מודה אני - הכרת הטוב: נעגעל וואסער: נחיצות ראשית היום: שלא לשוח לפני התפילה
קאטאלאג: שיעורים לבחורים נומ׳ 17 פאקעט גייד ז׳ 52 אידיש 33 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח לערנט אז די ערשטע מינוטן פונעם טאג, מודה אני, נעגל וואסער און די צייט פארן דאווענען, באשטימען אלעס וואס קומט נאכדעם, און זיי דארפן זיין געווידמעט צום רבונו של עולם.
דער משגיח עפנט מיט מודה אני: די גאנצע עבודה פון א איד איז צו דאנקען דעם רבונו של עולם, און מען דארף זיך איינגעוווינען צו דאנקען די עלטערן, דעם רבי'ן און די חברים, אז די ערשטע ווערטער אינדערפרי זאלן זיין א דאנק, וואס מען זאגט אפילו פאר נעגל וואסער. דערנאך ערקלערט ער נעגל וואסער: דער מענטש איז באשאפן געווארן מיט אלע עשרה מאמרות, און די צען פינגער זענען די קאנטראל פונעם גוף און פון דער וועלט, דערפאר איז נטילת ידים ווי א טבילה אין א מקוה, און מען איז מטהר זיין חלק אין דער בריאה. יעדע נשמה ווערט געשיקט אין איר דור כדי עס צו מטהר זיין. וויבאלד די ראשית באשטימט אלעס, ווי ביי ראש השנה און ביי ראשית עריסותיכם, דארף די ערשטע מחשבה, דיבור און מעשה זיין פארן אייבערשטן, און מען טאר נישט פלוידערן פארן דאווענען. א מעשה מיטן צאנזער רב ווייזט אז תירוצים האט נאר דער וואס וויל זיי. ער לויבט לערנען עטליכע שעה רצוף, און ער שליסט מיט זריזות און דערמיט אז יעדער רגע איז נייע.
ענינים: הודאה און שבח צום אייבערשטן
סדר השיעור
-
0:00 מודה אני און די חוב צו דאנקען שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווארנט אז מודה אני וואס מען זאגט פון רגילות פארלירט זיין טעם, ער ערקלערט אז די גאנצע עבודה פון א איד איז צו דאנקען דעם אייבערשטן, און ער מאנט צו דאנקען עלטערן, רבי'ס און חברים. דאס דאנקען איז אזוי דרינגענד אז מודה אני קומט נאך פאר נעגל וואסער.
-
4:57 נעגל וואסער: די צען פינגער ווי די קאנטראל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח גלייכט די פינגער צו די קנעפלעך וואס קאנטראלירן א מאשין: דער מענטש איז באשאפן געווארן מיט אלע עשרה מאמרות, און מיטן וואשן די צען פינגער רייניגט מען דעם גאנצן גוף. ער ברענגט אז נטילת ידים איז ווי א טבילה אין א מקוה, און א נוסח פון רבי מרדכי טשערנאבילער צו גיסן פערציג מאל אנשטאט מקוה.
-
10:14 מטהר זיין זיין חלק אין דער בריאה און אין דור שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווייזט פונעם מבול אז דער מענטש האט א חלק אין דער גאנצער בריאה, און ער ברענגט אז מיטן נעגל וואסער איז מען מטהר די וועלט. יעדע נשמה ווערט געשיקט אין איר דור מיט א שליחות עס צו מטהר זיין, און ער שילדערט ווי אזוי מען דארף גיסן נעגל וואסער כהלכה.
-
15:16 די ראשית באשטימט אלעס; נישט רעדן פארן דאווענען שטייט אינעם קאטאלאג
פון ראש השנה און פון ראשית עריסותיכם לערנט דער משגיח אז די ראשית באשטימט אלעס, דערפאר דארף די ערשטע מחשבה, דיבור און מעשה זיין פארן אייבערשטן. דערנאך רעדט ער שארף קעגן פלוידערן פארן דאווענען, אין מקוה אדער ביי א טעפל קאווע.
