יום של התגלות עלמא דאתכסייא של כל יהודי אפילו של דתן ואבירם (ובענין גודל פגם המחלוקת)
קאטאלאג: זמנים שביעי של פסח נומ׳ 2 פאקעט גייד ז׳ 28 תשס"ח (2007–08) אידיש 1 שעה 12 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז ביי קריעת ים סוף איז נתגלה געווארן דער עלמא דאתכסיא, אזוי אז אפילו דתן ואבירם, די ערגסטע בעלי מחלוקת, זענען אויפגעוועקט געווארן און דער ים האט זיך פאר זיי נאכאמאל געשפאלטן, און אז מחלוקת איז דער גרעסטער שטער פאר משיח.
דער משגיח עפנט מיט רש"י און תרגום יונתן, אז פרעה האט גערעדט וועגן דתן ואבירם וואס זענען געבליבן אין מצרים, און דער באר מים חיים ברענגט א חז"ל אז דער ים האט זיך פאר זיי נאכאמאל געשפאלטן. כדי צו פארשטיין וואס האט זיך ביי זיי געטוישט, ערקלערט ער דעם חילוק צווישן עלמא דאתגליא און עלמא דאתכסיא, וואס איז נתגלה געווארן ביי קריעת ים סוף. ער ברענגט צוויי משלים פונעם באהאלטענעם עולם: שידוכים, וואס אפילו א בת קול קען זיי נישט משיג זיין, און לאה, וואס האט זיך מיט אירע טרערן אויסגעריסן פונעם שורש פון עשו. די קריעת ים סוף פון שביעי של פסח איז נאר געווען א טייל; די צווייטע, פון דער הפטרה פון אחרון של פסח, וועט דערגרייכן אפילו די וואס זענען געבליבן. ער איז מיישב דעם אבן עזרא מיטן רמב"ן אויף דער שירה, ברענגט פונעם רמ"ע מפאנו אז אליהו'ס צוויי פרים זענען געווען דתן ואבירם, און ענדיגט אז די מחלוקת פון היינט איז די ארבעט פונעם שטן אין ערב שבת פאר משיח, און יעדער איד דארף דערפון אנטלויפן.
ענינים: קריעת ים סוף און דער מן · קרח און מחלוקת · דער פינטעלע איד: די פנימיות'דיגע נקודה פון יעדן איד
סדר השיעור
-
0:00 דתן ואבירם זענען געבליבן אין מצרים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח עפנט מיט דער קריאה פון שביעי של פסח: רש"י און תרגום יונתן זאגן אז פרעה האט גערעדט וועגן די וואס זענען געבליבן אין מצרים, דתן ואבירם, און דער באר מים חיים ברענגט א חז"ל אז דער ים האט זיך פאר זיי נאכאמאל געשפאלטן. ער פרעגט וואס איז ביי זיי נתחדש געווארן ביים ים, און ער ברענגט אויך די מחלוקת פונעם אבן עזרא און רמב"ן צי "כי בא סוס פרעה" איז א חלק פון דער שירה.
-
4:33 די בת קול און דער באהאלטענער עולם שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט די גמרא אין מגילה אז ווען יונתן בן עוזיאל האט מתרגם געווען די נביאים האט א בת קול געפרעגט ווער האט מגלה געווען אירע סודות, און ער האט געמוזט אויפשטיין און זאגן אז ער איז עס; ער פרעגט פארוואס די בת קול האט עס נישט געוואוסט. ער ערקלערט דעם חילוק צווישן עלמא דאתגליא און עלמא דאתכסיא, און ברענגט דעם בעל התניא אז ביי קריעת ים סוף איז דאס באהאלטענע אנטפלעקט געווארן, ווען דער ים וואס דעקט צו איז געווארן יבשה.
-
8:07 שידוכים קומען פונעם באהאלטענעם עולם שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט פונעם צמח צדק אז דער שורש פון א שידוך איז אזוי הויך אז ער קען נישט אראפקומען אין גשמיות ביז א שדכן'ס ליגן ברענגט אים אראפ, און דערציילט ווי דער דברי חיים האט באצאלט יעדן שדכן אפילו ווען דער שידוך איז נישט דורכגעגאנגען. ער ערקלערט אז א בת קול איז נידעריגער פון נבואה און נישט קלאר, דערפאר קען זי נישט משיג זיין א באהאלטענעם זיווג און זי רופט אויס פאלשע שידוכים ביז דעם ריכטיגן; דערפאר האט זי נישט געוואוסט ווער יונתן בן עוזיאל איז.
