ישראל נקראים על שם השבעה פירות שנשתבחו בהן א"י (שייכות לפרשת ליתרו)
קאטאלאג: זמנים ט"ו בשבט נומ׳ 1 פאקעט גייד ז׳ 21 תשמ"ד (1983–84) אידיש 1 שעה 13 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז די שבעת המינים ווערן געשאצט לויט ווי נאנט זיי שטייען צום ווארט "ארץ", וואס איז מרמז אויף עולם הבא און יראת שמים, און אז יעדער איד, אפילו דער נידריגסטער, איז איינער פון די פירות און איז מקושר צו ארץ אזוי ווי דער רימון.
דער משגיח עפנט מיטן פסוק "שלחיך פרדס רמונים", וואס רש"י טייטשט אויף די קליינע אידן, און מיט דעם אז דער יאר טיילט זיך אין פיר פערטלעך, און טבת און שבט, אזוי ווי תמוז און אב, געהערן צום נידריגן לעצטן פערטל ביז חמשה עשר בשבט. ער ברענגט דעם מדרש אז די מרגלים האבן געדארפט נעמען רימונים, און די גמרא אין ברכות אז דער סדר פון די ברכות גייט לויט ווי נאנט א פרוכט שטייט צום ווארט "ארץ". ארץ, ערקלערט ער, איז מרמז אויף עולם הבא און אויף יראת שמים, און דערפאר חזר'ט משה רבינו עס איבער אין ספר דברים. דער רימון איז דער ווייטסטער פון ארץ, אבער פונדעסטוועגן איז ער מקושר דערצו. דאס שטעלט ער צו צו אחר און רבי מאיר, צו דער מחלוקת פון רב המנונא און רב חסדא, צו כיסוי שערות און קמחית, און צו דעם חיוב צו מקרב זיין די ווייטע. ער ענדיגט אז יעדער איד איז איינער פון די פירות, און מיט תפילות פאר חמשה עשר בשבט.
ענינים: ט"ו בשבט · קדושת ארץ ישראל · די מעלה פון יעדן איד
סדר השיעור
-
0:00 שבת, מתן תורה און א פרדס רמונים שטייט אינעם קאטאלאג
נאך קורצע עפן-ווערטער וואס פארבינדן מתן תורה פון דער וואך מיט שבת, ברענגט דער משגיח דעם פסוק "שלחיך פרדס רמונים". מיט רש"י טייטשט ער עס אויף א טרוקן פעלד וואס מען דארף באוואסערן, און אויף די קליינסטע אידן, וואס זענען פול מיט מעשים טובים ווי א רימון.
-
4:36 די פיר פערטלעך פונעם יאר און זיין לעצטער חלק
דער משגיח ערקלערט אז דער יאר, אזוי ווי די צוועלף שבטים אין די פיר דגלים און ווי די אותיות פון דער תורה, טיילט זיך אין פיר חלקים, און דער לעצטער איז ווי דער מחנה דן. סיי מ'רעכנט פון תשרי סיי פון ניסן, זענען תמוז-אב אדער טבת-שבט דער נידריגער לעצטער פערטל, אבער אלול און אדר, און די צווייטע העלפט פון אב און פון שבט, זענען צוריקגעכאפט צו קדושה. ער פארבינדט די לעצטע אותיות פון דער תורה מיט די לעצטע דורות פאר משיח.
-
12:36 "ולקחתם מפרי הארץ": די רימונים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז משה רבינו האט געהייסן די מרגלים נעמען רימונים, ווייזט אן אז "הארץ" און "רמון" זענען איין גימטריא, און באטאנט אז א גימטריא מוז האבן א שייכות מיטן פנימיות הענין. דערנאך ברענגט ער די גמרא אין ברכות אז דער סדר פון די ברכות גייט לויט ווי נאנט א מין שטייט צום ווארט "ארץ", דערפאר גייט תמרים פאר רימונים, און ער פרעגט וואס ליגט אין דעם ווארט.
-
17:23 ארץ איז מרמז אויף עולם הבא שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט פארוואס דאס ווארט ארץ שטייט כמעט אין יעדן פרק פון ספר דברים, און ערקלערט אז ארץ איז מרמז אויף עולם הבא, אזוי ווי די משנה לערנט ארויס פון "יירשו ארץ", און ארץ ישראל למטה איז מכוון כנגד דעם. דערפאר ברענגט גיין קיין ארץ ישראל, מחזק זיין עס, עסן פון אירע פירות און אפילו רעדן דערפון צו יראת שמים, און משה רבינו האט דאס ווארט איבערגעחזר'ט כדי עס אויפצואוועקן.
-
22:54 דער נאמען ישראל און די מדריגות פון די פירות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לייגט צו אז רעדן פון צדיקים ברענגט אויך צו יראת שמים, און טייטשט "ושמעת ישראל... ארץ זבת חלב ודבש" אז משה רבינו האט געוואלט אז דער נאמען פון א איד אליין זאל אויפוועקן יראת שמים אזוי ווי דער נאמען ארץ. די שבעת המינים שעפן פון ארץ ישראל, דערפאר גייט די מדריגה פון יעדן לויט ווי נאנט ער איז צום ווארט ארץ: דער רימון, דער פינפטער נאכן ערשטן ארץ, איז דער ווייטסטער.
-
27:25 די שיעורים וואס מ'לערנט פון די שבעת המינים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט די גמרא אז דער גאנצער פסוק פון די שבעת המינים איז נאמר לשיעורין, און גייט זיי דורך. יעדער מין גיט א פאזיטיוון שיעור וועגן וואס די תורה רעדט, חוץ דער רימון, וואס ווייזט ווען א כלי איז שוין נישט קיין כלי; ער רעדט פון דעם וואס איז שוין אינדרויסן פון די שיעורים פון דער תורה.
-
30:53 די מרגלים אין די נידריגע חדשים, און משה רבינו'ס עצה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די מרגלים זענען געגאנגען אין תמוז און אב, דער רימון פונעם יאר, האבן געשפירט א נפילה און פארלוירן דעם חשק צו תורה און עבודה, כאטש דער חידושי הרי"ם לערנט אז מען דארף דינען דעם רבונו של עולם סיי ווען ס'איז ליכטיג סיי ווען ס'איז פינסטער. משה רבינו'ס הוראה צו נעמען רימונים איז געווען א חיזוק פאר אזא צייט: אפילו דער ווייטסטער איז מקושר צו ארץ, און ווען מען איז זיך מקשר מיט יראת שמים, מיט ערליכע אידן און מיט עולם הבא, קומט מען אריבער די שווערע צייטן.
-
38:04 אחר און רבי מאיר: תמר אדער רימון שטייט אינעם קאטאלאג
צוריק צו "שלחיך" זאגט דער משגיח אז די נידריגסטע אידן זענען ווי רימונים. ער ברענגט די גמרא אין חגיגה: רבי מאיר האט געלערנט פון אחר, און דאס האט מען מסביר געווען אז ער האט געגעסן א תמר און אוועקגעווארפן דעם קערן, און פונדעסטוועגן האט מען אים אין הימל נישט געזאגט; ווען רבה בר שילא האט עס געגליכן צו א רימון, תוכו אכל קליפתו זרק, האט מען עס אנגענומען. דער משגיח פרעגט פארוואס, און גיט אן ערשטן תירוץ: ביי א תמר איז די פסולת אינעווייניג, ביי א רימון אינדרויסן.
-
43:03 רב המנונא און רב חסדא: וואס "ארץ" מיינט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח גיט זיין אייגענעם תירוץ דורך דער גמרא אין ברכות: רב המנונא האט געמאכט א ברכה אויף תמרים פאר רימונים, ווייל תמר איז שני לארץ און רימון חמישי לארץ. ער ערקלערט די מחלוקת מיטן חילוק צווישן "כוס של יין" און "כוס של זהב": לויט רב חסדא איז ארץ נאר דער ארט וואו די פרוכט וואקסט, ממילא באשטימט דער סדר פונעם פסוק; לויט רב המנונא זענען די פירות מקושר מיטן עצם פון ארץ, ממילא באשטימט ווי נאנט מען איז צום ווארט.
