ה' מלך גאות לבש

קאטאלאג: תפילה נומ׳ ⁨5⁩ פאקעט גייד ז׳ 49 אידיש 40 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 40 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח לערנט קאפיטל צ"ג אין תהלים און ערקלערט אז דאס מלכות פון השם יתברך איז פארבארגן דורכן גאנצן גלות, און ווען משיח וועט קומען וועט מען זען אז ער איז אלעמאל געווען דער מלך און אלץ איז געווען צום גוטן פאר אידן.

דער משגיח עפנט מיט קאפיטל צ"ג אין תהלים, וואס איז א המשך פון מזמור שיר ליום השבת און רעדט פון דער צייט פון משיח, ווען מ'וועט למפרע זען אז השם יתברך איז אלעמאל געווען מלך. לויט דעם כלל פונעם רמב"ן אז מעשה אבות סימן לבנים, ערקלערט ער אז דער אמת'ער נסיון פון דער עקידה איז נישט געווען די שחיטה, נאר די קשיא וואס אברהם אבינו האט געהאט אויף דער הבטחה; דאס איז אויך דער לעצטער נסיון פון אונזער דור. דערנאך לערנט ער דעם קאפיטל פסוק נאך פסוק: די נהרות און די משברי ים זענען די מלכיות וואס זענען אויפגעשטאנען קעגן אידן, און השם במרום איז שטארקער פון זיי. לויט א צווייטן פשט, פון א מדרש אויף די מים התחתונים און פונעם ישמח משה אויף על נהרות בבל, וויינען די נהרות צוזאמען מיט אידן און האפן. עדותיך זענען די נביאים, אדער כלל ישראל אליין, וואס זענען געטריי צו השם'ס הויז. צום סוף ברענגט ער חד גדיא, און קאפיטל כ"ט, וואו מ'גיט אלע שיינקייט און שטארקייט צו השם יתברך, נישט אזוי ווי די קולטור פון יון און פון אמעריקע.

ענינים: תהלים

סדר השיעור

  1. 0:00 ה' מלך און דער נסיון פון דער עקידה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז קאפיטל צ"ג איז א המשך פון מזמור שיר ליום השבת און רעדט פון דער צייט פון משיח, ווען דאס פארבארגענע מלכות פון השם יתברך וועט נתגלה ווערן. מיטן כלל פונעם רמב"ן אז מעשה אבות סימן לבנים גייט ער איבער צו דער עקידה, דער לעצטער און שווערסטער נסיון, און פרעגט פארוואס דאס איז בכלל געווען א נסיון.

  2. 3:30 א קשיא אן א תירוץ שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז דער אמת'ער נסיון פון אברהם אבינו איז געווען אז מ'האט אים צוגענומען זיינע מדריגות און ער האט געהאט א קשיא אויף דער הבטחה, און מ'האט אים נישט געגעבן דעם תירוץ וואס יעדער קינד וואס לערנט חומש מיט רש"י ווייסט. דאס איז דער נסיון פון אונזער דור, וואס איז פול מיט קשיות; ווען משיח וועט קומען וועלן אלע קשיות פארענטפערט ווערן, און מ'וועט זען אז השם יתברך איז אלעמאל געווען מלך.

  3. 7:20 די נהרות און די משברי ים זענען די מלכיות שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט נכון כסאך מאז: השם יתברך איז אלעמאל געווען מלך, נאר די וועלט הייסט עולם פון העלם, ווייל ער איז פארבארגן. לויט די מפרשים זענען די נהרות וואס הייבן זיך אויף די מלכיות וואס האבן געדריקט אידן אינעם גלות, און די משברי ים זענען די גרויסע אימפעריעס, אבער אדיר במרום ה' איז שטארקער פון זיי, און זיי וועלן קומען צו זייער מפלה.