-
16:55 לאה'ס טרערן און עשו'ס באהאלטענער ניצוץ שטייט אינעם קאטאלאג
פונעם היכל הברכה ערקלערט דער משגיח אז עשו, וואס איז "אדמוני" אזוי ווי דוד, האט געהאט א הויכן ניצוץ קודש פונעם עלמא דאתכסיא. לאה איז אויך פון עלמא דאתכסיא און רחל פון עלמא דאתגליא, דערפאר איז לאה געווען פאסיג פאר עשו; מיט אירע טרערן האט זי זיך אויסגעריסן פונעם שורש פון עשו אריין אינעם שורש פון יעקב און מהפך געווען איר מזל, א גילוי פונעם עלמא דאתכסיא אזוי ווי ביי קריעת ים סוף.
-
22:31 די צווייטע קריעת ים סוף שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שטעלט אוועק שביעי של פסח, ווען דער ים האט זיך געשפאלטן, קעגן אחרון של פסח, וואס זיין הפטרה פון ישעיה רעדט פון א צווייטער קריעת ים סוף וואס איז נאך באהאלטן, "יוסיף ה' שנית ידו". דעמאלט וועלן הויכע נשמות וואס ליגן טיף אין דער בלאטע האבן זייער תיקון; דער ים האט זיך דאס ערשטע מאל נישט געוואלט שפאלטן ווייל אידן זענען נאך נישט געווען גרייט, אבער לעתיד לבוא וועלן אלע אידן אריבערגיין, און די וואס זענען נישט גרייט וועלן זיך מיט טרערן אויסרייסן פון זייער שורש פון רע.
-
26:34 דער ארון פון יוסף און דער ים וואס האט נישט געוואלט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז אידן האבן אפגעהיטן זייער קדושה אין מצרים אין זכות פון יוסף, אחוץ שלומית בת דברי, און אז דער ים האט זיך געשפאלטן ווען ער האט געזען דעם ארון פון יוסף, ווייל יוסף האט געשפאלטן זיין אייגענעם ים, דעם יצר הרע. ער פרעגט פארוואס האט דער אייבערשטער דעמאלט געדארפט אנשרייען אויפן ים, און ענטפערט מיטן חז"ל פונעם באר מים חיים: דאס אנשרייען איז געווען ביי דער צווייטער שפאלטונג, פאר דתן ואבירם, וואס האבן נישט געהאט קיין שייכות מיט קדושת יוסף.
-
31:58 האבן דתן ואבירם א חלק לעולם הבא? שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט די משנה אין סנהדרין און די ברייתא פון די דורשי רשומות אז אפילו די וואס ווערן אויסגערעכנט האבן א חלק, מיט א ראיה פון "מוריד שאול ויעל". דער אור החיים זאגט אז אפילו עדת קרח האבן א חלק, אבער נישט דתן ואבירם, וואס האבן קיין תיקון נישט; דער תפארת שלמה שרייט אז יעדער איד וועט קומען צו זיין תיקון, און ווייזט אז "מוריד שאול ויעל" איז בגימטריא דתן ואבירם.
-
35:39 א מסילה פאר די וואס זענען געבליבן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די הפטרה פון אחרון של פסח, "והיתה מסילה לשאר עמו", זאגט צו א וועג פאר די וואס זענען געבליבן אין מצרים. יציאת מצרים איז געווען פאר דער צייט, פון די מ"ט שערי טומאה, אבער ווען משיח וועט קומען וועלן מיטן כח התורה ארויסגיין אפילו די וואס זענען אינעם נ' שער, אזוי ווי ס'איז מרומז אין דער הגדה ביים רשע. ער ווייזט אז דתן ואבירם'ס גאנצע דרך איז געווען מחלוקת, פון "נצים" ביז "נצבים".
-
41:37 די ערשטע קריעת ים סוף איז נאר געווען א סימן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווייזט אז די הפטרה פון אחרון של פסח איז מרמז אויף דתן ואבירם, און ברענגט דעם מדרש אז ביים ים האבן אידן נישט געזאגט "ה' מלך", ווייל די גאולה איז געקומען פאר דער צייט און דער גלות האט עס געדארפט פארענדיגן. מיטן כלל פונעם רמב"ן אז מעשה אבות סימן לבנים, איז ער מסיק אז די קריעת ים סוף פון שביעי של פסח איז א סימן אויף דער אמת'ער וואס וועט נאך קומען, ווען אפילו דער ערגסטער איד וועט קומען צו זיין תיקון.
-
45:03 מחלוקת, און די שירה פון דתן ואבירם שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז ס'איז נישטא אזא קלקול ווי מחלוקת, וואס איז דער עולם הפירוד פון דער סטרא אחרא, דער היפך פון דער אחדות פונעם רבונו של עולם; ירושלים איז דערפאר חרוב געווארן, און דתן ואבירם זענען געווען נשמות פון פירוד. דערנאך ענטפערט ער די קשיא פונעם אנהייב: דער צווייטער "ובני ישראל הלכו ביבשה" גייט אויף דתן ואבירם וואס זענען אריבער נאכן ענדע פונעם נס, ממילא איז דער אבן עזרא גערעכט אז ס'איז א חלק פון א שירה און דער רמב"ן איז גערעכט אז ס'איז נישט קיין חלק פון דער שירה פון אלע אידן.
-
49:46 אליהו'ס צוויי פרים און דער תיקון ביי נעילה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט פונעם רמ"ע מפאנו אז די צוויי פרים וואס אליהו הנביא האט מקריב געווען אויפן הר הכרמל זענען געווען דתן ואבירם, און דעם מדרש אז דער פר פאר'ן בעל האט נישט געוואלט גיין ביז מ'האט אים געזאגט אז אויך דורך אים וועט ארויסקומען א קידוש השם. ער ערקלערט אז אחדות איז יחוד השם, אז יום כיפור איז דער טאג פון אחדות, און אז די צוויי פרים קומען צו זייער תיקון ביי נעילה, ווען אידן שרייען "ה' הוא האלקים".
-
54:59 די באהאלטענע נקודה נתגלה ביים ים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט פארוואס משה רבינו דערמאנט דתן ואבירם און נישט קרח: קרח האט געהאט א תיקון, אבער ביי דתן ואבירם איז דער חידוש געווען די צווייטע קריעת ים סוף, און "עשה" מיינט "תיקן". דערנאך ענטפערט ער די קשיא פונעם אנהייב: די מכות האבן זיי נישט גערירט, אבער ווען ביים ים איז נתגלה געווארן דער עלמא דאתכסיא איז ביי זיי אויפגעוועקט געווארן די באהאלטענע נקודה, זיי האבן תשובה געטאן און זענען געלאפן צום ים. ער רופט אויף אויסצונוצן שביעי של פסח און אחרון של פסח, ווען די באהאלטענע אהבה פון יעדן איד ווערט נתגלה און אפילו דער לעצטער איד קען דערהויבן ווערן.
-
1:01:59 די מחלוקת פון היינט אין ערב שבת פון דער היסטאריע שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז די מחלוקת צווישן אידן היינט איז די עצה פונעם שטן, ווייל משיח וועט ברענגען אחדות, און אז צווישן אונז געפינען זיך נשמות מיט ניצוצות פון דתן ואבירם. ער זאגט אז יעדער איד מיט יראת שמים דארף נעמען אויף זיך צו נישט האבן קיין חלק אין קיין מחלוקת און דערפון אנטלויפן, און אז קריגערייען צווישן חסידישע קהילות זענען א זיוף פונעם דרך הבעל שם טוב. ער ברענגט די גמרא אין גיטין פון די צוויי מענטשן וואס דער שטן האט אנגעהעצט יעדן ערב שבת ביז רבי מאיר האט געמאכט שלום, און ערקלערט אז היינט איז ערב שבת פאר משיח.
-
1:08:31 שלום איז דער נאמען פונעם אייבערשטן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז ביים צווייטן טאג פון מעשה בראשית שטייט נישט "כי טוב" ווייל דעמאלט איז באשאפן געווארן מחלוקת, און ערקלערט אז שלום איז דער נאמען פונעם אייבערשטן און פון ירושלים, און איז די פרובע צי א זאך איז אנגענומען ביים רבונו של עולם. ער ענדיגט מיטן בעל התניא אז שביעי של פסח איז דער שבת פון פסח, רופט אויף צו ארבעטן אויף שלום, און בענטשט אז אלע אידן זאלן צוזאמען זוכה זיין דערצו.
דער שיעור, אויסגעשריבן
דתן ואבירם זענען געבליבן אין מצרים
די בת קול און דער באהאלטענער עולם
שידוכים קומען פונעם באהאלטענעם עולם
דער משגיח ברענגט פונעם צמח צדק אין מאה שערים אז דער שורש פון א שידוך איז אזוי הויך אז ער קען נישט אראפקומען אין גשמיות, ביז א שדכן זאגט א ליגן; דורך דעם ווערט ער אביסל נפגם און קען אראפקומען. ער ברענגט דעם ווערטל פון ר' יעקב עמדין אז א שדכן איז "שקר דובר כסף נוטל". ט
ס'איז ידוע, זאגט ער, אז דער דברי חיים האט באצאלט יעדן שדכן וואס האט אים פארגעלייגט א שידוך, אפילו ווען ער איז נישט דורכגעגאנגען, ווייל די בת קול רופט אויס איין שידוך נאכן אנדערן ביז זי טרעפט דעם ריכטיגן, און יעדער פארשלאג דערנענטערט דאס פארפאלק. וויבאלד שידוכים קומען נאר פונעם רבונו של עולם, ווי דער מדרש ווייזט, באצאלט מען דעם שדכן פאר זיין ליגן. ביי יצחק און רבקה, דער שורש פון אלע שידוכים, האט מען אבער נישט געדארפט קיין ליגן, און אליעזר האט געקענט זאגן "בדרך אמת". י,ל
א בת קול, ערקלערט דער משגיח, איז נידעריגער פון נבואה, אזוי ווי אן אומקלארער אפקול, און א זיווג געהערט צום באהאלטענעם עולם. דערפאר טועה'ט זי ביז זי טרעפט דעם ריכטיגן, און דערפאר האט זי נישט געוואוסט ווער יונתן בן עוזיאל איז.