-
49:14 פארוואס מ'האט אנגענומען רבה בר שילא'ס תירוץ שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שטעלט צו די מחלוקת: אויב אחר איז בכלל מרומז אין א פרוכט, איז ער דער לעצטער. לויט דער שיטה אז דער לעצטער איז דער תמר, וואס האט נישט קיין שייכות מיט ארץ, האט די תורה פון אחר נישט קיין שייכות מיט עולם הבא, און אין הימל האט מען זי נישט געזאגט; רבה בר שילא האט געהאלטן אז דער לעצטער איז דער רימון, וואס איז מקושר צו ארץ, ממילא קומט אפילו רבי מאיר'ס תורה פון אחר פון עולם הבא, און מען האט עס אנגענומען. ער פארבינדט דאס מיט "אפילו ריקנים שבך מלאים מצוות כרימון".
-
54:04 כיסוי שערות, דער רימון און קמחית שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח רעדט וועגן דער שיטה פונעם רשב"א, געבראכט ביי די מפרשים אויפן שולחן ערוך, וועגן האר וואס שטעקט ארויס פון דער צאפ, קעגן דעם זוהר וואס פאדערט צודעקן יעדעס הער. אזעלכע האר זענען ווי דער רימון, דער לעצטער אבער מקושר צו ארץ; פרויען וואס דעקן צו אלע האר זענען ווי דער תמר; און קמחית, וועמענס ווענט האבן קיינמאל נישט געזען אירע האר, איז ווי חיטה, דער ערשטער נאכן ערשטן ארץ. ער פרעגט פארוואס די גמרא דערציילט אז זי האט פארקויפט מעל.
-
1:00:41 פארוואס צוויי מאל ארץ, און אויפהייבן דעם רימון שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט פארוואס די תורה שרייבט צוויי מאל ארץ אנשטאט אויסרעכענען די פירות לויטן סדר. ער ענטפערט אז ווען עס שטייט נאר איין מאל, וואלט מען געקענט מיינען אז ארץ איז נאר א כלי פאר די פירות; דאס צווייטע מאל ווייזט אז אלע פירות, און ממילא אלע אידן, זענען מקושר צו ארץ און צו עולם הבא. די תורה שטעלט אויך דעם רימון פאר תמר און דבש, צו לערנען אז מען דארף מקרב זיין דעם ווייטן און אים אויפהייבן, אזוי ווי דאס ווארט "רימון" איז מרמז.
-
1:07:07 יעדער איד איז איינער פון די פירות; חמשה עשר בשבט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווייזט אז אידן ווערן געגליכן צו יעדן פון די שבעת המינים, און אז יעדער איד געהערט צו איינעם פון זיי. חמשה עשר בשבט, ווען מען מאכט א ברכה אויף פירות אזוי ווי דער מגן אברהם ברענגט, מאכט דער רבונו של עולם כביכול א ברכה אויף אידן און פרייט זיך מיט זיי; ער רעדט פון די גאלדענע פירות וואס שלמה המלך האט געפלאנצט אין בית המקדש, און ענדיגט מיט תפילות אויף א שיינעם אתרוג און אויף גוטע, גאלדענע פירות.
דער שיעור, אויסגעשריבן
שבת, מתן תורה און א פרדס רמונים
נאך קורצע עפן-ווערטער וועגן מתן תורה פון דער וואך און שבת, ברענגט דער משגיח דעם פסוק אין שיר השירים "שלחיך פרדס רמונים". לויט רש"י איז "שלחיך" א ביליג, טרוקן פעלד וואס מען דארף באוואסערן, און דאס זענען די קליינסטע אידן, וואס זענען פול מיט מעשים טובים ווי א רימון. יעדער איד, זאגט ער, איז ווי א פעלד וואס זיין תבואה איז תורה און מעשים טובים פארן רבונו של עולם. א,ב
די פיר פערטלעך פונעם יאר
דער משגיח ערקלערט אז דער יאר טיילט זיך אין פיר חלקים, אזוי ווי די צוועלף שבטים זענען געשטאנען אין פיר דגלים, און דער לעצטער איז דגל מחנה דן, "מאסף לכל המחנות", און אזוי ווי די אותיות פון דער תורה. וועלכע חדשים זענען דער לעצטער פערטל, הענגט אין דעם צי מ'רעכנט פון תשרי אדער פון ניסן; דער אריז"ל איז מסביר אז ביידע שיטות וועגן בריאת העולם זענען אמת, איינס במחשבה און איינס במעשה. ג
פון תשרי איז דער לעצטער פערטל תמוז, אב און אלול, אבער אלול איז צוריקגעכאפט געווארן צו קדושה, און ווי דער קדושת לוי ברענגט, אויך די צווייטע העלפט פון אב. פון ניסן איז עס טבת, שבט און אדר; אדר איז צוריקגעכאפט, און פון חמשה עשר בשבט אויך די צווייטע העלפט פון שבט. דאן הייבט זיך אן א נייע צייט, מיט ברכה אויף דער וועלט און נייע שערי תורה. ה
"ולקחתם מפרי הארץ"
משה רבינו האט געהייסן די מרגלים נעמען פון פרי הארץ, און דער מדרש זאגט אז ער האט געמיינט רימונים. דער משגיח ווייזט אן אז "הארץ" און "רמון" זענען איין גימטריא, און ער מאנט אז א גימטריא מוז פאסן צום פנימיות הענין; מען טאר זיך נישט סתם אנכאפן אין א ווארט. ח,ט
דערנאך ברענגט ער די גמרא אין ברכות: דער סדר פון די ברכות גייט לויטן פסוק "ארץ חטה ושעורה", אבער לויט ווי נאנט מען שטייט צום ווארט ארץ, וואס שטייט צוויי מאל. ממילא גייט תמר, דער צווייטער נאכן צווייטן ארץ, פאר רימון, דער פינפטער נאכן ערשטן. דער משגיח פרעגט וואס ליגט אין דעם ווארט ארץ אז עס באשטימט די חשיבות פון די פירות. י,כ
ארץ איז מרמז אויף עולם הבא
דער משגיח ברענגט א שווערן פסוק, "ושמעת ישראל... ארץ זבת חלב ודבש", און פרעגט פארוואס דאס ווארט ארץ ווערט איבערגעחזר'ט כמעט אין יעדן פרק פון ספר דברים. לויטן סופר און לויטן רמב"ן ענטפערט ער אז ווען די תורה רעדט פון ארץ, רעדט זי פון עולם הבא, אזוי ווי די משנה לערנט ארויס אז כל ישראל יש להם חלק לעולם הבא פון "יירשו ארץ". ל,מ,נ
אזוי ווי רש"י ברענגט אז דער בית המקדש של מטה איז מכוון כנגד דעם של מעלה, איז די ארץ למטה מכוון כנגד דער ארץ למעלה, און דאס איז ארץ ישראל. דערפאר זאגט די גמרא אין כתובות אז ווער עס גייט דארט ארבע אמות איז מובטח אז ער איז א בן עולם הבא. ווייל מען קומט צו עולם הבא דורך יראת שמים, ברענגט גיין קיין ארץ ישראל, מחזק זיין עס, עסן פון אירע פירות און אפילו רעדן דערפון צו יראת שמים, און יעדער איד בענקט דערצו. משה רבינו האט דאס ווארט איבערגעחזר'ט כדי עס זאל אויפוועקן יראת שמים. ס,ע
דער נאמען ישראל און די מדריגות פון די פירות
רעדן פון צדיקים ברענגט אויך צו יראת שמים, און אזוי טייטשט דער משגיח דעם פסוק: משה רבינו האט פארלאנגט אז אידן זאלן זיך אויסארבעטן ביז דער נאמען ישראל אליין זאל אויפוועקן יראת שמים, פונקט ווי דער נאמען ארץ. ל
די שבעת המינים, וואס ארץ ישראל איז דערמיט משובח, שעפן פון איר, און דערפאר דערמאנט מען די ארץ אין דער ברכה אחרונה. ממילא גייט די מדריגה פון יעדער פרוכט לויט ווי נאנט זי איז צום ווארט ארץ. דער ווייטסטער איז דער רימון, דער פינפטער נאכן ערשטן ארץ, און ער האט דאס לעצטע ארט אין קדימה ביי ברכות.
די שיעורים פון די שבעת המינים
די גמרא אין עירובין זאגט אז דער גאנצער פסוק איז נאמר לשיעורין. דער משגיח גייט זיי דורך: חטה, שעורה, גפן, תאנה, זית און תמר גיבן יעדער א פאזיטיוון שיעור וואס די תורה דארף. נאר רימון איז אנדערש: א כלי מיט א לאך ווי א רימון איז שוין נישט קיין כלי. זיין שיעור רעדט פון דעם וואס די תורה רעדט נישט, פון דעם וואס איז שוין אינדרויסן. צ
די מרגלים אין די נידריגע חדשים
די מרגלים זענען געגאנגען אין תמוז און אב, ביז חמשה עשר באב. אזוי ווי די לעצטע פסוקים זענען דאס ווייטסטע פון בראשית און דער רימון דער ווייטסטער פון ארץ, אזוי זענען די חדשים, ווי אויך טבת און שבט, די ווייטסטע פונעם אנהייב יאר: געפאלענע חדשים וואס מען דארף זיך שטארק היטן אין זיי.
געקומען אין אזא צייט, האבן די מרגלים געשפירט קטנות און פארלוירן דעם חשק צו תורה און עבודה, אזוי ווי מענטשן גייען דורך תקופות פון נפילה. זיי האבן זיך מייאש געווען פון גיין אין לאנד און געוואלט בלייבן אין מדבר און לערנען. דער חידושי הרי"ם זאגט אז מען דארף דינען דעם רבונו של עולם סיי ווען ס'איז ליכטיג סיי ווען ס'איז פינסטער.
אחר און רבי מאיר
די נידריגסטע אידן, דאס טרוקענע פעלד פון "שלחיך", זענען ווי רימונים. דער משגיח ברענגט די גמרא אין חגיגה: רבי מאיר האט געלערנט תורה פון אחר, און דאס האט מען מסביר געווען אז ער האט געפונען א תמר, געגעסן די פרוכט און אוועקגעווארפן דעם קערן, אבער אין הימל האט מען אים נישט געזאגט. ווען רבה בר שילא האט געטראפן אליהו הנביא און געזאגט אז רבי מאיר האט געפונען א רימון, תוכו אכל קליפתו זרק, האט דער רבונו של עולם אנגעהויבן זאגן תורה פון אים. א,ק
דער משגיח פרעגט פארוואס מען האט אנגענומען דעם צווייטן לימוד זכות און נישט דעם ערשטן. א פשוט'ער תירוץ איז אז ביי א תמר איז די פסולת אינעווייניג, א רמז אז די פנימיות איז נישט גוט, און ביי א רימון איז די שאלעכץ אינדרויסן און די פנימיות גוט.
רב המנונא און רב חסדא
דער משגיח גיט זיין אייגענעם תירוץ פון דער גמרא אין ברכות. מען האט דערלאנגט רב המנונא און רב חסדא תמרים און רימונים, און רב המנונא האט געמאכט א ברכה אויף די תמרים. רב חסדא האט געפרעגט פארוואס, אז רימון שטייט דאך פריער; רב המנונא האט געענטפערט אז תמר איז שני לארץ און רימון חמישי לארץ, און רב חסדא איז שטארק נתפעל געווארן. י
כדי צו ערקלערן די מחלוקת, מאכט דער משגיח א חילוק צווישן "כוס של יין", א כוס וואס אין איר איז דא וויין, און "כוס של זהב", א כוס וואס איז געמאכט פון גאלד. רב חסדא האט געטייטשט "ארץ חטה" אז אין דער ארץ וואקסט חטה, ממילא באשטימט דער סדר פונעם פסוק. רב המנונא האט געהאלטן אז די פירות פון ארץ ישראל זענען מקושר מיטן עצם פון ארץ, ממילא גייט זייער חשיבות לויט ווי נאנט זיי זענען צום ווארט.
פארוואס מ'האט אנגענומען דעם משל פון רימון
אויב אחר איז מרומז אין א פרוכט, זאגט דער משגיח, איז ער די לעצטע. לויט דער שיטה אז די לעצטע איז דער תמר, געפינען זיך די פירות נאר אין דער ארץ און האבן נישט קיין שייכות מיטן ווארט ארץ; ממילא האט די תורה פון אחר נישט קיין שייכות מיט עולם הבא, און אין הימל האט מען זי נישט געזאגט.
כיסוי שערות און קמחית
דער משגיח רעדט וועגן דעם רשב"א, געבראכט אויפן שולחן ערוך אבן העזר, אז האר וואס שטעקט אלעמאל ארויס פון דער צאפ איז נישט קיין ערוה, בשעת דער זוהר פאדערט צודעקן יעדעס הער. די האר אינדרויסן פון דער צאפ זענען ווי דער רימון, די לעצטע אבער מקושר צו ארץ. ת,אא
פרויען וואס דעקן צו אלע האר זענען ווי זיתים און תמרים, נאנט צום צווייטן ארץ. נאך העכער איז חטה, די ערשטע נאכן ערשטן ארץ: די גמרא דערציילט פון קמחית, וועמענס ווענט האבן קיינמאל נישט געזען אירע האר, און זי איז זוכה געווען צו זיבן קינדער כהנים גדולים. דער משגיח פרעגט פארוואס די גמרא דערמאנט אז זי האט פארקויפט מעל, און ענטפערט אז איר צניעות איז געווען ווי חטה. אב
פארוואס צוויי מאל ארץ; אויפהייבן דעם רימון
דער משגיח פרעגט פארוואס די תורה שרייבט צוויי מאל ארץ, און נישט איין מאל מיט די פירות לויטן אמת'ן סדר. מיט איין ארץ וואלט מען עס געקענט טייטשן ווי "כוס של יין", א ארט וואס האלט די פירות. דאס צווייטע מאל ווייזט אז די פירות ווערן געשאצט לויט ווי נאנט זיי זענען צו ארץ, ממילא זענען אלע פירות, אלע סארטן אידן, מקושר צו עולם הבא, און אפילו די תורה פון אחר ווערט אנגענומען.
די תורה איז אויך מקרב דעם רימון און שטעלט אים פאר תמר און דבש, צו לערנען אז מען דארף מקרב זיין דעם ווייטן: אים מחזק זיין, אים לערנען אידישקייט און אים אויפהייבן. דאס ווארט "רימון", זאגט דער משגיח, קומט פון אויפהייבן.
יעדער איד איז איינער פון די פירות
יעדער איד קען זיך אידענטיפיצירן מיט איינעם פון די זיבן פירות. דער משגיח ווייזט אז אידן ווערן געגליכן צו יעדן: צו חטה און שעורה, צום גפן ווי אין ישעיה "כרם היה לידידי", צו תאנה, צו רימון, צו זית, און צו תמר, "זאת קומתך דמתה לתמר". אג,אד
דער מגן אברהם ברענגט דעם מנהג צו עסן פירות חמשה עשר בשבט. ווען עס קומט די צייט פון די נידריגע אידן, נעמט דער רבונו של עולם זיינע פירות, די אידן, מאכט א ברכה אויף זיי און פרייט זיך מיט זיי; יעדער איד איז חשוב ביי אים. די גמרא דערציילט אז שלמה המלך האט געפלאנצט גאלדענע ביימער אין בית המקדש, און ווען אידן וועלן זיין שתולים בבית ה', וועט מען זען אז אלע זענען אזעלכע פירות. אה,או,אז
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
- ג Rosh Hashanah 10b-11a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 4:39
- ו לכאורה Megillah 11b 11:18 מפתח
- ז לכאורה Bava Basra 15a מפתח אינעם אויסשרייב: 11:04
- י Berachos 41b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 14:55, 43:20
- ע Kesubos 111a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:54
- צ Eruvin 4a (and Sukkah 5b) טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 27:26
- ק Chagigah 15b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 38:13
- ש לכאורה Eruvin 19a מפתח אינעם אויסשרייב: 52:46
- אב Yoma 47a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 57:44
- או לכאורה Yoma 39b מפתח אינעם אויסשרייב: 1:09:04
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 15:38 די חשיבות פון יעדן פון די שבעת המינים גייט לויט ווי נאנט ער שטייט צום ווארט "ארץ" אינעם פסוק, ווייל ארץ איז מרמז אויף עולם הבא און יראת שמים.
- 20:14 ארץ ישראל איז מכוון כנגד עולם הבא, דערפאר ברענגט גיין אהין, מחזק זיין עס, עסן פון אירע פירות און אפילו רעדן דערפון צו יראת שמים; דערפאר חזר'ט משה רבינו איבער דאס ווארט ארץ אין גאנץ ספר דברים.
- 26:53 דער רימון איז דער ווייטסטער פון די מינים פון ארץ, אבער ער איז פונדעסטוועגן מקושר דערצו; אזוי אויך די נידריגסטע אידן, און די נידריגע חדשים פונעם יאר, בלייבן מקושר צו יראת שמים.
- 8:12 טבת און שבט, אזוי ווי תמוז און אב, זענען דער לעצטער און נידריגסטער פערטל פונעם יאר, אבער פון חמשה עשר אין חודש איז די צווייטע העלפט שוין צוריקגעכאפט צו קדושה.
- 1:04:02 יעדער איד קען זיך אידענטיפיצירן מיט איינעם פון די זיבן פירות, און די תורה לערנט אז מען דארף מקרב זיין און אויפהייבן דעם ווייטן, דעם רימון.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 16:48 אויב די חשיבות פון די פירות גייט לויט ווי נאנט זיי שטייען צום ווארט ארץ, וואס ליגט אין דעם ווארט?
תירוץ: 19:48 ארץ איז מרמז אויף עולם הבא און יראת שמים; ארץ ישראל למטה איז מכוון כנגד דעם, און אירע פירות שעפן דערפון.
-
קשיא: 18:06 פארוואס ווערט דאס ווארט ארץ איבערגעחזר'ט כמעט אין יעדן פרק פון ספר דברים?
תירוץ: 22:29 ווייל דערמאנען ארץ וועקט אויף יראת שמים, און משה רבינו האט געוואלט אז אידן זאלן צו דעם קומען.
-
קשיא: 41:20 פארוואס האט מען אין הימל נישט אנגענומען דעם משל פון תמר אויף רבי מאיר'ס לערנען פון אחר, אבער יא דעם משל פון רימון?
תירוץ: 42:02 א פשוט'ער תירוץ: ביי א תמר איז די פסולת אינעווייניג, ביי א רימון אינדרויסן. דער משגיח'ס אייגענער תירוץ: לויט רבה בר שילא איז די לעצטע פרוכט דער רימון, וואס איז מקושר צו ארץ, ממילא קומט אפילו די תורה פון עולם הבא.
-
קשיא: 1:01:07 פארוואס שרייבט די תורה צוויי מאל ארץ, און נישט איין מאל מיט די פירות לויטן אמת'ן סדר?
תירוץ: 1:02:00 צו ווייזן אז די פירות זענען מקושר צום ארץ אליין און ווערן געשאצט לויט ווי נאנט זיי זענען דערצו; ממילא האבן אלע אידן א חלק לעולם הבא.
מעשיות
-
40:40 רבה בר שילא טרעפט אליהו הנביא
דער משגיח דערציילט די גמרא: רבה בר שילא האט געטראפן אליהו הנביא און אים געפרעגט וואס דער רבונו של עולם טוט. אליהו האט געזאגט אז דער רבונו של עולם זאגט תורה פון אלע רבנן, אבער נישט פון רבי מאיר, ווייל ער האט געלערנט פון אחר. רבה בר שילא האט געענטפערט אז רבי מאיר האט געפונען א רימון, געגעסן דאס אינעווייניגסטע און אוועקגעווארפן די שאלעכץ. האט אליהו געזאגט אז יעצט זאגט שוין דער רבונו של עולם תורה אין נאמען פון רבי מאיר.
אין דער מעשה: רבה בר שילא, אליהו הנביא, רבי מאיר, Acher (Elisha ben Avuyah)
-
43:20 רב המנונא און רב חסדא ביי דער סעודה
דער משגיח דערציילט די גמרא אין ברכות: רב המנונא און רב חסדא זענען געזעסן ביי א סעודה, און מען האט זיי דערלאנגט תמרים און רימונים. רב המנונא האט געמאכט א ברכה אויף די תמרים, און רב חסדא האט אים געפרעגט פארוואס, אז דער רימון שטייט דאך פריער אינעם פסוק. רב המנונא האט געענטפערט אז תמר איז שני לארץ און רימון חמישי לארץ. רב חסדא איז שטארק נתפעל געווארן פון דעם תירוץ.
אין דער מעשה: רב המנונא, רב חסדא
געדאנקען
- 25:43 דער סדר פון די ברכות אויף די שבעת המינים, לויט ווי נאנט מען איז צום ווארט ארץ, ווערט געטייטשט ווי א מדריגה פון נאנטקייט צו עולם הבא און יראת שמים.
- 29:59 פון אלע שיעורים וואס מ'לערנט פון די שבעת המינים איז נאר דער שיעור פון רימון נעגאטיוו: ער באשטימט ווען א כלי הערט אויף צו זיין א כלי, ממילא רעדט ער פון דעם וואס איז אינדרויסן פון די שיעורים פון דער תורה, אזוי ווי די ווייטסטע אידן.
- 45:52 די מחלוקת פון רב המנונא און רב חסדא וועגן תמרים און רימונים הענגט אין דעם צי "ארץ חטה" איז ווי "כוס של יין", א ארט וואס האלט די פרוכט, אדער ווי "כוס של זהב", אז דער עצם פון דער פרוכט איז מקושר מיט ארץ.
- 52:19 אין הימל האט מען נישט אנגענומען דעם משל פון תמר אויף אחר, אבער יא דעם משל פון רימון, ווייל לויט רבה בר שילא איז די לעצטע פרוכט דער רימון, וואס איז נאך אלץ מקושר צו ארץ און ממילא צו עולם הבא.
- 1:01:14 די תורה שרייבט צוויי מאל ארץ, כאטש עס וואלט געקלעקט אויסרעכענען די פירות לויטן סדר, צו ווייזן אז יעדע פרוכט, און ממילא יעדער איד, האט א שייכות מיט עולם הבא, אפילו די תורה פון אחר.
- 33:08 די נפילה פון די מרגלים איז פארבונדן מיט דער צייט: זיי זענען געגאנגען אין תמוז און אב, דער רימון פונעם יאר, און משה רבינו'ס "ולקחתם מפרי הארץ" איז געווען א חיזוק פאר א נידריגער צייט.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 35:09 דער משגיח זאגט אז מען דארף דינען דעם רבונו של עולם סיי ווען ס'איז ליכטיג און סיי ווען ס'איז פינסטער.
- 37:40 דער משגיח זאגט אז אין שווערע צייטן זאל מען זיך מקשר זיין מיט יראת שמים, מיט ערליכע אידן און מיט עולם הבא, און אזוי אריבערגיין צו בעסערע צייטן.
- 1:03:57 דער משגיח זאגט אז מען דארף מקרב זיין דעם ווייטן איד, אים מחזק זיין, אים לערנען אידישקייט און אים אויפהייבן.
- 1:12:20 דער משגיח זאגט אז חמשה עשר בשבט זאל מען מתפלל זיין אויף א שיינעם אתרוג און אויף גוטע פירות.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אליהו הנביא, אלישע בן אבויה, אסתר המלכה, דער הייליגער אר"י, דער חידושי הרי"ם, דער רשב"א, יהושע בן נון, מרדכי הצדיק, משה רבינו, קמחית, רב המנונא, רב חסדא, רבה בר שילא, רבי מאיר, שלמה המלך
ערכים יראת שמים, מאסף לכל המחנות, עולם הבא, רבונו של עולם, שבעת המינים