משה רבינו - עצמיות של תורה שהיא מקור החידושים; שכל נבדל - כולו רוחני; נשמה כוללת
קאטאלאג: זמנים מהר"ל גבורת ה' נומ׳ 3 פאקעט גייד ז׳ 27 תשמ"ב (1981–82) אידיש 43 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט על פי דעם מהר"ל אז משה רבינו איז א צורה אן חומר, א נשמה פונעם מקור פון אלע חידושים, אפגעזונדערט פון גשמיות, און א נשמה כוללת וואס טראגט אלע אידן.
דער משגיח הייבט אן מיט רש"י אז יוכבד איז נאכאמאל געווארן א נערה פאר משה רבינו'ס געבורט, און ער ערקלערט אז משה קומט פונעם עולם העליון וואו אלע חידושים שטאמען; דערפאר איז זיין ערשטע מצוה געווען החודש הזה, און די תורה איז געגעבן געווארן אין דריטן חודש, כדי צו ווייזן אז תורה טאר קיינמאל נישט אלט ווערן. דערנאך ערקלערט ער פארוואס די תורה דערמאנט נישט די נעמען פון משה'ס עלטערן: משה איז געווען א נבדל פון גשמיות, און די גאולה איז געקומען פון השם יתברך, נישט פון יחוס, כאטש שבט לוי ווערט יא דערמאנט. דער נאמען משה, וואס בת פרעה האט אים געגעבן אלס שכר פאר חסד, ווייזט אז ער איז צורה, דער היפך פון מים וואס איז לויטער חומר; דערפאר האבן די אצטגנינים אים געוואלט דערטרינקען, און דערפאר האט ער געשפאלטן דעם ים. צום סוף שילדערט ער משה רבינו אלס א נשמה כוללת וואס האט זיך געקימערט פאר זיינע ברידער, איז דורך דריי נסיונות, און האט געהאט מתנגדים, דתן ואבירם.
ענינים: משה רבינו · התחדשות אין עבודת השם · די מדריגות און דער שורש פון דער נשמה
סדר השיעור
-
0:00 יוכבד ווערט באנייט: משה, דער מקור פון חידוש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח עפנט מיט רש"י אז יוכבד איז נאכאמאל געווארן א נערה, און ערקלערט אז משה קומט פונעם עולם העליון, דער מקור פון אלע חידושים, וואס די וועלט אונטן האט נישט. ער לייגט צו אז משה'ס ערשטע מצוה פאר כלל ישראל איז געווען החודש הזה, און אז חידוש געהערט צו א איד און נישט צו א גוי.
-
5:04 תורה ניי יעדן טאג; דער דריטער חודש שטייט אינעם קאטאלאג
פונעם פסוק בחודש השלישי און רש"י'ס "יהיו בעיניך כחדשים" ערקלערט דער משגיח אז תורה איז אלעמאל ניי, אזוי ווי די תפילות וואס עפענען יעדן טאג עפעס אנדערש. דריי מאל מאכט א הרגל, ממילא ביים דריטן ראש חודש האט דער חידוש געדארפט אויסגיין; פונקט דעמאלט איז די תורה געגעבן געווארן, כדי צו ווייזן אז זי טאר קיינמאל נישט אלט ווערן.
-
10:39 פארוואס משה'ס עלטערן ווערן נישט דערמאנט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם מהר"ל'ס צוויי ביאורים פארוואס די תורה דערמאנט נישט משה'ס טאטע און מאמע: משה איז געווען א נבדל, אינגאנצן אפגעזונדערט פון גשמיות'דיגע שייכות, אזוי ווי מ'זעט אויך ביי זיינע קינדער; און די גאולה האט געמוזט קומען נישט קוקנדיג ווער זיינע עלטערן זענען. נאר שבט לוי ווערט דערמאנט, ווייל לוי איז צוגעבונדן צום רבונו של עולם און איז קיינמאל נישט משועבד געווארן.
-
16:22 דער נאמען פון בת פרעה; צורה און חומר שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז די תורה נוצט דעם נאמען וואס בת פרעה האט געגעבן משה'ן אלס שכר פאר גמילות חסדים, און ערקלערט אז די תורה אליין איז א תורה של חסד. דערנאך הייבט ער אן מסביר זיין דעם נאמען "כי מן המים משיתהו": צורה איז דער רוחניות'דיגער באשטאנד וואס בלייבט, חומר איז דער צייטווייליגער לבוש, און מים איז די זאך וואס האט די ווייניגסטע צורה.
-
22:54 משה, דער היפך פון מים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז משה איז לויטער צורה, דערפאר האבן די אצטגנינים אים געוואלט באזיגן דורך מים, אבער צורה געווינט קעגן חומר, אזוי ווי ביי קריעת ים סוף; נאר נאך דעם חטא ביי מי מריבה איז ער באשטראפט געווארן דורך מים. מים איז אלעמאל לשון רבים ווייל עס האט נישט קיין אחדות, משה איז אבער יחיד; זיין זכות האט אפילו אפגעהאלטן דעם מבול 120 יאר.
-
30:37 א נשמה כוללת און דריי נסיונות שטייט אינעם קאטאלאג
אויפן פסוק "ויגדל משה ויצא אל אחיו" ערקלערט דער משגיח אז משה'ס גדלות איז געווען וואס ער האט זיך געקימערט פאר אנדערע: א נפש קדושה איז א נשמה כוללת וואס פילט דעם צער פון א צווייטן, נישט ווי א נפש שפלה. ער ברענגט דעם חתם סופר אז משה איז דורך דריי נסיונות איידער ער איז אויסגעקליבן געווארן צו געבן די תורה: א מצרי שלאגט א איד, א איד שלאגט א איד, און אומגערעכטיגקייט צווישן גוים אין מדין.
-
37:38 א תורה פאר אלעמען; דתן ואבירם
דער משגיח ערקלערט אז משה'ס תורה איז פאר אידן און פאר דער גאנצער מענטשהייט, און ברענגט דעם רמב"ם וועגן בני נח, און אז משה האט נישט אויפגעהערט טון גוטס נאך א מפלה. דערנאך לערנט ער אז ווער עס דינט באמת דעם רבונו של עולם וועט האבן מתנגדים, און ערקלערט אז דתן, פון לשון דת, איז געווען קעגן משה נותן התורה, און אבירם, "דער טאטע איז גרויס", קעגן אהרן'ס קדושה וואס גייט איבער בירושה.
דער שיעור, אויסגעשריבן
יוכבד ווערט באנייט: משה, דער מקור פון חידוש
תורה ניי יעדן טאג; דער דריטער חודש
אויפן פסוק בחודש השלישי ברענגט דער משגיח רש"י, אז די תורה זאל יעדן טאג זיין ניי. תורה קומט פונעם זעלבן מקור ווי משה'ס נשמה, ממילא שפירט דער וואס לערנט ווי עס דארף יעדן טאג א חידוש, אזוי ווי אנשי כנסת הגדולה האבן מתקן געווען תפילות וואס עפענען יעדעס מאל עפעס אנדערש. ח,ט
דריי מאל מאכט א הרגל, ממילא ביים דריטן ראש חודש נאך יציאת מצרים האט זיך דער חידוש שוין אויסגעוועפט. פונקט דעמאלט איז די תורה געגעבן געווארן, ווייל תורה טאר קיינמאל נישט אלט ווערן.
פארוואס משה'ס עלטערן ווערן נישט דערמאנט
דער נאמען פון בת פרעה; צורה און חומר
דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז די תורה נוצט דעם נאמען וואס בת פרעה האט געגעבן משה'ן, נישט דעם וואס זיינע עלטערן האבן אים געגעבן, צו ווייזן ווי חשוב גמילות חסדים איז. כ
משה, דער היפך פון מים
משה איז דער היפך פון מים: לויטער צורה, זיין גוף אזוי רוחניות'דיג ווי א נשמה. די אצטגנינים, גרויסע חכמים, האבן געזען אז דער גואל ווערט געבוירן, און פארשטאנען אז נאר מים, דער שונא פון צורה, קען אים באקעמפן; דערפאר די גזירה צו ווארפן די קינדער אין טייך. נ,ס
א נשמה כוללת און דריי נסיונות
די תורה זאגט צוויי מאל "ויגדל משה"; דער מדרש זאגט איינמאל אין קומה, איינמאל אין גדולה. זיין גדולה איז געווען אז ער איז ארויס צו זיינע ברידער און געזען זייערע צרות. א נפש קדושה קימערט זיך, זאגט דער משגיח, א נפש שפלה גייט פארביי א פארברעכן אין א פולן גאס; משה איז געווען א נשמה כוללת. ר,ש
מראי מקומות
תורה
- א Shemos 2:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 10:43
- ז Shemos 12:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 2:38
- ח Shemos 19:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 6:00
- מ Shemos 2:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:07
- ס לכאורה Shemos 1:22 מפתח אינעם אויסשרייב: 22:54
- ע Bereishis 7:23 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 28:53
- פ לכאורה Bereishis 6:3 מפתח אינעם אויסשרייב: 28:53
- ק לכאורה Devarim 34:10 מפתח אינעם אויסשרייב: 25:35
- ר Shemos 2:11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 30:47
- ת Shemos 2:11-12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 33:17
- אא Shemos 2:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 33:17
- אב Shemos 2:17 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 36:10
כתובים
תלמוד בבלי
מדרש
ראשונים
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 0:50 משה רבינו'ס נשמה קומט פונעם עולם העליון, דער מקור פון אלע חידושים, דערפאר איז ביי זיין געבורט זיין מאמע יוכבד באנייט געווארן און נאכאמאל געווארן א נערה.
- 6:06 תורה דארף יעדן טאג זיין ניי, און זי איז געגעבן געווארן אין דריטן חודש, ווען דער חידוש פון דער גאולה האט שוין געדארפט אויסגיין, כדי צו ווייזן אז זי טאר קיינמאל נישט אלט ווערן.
- 10:58 די תורה דערמאנט נישט די נעמען פון משה'ס עלטערן, ווייל ער איז געווען א נבדל פון גשמיות און פון א געווענליכע שייכות צו עלטערן, און ווייל די גאולה האט געמוזט קומען אן א שייכות צו יחוס.
- 22:54 משה איז צורה און מים איז חומר; דערפאר האבן די אצטגנינים אים געוואלט באזיגן דורך מים, אבער צורה מוז געווינען קעגן חומר, אזוי ווי ער האט געוויזן ביי קריעת ים סוף.
- 31:27 משה רבינו איז געווען א נשמה כוללת וואס האט געפילט די צרות פון זיינע ברידער ווי זיינע אייגענע, נישט אזוי ווי א נפש שפלה וואס קימערט זיך נישט.
- 39:53 ווער עס דינט באמת דעם רבונו של עולם וועט האבן מתנגדים, אזוי ווי משה און אהרן האבן געהאט דתן ואבירם.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 0:32 פארוואס איז יוכבד נאכאמאל געווארן א נערה פאר משה'ס געבורט?
תירוץ: 2:09 ווייל משה'ס נשמה קומט פונעם מקור פון אלע חידושים, און זיין געבורט האט אראפגעברענגט א שפע פון חידוש אויף דער וועלט.
-
קשיא: 9:20 פארוואס איז די תורה געגעבן געווארן אין דריטן חודש, ווען דער חידוש האט זיך שוין אויסגעוועפט?
תירוץ: 9:57 כדי צו ווייזן אז תורה טאר קיינמאל נישט אלט ווערן; זי דארף בלייבן אזוי ניי ווי ראש חודש ממש.
-
קשיא: 10:43 פארוואס דערמאנט די תורה נישט משה'ס טאטע און מאמע?
תירוץ: 10:58 משה איז געווען א נבדל פון גשמיות און פון א געווענליכע שייכות צו עלטערן, און די גאולה האט געמוזט קומען אן א שייכות צו יחוס.
-
קשיא: 16:47 פארוואס נוצט די תורה דעם נאמען וואס בת פרעה האט געגעבן משה'ן?
תירוץ: 17:02 אלס שכר פאר איר חסד, און ווייל די תורה וואס משה גיט איז א תורה של חסד.