לאה'ס טרערן און עשו'ס באהאלטענער ניצוץ
פונעם היכל הברכה ערקלערט דער משגיח אז דוד המלך, די גרעסטע נשמה, ווערט אנגערופן "אדמוני", און אזוי אויך עשו, וואס האט געהאט א הויכן ניצוץ קודש; פון אים זענען ארויסגעקומען גרויסע מענטשן ווי רבי עקיבא און רבי מאיר. עשו געהערט צום עלמא דאתכסיא. מ,נ,ס
לאה איז אויך פון עלמא דאתכסיא; אפילו איר פטירה שטייט נישט אין דער תורה, בשעת רחל'ס קבורה איז מפורש. ממילא איז לאה געווען פאסיג פאר עשו, אבער מיט אירע טרערן האט זי זיך אויסגעריסן פון זיין שורש אריין אינעם שורש פון יעקב און מהפך געווען איר מזל, וואס לויטן חתם סופר און תוספות קען נאר א גרויסער זכות טון. "עיני לאה רכות" איז געווען א גילוי פונעם עלמא דאתכסיא, אזוי ווי ביים ים. ע,פ
די צווייטע קריעת ים סוף
שביעי של פסח האט זיך דער ים געשפאלטן. אחרון של פסח, וואס דער חתם סופר זאגט אז מ'וועט עס האלטן אפילו ווען משיח וועט קומען, רעדט די הפטרה פון ישעיה פון א צווייטער קריעת ים סוף, "יוסיף ה' שנית ידו", ווען דער ים וועט צעשלאגן ווערן אויף זיבן טייכן. דעמאלט וועלן הויכע נשמות וואס ליגן היינט טיף אין דער בלאטע האבן זייער תיקון. צ,ק
דאס ערשטע מאל האט זיך דער ים נישט געוואלט שפאלטן און דער אייבערשטער האט געדארפט אנשרייען אויף אים, ווייל אידן זענען נאך נישט געווען גרייט. לעתיד לבוא וועלן אלע אידן אריבערגיין, און די וואס זענען נישט גרייט וועלן זיך מיט טרערן אויסרייסן פון זייער שורש פון רע. די קריעה איז געווען אין זכות פון יוסף, ווי דער מדרש טייטשט "הים ראה וינוס". ר,ש,ת
דער ארון פון יוסף
צוויי הונדערט און צען יאר האבן אידן אפגעהיטן זייער קדושה אין מצרים, אין זכות פון יוסף ווי דער מדרש זאגט, אחוץ דעם איינעם פאל וואס רש"י ברענגט, שלומית בת דברי. דער ים האט געזען דעם ארון פון יוסף, וואס האט געשפאלטן זיין אייגענעם ים, דעם יצר הרע, און האט זיך געבויגן און געשפאלטן. אא,אב,ת
פארוואס זשע, פרעגט דער משגיח, שטייט אין תהלים אז דער אייבערשטער האט אנגעשריגן אויפן ים? מיטן חז"ל פונעם באר מים חיים ענטפערט ער אז דאס אנשרייען איז געווען ביי דער צווייטער שפאלטונג, ווען דתן ואבירם זענען געקומען צולויפן: זיי האבן נישט געהאט קיין שייכות מיט קדושת יוסף, און נאר דורכן אנשרייען האט זיך דער ים פאר זיי געשפאלטן. ר,ג
האבן דתן ואבירם א חלק לעולם הבא?
די משנה אין סנהדרין רעכנט אויס די וואס האבן נישט קיין חלק לעולם הבא, און די ברייתא פון די דורשי רשומות זאגט אז יא, מיט א ראיה ביי קרח פון "מוריד שאול ויעל"; דער ישראל קדושים ערקלערט ביידע שיטות. דער אור החיים שרייבט אין פרשת קרח און ווידער אין נצבים אז דתן ואבירם, וואס האבן גערעדט מיט אזא עזות קעגן משה רבינו, האבן קיין תיקון נישט. אג,אד,אה,או,אז,אח
א מסילה פאר די וואס זענען געבליבן
די הפטרה פון אחרון של פסח, משיח'ס טאג, זאגט "ויצא חטר מגזע ישי" און "והיתה מסילה לשאר עמו": א וועג פאר די וואס זענען געבליבן אין מצרים און די וואס זענען אויסגעשטארבן אין די ימי אפילה. ס'איז א גרעסערע קריעת ים סוף, ערקלערט דער משגיח, ווייל יציאת מצרים איז געווען פאר דער צייט. בצ,אכ
אידן זענען דעמאלט געווען אין די מ"ט שערי טומאה און האבן נישט געטארט אריינפאלן אינעם נ' שער; אבער דער אור החיים זאגט אז ווען משיח וועט קומען וועלן אפילו די וואס זענען אינעם נ' שער ארויסגיין מיטן כח התורה. דער משגיח זעט עס מרומז אין דער הגדה: דער רשע "אילו היה שם לא היה נגאל", אבער יעצט, ווען ס'איז דא א תורה, האט ער א תיקון. אל,אמ
די ערשטע קריעה איז נאר א סימן
מחלוקת, און די שירה פון דתן ואבירם
ס'איז נישטא אזא קלקול ווי מחלוקת, זאגט דער משגיח: זי רייסט אפ פון דער אחדות פונעם אייבערשטן, "ה' אחד", אריין אינעם עולם הפירוד פון דער סטרא אחרא. ירושלים, דער מקום פון אחדות, איז דערפאר חרוב געווארן, און דתן ואבירם זענען געווען נשמות פון פירוד; פאר זיי קומט "יוסיף ה' שנית". את,ק
דערמיט איז מתורץ די קשיא פונעם אנהייב. "כי בא סוס פרעה" ענדיגט דעם נס, פארוואס זשע ווידער "ובני ישראל הלכו ביבשה"? לויטן תרגום יונתן גייט עס אויף דתן ואבירם וואס זענען שפעטער אריבער. ממילא איז דער אבן עזרא גערעכט אז ס'איז א חלק פון א שירה, און דער רמב"ן איז גערעכט אז ס'איז נישט די שירה פון אלע אידן. ו,ב,ד,ה
אליהו'ס צוויי פרים און דער תיקון ביי נעילה
כאטש דער אור החיים זאגט אז זיי האבן קיין תיקון נישט, שרייבט דער רמ"ע מפאנו אין גלגולי נשמות אז די צוויי פרים וואס אליהו הנביא האט גענומען אויפן הר הכרמל זענען געווען דתן ואבירם. דער מדרש זאגט אז דער פר פאר'ן בעל האט נישט געוואלט גיין ביז מ'האט אים געזאגט אז אויך דורך אים וועט ארויסקומען א קידוש השם, ווען דאס פאלק האט געשריגן "ה' הוא האלקים". אז,בא,בב,בג,בד
די באהאלטענע נקודה נתגלה ביים ים
פארוואס, פרעגט דער משגיח, דערמאנט משה רבינו וואס דער אייבערשטער האט געטון צו דתן ואבירם און נישט צו קרח? קרח האט געהאט א תיקון; דער גרויסער חידוש איז אז דער אייבערשטער האט פאר דתן ואבירם געשפאלטן דעם ים, און "עשה" מיינט "תיקן", ווי רש"י טייטשט. בו,בז
יעצט איז מתורץ די קשיא פונעם אנהייב. ביי די מכות האבן אלע געזען גילוי שכינה, אבער דתן ואבירם, פונעם עולם הפירוד, זענען געווען אזא הארטע קליפה אז אפילו מכת בכורות האט זיי נישט גענומען. ביים ים איז נתגלה געווארן דער עלמא דאתכסיא, ביי זיי איז אויפגעוועקט געווארן די באהאלטענע נקודה, זיי האבן תשובה געטאן און זענען געלאפן צום ים, און דער אייבערשטער האט אים פאר זיי געשפאלטן. יעדער איד האט אזא נקודה וואס קען קיינמאל נישט קאליע ווערן.
דער משגיח רופט אויף אויסצונוצן שביעי של פסח, וואס לויטן בעל התניא ווערט דעמאלט נתגלה דער עלמא דאתכסיא, און נאך מער אחרון של פסח מיט דער הפטרה פון משיח. דעמאלט דארף מען נישט ציטערן פון חמץ; ס'איז א "ליל שמורים" לדורותם. יעדער איד האט א באהאלטענע אהבה צום אייבערשטן, און אחרון של פסח קען אפילו דער לעצטער איד דערהויבן ווערן. ח,בצ,בח
די מחלוקת פון היינט אין ערב שבת פאר משיח
נאך דער שירה, ווען דאס באהאלטענע ווערט נתגלה, ווערט נתגלה די אחדות מיט "ה' אחד". דער משגיח זאגט אז די מחלוקת צווישן אידן היינט איז די עצה פונעם שטן, ווייל משיח וועט ברענגען אחדות; צווישן אונז געפינען זיך נשמות מיט ניצוצות פון דתן ואבירם. דער בית המקדש איז חרוב געווארן צוליב שנאת חנם, ווי דער שפת אמת ערקלערט. את,בט
דערפאר, זאגט ער, ווער עס האט יראת שמים דארף נעמען אויף זיך צו נישט האבן קיין חלק אין קיין מחלוקת און דערפון אנטלויפן; דאס איז דער נסיון פונעם דור. דער געדאנק אז חסידות מיינט זיך אנכאפן אין אייגענעם רבי'ן און זיך שלאגן מיטן אנדערן איז א זיוף פונעם דרך הבעל שם טוב.
שלום איז דער נאמען פונעם אייבערשטן
דער מדרש זאגט אז ביים צווייטן טאג פון מעשה בראשית פעלט "כי טוב", ווייל דעמאלט איז באשאפן געווארן מחלוקת. שלום איז דער נאמען פונעם אייבערשטן און פון ירושלים, פון "שלם" און "יראה"; תלמידי חכמים מרבים שלום, און שלום איז די פרובע צי א זאך איז אנגענומען ביים אייבערשטן, ווייל "כל נתיבותיה שלום". בל,במ,בנ,בס,בע
מראי מקומות
תורה
- ו Shemos 15:19 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 2:30, 47:41
- ל Bereishis 24:48 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 10:02
- ס Bereishis 25:25 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 16:55
- ע Bereishis 29:17 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:27
- אס Shemos 15:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 39:12
- אע Shemos 2:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 39:12
- אפ Bamidbar 16:27 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 39:12
- אק Shemos 15:18 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 42:54
- את Devarim 6:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 45:03, 52:35, 1:01:59
- בו Devarim 11:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 55:22
- בח Shemos 12:42 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 58:50
- במ Bereishis 14:18 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:08:31
- בנ Bereishis 22:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:08:31
נביאים
- נ Shmuel I 16:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 16:55
- צ Yeshayahu 11:15 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 22:44
- ק Yeshayahu 11:11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 22:44, 44:02, 45:03
- אה Shmuel I 2:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 31:58, 34:32
- אי Shmuel II 14:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 34:32
- אכ Yeshayahu 11:16 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 35:57
- אנ Yeshayahu 12:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 39:12
- בב Melachim I 18:23 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 49:49
- בג Melachim I 18:39 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 49:49, 52:35
- בצ Yeshayahu 11:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 35:57, 58:50
כתובים
תרגום
משנה
תלמוד בבלי
- ז Megillah 3a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 4:33
- אד Gemara Sanhedrin (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 31:58
- אצ לכאורה Nedarim 64b מפתח אינעם אויסשרייב: 39:12
- בה לכאורה Yoma 85b מפתח אינעם אויסשרייב: 52:35
- בי Gittin 52a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:05:44
- בס Berachos 64a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:08:31
מדרש
- י Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 10:02
- ת Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 25:04, 26:48
- אב Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 26:48
- אר Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 42:54
- בד Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 49:49
- בל Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 1:08:31
זוהר און קבלה
ראשונים
- א Rashi on Shemos 14:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:35
- ד לכאורה Ibn Ezra on Shemos 15:19 מפתח אינעם אויסשרייב: 2:30, 47:41
- ה לכאורה Ramban on Shemos 15:19 מפתח אינעם אויסשרייב: 2:30, 47:41
- פ Tosafos (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 19:27
- אא לכאורה Rashi on Vayikra 24:11 מפתח אינעם אויסשרייב: 26:48
- אש לכאורה Ramban on Bereishis 12:6 מפתח אינעם אויסשרייב: 44:02
- בז לכאורה Rashi on Bereishis 18:8 מפתח אינעם אויסשרייב: 55:22
אחרונים און חסידות
- ג Be'er Mayim Chaim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 0:35, 30:18
- ח Torah Ohr (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 6:08, 58:50
- מ לכאורה Heichal HaBrachah, beginning of parshas Toldos מפתח אינעם אויסשרייב: 16:55
- אז לכאורה Ohr HaChaim, parshas Korach מפתח אינעם אויסשרייב: 31:58, 49:49
- אח לכאורה Ohr HaChaim, parshas Nitzavim מפתח אינעם אויסשרייב: 31:58
- אט לכאורה Tiferes Shlomo, derashos for Rosh Hashanah מפתח אינעם אויסשרייב: 34:32
- אל לכאורה Ohr HaChaim, parshas Shemos מפתח אינעם אויסשרייב: 37:20
- בא Gilgulei Neshamos (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 49:49
- בט Sfas Emes (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:01:59
תפילה און פיוט
אנדערע
עיקרי הדברים
- 0:56 דתן ואבירם זענען געבליבן אין מצרים, און לויט א חז"ל וואס דער באר מים חיים ברענגט האט זיך דער ים פאר זיי נאכאמאל געשפאלטן.
- 6:54 ביי קריעת ים סוף, שביעי של פסח, איז נתגלה געווארן דער עלמא דאתכסיא, אזוי ווי דער בעל התניא זאגט אין תורה אור.
- 23:17 די הפטרה פון אחרון של פסח רעדט פון א צווייטער, גרעסערער קריעת ים סוף לעתיד לבוא, וואס וועט זיין א מסילה אפילו פאר די וואס זענען געבליבן.
- 58:31 יעדער איד, אפילו דער ערגסטער, האט א באהאלטענע נקודה פון אהבה צום אייבערשטן וואס קען קיינמאל נישט קאליע ווערן, און זי ווערט נתגלה אין די לעצטע טעג פון פסח.
- 45:03 מחלוקת רייסט אפ א איד פון דער אחדות פונעם רבונו של עולם, און דער משגיח זאגט אז ווער עס האט יראת שמים דארף נעמען אויף זיך צו נישט האבן קיין שום חלק אין קיין מחלוקת.
- 1:07:24 די מחלוקת פון היינט קומט ווייל ס'איז יעצט ערב שבת פאר משיח, ווען דער שטן ארבעט אז דאס ליכט פון שבת און שלום זאל נישט אריינקומען.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 2:16 וואס איז ביי דתן ואבירם נתחדש געווארן ביי קריעת ים סוף, נאכדעם וואס די מכות האבן זיי נישט גערירט ארויסצוגיין פון מצרים?
תירוץ: 57:09 ביים ים איז נתגלה געווארן דער עלמא דאתכסיא, און דערמיט איז ביי זיי אויפגעוועקט געווארן זייער אייגענע באהאלטענע נקודה; זיי האבן תשובה געטאן, זענען געלאפן צום ים, און דער אייבערשטער האט אים פאר זיי געשפאלטן.
-
קשיא: 3:28 פארוואס זאגט דער רמב"ן אז "כי בא סוס פרעה" איז נישט קיין חלק פון דער שירה, און דער אבן עזרא זאגט אז יא?
תירוץ: 48:16 דער צווייטער חלק גייט אויף דתן ואבירם וואס זענען אריבער נאכן ענדע פונעם נס; ס'איז א שירה, אבער זייערע, נישט די שירה פון אלע אידן, ממילא זענען ביידע גערעכט.
-
קשיא: 5:18 פארוואס האט די בת קול נישט געוואוסט ווער האט מגלה געווען אירע סודות, אזוי אז יונתן בן עוזיאל האט זיך געדארפט פארשטעלן?
תירוץ: 15:03 א בת קול איז נידעריגער און ווייניגער קלאר ווי נבואה און קען נישט משיג זיין וואס איז באהאלטן, אזוי ווי מ'זעט ביי שידוכים, דערפאר האט זי נישט קלאר געוואוסט.
-
קשיא: 28:47 אויב דער ים האט זיך געשפאלטן ווען ער האט געזען דעם ארון פון יוסף, פארוואס האט דער אייבערשטער געדארפט אנשרייען אויף אים?
תירוץ: 30:24 דאס אנשרייען איז געווען ביי דער צווייטער שפאלטונג, פאר דתן ואבירם, וואס האבן נישט געהאט קיין שייכות מיט קדושת יוסף.
-
קשיא: 55:17 פארוואס דערמאנט משה רבינו דתן ואבירם און נישט קרח?
תירוץ: 55:37 קרח האט געהאט א תיקון; דער גרויסער חידוש ביי דתן ואבירם איז אז דער אייבערשטער האט פאר זיי געשפאלטן דעם ים און זיי מתקן געווען, ווייל "עשה" מיינט "תיקן".
-
קשיא: 1:06:33 פארוואס איז די מחלוקת אויסגעבראכן דווקא ערב שבת?
תירוץ: 1:06:34 ווייל שבת איז שלום, און דער שטן מאכט מחלוקת פאר שבת כדי צו פארשליסן די טיר אז שבת זאל נישט קענען אריינקומען.
מעשיות
-
10:02 דער דברי חיים האט באצאלט יעדן שדכן
דער משגיח דערציילט אז ס'איז ידוע אז דער דברי חיים פלעגט געבן א קליינע סומע שדכנות געלט פאר יעדן שדכן וואס האט אים פארגעלייגט א שידוך, אפילו ווען ער איז נישט דורכגעגאנגען. ער האט ערקלערט אז די בת קול רופט אויס איין שידוך נאכן אנדערן ביז זי טרעפט דעם ריכטיגן, און א פארפאלק דארף דורכגיין די אלע אויסרופן ביז זיי קומען צו זייער אמת'ן שידוך; יעדער שדכן האט זיי דערנענטערט דערצו.
