בינוני מוח שליט על הלב' היצה"ר אינו מתלבש בלבוש מחשבה דיבור או מעשה אבל הוא במציאות אצלו.
קאטאלאג: ספר התניא א' י"ב נומ׳ 28 פאקעט גייד ז׳ 43 אידיש 37 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
ביים לערנען תניא פרק י"ב ערקלערט דער משגיח אז ביים בינוני איז דער יצר הרע נאך דא, אבער ער קען זיך קיינמאל נישט מלביש זיין אין מחשבה דיבור און מעשה, ווייל דער מוח איז שליט על הלב.
דער משגיח דערמאנט די קשיא פון פרק א', וויאזוי רבה האט געקענט זאגן אויף זיך אז ער איז א בינוני, און וויאזוי די פריערדיגע פרקים האבן מגדיר געווען א צדיק. דער בינוני טוט קיינמאל נישט קיין עבירה, אבער ער האט נאך א חשק צו רע, ממילא הייסט ער בעצם נישט קיין צדיק. אין פרק י"ב שטייט אז זיין רע ווערט קיינמאל נישט אזוי שטארק אז עס זאל זיך מלביש זיין אין גוף; ער קען אפילו פריער געווען א רשע און תשובה געטאן. מיטן משל פון צוויי מלכים וואס קריגן זיך אויף א קליין שטעטל ערקלערט ער דעם יוצא מן הכלל פון קריאת שמע און תפילה, און ער רעדט אויסגעברייטערט וועגן דאווענען ווי א גיין פון היכל צו היכל, וואו מחשבות זרות מיינען אז מ'ווארפט ארויס, און וועגן זיך גרייטן מיט תשובה און זיך כולל זיין מיט אלע אידן. ביים בינוני בלייבט דער יצר הרע נאר א הלך, נישט קיין אורח און נישט קיין איש, ווייל דער מוח איז שליט על הלב. ער לייגט צו אז ס'איז דא זעלטענע מצבים וואו א מענטש קען זיך טאקע נישט העלפן, אבער מ'דארף זיך אלעמאל חושד זיין אז מ'קען יא. א שלעכטע מחשבה טרייבט מען ארויס מיט הייליגע מחשבות, ווי ליכט טרייבט אוועק חושך. צום סוף, אפילו נאכן דאווענען קומט דער יצר הרע מיט פארשלאגן, און דער רושם פון דאווענען מיט דער אהבה מסותרת העלפן דעם בינוני צו בלייבן דער שליט.
ענינים: צדיק, בינוני און רשע (תניא פרקים ט-יז) · דער יצר הרע און נסיונות
סדר השיעור
-
0:00 די קשיא אויף רבה און וואס איז א צדיק
דער משגיח דערמאנט די קשיא פון פרק א', וויאזוי רבה, וואס האט יעדן מאמענט געדינט דעם אויבערשטן, האט געקענט האלטן אז ער איז א בינוני, און ער חזר'ט איבער וואס א צדיק גמור איז, וואס האט אינגאנצן אוועקגעהרגעט זיין יצר הרע. ער ערקלערט אז דער בינוני טוט קיינמאל נישט קיין עבירה, אבער וויבאלד ער האט נאך א חשק צו רע איז ער א צדיק נאר בדינו, נישט אין זיין מהות.
-
3:18 דאס רע קען זיך נישט מלביש זיין אין גוף שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לערנט דעם אנהייב פון תניא פרק י"ב, אז ביים בינוני ווערט דאס רע קיינמאל נישט אזוי שטארק אז עס זאל זיך מלביש זיין אין מחשבה דיבור און מעשה. ער לייגט צו אז מ'קען ווערן א בינוני נאך תשובה, און ער דערמאנט דעם משל פון צוויי מלכים וואס קריגן זיך אויף א קליין שטעטל, וואו דער גוטער מלך האלט זיין פלאץ, אויסער בשעת קריאת שמע און תפילה.
-
7:55 דאווענען ווי א גיין דורך די היכלות
דער משגיח ערקלערט בשם דעם בעל שם טוב און דעם חתם סופר אז יעדעס ווארט פון תורה און תפילה איז א היכל למעלה, און מ'גייט ביים דאווענען דורך די עולמות. מחשבות זרות אינמיטן דאווענען מיינען אז די כרובים ווארפן ארויס, דערפאר טוט מען פארן דאווענען תשובה און מ'איז זיך כולל מיט די צדיקים און מיט אלע אידן; דאווענען, בפרט שחרית, איז א מלחמה, און טלית און תפילין זענען די כלי מלחמה.
-
14:06 דער בינוני בשעת און נאכן דאווענען שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז דער בינוני איז אלעמאל גערעדט אויף דער מלחמה, ממילא האט דער אנדערער מלך בשעת קריאת שמע און תפילה נישט קיין רשות אריינצוגיין; דער תניא רופט דאס א שעת גדלות המוחין, ווען מ'איז זיך מתבונן אין דער גדלות פון השם יתברך אין די ברכות פון קריאת שמע. נאכן דאווענען וואכט זיך דאס רע ווידער אויף, אבער וויבאלד עס איז נאר איינער פון צוויי שופטים קען עס נישט ארויסברענגען זיין תאווה מן הכח אל הפועל.
-
18:24 הלך, אורח, איש; מוח שליט על הלב שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט די גמרא אז דער יצר הרע האט דריי נעמען, הלך, אורח און איש, און זאגט אז ביים בינוני בלייבט ער אלעמאל א הלך וואס מ'לאזט נישט אריין. דער טעם, פונעם רעיא מהימנא, איז אז דער מוח איז פון זיין טבע שליט על הלב, ממילא קען קיינער נישט זאגן אז זיין יצר הרע האט אים איבערגעשטארקט.
-
22:49 זעלטענע מצבים וואו מ'קען זיך נישט העלפן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לייגט צו, און ער זאגט אז דאס שטייט נישט אין תניא, אז אמאל שטעלט דער רבונו של עולם א מענטש אין א מצב וואו ער קען זיך טאקע נישט באהערשן און איז נישט אחראי; אבער דאס איז זעלטן, און א מענטש דארף זיך אלעמאל חושד זיין אז ער קען זיך יא העלפן. בדרך כלל איז דער מוח שליט על הלב, און דער בינוני זאגט ניין צו יעדן פארשלאג און שטופט ארויס די מחשבה.
-
26:41 ליכט טרייבט אוועק חושך שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז א שלעכטע מחשבה טרייבט מען גרינגער ארויס מיט טראכטן אין הייליגע זאכן, און ער ברענגט דעם פסוק אין קהלת אז ס'איז דא א יתרון פון חכמה אויף סכלות אזוי ווי ליכט אויף חושך. חושך, זאגט ער, איז א בריאה, ווי עס שטייט אין ישעיה, און פונדעסטוועגן טרייבט א ביסל ליכט אוועק א סך חושך; אזוי ווערט די סכלות פון דער קליפה אוועקגעשטופט דורך דער הייליגער מחשבה, און דאך הייסט דער בינוני נישט קיין צדיק.
-
30:58 דער יצר הרע איז נאך דא; דריי זאכן יעדן טאג שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז דער יצר הרע זיצט ווייטער אויף זיין בענקל, און נאכן דאווענען איז די אהבה נאר באהאלטן, ממילא קען דער יצר הרע מאכן פארשלאגן, אפילו פון איסורים, וואס דער בינוני שטופט אוועק. ער ברענגט די גמרא אז פון הרהור עבירה און עיון תפילה איז קיינער נישט ניצול יעדן טאג, מיט דעם פשט פון תוספות אז עיון תפילה מיינט צו טראכטן אז מ'האט גוט געדאוונט, און ער שליסט אז דער רושם פון דאווענען און די אהבה מסותרת לאזן נישט דעם יצר הרע הערשן.
דער שיעור, אויסגעשריבן
די קשיא אויף רבה און וואס איז א צדיק
דער משגיח דערמאנט די קשיא פון פרק א': וויאזוי האט רבה, וואס האט יעדן מאמענט געדינט דעם אויבערשטן, געהאלטן אז ער איז א בינוני? א צדיק גמור האט אינגאנצן אוועקגעהרגעט זיין יצר הרע, ווי דוד המלך זאגט "ולבי חלל בקרבי". דער בינוני טוט קיינמאל נישט קיין עבירה, אבער ער האט נאך א חשק צו רע, ממילא איז ער א צדיק בדינו, נישט אין זיין מהות. ב,ג
דאס רע קען זיך נישט מלביש זיין אין גוף
דאווענען ווי א גיין דורך די היכלות
בשם דעם בעל שם טוב, ווי עס שטייט אויך ביים חתם סופר, ערקלערט דער משגיח אז יעדעס ווארט פון תורה און תפילה איז א היכל למעלה, און ביים דאווענען גייט מען פון היכל צו היכל דורך די עולמות. אזוי ווי די כרובים היטן דעם וועג צום עץ החיים, לאזן מלאכים נישט אריין דעם וואס איז נישט ראוי; די נשמה שפירט אז מ'ווארפט זי ארויס, און דער גוף שפירט עס אלס מחשבות זרות אינמיטן דאווענען. ה
דערפאר טוט מען פארן דאווענען תשובה און מ'איז זיך כולל מיט די צדיקים און מיט אלע אידן. דאווענען, בפרט שחרית, איז א מלחמה, מיט טלית און תפילין ווי כלי מלחמה.
דער בינוני בשעת און נאכן דאווענען
דעם בינוני, וואס איז אלעמאל גערעדט אויף דער מלחמה, לאזט מען אריין, און דער אנדערער מלך האט נישט קיין רשות אריינצוגיין און פארשלאגן עבירות. דער תניא רופט קריאת שמע און תפילה א שעת גדלות המוחין, ווען די ברכות פון קריאת שמע רעדן וועגן די מלאכים וואס זאגן שירה. נאכן דאווענען וואכט זיך דאס רע אויף, אבער וויבאלד דאס גוטע זיצט אויך ווי א שופט, קען עס נישט ארויסברענגען זיין תאווה צום מעשה. א
הלך, אורח, איש
זעלטענע מצבים
דער משגיח לייגט צו, און זאגט אז דאס שטייט נישט אין תניא, אז אמאל שטעלט דער רבונו של עולם א מענטש אין א מצב וואו ער קען זיך טאקע נישט באהערשן, און דעמאלט איז ער נישט אחראי. אבער דאס איז זעלטן, ממילא דארף מען זיך אלעמאל חושד זיין אז מ'קען זיך יא העלפן. בדרך כלל איז דער מוח שליט, און דער בינוני זאגט ניין צו יעדן פארשלאג.
ליכט טרייבט אוועק חושך
א שלעכטע מחשבה קען מען ארויסטרייבן מיט טראכטן אין אנדערע זאכן, און נאך גרינגער מיט טראכטן אין קדושה. חכמה האט א יתרון אויף סכלות ווי ליכט אויף חושך. חושך, זאגט דער משגיח, איז א בריאה, ווי ישעיה זאגט, און פונדעסטוועגן טרייבט א ביסל ליכט אוועק א סך חושך. אזוי אנטלויפט די סכלות פון דער קליפה פאר א הייליגע מחשבה; און דאך הייסט דער בינוני נישט קיין צדיק. ח,ט
דער יצר הרע איז נאך דא
דער יצר הרע זיצט ווייטער אויף זיין בענקל, און נאכן דאווענען איז די אהבה צום אויבערשטן נאר באהאלטן, ממילא קען ער פארשלאגן אפילו איסורים, וואס דער בינוני שטופט אוועק.
די גמרא זאגט אז פון הרהור עבירה און עיון תפילה איז קיינער נישט ניצול יעדן טאג, און תוספות טייטשט עיון תפילה אז מ'טראכט אז מ'האט גוט געדאוונט און עס קומט אים עפעס; די מחשבה אליין קען מאכן אז דאס דאווענען זאל נישט אנגענומען ווערן. ווען דער יצר הרע קען נישט ברענגען צו קיין עבירה, פרובירט ער מיט גאווה, און דאס דארף מען גלייך אוועקשטופן. דער רושם פון דאווענען און די אהבה מסותרת לאזן אים נישט הערשן. י,כ
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
תלמוד בבלי
זוהר און קבלה
ראשונים
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 2:00 דער בינוני טוט קיינמאל נישט קיין עבירה, אבער וויבאלד ער האט נאך א חשק צו רע הייסט ער נישט קיין צדיק בעצם, נאר אין דין.
- 3:28 ביים בינוני ווערט דאס רע קיינמאל נישט אזוי שטארק אז עס זאל זיך מלביש זיין אין גוף דורך מחשבה, דיבור אדער מעשה.
- 7:14 בשעת קריאת שמע און תפילה, ווען דער מוח איז אין גדלות, האט דאס רע ביים בינוני גארנישט קיין שליטה; נאכן דאווענען וואכט עס זיך ווידער אויף.
- 21:07 דער מוח איז שליט על הלב לויט ווי דער מענטש איז באשאפן, ממילא קען א מענטש אלעמאל באהערשן זיין יצר הרע, און ער קען נישט זאגן אז ער האט זיך נישט געקענט העלפן.
- 27:03 א שלעכטע מחשבה טרייבט מען ארויס דאס בעסטע מיט טראכטן אין הייליגע זאכן, אזוי ווי א ביסל ליכט טרייבט אוועק א סך חושך.
- 31:19 אפילו נאכן דאווענען זיצט דער יצר הרע ווייטער אויף זיין פלאץ און מאכט פארשלאגן; דער רושם פון דאווענען און די אהבה מסותרת העלפן דעם בינוני צו בלייבן דער שליט.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 0:48 וויאזוי האט רבה, וואס האט יעדן מאמענט געדינט דעם אויבערשטן, געקענט האלטן אז ער איז א בינוני?
תירוץ: 1:55 ווייל א בינוני ווערט נישט מגדיר געווען לויט די מעשים; ער טוט קיינמאל נישט קיין עבירה, אבער כל זמן ער האט נאך א חשק צו רע איז ער נישט קיין צדיק.
-
קשיא: 11:01 פארוואס קומען צו א מענטש מחשבות זרות אינמיטן דאווענען?
תירוץ: 10:54 ווייל ער איז נישט ראוי אריינצוגיין אין די היכלות, און די כרובים וואס היטן זיי שטופן אים ארויס.
-
קשיא: 21:01 אויב דער בינוני האט נאך א יצר הרע, פארוואס קען ער אים קיינמאל נישט ברענגען צו טון?
תירוץ: 21:07 ווייל דער מוח איז פון זיין טבע שליט על הלב, און א מענטש וואס וויל קען זיך אלעמאל איינהאלטן.
-
קשיא: 28:34 אויב חושך איז א מציאות, פארוואס ווערט נישט דאס ליכט האלב טונקל ווען מ'ברענגט עס אריין?
תירוץ: 28:47 ווייל ליכט האט א יתרון און א שליטה איבער חושך: וואו ליכט קומט אריין אנטלויפט דער חושך.
געדאנקען
- 2:31 דער משגיח מאכט א חילוק צווישן א צדיק בדינו און א צדיק אלס א תואר: ביים יום הדין וועט מען דעם בינוני רופן א צדיק ווייל ער האט קיינמאל נישט געזינדיגט, אבער לויט דער הגדרה איז ער נישט קיין צדיק, ווייל דער חשק צו רע בלייבט.
- 10:30 מחשבות זרות אינמיטן דאווענען זענען, לויט דעם משגיח, די כרובים און דער להט החרב ביי די טויערן פון די היכלות, וואס שטופן ארויס דעם וואס איז נישט ראוי אריינצוגיין; די נשמה שפירט אז מ'ווארפט זי ארויס, און דער גוף שפירט עס אלס מחשבות זרות.
- 19:06 די דריי נעמען פונעם יצר הרע אין דער גמרא, הלך, אורח און איש, זענען די מדריגות ווי ווייט מ'לאזט אים אריין; דער בינוני לאזט אים בלייבן א הלך ביי דער טיר און לאזט אים קיינמאל נישט זיך אוועקזעצן אין שטוב.
- 27:51 קעגן די וואס זאגן אז חושך איז נאר א חסרון פון ליכט, האלט דער משגיח אז ברוחניות איז חושך א בריאה; וואס א ביסל ליכט טרייבט פונדעסטוועגן אוועק א סך חושך, ווייזט די שליטה פון ליכט, און אזוי אויך פון א הייליגע מחשבה איבער דער סכלות פון דער קליפה.
- 34:42 ווען דער יצר הרע זעט אז ער קען א עובד השם נישט מאכן טון קיין עבירה, פרובירט ער אים איינרעדן אז ער איז עפעס נאך א גוטן דאווענען, און די מחשבה אליין קען מאכן אז דאס דאווענען זאל נישט אנגענומען ווערן.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 11:56 דער משגיח זאגט אז פארן דאווענען זאל מען תשובה טון, זיך כולל זיין מיט די צדיקים און מיט אלע אידן פונעם דור, און בעטן דעם רבונו של עולם אז מ'זאל אריינגעלאזט ווערן אין די היכלות פון תפילה.
- 24:17 דער משגיח זאגט אז א מענטש דארף זיך אלעמאל חושד זיין און האלטן אז ער קען זיך יא העלפן, און נישט זאגן אז דער יצר הרע איז געווען שטארקער.
- 26:41 דער משגיח זאגט אז ווען עס קומט א שלעכטע מחשבה קען מען זי ארויסטרייבן מיט טראכטן אין אנדערע זאכן, און נאך גרינגער מיט טראכטן אין הייליגע זאכן.
- 34:58 דער משגיח זאגט אז ווען עס קומט נאכן דאווענען די מחשבה אז מ'האט גוט געדאוונט, קען מען זי גלייך אוועקשטופן.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען דוד המלך, דער בעל התניא, דער הייליגער בעל שם טוב, דער הפלאה, דער חתם סופר, דער מעזריטשער מגיד, רבה בר נחמני
ערכים אהבה מסותרת, בינוני, היכל, חלל השמאלי, יצר הרע, כרובים, מוח שליט על הלב, מוחין, מחשבה דיבור ומעשה, מחשבות זרות