-
קשיא: 24:21 פארוואס האבן די אצטגנינים געהייסן ווארפן די קינדער אין וואסער?
תירוץ: 24:26 זיי האבן פארשטאנען אז דער גואל וועט זיין א צורה, און נאר מים, דער היפך פון צורה, קען אים אנטקעגנשטעלן.
-
קשיא: 42:08 וואס איז דער חילוק צווישן דתן און אבירם?
תירוץ: 41:36 דתן, פון לשון דת, איז געווען קעגן משה נותן התורה; אבירם, "דער טאטע איז גרויס", קעגן אהרן'ס קדושה וואס גייט איבער בירושה.
געדאנקען
- 2:09 יוכבד'ס באנייטע יוגנט איז נישט געווען בלויז א נס פאר איר: וויבאלד משה'ס נשמה קומט פונעם מקור פון אלע חידושים, איז מיט זיין געבורט אראפגעקומען א שפע פון חידוש, און זיין ערשטע מצוה פאר אידן איז געווען החודש הזה.
- 8:29 דריי מאל מאכט א הרגל, ממילא ביים דריטן ראש חודש נאך יציאת מצרים האט זיין חידוש שוין געדארפט אויסגיין; פונקט דעמאלט איז די תורה געגעבן געווארן, צו לערנען אז תורה דארף בלייבן אזוי ניי ווי ראש חודש אליין.
- 25:35 מים איז אלעמאל לשון רבים ווייל עס האט נישט קיין באשטימטע צורה און נישט קיין אחדות, משה אבער, די גרעסטע צורה אין דער וועלט, איז יחיד, "ולא קם נביא עוד כמשה".
- 24:26 די אצטגנינים האבן ריכטיג געשפירט אז נאר מים קען זיין קעגן דעם גואל, אבער זיי האבן נישט פארשטאנען אז צורה מוז געווינען קעגן חומר; דאס אריינווארפן אין וואסער איז געווארן א סיבה צו דער גאולה, און שפעטער האט ער געשפאלטן דעם ים.
- 28:53 דער מבול, וואס האט דורך מים אפגעמעקט אלץ וואס האט א צורה, איז אפגעהאלטן געווארן 120 יאר אין זכות פון משה, די צורה, וואס וועט לעבן 120 יאר.
- 41:36 דתן, פון לשון דת, איז געשטאנען קעגן משה נותן התורה, און אבירם, "דער טאטע איז גרויס", קעגן אהרן וועמענס קדושה גייט איבער בירושה; זייער מחלוקת שפיגלט אפ משה'ס רוחניות און אהרן'ס קדושת הגוף.
- 36:10 וויבאלד משה'ס דריטער נסיון איז געווען ביי אומגערעכטיגקייט צווישן גוים, איז די תורה וואס ער איז אויסגעקליבן געווארן צו געבן א תורה של חסד פאר אידן און פאר דער גאנצער מענטשהייט.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 6:59 דער משגיח זאגט אז ווער עס לערנט תורה ווי עס דארף, מיט א לויטער הארץ, שפירט זי ניי יעדן טאג, אפילו ווען ער לערנט איבער די זעלבע זאך נאכאמאל און נאכאמאל.
- 31:27 דער משגיח זאגט אז א נפש קדושה ווערט גערירט פון א צווייטנס צרה און רעאגירט, בשעת א נפש שפלה גייט פארביי און זאגט אז עס גייט אים נישט אן.
- 40:48 דער משגיח זאגט אז ווער עס דינט דעם רבונו של עולם ערליך וועט האבן מתנגדים, און אויב ער זעט נישט קיין שום מתנגדות, זאל ער זיך חושד זיין אז עפעס איז נישט אין ארדענונג.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אבירם, אהרן הכהן, בתיה בת פרעה, דער חתם סופר, דער מהר"ל פון פראג, דער רמב"ם, דתן, יוכבד, משה רבינו, עמרם, פרעה, קרח, רש"י
ערכים אנשי כנסת הגדולה, מזל, מי מריבה, נשמה כללית, שכל נבדל