אין דער מעשה: the Divrei Chaim
-
1:05:44 רבי מאיר און די צוויי וואס האבן זיך געקריגט יעדן ערב שבת
דער משגיח ברענגט די גמרא אין גיטין פון צוויי מענטשן ביי וועמען ס'איז אויסגעבראכן א מחלוקת יעדן ערב שבת, ווייל דער שטן האט זיי אנגעהעצט בין השמשות. רבי מאיר איז געקומען און האט זיי אפגעהיטן דריי ערב שבת'ן, און די מחלוקת איז בטל געווארן. דער משגיח מערקט אן אז דער שטן האט דאן געקלאגט אז רבי מאיר האט אים פארטריבן.
אין דער מעשה: רבי מאיר
געדאנקען
- 8:42 א שידוך קומט פונעם עלמא דאתכסיא און איז צו הויך כדי אליין אראפצוקומען אין עולם הזה; דער ליגן פונעם שדכן גיט אים די ירידה וואס ער דארף, און דערפאר האט דער דברי חיים באצאלט אפילו שדכנים וועמענס שידוכים זענען נישט דורכגעגאנגען.
- 15:03 א בת קול, וואס איז נידעריגער פון נבואה, קען נישט משיג זיין וואס געהערט צום עלמא דאתכסיא; דערפאר רופט זי אויס פאלשע שידוכים פאר דעם ריכטיגן, און דערפאר האט זי נישט געוואוסט אז יונתן בן עוזיאל האט מגלה געווען אירע סודות.
- 19:41 לאה האט געהערט צום עלמא דאתכסיא אזוי ווי עשו, און רחל צום עלמא דאתגליא; אירע טרערן, וואס האבן מהפך געווען איר מזל, זענען אליין געווען א גילוי פונעם עלמא דאתכסיא אזוי ווי קריעת ים סוף.
- 48:06 דער צווייטער "ובני ישראל הלכו ביבשה" נאכדעם וואס דער ים האט זיך צוגעמאכט גייט אויף דתן ואבירם וואס זענען שפעטער אריבער, און דאס איז מיישב דעם אבן עזרא מיטן רמב"ן: ס'איז א שירה, אבער די שירה פון דתן ואבירם, נישט פון אלע אידן.
- 50:55 לויטן רמ"ע מפאנו זענען אליהו'ס צוויי פרים געווען דתן ואבירם, און זייער תיקון קומט ביי נעילה פון יום כיפור, דער שפיץ פון אחדות, ווען מ'שרייט אויס זייער פסוק "ה' הוא האלקים".
- 1:01:32 אחרון של פסח הייסט "אחרון" ווייל דעמאלט קען אפילו דער לעצטער און פארלוירנסטער איד דערהויבן ווערן.
- 1:06:34 אזוי ווי דער שטן האט אנגעהעצט די צוויי מענטשן דווקא ערב שבת, כדי שבת, וואס איז שלום, זאל נישט אריינקומען, אזוי קומט די מחלוקת פון היינט ווייל די וועלט שטייט ערב שבת פאר משיח.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 1:04:06 דער משגיח זאגט אז ווער עס האט יראת שמים, קוקנדיג וואס עס קומט היינט פאר אין די אידישע קהילות, דארף נעמען אויף זיך צו נישט האבן קיין חלק אין קיין מחלוקת און דערפון אנטלויפן.
- 1:05:00 דער משגיח זאגט אז דער געדאנק אז חסידות מיינט זיך אנכאפן אין אייגענעם רבי'ן און זיך שלאגן מיטן אנדערן איז א זיוף פונעם דרך הבעל שם טוב, און מ'דארף דערפון אנטלויפן.
- 59:37 דער משגיח רופט אויף אויסצונוצן מיט שכל די צוויי הייליגע טעג, שביעי של פסח און נאך מער אחרון של פסח.
- 1:11:07 דער משגיח רופט אויף צו ארבעטן אויף שלום און זיך דערווייטערן פון מחלוקת, בפרט אין די טעג פון שביעי של פסח, דער שבת פון פסח.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אבירם, אברהם אבינו, אליהו הנביא, אליעזר עבד אברהם, דוד המלך, דער אבן עזרא, דער באר מים חיים, דער בעל התניא, דער דברי חיים, דער צאנזער רב, דער הייליגער אור החיים, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חתם סופר, דער צמח צדק, דער רמ"ע מפאנו, דער רמב"ן, דער שפת אמת, דער תפארת שלמה, דתן, יונתן בן עוזיאל, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, יצחק אבינו, ישעיהו הנביא, לאה אמנו, מלכי צדק, משה רבינו, עשו, פרעה, קרח, רבי יעקב עמדין, רבי מאיר, רבי עקיבא, רבי צדוק הכהן פון לובלין, רבקה אמנו, רחל אמנו, רש"י, שלומית בת דברי
ערכים אהבה מסותרת, אחדות, בת קול, זיווג, מעשה אבות סימן לבנים, ניצוצות, נעילה, סמאל, עלמא דאתגליא, עלמא דאתכסיא, קריעת ים סוף, שביעי של פסח, שידוך, שער החמישים