילוק צווישן יוסף, וואס איז געווען געצוואונגען צו זיין אין די הויכע ספערן פון מצרים און דערפאר באשיצט, און דתן ואבירם וואס האבן אליין אויסגעקליבן צו גיין אהין.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 7:02 דער משגיח זאגט אז אין די פינצטערע וואכן פון טבת זאל מען זיך פארבינדן מיט דער גאולה דורכן לערנען ספר שמות, און גלייבן אז השם יתברך העלפט אפילו דעמאלט.
  2. 42:30 ער זאגט אז מ'זאל רופן א איד ביי זיין אידישן נאמען, ווייל דאס רופן איז מעורר דעם כח פון זיין שליחות.
  3. 1:02:19 ער זאגט אז מ'דארף בטחון אויך אין עבודת השם: ווען דער יצר הרע שרעקט אז דאס דינען השם יתברך וועט אים מיד מאכן אדער שאטן, זאל א איד זיך פארלאזן אז השם יתברך וועט העלפן.
  4. 1:27:09 ער זאגט אז ווער עס איז נישט קיין מוכרח טאר נישט אריינשטעלן זיין נשמה אין סכנה דורכן גיין צווישן פרעמדע איינפלוסן.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אבירם, אברהם אבינו, אהרן הכהן, דוד המלך, דער אפטער רב, דער בני יששכר, דער בעלזער רב, דער הייליגער בעל שם טוב, דער ווילנער גאון, דער חידושי הרי"ם, דער חפץ חיים, דער חתם סופר, דער רמב"ן, דתן, יוכבד, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, מרים, משה רבינו, עמרם, עשו, פרעה, רבי יוחנן, רבי שמשון אסטראפאלער, רות, רש"י

ערכים בטחון, גזירות ת"ח ות"ט, דור המבול, דור הפלגה, חבלי משיח, מעשה אבות סימן לבנים, סטרא אחרא, ספר הגאולה, רבונו של עולם, שליחות

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט