כי שמחתני ה' בפעלך וכו'
קאטאלאג: תפילה נומ׳ 3 פאקעט גייד ז׳ 49 אידיש 42 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח גייט דורך דעם מזמור שיר ליום השבת און ערקלערט אז שבת זעט א איד די הארמאניע פון דער בריאה און פרייט זיך אפילו מיט דעם וואס ער פארשטייט נישט, ווייל ער ווייסט אז די רשעים בליען ווי גראז כדי צו פארוועלקן, און כלל ישראל, וואס איז פון אחדות און פון דער מדריגה פון שמונה העכער פון טבע, בלייבט אויף אייביג.
דער משגיח לערנט דעם צווייטן חלק פון מזמור צב. לעתיד לבוא וועלן אלע קשיות פארענטפערט ווערן; שבת, ווען מ'איז באפרייט פון דער יגיעה פון דער וואך, קוקט מען אויף דער הארמאניע פון דער בריאה, מ'זינגט, און מ'פארשטייט אז אויך דאס וואס מ'פארשטייט נישט האט טיפע תירוצים. לויט דעם רמב"ם קומט מען דורך התבוננות אין דער בריאה צו אהבת ה'. דער איש בער ווייסט אז ער קען נישט פארשטיין די הנהגה, דער כסיל מאכט דערפון א קשיא פארוואס רשעים זענען מצליח. די רשעים זענען ווי גראז וואס וואקסט ערשט און פארוועלקט ערשט, ווי א מעשה פון א איד וואס מ'האט ארונטערגעטריבן פון א עראפלאן וואס איז דערנאך געפאלן ווייזט. דער אויבערשטער איז מרום, אומדערגרייכבאר; אימפעריעס זענען פארשוואונדן און אידן זענען געבליבן. דער בעל שם טוב לערנט אז ווער עס זעט דעם רבונו של עולם הינטער יעדן שונא איז ממתיק די דינים. דאס שלעכטס איז פון פירוד, שבת איז אחדות; די וועלט ווערט פארעלטערט זינט דעם חטא פון אדם הראשון, אבער כלל ישראל, ווי דער שמן פון חנוכה, געהערט צו דער אייביגער שמונה, און דער צדיק וואקסט פאמעלעך ווי א תמר און בלייבט אויף אייביג.
ענינים: תהלים · נצח ישראל · קדושת שבת · שבע און אכט: טבע און למעלה פון טבע
סדר השיעור
-
0:00 כי שמחתני: מ'זינגט שבת וועגן דער בריאה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז לעתיד לבוא וועלן אלע קשיות פארענטפערט ווערן, און אז שבת, ווען מ'איז באפרייט פון דער יגיעה פון דער וואך, קוקט מען אויף דער שיינקייט און הארמאניע פון דער בריאה און מ'זינגט. פון דעם וואס מ'זעט פארשטייט מען אז די מחשבות פונעם אויבערשטן זענען זייער טיף, און אז אויך דאס וואס מ'פארשטייט נישט האט גלענצנדיגע תירוצים.
-
5:42 איש בער, דער כסיל, און די רשעים ווי גראז
דער משגיח ברענגט דעם רמב"ם אז התבוננות אין דער בריאה ברענגט צו אהבת ה', און ערקלערט אז דער איש בער ווייסט אז ער קען נישט פארשטיין די הנהגה, דער כסיל אבער פרעגט די אלטע קשיא פארוואס רשעים זענען מצליח און צדיקים ליידן. ער ענטפערט מיטן משל פון גראז, וואס וואקסט ערשט ביים פרילינג און פארוועלקט ערשט ביים סוף זומער.
-
10:46 דער זיץ אויפן עראפלאן פון מאראקא מעשה
דער משגיח זאגט אז די הצלחה פון א רשע קען זיין זיין דורכפאל און די צרות פון א צדיק זיין הצלחה, און דערציילט פון א אידישן סוחר וואס האט געמוזט אפגעבן זיין זיץ אויף א עראפלאן פון מאראקא פאר אן אראבישן שייך; דער עראפלאן איז געפאלן, און דער איד האט געמאכט א סעודת הודאה.
-
13:59 דער אויבערשטער איז מרום; אימפעריעס קומען און גייען
דער משגיח מאכט א חילוק צווישן גבוה, הויך אבער אנגעהויבן פון דער ערד, און מרום, הויך און אפגעטיילט ווי א וואלקן, און זאגט אז די דרכים פונעם אויבערשטן זענען מרום, אומדערגרייכבאר. ביי כי הנה אויביך ווייזט ער ווי מצרים, בבל, פרס, יון און רוים זענען פארשוואונדן ווי כוואליעס וואס צעשמעטערן זיך אויפן ברעג, און אידן זענען געבליבן.
-
19:02 דער בעל שם טוב: דער רבונו של עולם הינטער יעדן שונא
דער משגיח ברענגט דעם בעל שם טוב אז אלע צרות וואס א איד ליידט פון מענטשן איז דער רבונו של עולם פארשטעלט; ווען א איד דערקענט דאס ווערן די דינים געמילדערט און די קליפה ווערט צעבראכן, און אזוי טייטשט ער כי הנה אויביך. דערנאך ערקלערט ער אז קדושה איז אחדות און איר היפך איז פירוד, און ער ברענגט דעם מאמר חז"ל וועגן נפש ביי יעקב און נפשות ביי עשו.
-
22:16 יום אחד, דער צווייטער טאג, און שבת ווי אחדות
דער משגיח ברענגט דעם מדרש פארוואס דער ערשטער טאג הייסט יום אחד, און ערקלערט אז דעם צווייטן טאג איז באשאפן געווארן מחלוקת, גיהנום און דאס שלעכטס, און ער פארבינדט דאס מיט דער גמרא וועגן זוגות. שבת איז רזא דאחד, ממילא קענען די רשעים וואס זענען פון פירוד נישט עקזיסטירן אין שבת און ווערן צעשפרייט, און די קרן פון כלל ישראל ווערט דערהויבן.
-
26:34 אלץ גייט אונטער זינט אדם הראשון; שמונה העכער פון טבע
דער משגיח ערקלערט אז דורכן חטא פון אדם הראשון איז געקומען א קלקול אויף דער גאנצער בריאה, ממילא מוז אלץ וואס איז אין די שבעת ימי בראשית זיך ענדיגן, אבער נישט דאס אידישע פאלק, וואס וועט דערלעבן דעם אייביגן שבת. ער ברענגט דעם מהר"ל וועגן עולם השמיני העכער פון די גרעניצן פון שבע פון טבע, און די גמרא אז דער כינור אין בית המקדש האט געהאט זיבן סטרונעס און דער פון משיח וועט האבן אכט.
-
30:40 יין און שמן, די תורה און דער שמן פון חנוכה
דער משגיח ערקלערט אז די תורה איז געגעבן געווארן דעם פופציגסטן טאג, אריין אין דער אכטער וואך, ווייל זי קומט פון הימל. יין, וואס איז בגימטריא שבעים, געהערט צו שבע, שמן אבער, פון דעם ווארט שמונה, שווימט העכער פון אלע משקאות און ווערט נישט קאליע; דער שמן פון חנוכה, וואס איז נישט פארברענט געווארן, האט געברענט אכט טעג. דער שמן, וואס איז נתגלה געווארן צו יעקב אבינו, איז שמן רענן, די אייביגע עקזיסטענץ פון כלל ישראל.
-
36:50 תשמענה אזני און דער צדיק ווי א תמר
דער משגיח ערקלערט אז די אומות העולם קוקן אויפן איד און טראכטן פון זיין סוף, אבער כלל ישראל האט א באהאלטענעם רוח הקודש וואס הערט פון אחורי הפרגוד אז זיי וועלן זיי איבערלעבן, ווי אידן האבן געזינגען אין די לאגערן. ער שליסט מיטן צדיק וואס איז נישט ווי גראז וואס וואקסט שנעל נאר ווי א תמר און א ארז, וואס וואקסט פאמעלעך און בלייבט אויף אייביג.
דער שיעור, אויסגעשריבן
כי שמחתני: מ'זינגט שבת וועגן דער בריאה
דער משגיח עפנט מיטן פסוק כי שמחתני ה' בפעלך (תהלים צב, ה). לעתיד לבוא וועלן אלע קשיות פארענטפערט ווערן, און מ'וועט זען ווי שיין דער אויבערשטער האט געפירט די וועלט. שבת, ווען מ'איז באפרייט פון דער יגיעה פון דער וואך, האט מען צייט זיך מתבונן צו זיין; מ'זעט ווי בלומען, ביימער, וואלקנס און פיש ארבעטן צוזאמען ווי איין סימפאניע, און מ'זינגט דעם מזמור שיר ליום השבת. א,ב
איש בער, דער כסיל, און די רשעים ווי גראז
דער משגיח ברענגט דעם רמב"ם (יסודי התורה ב, ב) אז התבוננות אין דער בריאה ברענגט צו אהבת ה'. איש איז דער חשוב'סטער טיטל, און פונדעסטוועגן איז אפילו א איש א בער לגבי דער הנהגה פונעם אויבערשטן (צב, ז); ער ווייסט עס כאטש. דער כסיל ווייסט נישט, און פרעגט די אלטע קשיא פון ירמיה און פון דער גמרא אין ברכות: פארוואס זענען רשעים מצליח? ד,ה,ו,ז
דער זיץ אויפן עראפלאן פון מאראקא
די הצלחה פון א רשע, זאגט דער משגיח, קען זיין זיין דורכפאל, און די צרות פון א צדיק זיין הצלחה. ער דערציילט פון א איד וואס האט געהאנדלט אין מאראקא, און מ'האט אים געדרונגען אפצוגעבן זיין זיץ אויפן עראפלאן פאר אן אראבישן שייך; ער איז אראפ, דעם קומענדיגן טאג איז דער עראפלאן געפאלן, און ער האט געמאכט א סעודת הודאה.
דער אויבערשטער איז מרום; אימפעריעס קומען און גייען
דער בעל שם טוב: דער רבונו של עולם הינטער יעדן שונא
דער משגיח ברענגט דעם בעל שם טוב: יעדע צרה וואס א איד ליידט פון מענטשן איז דער רבונו של עולם פארשטעלט, און ווען ער דערקענט דאס ווערן די דינים געמילדערט. ער לייגט צו אז קדושה איז אחדות און איר היפך פירוד, ווי חז"ל מאכן א חילוק צווישן נפש ביי יעקב און נפשות ביי עשו.
יום אחד, דער צווייטער טאג, און שבת ווי אחדות
דער ערשטער טאג הייסט יום אחד (בראשית א, ה), ברענגט דער משגיח דעם מדרש, ווייל דער אויבערשטער איז געווען יחיד; דעם צווייטן טאג איז באשאפן געווארן פירוד, און דאס פארבינדט ער מיט דער גמרא אין פסחים וועגן זוגות. שבת איז רזא דאחד, ממילא קענען די רשעים, וואס זענען פון פירוד, נישט עקזיסטירן אין שבת, און זיי ווערן צעשפרייט. כ,ל,נ,ס
אלץ גייט אונטער זינט אדם הראשון; שמונה העכער פון טבע
זינט דעם חטא פון אדם הראשון, ערקלערט דער משגיח, ליגט א קלקול אויף דער גאנצער בריאה: אלץ וואס איז אין די שבעת ימי בראשית מוז זיך ענדיגן, סיי עס לעבט איין טאג סיי הונדערט יאר. נישט אזוי די אידישע נשמה, וואס וועט דערלעבן דעם אייביגן שבת. ער ברענגט דעם מהר"ל וועגן עולם השמיני העכער פון טבע, און די גמרא אז דער כינור אין בית המקדש האט געהאט זיבן סטרונעס און דער פון משיח וועט האבן אכט. פ
יין און שמן, די תורה און דער שמן פון חנוכה
די תורה איז געגעבן געווארן דעם פופציגסטן טאג, אריין אין דער אכטער וואך, ווייל זי קומט פון הימל; דערפאר איז קאפיטל קיט, וואס רעדט פון דער תורה, אכט מאל לויט די אותיות, און משיח קומט במוצאי שביעית. יין, בגימטריא שבעים, געהערט צו שבע; שמן, פארבונדן מיט שמונה, קומט אלעמאל ארויף אויבן, ווייל ער געהערט אויבן. ק,ר,צ
דאס איז בלותי בשמן רענן (צב, יא): א פרישער שמן וואס ווערט קיינמאל נישט קאליע. דער שמן פון חנוכה, זאגט דער מהר"ל, האט געברענט אכט טעג אן ווערן פארברענט. לויטן מדרש איז דאס דער שמן וואס איז נתגלה געווארן צו יעקב אבינו (בראשית כח, יח) און וואס די חשמונאים האבן געפונען, און דאס איז די אייביגע עקזיסטענץ פון כלל ישראל. ע,ת,ש
תשמענה אזני און דער צדיק ווי א תמר
ביי ותבט עיני (צב, יב) זאגט דער משגיח אז די אומות טראכטן פונעם סוף פונעם איד, אבער ער זעט זייער סוף. תשמענה אזני איז רוח הקודש: ביים יחיד פארשטעלן עס די עבירות, אבער כלל ישראל האט עס, און פון דעם נעמט זיך דער כח פון א מנהג. לויט רש"י הערט מען עס פון אחורי הפרגוד; אין די לאגערן האבן אידן געזינגען אז זיי וועלן איבערלעבן די נאציס. אא,אב
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
- א Tehillim 92:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:00
- ב Tehillim 92:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:00
- ג Tehillim 92:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 4:36
- ה Tehillim 92:7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 5:49
- ח Tehillim 92:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 9:02
- ט Tehillim 92:9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 14:29
- י Tehillim 92:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 16:34
- ע Tehillim 92:11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 33:08
- ק לכאורה Tehillim 119 מפתח אינעם אויסשרייב: 30:42
- אא Tehillim 92:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 36:59
- אד Tehillim 92:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 40:54
תלמוד בבלי
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
עיקרי הדברים
- 2:10 שבת, ווען מ'איז פריי פון דער ארבעט פון דער וואך, קוקט מען אויף דער הארמאניע פון דער בריאה און מ'זינגט, און פון דעם וואס מ'זעט פארשטייט מען אז אויך דאס וואס מ'פארשטייט נישט האט טיפע תירוצים.
- 7:25 דער איש בער ווייסט כאטש אז די דרכים פונעם אויבערשטן זענען העכער פון אים, דער כסיל אבער מאכט פון דעם וואס ער פארשטייט נישט א קשיא אויפן אויבערשטן.
- 9:02 די רשעים זענען ווי גראז, וואס וואקסט ערשט ביים פרילינג און פארוועלקט ערשט, ממילא איז זייער הצלחה נאר כדי זיי זאלן פארניכטעט ווערן.
- 16:34 די גרויסע אימפעריעס וואס האבן געדריקט אידן, מצרים, בבל, פרס, יון און רוים, זענען געווארן גארנישט, און אידן זענען געבליבן.
- 21:38 אלץ וואס איז בקדושה איז אחדות, און אלץ וואס איז דער היפך פון קדושה איז פירוד; שבת איז רזא דאחד, ממילא קענען די רשעים, וואס זענען פון פירוד, נישט עקזיסטירן אין שבת.
- 27:08 זינט דעם חטא פון אדם הראשון מוז אלץ וואס איז אין די שבעת ימי בראשית זיך ענדיגן, אבער די אידישע נשמה געהערט צו שמונה, העכער פון טבע, און וועט דערלעבן דעם אייביגן שבת.
- 40:54 דער צדיק איז נישט ווי גראז נאר ווי א תמר און א ארז: ער וואקסט פאמעלעך און בלייבט אויף אייביג.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 8:01 פארוואס זענען די רשעים מצליח און די צדיקים ליידן יסורים?
תירוץ: 9:02 די רשעים בליען ווי גראז, שנעל און ערשט, נאר כדי זיי זאלן פארניכטעט ווערן אויף אייביג; זיי באקומען זייער שכר אויף דער וועלט, און דער שכר פון די צדיקים ווערט אפגעהיטן אויף עולם הבא.
-
קשיא: 22:23 פארוואס שטייט ביים ערשטן טאג יום אחד און נישט יום ראשון?
