זמן לשאוב יראת שמים בעד הכנה לר"ה' זמן של שידוכים' ז' ימים אחר היו"ט הגדול של ט' באב לעתיד.
קאטאלאג: זמנים ט"ו באב נומ׳ 4 פאקעט גייד ז׳ 33 תשל"ט (1978–79) אידיש 50 מינ׳
הערן
-
טייל 1 פון 2 · 31 מינ׳
-
טייל 2 פון 2 · 20 מינ׳
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז חמשה עשר באב איז דער אנהייב פון די צייט פון יראת שמים און תשובה ביז יום כיפור, א טאג פון שידוכים צווישן דעם רבונו של עולם און כלל ישראל, און דער יום טוב פון דעם גוטן וואס איז באהאלטן אינעם חורבן: אז די עבודה פון אידן אין גלות איז ביים רבונו של עולם טייערער ווי אלעמאל, און דערפאר לייגט מען צו אין תורה פון דעם טאג אן.
דער משגיח עפנט מיט פרשת עקב און איר הפטרה, די וואך פון יראת השם צווישן די זיבן וואכן פון נחמה, און מיט דעם וואס תלמידי הבעל שם טוב זאגן אז די ימי התשובה הייבן זיך אן פון חמשה עשר באב. פון דער משנה וועגן די בנות ירושלים מאלט ער דעם טאג ווי א שידוך צווישן דעם רבונו של עולם און כלל ישראל, וואס די תנאים זענען דער פסוק פון ליראה און לאהבה. א מעשה מיט א איד אין ביאלא, וואס האט אויסגעקליבן גלייך נאך יום כיפור, ווייזט אז ווען מ'איז פריי פון עבירות איז די בחירה גוט, און דער משגיח ערקלערט אז דער כח פון יום כיפור הייבט זיך שוין אן חמשה עשר באב. דערנאך שטעלט ער אוועק א הייליגע יראה וואס קומט פון שלימות קעגן א פחד וואס קומט פון א חסרון. אינעם צווייטן טייל ערקלערט ער, מיט דער פסיקתא אויף "רני עקרה" און מיט ווערטער פונעם אריז"ל, פונעם חידושי הרי"ם און פונעם חתם סופר, אז די עבודה אין גלות איז חשובער ווי אין די צייטן פונעם בית המקדש. חמשה עשר באב איז דער טאג זיך צו פרייען דערמיט און מוסיף צו זיין אין תורה.
ענינים: ט"ו באב און די שבעה דנחמתא · יראת שמים · גלות אלס הכנה צו גאולה · תשובה
סדר השיעור
-
0:00 די וואך פון יראת השם און דער אנהייב פון תשובה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שטעלט אוועק פרשת עקב און איר הפטרה ווי די וואך פון יראת השם צווישן די זיבן וואכן פון נחמה, דערמאנט אז דער רבי ר' בונם האט געלערנט ספר דברים ווי א מוסר ספר, און ברענגט אז די ימי התשובה הייבן זיך אן חמשה עשר באב. ער לערנט די משנה פון די בנות ירושלים און זאגט אז דער טאג איז א צייט צו שעפן יראת שמים.
-
4:22 א שידוך צווישן דעם רבונו של עולם און כלל ישראל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח מאלט דעם טאג פון שידוכים ווי די צייט ווען דער רבונו של עולם קלייבט אויס כלל ישראל, וואס זאגט אין גלות "אל תראוני שאני שחרחרת", און זאגט אז די תנאים פון דעם שידוך זענען דער פסוק פון ליראה און לאהבה. ער ענדיגט מיט א מעשה פון א טשערנאבילער צדיק, וואס די אויפנאמע לאזט מערסטנס נישט פארשטיין.
-
9:42 א לאך אין דער אויפנאמע (נישט קלאר אויפגענומען)
-
13:15 אויסקלייבן גלייך נאך יום כיפור: דער איד פון ביאלא מעשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז דער זיווג פון א מענטש ווערט אויסגערופן מן השמים, אבער מ'דארף זוכה זיין עס צו באקומען, און אז מ'פלעגט אויסקלייבן ארום יום כיפור. ער דערציילט פון א איד אין ביאלא וואס האט גלייך נאך יום כיפור אויסגעקליבן א פארמאכטע פושקע און האט אלעמאל געהאט דאס שענסטע אין שטאט, ווייל פריי פון עבירות איז זיין בחירה זיכער גוט.
