Shir Hashirim
קאטאלאג: Shir Hashirim נומ׳ 5 אידיש 46 מינ׳
שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם נאמען פונעם פייל.
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
אויף די פסוקים "על כן עלמות אהבוך" און "משכני אחריך" ערקלערט דער משגיח ווי אזוי כלל ישראל האט ליב דעם רבונו של עולם מיט מסירות נפש און מיט א יוגנטליכן חשק, און אז אפילו אין גלות ברענגט ער זיי אריין אין זיינע חדרים און זיי פרייען זיך מיט אים.
דער משגיח לערנט די פסוקים אין שיר השירים א, ג-ד. צום ערשט טייטשט ער "עלמות" אויף "על מות": די גאנצע גלות האבן אידן זיך מוסר נפש געווען פארן רבונו של עולם, פון דער מלחמה קעגן די מתיוונים ביי חנוכה ביז דער מלחמה קעגן די קאמוניסטן אין רוסלאנד, און היינט קעגן די רעפארם און קאנסערוואטיוו, אין א צייט ווען עס איז נישטא איינער וואס פירט כלל ישראל. א צווייטער פשט איז יוגנטליכקייט: דינען דעם אייבערשטן מיט זריזות, נישט ווי דער עצל אין משלי; ער מאנט די בחורים אויסצונוצן די יונגע יארן, כסדר צו שטייגן אין יראת שמים, און צו בודק זיין יעדע קולא. א דריטער פשט איז אז "עלמות" זענען די אומות: נשמות פון הר סיני וואס זענען געבוירן צווישן גוים דערשמעקן די נסים און ווערן מגייר. אויף "משכני אחריך" און "הביאני המלך חדריו" ערקלערט ער מיט רש"י און דעם מדרש אז אפילו אין גלות עפנט דער אייבערשטער אויף נייע אוצרות אין תורה, ווי ביי רבי עקיבא און יחזקאל, אז זיין כבוד איז אין יעדן בית הכנסת, און ער ענדיגט מיטן מדרש פון דעם פארפאלק וואס האבן איינס דאס אנדערע מיטגענומען.
ענינים: שיר השירים · מסירת נפש · אהבת השם און דביקות · זריזות און די ווערט פון צייט
סדר השיעור
-
0:00 "עלמות": ליב האבן ביז על מות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לערנט "על כן עלמות אהבוך" צוזאמען מיט "כי עליך הורגנו כל היום" און ערקלערט אז אידן האבן זיך מוסר נפש געווען פארן אייבערשטן די גאנצע גלות. זיין משל איז חנוכה, ווען די מתיוונים האבן געוואלט ארויפצווינגען די גריכישע קולטור אויף כלל ישראל, און מתתיהו מיט די מעטים האבן מלחמה געהאלטן קעגן די רבים.
-
4:04 די היינטיגע מלחמה: אידן קעגן אידן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז פון רוסלאנד און ווייטער קומט די עיקר מלחמה קעגן ערליכע אידן פון אידן: די קאמוניסטן, און היינט די רעפארם און קאנסערוואטיוו אין ארץ ישראל. ער באקלאגט אז עס איז נישטא איין מנהיג פאר כלל ישראל ווי אין זיינע יונגע יארן, זאגט אז דאס איז א סימן פון עקבתא דמשיחא, און אז מען דארף זיך האלטן ביי אידישקייט און ביי די אמת'ע גדולים.
-
9:15 "עלמות": יוגנטליכקייט אין עבודת השם שטייט אינעם קאטאלאג
א צווייטער פשט פונעם מדרש: אידן האבן ליב דעם אייבערשטן מיט יוגנטליכקייט, פול מיט כח און זריזות. דער משגיח ברענגט די תפילה אין ברכות, דעם אנהייב פון שולחן ערוך און שלמה המלכ'ס פעלד פונעם עצל, און דערנאך זאגט ער די בחורים אז די יונגע יארן זענען דער שליסל פאר זייער לעבן, און אז מען דארף כסדר שטייגן אין יראת שמים, אנדערש גייט מען צוריק.
-
15:06 יעדע קולא דארף א בדיקה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם מסילת ישרים אז יעדע קולא דארף א בדיקה, און ערקלערט אז מען דארף זיך פרעגן צי א קולא קומט פונעם אמת אדער פון א נטיה צום יצר הרע. מיטן עצל וואס זאגט אז ס'איז דא א לייב אויפן וועג מאכט ער א חילוק צווישן א ריכטיגע סכנה און א ווייטן חשש, וואס טאר נישט אפהאלטן פון גיין דאווענען.
-
20:02 "עלמות": די אומות און די גרים שטייט אינעם קאטאלאג
א דריטער פשט: "עלמות" זענען די אומות. דער משגיח ערקלערט אז געוויסע גוים טראגן אידישע נשמות וואס זענען געשטאנען ביים הר סיני; זיי געפינען נישט קיין רואוגקייט ביז זיי קומען צוריק צו זייער שורש, און דער ריח פון די נסים ציט זיי, ווי רחב, רות און יתרו. די אנדערע אומות בלייבן גלייכגילטיג און זאגן אז דער אייבערשטער קימערט זיך מער נישט מיט אידן, אבער אידן אין גלות האלטן זיך ביי אים מיט אמונה און בטחון.
-
25:39 "משכני אחריך" און דערמאנען די אמאליגע אהבה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לערנט שיר השירים א, ד מיט רש"י: כלל ישראל בעט דעם אייבערשטן ער זאל זי נאכציען, דערמאנט ווי ער האט זי אריינגעברענגט אין זיינע חדרים, און אפילו אין גלות, ווי א לעבעדיגע אלמנה, פרייט זי זיך מיטן דערמאנען זיין ליבשאפט, ווי א כלה וואס דערמאנט זיך אין די מתנות פונעם חתן. ער ברענגט די אהבה פון נאכגיין דעם אייבערשטן אין מדבר און די ענני הכבוד, דער טעם פון סוכות.
-
30:56 דעם אייבערשטנס חדרים אין גלות שטייט אינעם קאטאלאג
מיטן מדרש אז די חסרונות פון כלל ישראל קומען פון די שכנים ערקלערט דער משגיח אז אין גלות האט דער אייבערשטער אריינגעברענגט אידן אין זיינע אינערליכע חדרים: רבי עקיבא איז מגלה געווען וואס איז נישט נתגלה געווארן צו משה רבינו, יחזקאל אין בבל האט געזען די מרכבה און אז די שכינה איז מיטגעקומען מיט די אידן, און דער תלמוד בבלי און די סודות התורה זענען נתגלה געווארן אין גלות, פון דעם אייבערשטנס רחמנות.
-
38:08 אמונה: דער כבוד פונעם אייבערשטן אין יעדן בית הכנסת שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז ווער עס שפירט נישט די זיסקייט פון תורה און עבודה דארף האבן אמונה. ער ברענגט דעם מדרש "מי בא לבית הכנסת ולא ראה כבודי", און די ספרים אז "נפתחו השמים ואראה מראות אלקים" איז ראשי תיבות אמונה: ווער עס זעט נישט דארף גלייבן. ער רעדט וועגן מורא פארן בית הכנסת, א מקדש מעט, און וועגן דאנקען דעם אייבערשטן וואס מען לאזט אריין.
-
41:36 דאס פארפאלק וואס האט מיטגענומען איינס דאס אנדערע מעשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט דעם מדרש פון א פארפאלק אן קינדער וואס האט זיך געוואלט גטן; דער מאן האט דערלויבט די ווייב צו נעמען דאס טייערסטע אין שטוב, זי האט אים גענומען, און רבי שמעון בר יוחאי האט זיי געבענטשט מיט קינדער. ער לייגט צו א תשובה פונעם חידושי הרי"ם אויף אזא פאל און וואס ער האט געהערט אז דער צאנזער רב האט געגעבן אזא ברכה, און ער טייטשט "נגילה ונשמחה בך": אין גלות נעמט כלל ישראל מיט דעם אייבערשטן.
דער שיעור, אויסגעשריבן
"עלמות": ליב האבן ביז על מות
דער משגיח לערנט "על כן עלמות אהבוך" (שיר השירים א, ג) צוזאמען מיט "כי עליך הורגנו כל היום" (תהלים מד, כג), און מיטן מדרש טייטשט ער "עלמות" אויף "על מות": די גאנצע גלות האבן אידן זיך מוסר נפש געווען פארן אייבערשטן. ביי חנוכה, ווי עס שטייט ביי יוסיפון, האבן די מתיוונים געוואלט ארויפצווינגען די גריכישע קולטור אויף כלל ישראל, מען מעג לערנען תורה ווי א חכמה אבער נישט היטן שבת און מילה, און מתתיהו מיט די מעטים האבן מלחמה געהאלטן קעגן די רבים. א,ב,ג,ד
די היינטיגע מלחמה: אידן קעגן אידן
פון רוסלאנד און ווייטער, זאגט דער משגיח, קומט די עיקר מלחמה קעגן דער תורה פון אידן: די קאמוניסטן האבן געצוואונגען אנדערע אראפצווארפן דעם עול מצוות, און דריי מיליאן אידן זענען אפגעריסן געווארן פונעם רבונו של עולם. דאס זעלבע קומט היינט פאר, ווען די רעפארם און קאנסערוואטיוו קעמפן קעגן ערליכע אידן אין ארץ ישראל מיט "פלוראליזם", און זייערע גיורים זענען בכלל נישט קיין גיורים.
"עלמות": יוגנטליכקייט אין עבודת השם
א צווייטער פשט אינעם מדרש: אידן האבן ליב דעם אייבערשטן מיט יוגנטליכקייט, פול מיט כח און זריזות. דערפאר בעט די תפילה אין ברכות מען זאל אויפשטיין אינדערפרי מיט א חשק צו דינען, דער שולחן ערוך הייבט אן מיט זריזות, און שלמה המלך באשרייבט דעם עצל'ס פעלד, פארוואקסן מיט דערנער און דער פלויט צעבראכן. ו,ז,ח,ט
דער משגיח זאגט די בחורים אז די יארן זענען דער שליסל פאר זייער לעבן; איין יאר אין דער יוגנט איז ווערט אסאך שפעטערדיגע יארן, ווען מען וואקסט שוין נישט. מען דארף כסדר שטייגן אין יראת שמים, ווייל ווער עס הערט אויף גייט צוריק, ווי איינער וואס הערט אויף לערנען און פארגעסט.
יעדע קולא דארף א בדיקה
"עלמות": די אומות און די גרים
א דריטער פשט: "עלמות" זענען די אומות, און דער משגיח פרעגט פארוואס געוויסע ווערן מגייר. זיי טראגן אידישע נשמות וואס זענען געשטאנען ביים הר סיני, און זיי געפינען נישט קיין צופרידנהייט ביז זיי קומען צוריק צו זייער שורש. ווען דער אייבערשטער האט געטון נסים האבן זיי זיך פארשפרייט ווי א ריח פון אויל, און אזעלכע נשמות, ווי רחב און רות, האבן עס דערשמעקט און זענען געקומען זיך מגייר זיין. א
די אנדערע אומות בלייבן גלייכגילטיג און זאגן אז דער אייבערשטער קימערט זיך מער נישט מיט אידן. אבער אידן אין גלות, זאגט דער משגיח, ווייסן אז זיי זענען דארט ווייל זיי האבן געזינדיגט, און לעבן מיט אמונה און בטחון אז דער אייבערשטער וועט זיי צוריקברענגען.
"משכני אחריך"
דעם אייבערשטנס חדרים אין גלות
דער מדרש טייטשט "משכני" ווי כלל ישראלס טענה אז אירע חסרונות קומען פון די שכנים: אריינגעווארפן צווישן גוים כאפט זי אן זייערע מידות, אבער זי וויל לויפן נאכן אייבערשטן. און אין גלות האט ער זי אריינגעברענגט אין זיינע חדרים. פ
רבי עקיבא, פונעם ערשטן דור פון גלות, איז מגלה געווען וואס איז נישט נתגלה געווארן צו משה רבינו, ווי די גמרא אין מנחות זאגט. יחזקאל אין בבל, ווען אידן האבן געמיינט אז מען האט זיי פארלאזט, האט געזען ווי דער הימל עפנט זיך און די מרכבה, און אז די שכינה האט פארלאזט ירושלים כדי צו זיין מיט זיי; דאס איז די הפטרה פון שבועות. צ,ק
אין דער צייט פונעם בית המקדש איז אויך נישט געווען קיין תלמוד בבלי; די חכמים אין ארץ ישראל האבן געמאכט דעם ירושלמי. פון רחמנות, זאגט דער משגיח, האט דער אייבערשטער נתגלה געווען אזא זיסקייט אין גלות כדי צו דערקוויקן זיין פאלק.
אמונה: דער כבוד אין יעדן בית הכנסת
דאס פארפאלק וואס האט מיטגענומען איינס דאס אנדערע
מראי מקומות
נביאים
כתובים
- א Shir Hashirim 1:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:13, 20:19
- ב Tehillim 44:23 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:13
- ט Mishlei 24:30-34 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 9:15
- כ לכאורה Mishlei 26:13 מפתח אינעם אויסשרייב: 18:24
- נ Shir Hashirim 1:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 26:01
- ש Tehillim 5:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 39:42
תלמוד בבלי
מדרש
- ג Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 0:13
- ו Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 9:15
- מ Midrash (מקום נישט באשטימט) 24:00
- פ Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 30:56
- ר Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 38:29
- אא לכאורה Shir HaShirim Rabbah 1:4 מפתח אינעם אויסשרייב: 41:36, 44:15
ראשונים
אחרונים און חסידות
אנדערע
עיקרי הדברים
- 0:32 "על כן עלמות אהבוך" טייטשט מען "על מות": די גאנצע גלות האבן אידן ליב געהאט דעם אייבערשטן ביז זיך מוסר נפש זיין פאר אים.
- 4:11 אינעם היינטיגן גלות איז די עיקר מלחמה פון אידן קעגן אידן וואס האבן פארלאזט די תורה, און דאס וואס עס איז נישטא איין מנהיג פאר כלל ישראל איז פון די סימנים פון עקבתא דמשיחא.
- 9:28 "עלמות" מיינט אויך יוגנטליכקייט: דינען דעם אייבערשטן מיט כח און מיט זריזות, און די יונגע יארן זענען ווערט אסאך מער ווי די שפעטערדיגע יארן.
- 15:52 יעדע קולא דארף א בדיקה: מען דארף פרעגן צי זי קומט פונעם אמת אדער פון א נטיה צום יצר הרע, און נאר א ריכטיגע סכנה, נישט א ווייטער חשש, פטרט פון דינען דעם אייבערשטן.
- 21:07 געוויסע גוים האבן אידישע נשמות פון הר סיני; זיי שפירן א דראנג צום אייבערשטן, זיי דערשמעקן זיינע נסים ווי א ריח וואס פארשפרייט זיך, און ווערן מגייר, בשעת די אנדערע אומות בלייבן גלייכגילטיג.
- 32:12 אפילו אין גלות ברענגט דער אייבערשטער כלל ישראל אריין אין זיינע חדרים: אין גלות זענען נתגלה געווארן נייע אוצרות פון תורה, דורך רבי עקיבא, דורך יחזקאלס נבואה אין בבל, און דורכן תלמוד בבלי.
- 39:26 דער כבוד פונעם אייבערשטן איז אין יעדן בית הכנסת; ווער עס זעט עס נישט דארף עס גלייבן, און האבן מורא פארן בית הכנסת, וואס איז א מקדש מעט.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 20:52 פארוואס ווערן געוויסע גוים מגייר און די אנדערע בלייבן גלייכגילטיג?
תירוץ: 21:07 די וואס ווערן מגייר טראגן אידישע נשמות וואס זענען געשטאנען ביים הר סיני, ממילא שפירן זיי א דראנג און האבן נישט קיין רו ביז זיי קומען צוריק צו זייער שורש; די אנדערע האבן נישט אזא ציאונג.
-
קשיא: 27:59 פארוואס זאל מען זיך היינט פרייען אין גלות, ווען דער אייבערשטער טוט נישט די נסים וואס ער האט דעמאלט געטון?
תירוץ: 28:12 ווייל כלל ישראל דערמאנט זיך זיין פריערדיגע ליבשאפט, ווי א כלה וואס פרייט זיך מיטן דערמאנען די מתנות וואס דער חתן האט איר געשיקט; אפילו ווי א לעבעדיגע אלמנה איז זי נאך אלץ פארבונדן מיט אים.
-
קשיא: 33:45 פארוואס האט מען יחזקאלן געוויזן די מרכבה דווקא אין גלות בבל?
תירוץ: 34:11 די אידן אין בבל האבן געמיינט אז דער אייבערשטער האט זיי פארלאזט, האט ער געעפנט דעם הימל פאר יחזקאלן און אים געוויזן אז די שכינה האט פארלאזט ירושלים און איז מיטגעקומען מיט זיי קיין בבל.
מעשיות
-
41:36 דאס פארפאלק אן קינדער און רבי שמעון בר יוחאי
דער משגיח דערציילט דעם מדרש פון א פארפאלק וואס האט געלעבט צען יאר מיט שלום און אהבה אן קינדער און האט באשלאסן זיך צו גטן. מען האט געמאכט א סעודה, און דער מאן האט געזאגט די ווייב אז זי מעג נעמען פון זיין שטוב וואס זי וויל. זי האט אים געלאזט טראגן צו איר טאטע-מאמעס הויז, און ווען ער איז אויפגעוואכט האט זי געזאגט אז ער איז די זאך וואס זי וויל. זיי זענען געגאנגען צו רבי שמעון בר יוחאי, ער האט זיי געבענטשט, און זיי האבן געהאט קינדער.
אין דער מעשה: רבי שמעון בר יוחאי
-
44:15 דעם חידושי הרי"מ'ס עצה פארן צאנזער רב
דער משגיח האט געטראפן א תשובה פונעם חידושי הרי"ם אויף א שאלה פונעם דברי חיים וועגן א תלמיד חכם וואס איז געווען פילע יארן חתונה געהאט אן קינדער און האט געוואלט געבן א גט על כרחה. דער חידושי הרי"ם האט מפלפל געווען אז מען קען נישט געבן אזא גט, און האט געגעבן אן עצה פארן צאנזער רב ער זאל טון ווי אינעם מדרש און בענטשן דאס פארפאלק מיט קינדער. דער משגיח לייגט צו אז אן אייניקל וואס ער האט געטראפן האט באשטעטיגט אז דאס איז פארגעקומען ביי זיין באבע.
אין דער מעשה: Chiddushei HaRim, Divrei Chaim (the Sanzer Rav)
געדאנקען
- 2:15 דער משגיח זעט די מלחמה פון חנוכה ווי א מלחמה פון אידן קעגן אידן, און דעם זעלבן מהלך אין רוסלאנד און אין דער מלחמה פון די רעפארם און קאנסערוואטיוו קעגן ערליכע אידן; דער חפץ חיים האט געהאלטן אז א מלחמה קעגן די יעווסעקציע, ווי די מלחמה קעגן די יוונים, וואלט מצליח געווען.
- 12:55 איין יאר אין די יונגע יארן איז ווערט אסאך יארן שפעטער, ווען א מענטש איז שוין אויף א פלאטא און וואקסט מער נישט.
- 16:23 א קולא איז חשוד נישט ווייל זי איז פאלש, נאר ווייל איר טעם קען זיין באהאלטן: א מענטש וואס מאכט פון א ווייטן חשש א תירוץ נישט צו גיין דאווענען, וואלט דאס נישט געזאגט וועגן גיין צו א שמחה.
- 21:07 גרים זענען אידישע נשמות וואס זענען געבוירן געווארן צווישן גוים; זייער אומרואיגער דראנג ברענגט זיי צוריק צו זייער שורש, און זיי "דערשמעקן" די נסים וואס די אנדערע אומות קוקן נישט אויף.
- 35:32 גלות איז די צייט פון די גרעסטע גילויים אין תורה: רבי עקיבאס סודות, יחזקאלס מרכבה, און דער תלמוד בבלי, וואס די חכמים אין ארץ ישראל האבן נישט זוכה געווען צו אנטוויקלען, זענען אלע געקומען אין גלות פון דעם אייבערשטנס רחמנות.
- 39:19 די ווערטער מיט וועלכע יחזקאל באשרייבט ווי דער הימל האט זיך געעפנט זענען ראשי תיבות אמונה: ווער עס איז נישט זוכה צו זען, דארף גלייבן.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 8:15 דער משגיח זאגט אז יעדער איינער דארף זיך היינט האלטן ביי אידישקייט און זיין נכנע צו די אמת'ע גדולים.
- 12:31 ער זאגט די בחורים אז די יעצטיגע יארן זענען דער שליסל פאר זייער לעבן און מען דארף זיי אויסנוצן צו וואקסן.
- 14:42 ער זאגט אז מען דארף כסדר ארבעטן אויף יראת שמים, אויף אפגעהיטנקייט אין מצוות און אויף מידות, ווייל אן ארבעט גייט מען צוריק.
- 15:52 ער זאגט אז יעדע קולא דארף מען בודק זיין צי זי קומט פונעם אמת אדער פונעם יצר הרע.
- 39:35 ער זאגט אז מען דארף האבן מורא אין בית הכנסת, נישט רעדן דארט דברים בטלים, און גלייבן אז דער כבוד פונעם אייבערשטן איז דארט אפילו ווען מען זעט עס נישט.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אהרן הכהן, דער גערער רבי, דער דברי חיים, דער צאנזער רב, דער חזון איש, דער חידושי הרי"ם, דער חפץ חיים, יחזקאל הנביא, משה רבינו, מתתיהו בן יוחנן כהן גדול, ר' חיים עוזר גראדזענסקי, רבי יוחנן, רבי עקיבא, רבי שמעון בר יוחאי, רבינו גרשום מאור הגולה, רות, רחב, רש"י, שלמה המלך
ערכים זריזות, יוונים, מסירות נפש, מקדש מעט, מרכבה, ענני הכבוד, עצלות, עקבתא דמשיחא, רבונו של עולם