תירוץ: 22:30 ווייל יענעם טאג איז דער אויבערשטער געווען יחיד בעולמו; דעם צווייטן טאג, ווען מחלוקת איז באשאפן געווארן, שטייט שוין יום שני.
-
קשיא: 30:42 פארוואס איז די תורה געגעבן געווארן דעם פופציגסטן טאג?
תירוץ: 30:47 ווייל די תורה קומט פון הימל און איז העכער פון די שבעת ימי בראשית, ממילא געהערט זי צו דער אכטער וואך וואס הייבט זיך אן נאך זיבן מאל זיבן.
מעשיות
-
11:40 דער זיץ וואס מ'האט אפגעגעבן אויפן עראפלאן פון מאראקא
איינער פון דעם משגיח'ס שול האט דערציילט אז ער איז מיט עטליכע חדשים צוריק אריינגעקומען אין אן אנדער שול און געזען א גרויסע שמחה. א אידישער סוחר וואס האט געהאנדלט אין מאראקא איז שוין געזעסן אויף א עראפלאן אהיים, ווען אן אראבישער שייך איז געקומען און געפאדערט זיין זיץ. די אראבער אויפן עראפלאן האבן אנגעהויבן צו טומלען, און די מאנשאפט האט אים געזאגט אז ער שפילט זיך מיט פייער, א איד אויף אן אראבישן עראפלאן, און ער זאל אראפגיין איידער מ'וועט אים עפעס טון; נאכן זיך קווענקלען איז ער אראפ. דעם קומענדיגן טאג איז דער עראפלאן פון מאראקא געפאלן, ווי עס איז געווען אין די צייטונגען, און ער האט געמאכט א סעודת הודאה, ווייל דער שייך האט אים געראטעוועט דאס לעבן.
געדאנקען
- 2:11 דער משגיח טייטשט כי שמחתני אויף דער מנוחה פון שבת: נאר ווען מ'איז פריי פון דער ארבעט פון דער וואך קען מען קוקן אויף דער הארמאניע פון דער בריאה, און דאס געבט צו פארשטיין אז די חלקים וואס מ'פארשטייט נישט זענען אויך טיף.
- 6:32 איש בער איז נישט קיין גנאי: אפילו א איש, א חשוב'ער מענטש, איז א בער לגבי דער הנהגה פונעם אויבערשטן; דער חילוק פונעם כסיל איז נאר אז דער איש ווייסט אז ער ווייסט נישט.
- 14:29 גבוה איז הויך אבער אנגעהויבן פון דער ערד, ווי א הויכער בנין, מרום אבער איז הויך און אפגעטיילט, ווי א וואלקן; דער אויבערשטער הייסט מרום ווייל מ'קען זיינע דרכים בכלל נישט דערגרייכן.
- 24:57 די רשעים קענען נישט דערלעבן דעם אייביגן שבת ווייל זיי זענען פון פירוד, ווי נפשות לשון רבים ביי עשו, און שבת איז רזא דאחד.
- 32:21 שמן שווימט העכער פון אלע משקאות ווייל ער געהערט אויבן, און שמן איז פארבונדן מיט שמונה; דער שמן פון חנוכה וואס איז נישט פארברענט געווארן ווייזט די אייביגע שמונה, וואס איז די עקזיסטענץ פון כלל ישראל.
- 38:14 דער כח פון א מנהג קומט פון דעם קאלעקטיוון רוח הקודש פון כלל ישראל, און דער זעלבער באהאלטענער רוח הקודש איז וואס תשמענה אזני מיינט: דער איד הערט אז ער וועט איבערלעבן זיינע שונאים.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 19:07 דער משגיח זאגט אז א איד דארף וויסן אז יעדע צרה וואס קומט אים פון מענטשן, אפילו פון א שלעכטן גוי, איז דער רבונו של עולם אליין; ווען ער ווייסט דאס ווערן די דינים געמילדערט.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אדם הראשון, אלכסנדר מוקדון, די חשמונאים, דער הייליגער בעל שם טוב, דער מהר"ל פון פראג, דער רמב"ם, יעקב אבינו, עשו, רש"י
ערכים אחדות, המתקת הדינים, מזמור שיר ליום השבת, עולם השמיני, פירוד, פך השמן, רבונו של עולם, רוח הקודש