-
20:34 דער צאנזער רב און די צעפרעסענע בעקעשע מעשה
כדי צו ווייזן אז דער וואס וויל תירוצים געפינט זיי, דערציילט דער משגיח פון א איד אין צאנז וועמענס נייע זיידענע בעקעשע האט זיך צעריסן ביי יעדן אנרירן, און וואס דער צאנזער רב האט אים געענטפערט. ער שליסט אז דער וואס איז ערנסט אין זיין עבודה געפינט נישט קיין תירוצים.
-
24:21 לערנען עטליכע שעה רצוף
דער משגיח לויבט דעם מנהג פון בחורים צו לערנען עטליכע שעה רצוף אן אן הפסק, ער דערמאנט וואס רב אהרן קאטלער האט געזאגט וועגן דער זיבעטער שעה, און ער ערקלערט אז אזא לערנען איז מחנך דעם כח ההתאפקות קעגן נייגעריגקייט.
-
27:49 זריזות און די נייקייט פון יעדע רגע
מיטן משל פון דער ארמיי מאנט דער משגיח זריזות אין עבודת השם. ער לערנט אז די נשמה ווערט מחודש יעדן אינדערפרי און אז יעדע רגע האט אן עבודה וואס איז נאך קיינמאל נישט געווען, און ער שליסט מיטן חידושי הרי"ם אויף "אם לא עכשיו אימתי".
דער שיעור, אויסגעשריבן
מודה אני און די חוב צו דאנקען
דער משגיח ווארנט אז מודה אני, וואס מען זאגט פון קינדווייז אן, קען ווערן א רגילות. ער ברענגט פון חובות הלבבות אז די גאנצע עבודה פון א איד איז הכרת הטוב, און פון נשמת אז אפילו א מויל פול מיט שירה קען נישט דאנקען פאר איין טובה. דערפאר דארף מען זיך איינגעוווינען צו דאנקען די מאמע, דעם טאטן, דעם רבי'ן און די חברים, באמת און נישט נאר מיטן מויל. א,ב
ממילא איז דאס ערשטע ווארט אינדערפרי מודה אני. געווענליך טוט מען גארנישט פאר נעגל וואסער, אבער דער דראנג צו דאנקען איז אזוי שטארק אז מען זאגט עס נאך פארן וואשן.
נעגל וואסער: די צען פינגער ווי די קאנטראל
מטהר זיין זיין חלק אין דער בריאה
דער מענטש האט א חלק אין דער גאנצער בריאה: ווען מען האט געזינדיגט פארן מבול איז די בריאה נתקלקל געווארן, אבער נח'ס חלק איז געבליבן גאנץ. אין תהלים ח' שטייט אז אלעס איז אונטער זיינע פיס, און דער משגיח ברענגט פון דרך השם אז מיט נעגל וואסער איז מען מטהר די גאנצע בריאה. ו,ז
פארוואס זענען אזעלכע טייערע נשמות געשיקט אין אזא נידעריגן דור? זייער תפקיד איז אים מטהר צו זיין מיט תורה, תפילה און מצוות. דאס פיינע נעגל וואסער פון א בחור קען אפהיטן אן אנדער בחור אין פאריז פון א עבירה. הגם אין שולחן ערוך שטייט א רביעית, מאנט ער צו גיסן ברייטהארציג, איבער די קנעכלעך, און נאכאמאל ביזן געלענק. ח
די ראשית באשטימט אלעס; נישט רעדן פארן דאווענען
די ראשית באשטימט אלעס וואס קומט נאכדעם, ווי ראש השנה פסק'נט דאס גאנצע יאר, און ווי די גמרא זאגט אז אלעס גייט נאכן קאפ. דער באר מים חיים טייטשט "ראשית עריסותיכם" אין במדבר ט"ו כ' אויפן ערשטן מאמענט ווען מען שטייט אויף פון בעט, וואס דארף זיין א תפילה. ממילא געהערט די ערשטע מחשבה, דיבור און מעשה צום אייבערשטן. ט,י,כ
לויט די ספרים פון די תלמידי הבעל שם טוב רעדט דער משגיח שארף קעגן פלוידערן פארן דאווענען, אין מקוה אדער ביי קאווע; בעסער וואלט געווען נישט צו גיין. נאר וואס מען דארף טאקע, ווי פאר א מצוה, מעג מען רעדן.
דער צאנזער רב און די צעפרעסענע בעקעשע
תירוצים האט מען אלעמאל. א איד אין צאנז האט געקויפט א זיידענע בעקעשע פון פארלעגענע סחורה, דורכגעפרעסן פון ווערעם, וואס האט זיך צעריסן ביי יעדן אנרירן; ווען לצים האבן זי אלץ אנגערירט, האט ער זיך באקלאגט ביים צאנזער רב.
דער צאנזער רב האט געזאגט אז ער האט טאקע א תירוץ, אבער מיט אזעלכע תירוצים קומט מען אויף יענער וועלט. דער וואס וויל א תירוץ געפינט איינעם; דער וואס איז ערנסט אין לערנען און דאווענען געפינט נישט קיין תירוצים.
לערנען עטליכע שעה רצוף
דער משגיח לויבט דעם מנהג פון בחורים צו לערנען עטליכע שעה רצוף, וואס איז א סך חשובער ווי צעשפרייטע שעהן. ער דערמאנט אז רב אהרן קאטלער האט געזאגט אז די זיבעטע שעה איז א סך העכער פון די זעקס פריער. אזא לערנען איז מחנך דעם כח ההתאפקות קעגן נייגעריגקייט, וואס דורך איר ארבעט דער בעל דבר.
זריזות און די נייקייט פון יעדע רגע
אין דער ארמיי, דערמאנט דער משגיח, זענען אפילו פוילע מענטשן געווארן זריזים און געשפרונגען ביים ערשטן טרומייט; א סאלדאט אין דעם אייבערשטנס ארמיי דארף זיין נישט ווייניגער פלינק. יעדן אינדערפרי ווערט די נשמה מחודש, און יעדע רגע האט אן עבודה נייע.
מראי מקומות
תורה
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
ראשונים
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 0:54 די גאנצע עבודה פון א איד איז הכרת הטוב צום רבונו של עולם, און מען דארף זיך איינגעוווינען צו דאנקען אויך מענטשן, באמת און נישט נאר מיטן מויל.
- 3:58 מודה אני זאגט מען נאך פאר נעגל וואסער, ווייל דאס דאנקען דעם אייבערשטן איז אזוי דרינגענד אז מען קען נישט ווארטן.
- 7:13 דאס וואשן די צען פינגער, וואס זענען קעגן די עשרה מאמרות, איז מטהר דעם גאנצן גוף און זיין חלק אין דער וועלט, ווי א טבילה אין א מקוה.
- 15:10 וויבאלד די ראשית באשטימט אלעס וואס קומט נאכדעם, דארף די ערשטע מחשבה, דיבור און מעשה פונעם טאג זיין געווידמעט צום רבונו של עולם.
- 18:39 מען דארף זיך איינהאלטן פון פוסטע רייד פארן דאווענען; דער וואס וויל תירוצים, געפינט זיי.
- 30:00 יעדער טאג און יעדע רגע איז נייע און טראגט אן עבודה וואס וועט קיינמאל נישט צוריקקומען.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 4:13 פארוואס זאגט מען מודה אני פאר נעגל וואסער, ווען געווענליך ווארט מען מיט אפילו א דבר הרשות ביז נאכן וואשן?
תירוץ: 4:23 ווייל דאס דאנקען דעם אייבערשטן איז אזוי וויכטיג און דרינגענד אז עס קען נישט ווארטן.
-
קשיא: 9:23 וואס זאל טון א מענטש וואס דארף טובל זיין אבער קען נישט גיין אין מקוה, למשל ווייל ער איז נישט געזונט?
תירוץ: 9:35 ס'איז דא א נוסח פון רבי מרדכי טשערנאבילער, געדרוקט אין סידורים, צו גיסן די הענט פערציג מאל לויט א סדר, אנשטאט מקוה.
-
קשיא: 12:05 פארוואס האט דער אייבערשטער אריינגעשטעלט אזעלכע טייערע נשמות אין אזא נידעריגן דור, און נישט אין דעם דור פונעם באר מים חיים?
תירוץ: 12:45 ווייל זייער תפקיד איז צו מטהר זיין דעם היינטיגן דור דורך תורה, תפילה און מצוות.
מעשיות
-
21:26 דער צאנזער רב און די צעפרעסענע בעקעשע
א איד אין צאנז האט געקויפט א נייע זיידענע בעקעשע פון פארלעגענע סחורה, וואס איז געלעגן אזוי לאנג אז די ווערעם האבן זי דורכגעפרעסן, און זי האט זיך צעריסן ביי יעדן אנרירן. ער האט געשריגן אז מען זאל זי נישט אנרירן, און דאס האט נאר גורם געווען אז לצים האבן זי נאך מער אנגערירט. ווען ער האט זיך באקלאגט ביים צאנזער רב, האט דער רב געזאגט אז ער האט טאקע א תירוץ, אבער מיט אזעלכע תירוצים קומט מען אויף יענער וועלט: דער וואס וויל א תירוץ געפינט איינעם.
אין דער מעשה: דער דברי חיים, דער צאנזער רב
-
25:44 רב אהרן קאטלער וועגן דער זיבעטער שעה
דער משגיח דערמאנט אז ווען ער איז געווען א בחור, אין דער צייט פון דער מלחמה, ווען מען האט צונויפגערופן א גרויסע אסיפה פון ישיבה בחורים, האט ער געהערט רב אהרן קאטלער רעדן וועגן לערנען זיבן שעה אין איין צי. רב אהרן האט געזאגט אז די זיבעטע שעה איז נישט צו פארגלייכן צו די אנדערע זעקס, זי איז א סך העכער.
אין דער מעשה: ר' אהרן קאטלער
געדאנקען
- 4:13 מודה אני קומט פאר נעגל וואסער, הגם געווענליך טוט מען נישט אפילו קיין דבר הרשות פארן נעגל וואסער: דער דראנג צו דאנקען דעם אייבערשטן קען נישט ווארטן.
- 6:16 די צען פינגער זענען די 'קאנטראל' פונעם מענטש, וואס איז באשאפן געווארן פון אלע עשרה מאמרות; מיטן וואשן זיי רייניגט מען דעם גאנצן גוף, און דורך דעם זיין חלק אין דער וועלט.
- 13:45 דאס פיינע נעגל וואסער פון א בחור קען זיין דאס וואס היט אפ אן אנדער אידישן בחור ערגעץ ווייט, אין פאריז, פון א עבירה, ווייל יעדער האט א קאנטראל אויף א חלק פון דער וועלט און פון שורשי הנשמות.
- 17:08 דער באר מים חיים טייטשט 'עריסה' ווי א וויגל אדער א בעט: ווען מען שטייט אויף פון בעט, זאל דאס ערשטע זיין א תפילה צום רבונו של עולם.
- 26:28 איינע פון די גרויסע מעלות פון לערנען רצוף איז דער כח ההתאפקות, ווייל דער בעל דבר ארבעט דורך נייגעריגקייט וואס עס טוט זיך ארום.
- 31:03 קיין רגע אין דער בריאה איז נישט קיין כפל פון אן אנדערער; אפילו די זעלבע מצוה האט יעדן טאג אן אנדער תפקיד אין דעם תיקון פון דער בריאה, דערפאר קען מען א פארפאלענע רגע נישט נאכמאכן מארגן.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 3:12 דער משגיח זאגט אז מען דארף זיך איינגעוווינען צו דאנקען די עלטערן, דעם רבי'ן און די חברים באמת, נישט נאר מיטן מויל.
- 14:13 ער זאגט אז מען זאל גיסן נעגל וואסער ברייטהארציג, ביז איבער די קנעכלעך פון אלע פינף פינגער, און דערנאך נאכאמאל ביים זינק ביז דעם געלענק פאר דער ברכה.
- 19:13 ער זאגט אז מען טאר נישט פלוידערן פארן דאווענען, אין מקוה אדער ביי קאווע, און רעדן נאר וואס מען דארף טאקע.
- 24:37 ער מאנט צו לערנען עטליכע שעה רצוף אן קיין הפסק, יעדער לויט זיין כח.
- 31:41 ער זאגט אז די עבודה פון יעצטיגן רגע דארף מען טון יעצט, און נישט אפלייגן אויף מארגן.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען דער באר מים חיים, דער דברי חיים, דער צאנזער רב, דער חידושי הרי"ם, נח, ר' אהרן קאטלער, ר' מאטעלע טשערנאבילער, רבי משה חיים לוצאטו
ערכים הכרת הטוב, התחדשות, זריזות, מודה אני, נטילת ידים, עולם קטן, עשרה מאמרות, ראשית