ויחן שם ישראל - חשיבות דיבוק חברים
קאטאלאג: זמנים ר"ח סיון נומ׳ 2 פאקעט גייד ז׳ 30 תשל"ט (1978–79) אידיש 1 שעה 22 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז ראש חודש סיון זענען אידן געלעגן פאר הר סיני "כאיש אחד בלב אחד", און אז די אחדות צווישן חברים איז דער כלל פון דער תורה און די הכנה צו קבלת התורה; אינעם צווייטן חלק ערקלערט ער פארוואס שבועות, דער יום החמישים, איז העכער פון זמן און פון חשבון.
דער משגיח עפנט מיט "בחודש השלישי... ביום הזה" און מיט רש"י אז ס'איז געוועזן ראש חודש, א נייער אנהייב וואס האט א שייכות מיט מתן תורה. רש"י מאכט גלייך דאס ארויספארן פון רפידים צום אנקומען קיין מדבר סיני: ביידע מיט תשובה. דער משגיח ערקלערט אז רפידים איז געוועזן אן ארט פון פירוד, דורך דעם איז עמלק געקומען, און דער תיקון איז געוועזן "ויחן", כאיש אחד בלב אחד. דערפאר לויבט די הגדה "אילו קרבנו לפני הר סיני" אפילו אן דער תורה: ואהבת לרעך כמוך איז דער כלל פון דער תורה, און יענעם טאג האט מען גארנישט געזאגט, נאר מ'איז געווארן איינס. ער ברענגט דעם קאברינער וועגן משפחה, דעם לעכאוויטשער וועגן טענות אויף חברים, און ער מוטשעט אז מ'זאל זיצן צוזאמען. נאך א לאנגע הפסקה פרעגט ער פארוואס שבועות הייסט זמן מתן תורתנו, און ערקלערט אז דער יום החמישים איז העכער פון חשבון, ווי די לויים, אהרן און משה רבינו, און אז משה רבינו, דער "שופר" פון כלל ישראל, ברענגט די מועדים יעדעס יאר.
ענינים: אהבת ישראל און אחדות · הכנה צו קבלת התורה · שבועות און מתן תורה
סדר השיעור
-
0:00 אנהייב אן א טראנסקריפט (נישט קלאר אויפגענומען)
-
3:06 ראש חודש סיון און דאס ארויספארן פון רפידים
דער משגיח לערנט "בחודש השלישי... ביום הזה" מיט רש"י אז ס'איז געוועזן ראש חודש, און ערקלערט אז א נייער חודש, א נייער אנהייב, האט א שייכות מיט מתן תורה. דערנאך ברענגט ער רש"י אז דאס ארויספארן פון רפידים איז גלייך צום אנקומען קיין מדבר סיני: ביידע מיט תשובה.
-
6:42 "ויחן": כאיש אחד בלב אחד שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט רש"י אויף "ויחן שם ישראל" אז זיי זענען געלעגן כאיש אחד בלב אחד, און ערקלערט אז רפידים איז געוועזן אן ארט פון פירוד, דורך דעם איז עמלק געקומען, ממילא איז זייער תשובה געוועזן אחדות. ער לייגט צו אז צוויי אידן צוזאמען מאכן דעם שם השם, און אז דער היינטיגער ענין איז אז אידן זאלן זיצן צוזאמען און זיך ליב האבן.
-
10:09 קרבנו לפני הר סיני: דער כלל פון דער תורה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט וואס איז די מעלה פון "קרבנו לפני הר סיני ולא נתן לנו את התורה", און ענטפערט אז די אחדות פון יענעם טאג איז "ואהבת לרעך כמוך", רבי עקיבא'ס כלל גדול בתורה. ער ברענגט פון בית אהרן אז מ'זאל זיצן צוזאמען מיט חברות, און די גמרא אז ראש חודש האט מען זיי גארנישט געזאגט.
-
13:39 איין משפחה; נעשה ונשמע כאחד שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט פון ר' משה קאברינער אז ווען אידן זיצן צוזאמען ווי איין משפחה ווערן זיי נישט אויסגעשלאסן פונעם כלל, און ערקלערט אז נעשה ונשמע איז געוועזן אזוי גרויס ווייל מ'האט עס געזאגט כאחד. ער שטעלט אנטקעגן די ירידת הדורות מיט דער גרעסערער מעלה פון היינט, ווען מ'פארלאנגט נישט קיין סאך און מיט א קליינע השתדלות קען מען זוכה זיין צו גרויסע זאכן.
-
20:35 גרעסערע ליכט אין דער פינצטערניש; נישט האבן טענות אויף חברים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז ווייל די חושך איז גרעסער, צינדט דער אייבערשטער אן גרעסערע לאמפן, ווי מ'זעט פון די גילויים פון רשב"י, דעם אריז"ל און דעם בעל שם טוב, און דאס קליינע שטיקל וואס מ'קען געבן איז חשוב אין הימל. ער ברענגט דעם לעכאוויטשער אז א שטראף איז ווען מ'שיקט טענות אויף דעם רבי'ן און דערנאך אויף די חברים, און ער זאגט אז מ'דארף קענען סובל זיין א חבר, ווייל יעדער איד איז א חלק אלוק ממעל, און דאס איז די הכנה צו קבלת התורה.
-
26:53 לאנגע הפסקה אן א טראנסקריפט (נישט קלאר אויפגענומען)
-
40:35 פארוואס שבועות הייסט "זמן מתן תורתנו"
דער משגיח ברענגט די קשיא אז די תורה איז געגעבן געווארן דעם איין און פופציגסטן טאג פון ספירה, שבת, ווי אזוי זאגט מען שבועות זמן מתן תורתנו, און דעם חק יעקב'ס ענין דערויף. ער ברענגט אז ווען מ'לערנט די פרשה פון מתן תורה איז כאילו מ'שטייט פאר הר סיני און מ'איז מקבל די תורה.
-
44:37 דער יום החמישים און די לויים וואס מ'ציילט נישט
דער משגיח ברענגט רש"י אויף די נקודות אויף אהרן ביים ציילן די לויים, און דעם חק יעקב אז שבועות איז תלוי אינעם יום החמישים פון ספירה און נישט אין דער דאטע. דער יום החמישים איז למעלה מן המקום, למעלה מן הזמן און למעלה מן החשבון, וואו "איינס" איז נישט דער קלענסטער נומער נאר דער איינציגער, אזוי ווי די לויים וואס מ'האט נישט געציילט מיט די מחנות ווייל זיי זענען העכער פון חשבון.
-
50:12 דריי מדריגות פון איין נס
דער משגיח פרעגט פארוואס די משנה פון עשרה נסים בבית המקדש רעכנט נישט אז מקום ארון אינו מן המדה, און ענטפערט אז אין קודש הקדשים הערשט די טבע פון שמים, ממילא איז עס נישט קיין נס, אזוי ווי פיש אין ים. משתחוים רווחים אין דער עזרה איז געוועזן א נס ניכר נאר יום טוב, און ווינען אין ירושלים א נס נסתר: דער זעלבער נס אין דריי מדריגות.
-
59:05 אהרן, משה און דער שער החמישים
דער משגיח ערקלערט אז ביי די וואס מ'ציילט נישט זענען דא מדריגות: די לויים, דערנאך אהרן, ביי וועמען מ'האט אפילו נישט געציילט דעם חלק הבכור, און משה רבינו, דער שער החמישים, וואס האט א שייכות מיט רבי עקיבא'ס כלל גדול. ער ברענגט אז די תורה איז למעלה מן הזמן, די מחלוקת צי זי איז געגעבן געווארן ו' אדער ז' סיון, און אז ו' סיון איז באשטימט געווארן פון בריאת העולם.
-
1:05:07 משה רבינו, דער שופר וואס ברענגט די מועדים
דער משגיח ערקלערט אז משה רבינו, דער שופר פון כלל ישראל, איז געשטאנען העכער פון זמן און האט צוגעלייגט א טאג, אזוי ווי שפעטער האבן די ראשי בית דין געקענט באשטימען די חדשים, און היינט איז דער לוח פעסט אויף ו' סיון. "וידבר משה את מועדי ה'" מיינט אז משה ברענגט די מועדים צו אידן, דערפאר קומט ער יעדן שבועות אין יעדע שול וואו מ'לערנט די פרשה, און ס'איז באמת "ביום הזה".
-
1:18:50 ציילן די לעצטע ספירה צוזאמען
דער משגיח ערקלערט אז די לעצטע ספירה איז כולל אלע טעג, רעדט וועגן "סור מרע ועשה טוב" אלס די עבודה פון ספירה, און בעט אז אלע זאלן קומען דאווענען און ציילן ספירה צוזאמען.
דער שיעור, אויסגעשריבן
ראש חודש סיון און דאס ארויספארן פון רפידים
"ויחן": כאיש אחד בלב אחד
אויף "ויחן שם ישראל נגד ההר" זאגט רש"י אז זיי זענען געלעגן כאיש אחד בלב אחד, בשעת אלע אנדערע חניות זענען געוועזן מיט תרעומות און מחלוקת. דער משגיח ערקלערט אז דאס איז געוועזן זייער תשובה. ווי ס'שטייט אין ספרים, רפידים איז לשון פירוד; עמלק, וואס קומט נאר וואו ס'איז דא פירוד, האט דארט באקומען כח דורך דעם היפך פון אחדות, און זיי האבן עס מתקן געוועזן דורך ווערן איינס, אן קיין חציצה צווישן זיי. ג
וואו אידן זענען צוזאמען ווערט נתגלה דער שם השם, ווי "ואהבת לרעך כמוך אני ה'". ער ברענגט פון צדיקים אז צוויי אידן וואס קומען זיך צוזאמען מאכן דעם שם השם, וואס ווערט געשריבן מיט צוויי יודן. דער גאנצער ענין פונעם היינטיגן טאג, זאגט ער, איז אז אידן זאלן זיין צוזאמען, זיצן אינאיינעם און זיך ליב האבן. ד
קרבנו לפני הר סיני: דער כלל פון דער תורה
דער משגיח פרעגט וואס איז די מעלה פון "אילו קרבנו לפני הר סיני ולא נתן לנו את התורה" אין דער הגדה. ער ענטפערט אז דאס איז געוועזן ראש חודש סיון, ווען זיי זענען געשטאנען ארום דעם בארג כאיש אחד בלב אחד, און ואהבת לרעך כמוך איז וואס רבי עקיבא רופט דער כלל גדול בתורה. דאס צוקומען צו הר סיני האט געגעבן דעם כלל, און מתן תורה די פרטים. ה
איין משפחה; נעשה ונשמע כאחד
דער משגיח ברענגט פון ר' משה קאברינער אז ווען אידן זיצן צוזאמען ווי איין משפחה, זענען זיי זוכה אז דער אייבערשטער שליסט זיי נישט אויס פונעם כלל. "משפחה", ערקלערט ער, מיינט אז מ'איז צוגעטשעפעט איינער צום אנדערן.
ער לייגט צו אז נעשה ונשמע איז געוועזן אזוי גרויס ווייל, ווי דער פייטן זאגט, האבן זיי עס אלע געזאגט צוזאמען אין איין ברית; דאס איז געוועזן די העכסטע מדריגה פון כאיש אחד בלב אחד.
דער משגיח איז מודה צו דער ירידה: די גמרא אין סוטה רעכנט אויס וויאזוי מיט יעדן גדול וואס איז נפטר געווארן איז בטל געווארן א מעלה, און שפעטערדיגע פיוטים קלאגן דערויף. פונדעסטוועגן האט היינט א גרעסערע מעלה. מ'פארלאנגט נישט פון אונז די מסירות נפש פון די פריערדיגע דורות, און מיט א קליינע השתדלות קען מען זוכה זיין צו גרויסע זאכן, אפילו ביאת המשיח, וואס דער דור פון משה רבינו איז נישט זוכה געוועזן. ח
גרעסערע ליכט אין דער פינצטערניש
דער משגיח זאגט אז דערמיט דארף מען זיך היינט שטארקן. ווען ס'איז דא נאר א קליין לעכל אריינצולאזן ליכט, מוז מען אנצינדן א גרעסערע לאמפ; ווייל די חושך איז גרעסער, צינדט דער אייבערשטער אן גרעסערע ליכט, ווי מ'זעט פון די גילויים אין תורה פון רבי שמעון בר יוחאי, נאך מער פונעם אריז"ל און נאך מער פונעם בעל שם טוב. דאס קליינע שטיקל וואס מ'קען געבן, "בכל לבבך", איז זייער חשוב אין הימל.
ער ברענגט דעם לעכאוויטשער: ווען מ'וויל פון הימל שטראפן א מענטש, שיקט מען אים טענות אויף זיין רבי'ן, און א נאך ערגערע שטראף איז טענות אויף זיינע חברים. ממילא דארף מען אפשאצן וואס מ'קען זיצן צוזאמען, דאנקען דעם אייבערשטן און בעטן נישט צו האבן קיין טענות אויף חברים. א נארישקייט וואס מ'זעט ביי א חבר איז א סימן אז ס'איז ביי זיך אליין, און מ'דארף עס סובל זיין, ווייל יעדער איד איז א חלק אלוק ממעל. דאס, זאגט ער, איז די הכנה צו קבלת התורה.
פארוואס שבועות הייסט "זמן מתן תורתנו"
דער יום החמישים און די לויים
דער משגיח דערמאנט רש"י אויף די נקודות אויף אהרן, אז אהרן איז נישט געוועזן אינעם חשבון פון די צוויי און צוואנציג טויזנט לויים. דערנאך ברענגט ער דעם חק יעקב, פון די קדמונים, אז שבועות איז נישט תלוי אינעם טאג פונעם חודש נאר אינעם יום החמישים פון ספירה. ל,י
צום יום החמישים ציילט מען, אבער אים אליין ציילט מען נישט, ווייל ער איז למעלה מן המקום, למעלה מן הזמן און למעלה מן החשבון. דארט איז "איינס" נישט דער קלענסטער נומער נאר דער איינציגער. אזוי אויך האט מען נישט געציילט די לויים מיט די מחנות: זיי זענען די מחנה שכינה, העכער פון חשבון, און מ'האט נאר געציילט דעם חלק הבכורה וואס זיי האבן איבערגענומען. ע
דריי מדריגות פון איין נס
דער משגיח גייט אריבער צו דער משנה פון עשרה נסים בבית המקדש, וואס רעכנט אז קיינער האט נישט געזאגט "צר לי המקום שאלין בירושלים". די גמרא פרעגט פארוואס זי רעכנט נישט דעם גרעסערן נס, אז מקום ארון אין קודש הקדשים אינו מן המדה. מ,נ
ער ענטפערט אז ס'זענען דא מדריגות. ווי דער מדרש זאגט, איז דער מקום המקדש וואו שמים וארץ טרעפן זיך, א שטיק שמים אויף דער ערד, און שמים איז למעלה מן המקום, מן הזמן און מן החשבון. אין קודש הקדשים הערשט א טבע פון שמים, ממילא איז עס בכלל נישט קיין נס, אזוי ווי ס'איז נישט קיין נס אז פיש לעבן אין ים, כאטש ביי א מענטש אונטערן וואסער וואלט עס יא געוועזן א נס. ס
אין דער עזרה איז עומדים צפופים ומשתחוים רווחים געוועזן א נס ניכר, אבער נאר יום טוב. ווייטער, אין ירושלים, איז דער נס געוועזן פארבארגן: יעדער עולה רגל האט מורא געהאט אז ס'וועט נישט זיין קיין ארט, און ער האט געפונען א דירה, נאר קיין נס האט ער נישט געזען. אלע דריי זענען דער זעלבער נס, לויט ווי ווייט מ'איז פונעם מקום הקודש.
אהרן, משה און דער שער החמישים
ביי די וואס מ'ציילט נישט זענען דא מדריגות. די לויים האט מען נישט געציילט; ביי אהרן האט מען אפילו נישט געציילט זיין חלק הבכור, ווייל ער איז די נקודה פנימית; און משה רבינו איז נאך העכער, דער שער החמישים. דער משגיח פארבינדט דאס מיט רבי עקיבא'ס כלל גדול, וואס געהערט צום שער החמישים וואס מ'קען נישט ציילן. ע
משה רבינו, דער שופר וואס ברענגט די מועדים
דער משגיח ערקלערט אז משה רבינו הייסט דער שופר פון כלל ישראל, ווי "קול השופר הולך וחזק מאד". זייענדיג העכער פון זמן, האט ער געקענט אריבערשטופן דעם זמן און צולייגן א טאג, ממילא איז די תורה געגעבן געווארן ז' סיון. שפעטער האבן די ראשי בית דין נאך געקענט באשטימען די חדשים, אבער די דורות זענען שוואכער געווארן, האט מען געמוזט מאכן א קביעות, און שבועות פאלט אלעמאל ו' סיון. ק,פ
מראי מקומות
תורה
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
מדרש
ראשונים
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 9:26 ראש חודש סיון, ווען אידן זענען געלעגן פאר הר סיני כאיש אחד בלב אחד, איז א טאג וואס זיין גאנצער ענין איז אחדות צווישן אידן.
- 7:31 רפידים איז געוועזן אן ארט פון פירוד צווישן אידן, וואס האט געגעבן כח פאר עמלק; די תשובה ביים ארויספארן פון דארט איז געוועזן זייער אחדות.
- 10:55 דאס צוקומען צו הר סיני מיט אחדות איז דער כלל פון דער תורה, "ואהבת לרעך כמוך", און מתן תורה האט געברענגט די פרטים.
- 18:08 אין א נידעריגן דור פארלאנגט מען נישט קיין סאך, און א קליינע השתדלות פאר אחדות צווישן חברים איז זייער חשוב אין הימל און קען ברענגען גרויסע זאכן.
- 47:14 דער יום החמישים איז העכער פון חשבון און פון זמן, דערפאר ציילט מען אים נישט, אזוי ווי די לויים, אהרן און משה רבינו וואס שטייען העכער פון א צאל.
- 1:05:10 משה רבינו, דער "שופר" פון כלל ישראל, האט געקענט הערשן איבער דעם זמן, און ער ברענגט יעדן שבועות די השפעה פון מתן תורה אין יעדע אידישע שול.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 5:40 פארוואס מאכט רש"י גלייך דאס ארויספארן פון רפידים צום אנקומען קיין מדבר סיני, ביידע מיט תשובה?
תירוץ: 7:31 רפידים איז געוועזן פירוד צווישן אידן, וואס האט געברענגט עמלק; די תשובה איז געוועזן זייער אחדות, כאיש אחד בלב אחד.
-
קשיא: 10:19 וואס איז די מעלה פון "קרבנו לפני הר סיני ולא נתן לנו את התורה"?
תירוץ: 10:27 יענעם טאג זענען זיי געווארן כאיש אחד בלב אחד, וואס דאס איז "ואהבת לרעך כמוך", דער כלל פון דער גאנצער תורה.
-
קשיא: 40:43 אויב די תורה איז געגעבן געווארן דעם איין און פופציגסטן טאג פון ספירה, שבת, ווי אזוי איז שבועות זמן מתן תורתנו?
תירוץ: 46:47 שבועות איז תלוי אינעם יום החמישים, וואס איז למעלה מן הזמן, און ו' סיון איז געוועזן דער טאג וואס איז באשטימט געווארן פאר דער תורה פון בריאת העולם; משה רבינו, וואס איז העכער פון זמן, האט צוגעלייגט א טאג.
-
קשיא: 51:10 פארוואס רעכנט די משנה פון עשרה נסים נישט אז מקום ארון אינו מן המדה?
תירוץ: 54:32 אין קודש הקדשים הערשט די טבע פון שמים, למעלה מן המקום און מן החשבון, ממילא איז עס בכלל נישט קיין נס, אזוי ווי פיש וואס לעבן אין ים.
-
קשיא: 47:58 פארוואס האט מען נישט געציילט די לויים מיט די מחנות?
תירוץ: 48:01 זיי זענען די מחנה שכינה, העכער פון חשבון; מ'האט נאר געציילט דעם חלק הבכורה וואס זיי האבן איבערגענומען.
געדאנקען
- 7:28 רפידים טייטשט זיך "פירוד": עמלק'ס כח איז געקומען פון דעם וואס ס'איז נישט געוועזן קיין אחדות, ממילא איז די תשובה וואס רש"י זאגט אז זיי האבן געטון ביים ארויספארן פון רפידים געוועזן דאס וואס זיי זענען געווארן איינס פאר הר סיני.
- 8:31 דער משגיח ברענגט פון צדיקים אז ווען צוויי אידן קומען זיך צוזאמען מאכן זיי דעם שם השם, וואס ווערט געשריבן מיט צוויי יודן.
- 10:19 דאס צוקומען צו הר סיני אן דער תורה איז שוין געוועזן א מתנה: די אחדות פון ראש חודש איז געוועזן דער כלל פון דער תורה, און מתן תורה שבועות האט געברענגט די פרטים.
- 21:07 ווייל די חושך פון די שפעטערדיגע דורות איז גרעסער, צינדט דער אייבערשטער אן גרעסערע לאמפן, ווי מ'זעט פון די גילויים פון רשב"י, דעם אריז"ל און דעם בעל שם טוב.
- 47:14 אויף דער מדריגה פונעם יום החמישים איז "איינס" נישט דער קלענסטער נומער נאר דער איינציגער; דערפאר ציילט מען נישט דעם יום החמישים, אזוי ווי די לויים.
- 54:32 מקום ארון אינו מן המדה, משתחוים רווחים אין דער עזרה, און ווינען אין ירושלים זענען איין נס אין דריי מדריגות: וואס נענטער צום קודש הקדשים, אלץ ווייניגער איז עס בכלל א נס, ווייל דארט הערשט די טבע פון שמים.
- 1:05:10 משה רבינו, וואס ווערט אנגערופן דער שופר פון כלל ישראל, איז געוועזן העכער פון זמן און האט געקענט אריבערשטופן דעם טאג פון מתן תורה; "וידבר משה את מועדי ה'" מיינט אז ער ברענגט די מועדים צו אידן יעדעס יאר.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 12:15 דער משגיח זאגט, פון בית אהרן, אז חברים זאלן זיצן צוזאמען און רעדן מיט ידידות, און זיצן צוזאמען אפילו ווען ס'איז נישטא וואס צו רעדן.
- 25:38 דער משגיח זאגט אז מ'זאל אפשאצן די מעגליכקייט צו זיצן צוזאמען, דאנקען דעם רבונו של עולם דערפאר, און בעטן נישט צו האבן קיין טענות אויף די חברים.
- 26:08 דער משגיח זאגט אז א נארישקייט וואס מ'זעט ביי א חבר איז א סימן אז ס'איז ביי זיך אליין, און מ'דארף עס קענען סובל זיין.
- 1:19:57 דער משגיח בעט אז אלע זאלן קומען צוזאמען דאווענען און ציילן ספירה צוזאמען.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אהרן הכהן, דער הייליגער אר"י, דער הייליגער בעל שם טוב, משה רבינו, עמלק, רבי יוסי בן חלפתא, רבי מרדכי לעכאוויטשער, רבי משה קאברינער, רבי עקיבא, רבי שמעון בר יוחאי, רש"י
ערכים אהבת ישראל, אחדות, יום החמישים, למעלה מן הזמן, מחנה, מקום ארון אינו מן המדה, נעשה ונשמע, ספירת העומר, פירוד, קודש הקדשים, ראש חודש, שער החמישים