-
16:41 יום כיפור הייבט זיך אן חמשה עשר באב שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז יום כיפור איז א טאג ווען די נטיה און די בחירה פון א איד זענען נוטה לטוב, און אז די עבודה פון תשובה וואס ענדיגט זיך יום כיפור הייבט זיך אן חמשה עשר באב, אזוי אז דער סוף ליגט שוין אינעם אנהייב. אין דעם טאג איז די בחירה פון א איד די בעסטע, און ער לערנט אפ "ובחרת בחיים" און "בחור שא נא עיניך": אויסקלייבן א דרך פון תורה.
-
24:49 אב, ירושלים און א יראה פון שלימות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז אב און ירושלים, שמחה פאר דער גאנצער וועלט אין זמן און אין מקום, זענען מיטן חורבן געווארן אבילות, און אז פון חמשה עשר באב הייבט זיך אן דער בנין. ירושלים איז "יראה שלמה": א הייליגע יראה קומט פון שלימות, נישט ווי א געווענליכער פחד וואס קומט פון א חסרון, אזוי ווי מ'האט מורא פאר א לייב.
-
30:55 פארוואס די עבודה אין גלות איז אזוי חשוב שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז אין די טעמים פון דער גמרא אויף חמשה עשר באב איז באהאלטן א טיפע פנימיות, און אז א טייל דערפון מעג מען היינט שוין זאגן ווען משיח דערנענטערט זיך. ער שטיצט זיך אויפן חידושי הרי"ם, אויף דער פסיקתא אויף "רני עקרה" און אויף די ווערטער פונעם אריז"ל צו ר' חיים וויטאל, און ערקלערט אז די עבודה פון אידן אין גלות איז ביים רבונו של עולם חשובער ווי די פון די ריזן פון זמן הבית.
-
37:55 די צוויי זייטן פון תשעה באב שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם חידושי הרי"ם, וואס איז אויפגעשטאנען פון שבעה נאך זיין ברודער חמשה עשר באב, און פרעגט פארוואס דער סוף פון אבילות זאל זיין א יום טוב. ער ענטפערט אז תשעה באב האט אין זיך צוויי קעגנזעצלעכע זאכן: דעם חורבן און הסתר פנים, וואס וואקסן יעדעס יאר, און דעם געווינס אז אונזער עבודה איז היינט חשובער; נאר תשעה באב קען מען זיך דערמיט נישט פרייען, ווייל דער כבוד פונעם רבונו של עולם פאדערט דעם בית המקדש.
-
41:54 זיך פרייען און מאכן א חשבון שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם חתם סופר אז פאר אונז אליין איז גלות בעסער, ווייל אין די ימות המשיח איז נישטא קיין שוועריקייט צו דינען דעם רבונו של עולם, און מ'בעט אויפן בית המקדש נאר פאר כבוד שמים. דערפאר, ווען די אבילות ענדיגט זיך, איז חמשה עשר באב באשטימט געווארן אלס טאג זיך צו פרייען וואס מיר זענען חשוב ביים רבונו של עולם, און צו מאכן א חשבון אריינצוכאפן יעצט מער תורה און מצוות.
-
46:01 מוסיף זיין אין תורה פון חמשה עשר באב שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט די גמרא אז פון חמשה עשר באב דארף מען מוסיף זיין אין לערנען: נישט ווייל די נעכט ווערן לענגער, נאר ווייל דער נייער הסתר פנים פון יעדעס יאר מאכט אונזער עבודה חשובער, און משיח קען קומען יעדע מינוט. מ'דארף כסדר בעטן אויפן בית המקדש, און פונדעסטוועגן מעג מען מאכן דעם חשבון און מוסיף זיין אין תורה, תפילה און אין יעדן ענין פון אידישקייט.
דער שיעור, אויסגעשריבן
די וואך פון יראת השם און דער אנהייב פון תשובה
דער משגיח עפנט מיט פרשת עקב, "מה ה' אלקיך שואל מעמך כי אם ליראה". פון די זיבן וואכן פון נחמה פאר ראש השנה איז די ערשטע וואך פון אהבת השם, און די וואך איז פון יראת השם, אזוי ווי די הפטרה זאגט "מי בכם ירא ה'". ער דערציילט אז דער רבי ר' בונם האט געלערנט ספר דברים ווי א מוסר ספר, און מער פון אלץ פרשת עקב. א,ב
א שידוך צווישן דעם רבונו של עולם און כלל ישראל
דער איד פון ביאלא
יעדער זיווג ווערט אויסגערופן מן השמים, זאגט דער משגיח, אבער מ'דארף זוכה זיין עס צו באקומען. ער ברענגט א מעשה פון א איד אין ביאלא, וואס מוצאי יום כיפור, אויפן וועג אהיים, פלעגט ער אויסקלייבן א פארמאכטע פושקע אין געשעפט, זי עפענען ערשט אינדערפרי, און אלעמאל האבן דאס שענסטע אין שטאט. ווען מ'האט אים געפרעגט, האט ער געזאגט אז ס'איז נישט קיין מופת: וואס א איד דארף איז באשטימט מן השמים, און גלייך נאך יום כיפור, פריי פון עבירות, איז זיין בחירה גוט. ו
יום כיפור הייבט זיך אן חמשה עשר באב
אויסקלייבן איז שווער, מערקט דער משגיח אן, ווייל רוחניות און אפילו גשמיות זענען צוליב תורה און עבודת ה'. יום כיפור איז מכפר פון אנפאנג ביזן סוף, און ממילא איז אין דעם טאג די נטיה און די בחירה פון א איד נוטה לטוב. די עבודה פון תשובה וואס ענדיגט זיך יום כיפור הייבט זיך אן חמשה עשר באב, און ווייל דער סוף ליגט אינעם אנהייב, ליגט יום כיפור שוין דארט.
אב, ירושלים און א יראה פון שלימות
פארוואס די עבודה אין גלות איז אזוי חשוב
די גמרא ברענגט עטליכע טעמים אויף חמשה עשר באב און זאגט מוסיף צו זיין אין לערנען פון דעמאלט, אבער דער משגיח זעט דערין א טיפע פנימיות וואס מ'האט נאך נישט פארשטאנען. געוויסע זאכן, ווי דער אריז"ל האט געזאגט, מעג מען אויסזאגן ערשט ווען משיח דערנענטערט זיך. ער שטיצט זיך אויפן חידושי הרי"ם, אז די ישועה וואלט שוין לאנג געקומען, נאר ביים רבונו של עולם איז זייער חביב די עבודה פון אידן אין גלות. כ
די פסיקתא אויף "רני עקרה" זאגט אז דער חורבן האט ארויסגעברענגט מער צדיקים ווי דער בנין. פשוט אז די נביאים זענען געווען גרעסער; נאר דער אריז"ל האט געזאגט פאר ר' חיים וויטאל אז ער איז גרעסער פון פריערדיגע ריזן, ווייל אין אזא נידעריגע צייט איז זיין תורה חשובער. דאס איז פשט אין דער פסיקתא: די וואס האלטן זיך ביי אידישקייט אינמיטן הסתר פנים זענען ביים רבונו של עולם גרעסער ווי די צדיקים פון זמן הבית. ל,מ
די צוויי זייטן פון תשעה באב
דער חידושי הרי"ם, ווען ער איז אויפגעשטאנען פון שבעה חמשה עשר באב, האט עס פארבונדן מיט דער גמרא אז דעמאלט האבן אויפגעהערט שטארבן די מתי מדבר. דער משגיח פרעגט: פארוואס זאל דער סוף פון אבילות זיין א יום טוב, וואס מ'טוט נישט ערגעץ? נ,ס
ער ענטפערט אז תשעה באב האט אין זיך צוויי הפכים. מ'קלאגט אויפן חורבן און אויפן הסתר פנים, וואס וואקסן יעדעס יאר, ווי דער חתם סופר זאגט, ווייל "כל דור שלא נבנה בימיו" האט א נייעם חורבן. פון דער אנדערער זייט איז אונזער עבודה חשובער געווארן. תשעה באב קען מען זיך דערמיט נישט פרייען, ווייל דער כבוד פונעם רבונו של עולם פאדערט דעם בית המקדש. ע,פ,צ
זיך פרייען און מאכן א חשבון
דער חתם סופר שרייבט אז פאר אונז איז גלות בעסער, ווייל אין די "ימים אשר אין לי בהם חפץ" איז נישטא קיין שוועריקייט צו דינען דעם רבונו של עולם; מ'בעט אויף משיח נאר פאר כבוד שמים. דערפאר, ווען די אבילות ענדיגט זיך, איז חמשה עשר באב באשטימט געווארן זיך צו פרייען אז כאטש מיר זענען קליין, זענען מיר חשוב ביים רבונו של עולם, און צו מאכן א חשבון: משיח קען קומען מארגן, ממילא דארף מען יעצט אריינכאפן מער תורה און מצוות. ק,ר
מוסיף זיין אין תורה פון חמשה עשר באב
דער נביא שרייט "נחמו נחמו עמי", און משיח קען קומען יעדע מינוט. די גמרא הייסט מוסיף זיין אין לערנען, זאגט דער משגיח, נישט ווייל די נעכט ווערן לענגער, נאר ווייל מיטן נייעם הסתר פנים פון יעדעס יאר איז אונזער עבודה חשובער ווי פריער. חמשה עשר באב שטייט מען אויף פון דער אבילות צו זען דאס גוטס וואס דער חורבן האט געברענגט. ש,כ,פ
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
תלמוד ירושלמי
מדרש
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 1:51 חמשה עשר באב איז א צייט צו שעפן יראת שמים; ער פאלט אין דער וואך פון פרשת עקב, די וואך פון יראת השם צווישן די זיבן וואכן פון נחמה, און ער עפנט די ימי התשובה.
- 6:48 דער טאג פון שידוכים איז א שידוך צווישן דעם רבונו של עולם און כלל ישראל, און די תנאים זענען דער פסוק "מה ה' אלקיך שואל מעמך כי אם ליראה... ולאהבה אותו".
- 15:40 יום כיפור מאכט א מענטש פריי פון עבירות, און ממילא איז זיין בחירה גוט; און ווייל דער סדר פון יום כיפור הייבט זיך אן חמשה עשר באב, איז אויך דער טאג א צייט ווען די בחירה פון א איד איז די בעסטע.
- 33:56 זינט דעם חורבן איז די עבודה פון אידן אין גלות ביים רבונו של עולם חשובער ווי די עבודה פון די גרויסע צדיקים פון זמן הבית, אזוי ווי די פסיקתא לערנט אויף "כי רבים בני שוממה מבני בעולה".
- 44:20 חמשה עשר באב, ווען מ'שטייט אויף פון דער אבילות פון תשעה באב, פרייט מען זיך וואס אונזער עבודה איז חשוב, מ'מאכט א חשבון אז די געלעגנהייט קען זיך ענדיגן ווען משיח קומט, און מ'לייגט צו אין תורה, תפילה און אידישקייט.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 15:02 ווי אזוי האט דער איד פון ביאלא אלעמאל געהאט דאס שענסטע?
תירוץ: 15:15 אלץ וואס א איד דארף איז פאר אים באשטימט מן השמים, נאר מ'דארף עס זוכה זיין; גלייך נאך יום כיפור, פריי פון עבירות, איז זיין בחירה געווען גוט.
-
קשיא: 35:36 ווי אזוי האט דער אריז"ל געקענט זאגן פאר ר' חיים וויטאל אז ער איז גרעסער פון די פריערדיגע, וואס ער קומט נישט צו צו זייער מדרגה?
תירוץ: 36:00 ווייל ער לעבט אין אזא נידעריגע צייט, איז זיין עבודה און זיין תורה חשובער ווי די תורה פון די קדמונים.
-
קשיא: 38:29 פארוואס מאכט מען א יום טוב ווען אבילות ענדיגט זיך, וואס מ'טוט עס נישט ערגעץ אנדערש?
תירוץ: 39:31 תשעה באב האט אויך געברענגט א באהאלטן גוטס, אז אונזער עבודה איז חשובער; דאס קען מען תשעה באב נישט פייערן, און דערפאר איז דער טאג ווען די אבילות ענדיגט זיך דער טאג זיך דערמיט צו פרייען.
-
קשיא: 42:02 אויב גלות איז בעסער פאר אונז, פארוואס בעטן מיר אויפן בנין בית המקדש?
תירוץ: 42:29 מ'בעט פאר כבוד שמים, וואס איז ביי אונז וויכטיגער ווי אונזערע אייגענע אינטערעסן.
-
קשיא: 46:41 פארוואס זאל מען מוסיף זיין אין לערנען פון חמשה עשר באב, אויב נישט פשוט ווייל די נעכט ווערן לענגער?
תירוץ: 47:14 אין דעם טאג מאכט מען א חשבון אז מיטן נייעם הסתר פנים פון יעדעס יאר איז אונזער עבודה חשובער ווי פריער, און די געלעגנהייט קען זיך ענדיגן ווען משיח קומט.
מעשיות
-
14:18 דער איד פון ביאלא וואס האט אויסגעקליבן גלייך נאך יום כיפור
איינער האט דערציילט פון זיין טאטן אין ביאלא, וואס זיין מנהג איז געווען מוצאי יום כיפור, אויפן וועג אהיים, אריינצוגיין אין געשעפט און אויסצוקלייבן א פארמאכטע פושקע. ער האט זי אהיימגעטראגן און נישט געעפנט ביז אינדערפרי, און ער האט אלעמאל געהאט דאס שענסטע אין שטאט. ווען מ'האט אים געפרעגט, האט ער געזאגט אז ס'איז נישט קיין מופת נאר א פשוטער חשבון: וואס א איד דארף האבן איז פאר אים באשטימט מן השמים, נאר ער דארף זוכה זיין עס צו באקומען; גלייך נאך יום כיפור איז ער פריי פון עבירות, און ממילא איז זיין בחירה גוט.
געדאנקען
- 6:48 דער "שידוך" פון חמשה עשר באב איז צווישן דעם רבונו של עולם און כלל ישראל, און די תנאים וואס מ'דארף דורכקוקן פארן שידוך זענען דער פסוק אין פרשת עקב: ליראה, ללכת בדרכיו און לאהבה אותו.
- 18:01 ווייל די תשובה הייבט זיך אן חמשה עשר באב און ענדיגט זיך יום כיפור, און דער סוף ליגט שוין אינעם אנהייב, איז די גוטע בחירה וואס א איד האט יום כיפור שוין פארהאן חמשה עשר באב.
- 27:32 ירושלים איז "יראה שלמה": א הייליגע יראת השם קומט פון שלימות, נישט ווי א געווענליכער פחד וואס קומט פון א חסרון, אזוי ווי מ'האט מורא פאר א לייב ווייל מ'פעלט זיין שטארקייט.
- 39:10 תשעה באב האט אין זיך צוויי הפכים: דעם חורבן, און דעם געווינס אז אונזער עבודה איז חשובער געווארן; דעם געווינס קען מען תשעה באב אליין נישט פייערן, דערפאר איז חמשה עשר באב, ווען די אבילות ענדיגט זיך, באשטימט געווארן אלס זיין יום טוב.
- 47:10 ווייל יעדער דור וואס דער בית המקדש ווערט נישט אויפגעבויט אין זיינע טעג האט א נייעם חורבן, איז די עבודה פון יעדעס יאר חשובער ווי פון פריער, און דערפאר זאגט די גמרא מוסיף צו זיין אין לערנען פון חמשה עשר באב.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 4:09 דער משגיח זאגט אז דער וואס פילט אז עס פעלט אים יראת שמים זאל וויסן אז חמשה עשר באב איז א צייט ווען מ'קען עס שעפן.
- 44:20 דער משגיח זאגט אז חמשה עשר באב דארף מען זיך פרייען וואס אונזער עבודה איז חשוב ביים רבונו של עולם, און דערפון נעמען חיזוק.
- 48:45 דער משגיח זאגט אז מ'דארף כסדר בעטן אויפן בנין בית המקדש און ווארטן דערויף יעדן טאג.
- 49:15 דער משגיח זאגט אז פון חמשה עשר באב זאל מען מוסיף זיין אין תורה, אין תפילה און אין אפגעהיטנקייט אין יעדן ענין פון אידישקייט, און אריינכאפן די געלעגנהייט כל זמן זי איז דא.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, דוד המלך, דער הייליגער אר"י, דער חידושי הרי"ם, דער חתם סופר, דער רבי ר' בונם, ישעיהו הנביא, רבי חיים ויטאל
ערכים בחירה, הסתר פנים, חמשה עשר באב, יראת שמים, נחמה, נחת רוח, רבונו של עולם, שידוך