  4. 13:32 דאס געוויין פון די מים התחתונים שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט א צווייטן פשט פון א מדרש: די מים התחתונים האבן געוויינט אז זיי זענען נישט נאנט צום מלך, און השם יתברך האט זיי צוגעזאגט ניסוך המים און דאס זאלץ אויפן מזבח, וואס דורך די קרבנות ווערט די גאנצע בריאה נתקרב. נאכן חורבן האבן די וואסערן ווידער געוויינט, און ער ברענגט דעם ישמח משה אויף גם בכינו: די נהרות פון בבל האבן געוויינט, און אידן האבן אויך געוויינט.

  5. 19:53 דאס געשריי פון די נהרות און די האפענונג פון אידן שטייט אינעם קאטאלאג

    לויט דעם פשט הייבן די נהרות אויף א קול פון געוויין אויפן בית המקדש, און אידן אידענטיפיצירן זיך מיט זיי. משברי ים טייטשט ער אויף האפענונג, אזוי ווי רש"י לערנט שבר במצרים, און די האפענונג אז השם במרום וועט אויפבויען זיין הויז איז אליין די שטארקייט און די נחמה פון אידן אינעם גלות.

  6. 23:37 עדותיך נאמנו מאד שטייט אינעם קאטאלאג

    מיט רש"י ערקלערט דער משגיח אז די עדות זענען די נביאים, וואס מיר גלייבן אין זייערע נבואות אויף דער גאולה, און אז דער גאנצער גלות איז א נסיעה צו השם'ס הויז, אזוי ווי די מסעות אין מדבר. דערנאך לערנט ער אז די עדות זענען כלל ישראל אליין, וואס זייער קיום איז אן עדות אויף השם יתברך, און ער טייטשט נאמנו אויף פעסט און געטריי, און דאס לשון עדותיך אויף דאס שוואכע שעפעלע צווישן שבעים זאבים.

  7. 29:58 לאורך ימים און חד גדיא שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז לאורך ימים גייט אויף דעם יום שכולו שבת און אויפן בית השלישי, וואס וועט מער קיינמאל נישט חרוב ווערן, ווען השם יתברך וועט בלייבן מיט זיין פאלק אליין. ער ברענגט דעם חתם סופר אויף חד גדיא: איין מלכות נאכן אנדערן שלינגט איין דאס ציגעלע, און צום סוף בלייבט דער רבונו של עולם מיט זיין חד גדיא.

  8. 33:49 הבו לה': אלע שטארקייט געהערט צו השם

    דער משגיח גייט איבער צו קאפיטל כ"ט וואס מ'זאגט ביי קבלת שבת, ער דערמאנט די זיבן קולות קעגן די זיבן טעג פון בריאת העולם און די זיבן סטרונעס פון דער הארף, און ערקלערט אז שבת איז בחינת מלכות, ווען מ'גיט אלץ וואס איז גוט און שטארק צו השם יתברך. דאס שטעלט ער קעגן דער קולטור פון יון וואס מאכט א געטשקע פון כח און שיינקייט, ער ערקלערט אז אדום איז כולל אלע פריערדיגע מלכיות, און ברענגט א ווארט פון ר' פייוול מענדלאוויטש אז דעם לויתן'ס מאגן איז אין אמעריקע.

דער שיעור, אויסגעשריבן

ה' מלך און דער נסיון פון דער עקידה

0:14

דער משגיח ערקלערט אז קאפיטל צ"ג איז א המשך פון מזמור שיר ליום השבת, דערפאר הייבט עס זיך גלייך אן מיט ה' מלך: ווען משיח וועט קומען וועט דער הסתר אוועקגיין, און מ'וועט למפרע זען אז השם יתברך איז אלעמאל געווען דער מלך. ער ברענגט דעם כלל פונעם רמב"ן אז מעשה אבות סימן לבנים, ממילא מוזן אידן אויך דורכגיין נסיונות, און דער לעצטער און שווערסטער איז דער נסיון פון דער עקידה. או,ז,א

א קשיא אן א תירוץ

4:20

יעדער גלייביגער איד וואלט געפאלגט, זאגט דער משגיח, און דער פסוק זאגט אז מ'האט גענסה'ט אברהם'ען, נישט יצחק'ן. דער נסיון איז געווען אז מ'האט אים צוגענומען זיינע מדריגות און ער האט געהאט א קשיא: השם יתברך האט צוגעזאגט כי ביצחק, און זיין ווארט ענדערט זיך נישט. דעם תירוץ פון רש"י, אז מ'האט געזאגט ארויפברענגען און נישט שחט'ן, האט ער נישט געזען. דאס איז דער נסיון פון אונזער דור: מיר האבן נישט די תירוצים, און ביי משיח וועט אלץ פארענטפערט ווערן. ב,ד,ה,ו

די נהרות און די משברי ים זענען די מלכיות

7:31

אויף נכון כסאך מאז ערקלערט דער משגיח אז השם יתברך איז אלעמאל געווען מלך, נאר פארבארגן: אזוי ווי די גמרא טייטשט לעולם אין פרשת שמות פון לשון העלם, הייסט די וועלט עולם ווייל השם יתברך איז אין איר באהאלטן. ח,ט,י

9:02

לויט די מפרשים זענען די נהרות די מלכיות וואס זענען אויפגעשטאנען צו דריקן אידן אינעם גלות, און זיי הייבן אויף א קול פון נצחון. די משברי ים זענען די גרויסע אימפעריעס וואס אלע נהרות פליסן אריין אין זיי, אזוי ווי רוים און יון. אבער אדיר במרום ה' איז שטארקער פון זיי אלע; זיי וועלן אויסטריקנען און פאלן, און השם יתברך וועט בלייבן מיט זיין פאלק. כ,ל

דאס געוויין פון די מים התחתונים

13:41

דער משגיח ברענגט א צווייטן פשט פון א מדרש. ווען השם יתברך האט אפגעטיילט די אויבערשטע וואסערן פון די אונטערשטע, האבן די מים התחתונים געוויינט אז זיי זענען נישט פארן מלך. האט השם יתברך זיי געענטפערט אז אינעם בית המקדש וועט מען מיט זיי מקיים זיין ניסוך המים און מקריב זיין זאלץ, א גרעסערער זכות ווי די מים העליונים, ווייל מיט זיי טוט מען א מצוה. נ,מ

16:07

ער ערקלערט אז א קרבן איז מקרב יעדן חלק פון דער בריאה: די בהמה איז דער שליח פון אלע בעלי חיים, די נסכים און די מנחה פון אלץ וואס וואקסט, דאס זאלץ און די מים פון די וואסערן, און דער מענטש ווערט נתקרב מיט תורה, מצוות און שירות. ווען דער בית המקדש איז חרוב געווארן, האבן די וואסערן ווידער אנגעהויבן וויינען. דא ברענגט ער דעם ישמח משה אויף גם בכינו: די נהרות בבל האבן געוויינט אויפן חורבן, און אידן האבן אויך געוויינט. ס,ע

דאס געשריי פון די נהרות און די האפענונג פון אידן

20:12

לויט דעם פשט הייבן די נהרות אויף א קול פון געוויין צו קומען צוריק פארן מלך, און אידן אידענטיפיצירן זיך מיט זיי. משברי ים, זאגט דער משגיח, מיינט האפענונג, אזוי ווי רש"י טייטשט שבר במצרים. די האפענונג פון אידן איז אז אדיר במרום ה' וועט אויפבויען זיין הויז; אזוי ווי דער פסוק זאגט אשרי כל חוכי לו, איז דאס ווארטן אליין אונזער שטארקייט און אונזער נחמה אינעם גלות. כ,ל,פ,צ

עדותיך נאמנו מאד

23:42

לויט רש"י ערקלערט דער משגיח אז עדותיך זענען די נביאים, וואס זייערע נבואות אויף דער גאולה זענען ביי אונז זייער באגלייבט, פון די נבואות פון משה רבינו, וואס דער רמב"ם לערנט פון זיי אז משיח וועט קומען, ביז די שפעטערע נביאים. לביתך: דער גאנצער גלות איז א נסיעה צו השם'ס הויז, און אזוי ווי דער בעל שם טוב זאגט, גייען אידן אינעם גלות דורך די זעלבע מסעות ווי אין מדבר. ק,ר,ש

26:29

דערנאך לערנט ער אז די עדות זענען כלל ישראל אליין, אזוי ווי אתם עדי: אין א פינצטערער וועלט פון רדיפות איז זייער קיום אן עדות אז השם יתברך האט באשאפן די וועלט און געגעבן די תורה, בשעת די נהרות און די משברי ים זענען שוין לאנג פארשוואונדן. נאמנו מיינט פעסט, אזוי ווי א יתד במקום נאמן. דאס לשון נקבה עדותיך ווייזט אויף דער שוואכקייט פון אידן, א שעפעלע צווישן שבעים זאבים, ווי דער מדרש זאגט, וואס בלייבט פונדעסטוועגן געטריי צו השם'ס הויז. אא,אב,אג

לאורך ימים און חד גדיא

30:25

לאורך ימים, ערקלערט דער משגיח, איז דער יום שכולו שבת און דער בית השלישי, וואס וועט מער נישט חרוב ווערן, ווען השם יתברך וועט בלייבן מיט זיין פאלק אליין. ער ברענגט דעם חתם סופר אויף חד גדיא: בבל, מדי, יון און רוים כאפן יעדער ארויס דאס ציגעלע פונעם פריערדיגן, אבער צום סוף בלייבט דער רבונו של עולם מיט זיין חד גדיא. ק

הבו לה': אלע שטארקייט געהערט צו השם

34:02

דער משגיח גייט איבער צו קאפיטל כ"ט וואס מ'זאגט ביי קבלת שבת, וואו די זיבן קולות זענען קעגן די זיבן טעג פון בריאת העולם און די זיבן סטרונעס פון דער הארף. שבת איז בחינת מלכות: אלץ וואס איז גוט, שטארק און שיין גיט מען צו השם יתברך. נישט אזוי ווי די יוונים, וואס האבן אויסגעלערנט די וועלט צו מאכן א געטשקע פון כח און שיינקייט, בשעת דער פסוק זאגט לא בגבורת הסוס יחפץ, און שקר החן. אז,אט,אי

37:03

אדום, דער היינטיגער גלות, איז כולל אלע פריערדיגע מלכיות, דערפאר האט דניאל עס געזען אין א באזונדערער נאכט, און דער מדרש געפינט עס אין א באזונדערן פסוק. אין אמעריקע, זאגט דער משגיח, איז דער גלות א גלות יון, דאס נאכלויפן תאוות. ער ברענגט פון ר' פייוול מענדלאוויטש אז דעם לויתן'ס מאגן איז אין אמעריקע. אכ,אל

מראי מקומות

תורה

  1. ב Bereishis 22:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 4:20
  2. ג Bereishis 22:4 3:19 טעקסט מפתח
  3. ד לכאורה Bereishis 21:12 מפתח אינעם אויסשרייב: 4:20
  4. ה Bamidbar 23:19 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 4:20
  5. ט לכאורה Shemos 3:15 מפתח אינעם אויסשרייב: 7:31
  6. מ Bereishis 1:7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:41
  7. אמ לכאורה Devarim 14:7-8 37:39 מפתח

נביאים

  1. צ Yeshayahu 30:18 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 20:12
  2. ת לכאורה Yeshayahu 2:2 25:00 מפתח
  3. אא Yeshayahu 43:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 26:29
  4. אב לכאורה Yeshayahu 22:23 מפתח אינעם אויסשרייב: 26:29
  5. אד לכאורה Yeshayahu 2:11 31:09 מפתח

כתובים

  1. ז Tehillim 93:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:14
  2. ח Tehillim 93:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 7:31
  3. כ Tehillim 93:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 9:02, 20:12
  4. ל Tehillim 93:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 9:02, 20:12
  5. ע Tehillim 137:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 16:07
  6. ק Tehillim 93:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 23:42, 30:25
  7. או Tehillim 92:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:14
  8. אז Tehillim 29:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 34:02
  9. אט לכאורה Tehillim 147:10 מפתח אינעם אויסשרייב: 34:02
  10. אי Mishlei 31:30 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 34:02
  11. אכ לכאורה Daniel ch. 7 מפתח אינעם אויסשרייב: 37:03

תלמוד בבלי

  1. י Gemara (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 7:31

מדרש

  1. נ Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 13:41
  2. אג Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 26:29
  3. אה Midrash (מקום נישט באשטימט) 31:16
  4. אח Midrash (מקום נישט באשטימט) 34:44
  5. אל Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 37:03
  6. אנ Midrash (מקום נישט באשטימט) 38:58

ראשונים

  1. א Ramban on Bereishis (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 0:14
  2. ו לכאורה Rashi on Bereishis 22:12 מפתח אינעם אויסשרייב: 4:20
  3. פ לכאורה Rashi on Bereishis 42:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 20:12
  4. ר לכאורה Rashi on Tehillim 93:5 מפתח אינעם אויסשרייב: 23:42
  5. ש Rambam (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 23:42

אחרונים און חסידות

  1. ס Yismach Moshe (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 16:07

עיקרי הדברים

  1. 0:31 ה' מלך גייט אויף דער צייט פון משיח, ווען מ'וועט זען אז השם יתברך איז אלעמאל געווען מלך, אפילו דורכן הסתר פונעם גלות.
  2. 4:20 דער נסיון פון דער עקידה איז געווען אז אברהם אבינו האט געהאט א קשיא אויף דער הבטחה פון השם יתברך און מ'האט אים נישט געגעבן דעם תירוץ; דאס איז אויך דער לעצטער נסיון פונעם היינטיגן דור.
  3. 9:02 די נהרות און די משברי ים אין דעם קאפיטל זענען די מלכיות און די גרויסע אימפעריעס וואס האבן געוואלט פארשווענקען כלל ישראל, און השם במרום איז שטארקער פון זיי אלע.
  4. 19:40 לויט א צווייטן פשט וויינען די נהרות אויפן בית המקדש צוזאמען מיט אידן, און די האפענונג פון אידן צו צוריקקומען איז אליין זייער שטארקייט.
  5. 26:29 כלל ישראל זענען השם'ס עדות: זייער קיום אליין, נאכדעם וואס אלע מלכיות זענען שוין לאנג פארשוואונדן, איז אן עדות אז עס איז דא א בורא וואס האט געגעבן די תורה.
  6. 35:56 קאפיטל כ"ט לערנט אז מ'דארף צושרייבן אלע שיינקייט און שטארקייט צו השם יתברך, קעגן דער קולטור פון יון וואס מאכט א געטשקע פון כח און שיינקייט, און וואס הערשט היינט אין אמעריקע.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 2:22 פארוואס איז די עקידה געווען א נסיון פאר אברהם אבינו, ווען יעדער גלייביגער איד וואלט געפאלגט א באפעל פון השם יתברך?

    תירוץ: 3:52 מ'האט אים צוגענומען זיינע מדריגות און ער האט געהאט א קשיא: השם יתברך האט צוגעזאגט כי ביצחק יקרא לך זרע, און השם'ס ווארט ענדערט זיך נישט; דער נסיון איז געווען צו שטיין מיט דער קשיא אן א תירוץ.

  2. קשיא: 5:16 ווי אזוי האט אברהם אבינו נישט געוואוסט דעם פשוט'ן תירוץ, אז השם יתברך האט געזאגט ארויפברענגען און נישט שחט'ן, וואס יעדער קינד וואס לערנט חומש מיט רש"י ווייסט?

    תירוץ: 5:29 דאס אליין איז געווען דער נסיון: מ'האט פון אים באהאלטן דעם תירוץ.

  3. קשיא: 14:28 פארוואס האבן די מים התחתונים געוויינט?

    תירוץ: 14:46 זיי זענען אפגעטיילט געווארן פון די מים העליונים וואס זענען נאנט צום מלך; השם יתברך האט זיי געענטפערט אז ביים בית המקדש וועט מען מיט זיי מקיים זיין ניסוך המים און מקריב זיין זאלץ, א גרעסערער זכות, ווייל מיט זיי טוט מען א מצוה.

  4. קשיא: 19:07 וואס לייגט צו דאס ווארט גם אין גם בכינו?

    תירוץ: 19:27 לויטן ישמח משה האבן די נהרות בבל אליין געוויינט אויפן חורבן, און אידן האבן אויך געוויינט.

  5. קשיא: 28:22 פארוואס שטייט עדותיך און נישט עדי, אזוי ווי אתם עדי?

    תירוץ: 28:42 א לשון נקבה ווייזט אויף שוואכקייט: אידן אינעם גלות זענען שוואך, א שעפעלע צווישן שבעים זאבים, און פונדעסטוועגן בלייבן זיי געטריי.

געדאנקען

  1. 2:22 די עקידה איז נישט געווען א נסיון צו מקריב זיין, ווייל יעדער גלייביגער איד וואלט געפאלגט א גלייכן באפעל; דער נסיון איז געווען צו שטיין פאר א סתירה צו דער הבטחה פון השם יתברך, בשעת דער פשוט'ער תירוץ איז געווען פארבארגן פון אברהם אבינו.
  2. 2:44 די ראיה אז דער נסיון איז געווען די קשיא און נישט די שחיטה: דער פסוק זאגט אז השם יתברך האט גענסה'ט אברהם'ען, און נישט יצחק'ן, וואס מ'האט אים געדארפט שחט'ן.
  3. 14:46 דאס געוויין פון די מים התחתונים אז זיי זענען ווייט פונעם מלך איז פארענטפערט געווארן דורך די קרבנות, וואס דורך זיי ווערט יעדע מדריגה פון דער בריאה, חי, צומח און מים, נתקרב, און דער חורבן האט ווידער אויפגעוועקט זייער געוויין.
  4. 28:22 דאס לשון נקבה עדותיך, אנשטאט עדי, איז א רמז אויף דער שוואכקייט פון אידן אינעם גלות, א שעפעלע צווישן שבעים זאבים, וואס בלייבן פונדעסטוועגן געטריי.
  5. 36:54 אדום, דער היינטיגער גלות, איז כולל אלע פריערדיגע מלכיות, דערפאר האט דניאל עס געזען אין א באזונדערן חזיון און די תורה רעכנט דעם חזיר אין א באזונדערן פסוק; אין אמעריקע איז דער עיקר דער גלות יון, דאס נאכלויפן תאוות און שיינקייט.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 30:10 דער משגיח זאגט אז אינעם פינצטערן גלות, צווישן די יסורים, נעמט מען זיך אן מיט שטארקייט און מוט ווען מ'רעדט צום רבונו של עולם, ווייל מ'ווייסט אז עס וועט קומען דער יום שכולו שבת.
  2. 39:21 דער משגיח זאגט אז אלץ וואס איז גוט, שטארק און שיין אויף דער וועלט דארף מען צושרייבן צום רבונו של עולם, און נישט באוואונדערן עס פאר זיך.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אברהם אבינו, דניאל, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חתם סופר, דער ישמח משה, דער רמב"ם, דער רמב"ן, יעקב אבינו, יצחק אבינו, משה רבינו, ר' שרגא פייוול מענדלאוויטש, רש"י

ערכים בית המקדש השלישי, הסתר, מים העליונים, מלכות, מעשה אבות סימן לבנים, עקידה, רבונו של עולם, שמחת בית השואבה

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט