Aseres Yemei Teshuvah
קאטאלאג: זמנים עשרת ימי תשובה נומ׳ 2 אידיש 36 מינ׳
שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם פאלדער און פונעם נאמען פונעם פייל.
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז ראש השנה איז אין זמן דאס וואס דער מקום המקדש איז אין מקום און אדם הראשון אין נפש: א באהאלטענע שורש-נקודה וואס מען דארף זוכן, און א איד געפינט זי דורך אריינקוקן אין דער תורה, פון וואנעט די גאנצע בריאה קומט.
דער משגיח עפנט מיט דעם מאמר חז"ל אז "דרשו ה' בהמצאו" זענען די צען טעג פון ראש השנה ביז יום כיפור, און ער פארגלייכט עס צום בית המקדש, וואס מען האט געדארפט זוכן זיין ארט; דוד המלך האט זיך געמוטשעט און נישט געשלאפן. דער מקום המקדש איז די אבן שתיה, די נקודה פון וואנעט די וועלט האט זיך אנטוויקלט, אזוי ווי א עמבריא פון זיין ערשטע נקודה. לויט די דריי בחינות פון ספר יצירה, עולם שנה נפש, ווייזט ער די זעלבע שורש-נקודה אין זמן, ראש השנה, און אין נפש, אדם הראשון, וואס איז באשאפן געווארן ראש השנה פונעם מקום המקדש. אזא שורש איז באהאלטן: שמואל האט געדארפט זוכן דוד, דוד דעם מקום המקדש, און ראש השנה איז "בכסה". ווייל די וועלט איז באשאפן געווארן דורך דער תורה, געפינט זיך ירושלים אויך אינמיטן פון דער תורה. ראש השנה איז נישט קיין צייט צו שלאפן; די הכנה דערצו איז אריינקוקן אין דער תורה, לערנען און שטיצן תורה.
ענינים: עשרת ימי תשובה · ראש השנה · דער בית המקדש און דער חורבן · דוד המלך און מלכות בית דוד
סדר השיעור
-
0:00 זוכן דעם אייבערשטן ווי מען זוכט דעם מקום המקדש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח עפנט מיט חז"ל אז "דרשו ה' בהמצאו" זענען די צען טעג פון ראש השנה ביז יום כיפור, און פארגלייכט עס צום בית המקדש, וואס די תורה זאגט נישט וואו ער איז און דוד המלך האט געדארפט זוכן. ער באשרייבט די אבן שתיה ווי די נקודה פון וואנעט די וועלט האט זיך אנטוויקלט, דער ייחוד פון בורא מיט נברא.
-
3:26 פארוואס דער מקום המקדש הייסט "הר" שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט אז ארץ ישראל איז באשאפן געווארן ערשט, און אז דער בית המקדש איז העכער פון גאנץ ירושלים און ארץ ישראל. ער פרעגט וואס מיינט "הר", און ערקלערט אז עס איז די ערשטע נקודה פון וואנעט אלע אנטוויקלונג הייבט זיך אן, דער מקום המחשבה, אינמיטן פונעם ישוב.
-
7:37 עולם שנה נפש: דער שורש פון זמן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט פון ספר יצירה די דריי בחינות פון דער בריאה, מקום, זמן און נפש, און פארגלייכט די פערציג טעג פון ראש חודש אלול ביז יום כיפור צו די פערציג טעג פון יצירת הולד. ראש השנה איז די שורש-נקודה פון זמן אזוי ווי ירושלים פון מקום, א שער השמים פאר תפילות, און אדם הראשון איז דער שורש פון אלע נפשות.
-
13:31 אלע דריי שורשים קומען זיך צוזאם ראש השנה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז תשרי איז די בריאה במחשבה, און אז אדם הראשון איז באשאפן געווארן ראש השנה פונעם מקום המקדש, אזוי קומען זיך צוזאם אלע דריי שורשים ווי א קערנדל וואס איז כולל דאס גאנצע יאר. ער באשרייבט דעם קודש הקדשים ווי א מקום למעלה פון מקום, און די גרעסטע צדיקים ווי די "הרים" וואס זענען כולל אלע אידן.
-
20:16 דער באהאלטענער שורש: דוד, דער מקדש, ראש השנה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווייזט אז א שורש איז באהאלטן: שמואל האט געדארפט זוכן דוד צווישן ישי'ס קינדער, דוד האט זיך פריער טועה געווען אינעם מקום המקדש, און אפילו די מלאכים ווייסן נישט ווען ראש השנה איז. דוד האט געפונען דעם מקדש ווייל דער מלך איז אין נפש וואס דער מקדש איז אין מקום, דאס הארץ, און אין די ימים נוראים דארף מען געפינען דעם מלך.
-
23:43 ירושלים אינמיטן פון דער תורה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט אז דער אייבערשטער האט אריינגעקוקט אין דער תורה, דער בלו-פרינט, און באשאפן די וועלט, ממילא מוז ירושלים זיין אויך אינמיטן פון דער תורה. ער ווייזט עס פונעם פסוק אז א שאלה אין הלכה גייט ארויף צו "המקום", פון דער גמרא אז דער מקום איז גורם ביי א זקן ממרא, און פון דער מסורה אז דער אמצע פונעם ספר דברים איז דער דאזיגער פסוק.
-
27:51 ראש השנה שלאפט מען נישט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח קומט צוריק צו דוד, וואס האט נישט געשלאפן ביז ער האט געפונען א מקום פארן אייבערשטן, און ערקלערט דעם מנהג נישט צו שלאפן ראש השנה: ס'איז א צייט פון דרישה, און יעקב אבינו וואס האט געשלאפן אויף יענעם ארט האט געזאגט "ואנכי לא ידעתי". א איד דארף געפינען א מקום פארן אייבערשטן אין זיין גאנצן לעבן; איבערדרייען דעם קאלענדאר ביז תשרי הייסט נאך נישט געפינען ראש השנה.
-
31:45 די הכנה: אריינקוקן אין דער תורה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט וואס איז די גרעסטע הכנה צו ראש השנה, און ענטפערט אז אזוי ווי דער אייבערשטער האט אריינגעקוקט אין דער תורה צו באשאפן די וועלט, דארף א איד וואס וויל ווערן א בריאה חדשה אריינקוקן אין דער תורה. ער רופט צו שטיצן תורה, ישיבות און חינוך, לויבט די אסיפה פאר תורה, און ענדיגט מיט ברכות אויף א שנת ברכה און גאולה.
דער שיעור, אויסגעשריבן
זוכן דעם אייבערשטן ווי מען זוכט דעם מקום המקדש
דער משגיח עפנט מיט חז"ל אז "דרשו ה' בהמצאו" זענען די צען טעג פון ראש השנה ביז יום כיפור: דער אייבערשטער איז נמצא, אבער מען דארף אים זוכן. אזוי אויך דער בית המקדש, וואס די תורה זאגט אויף אים "תדרשו"; דוד המלך האט זיך געמוטשעט אים צו געפינען. זיין ארט איז די אבן שתיה, ארום וואס די גאנצע וועלט האט זיך אנטוויקלט, דארט איז דער ייחוד פון בורא מיט נברא. א,ב,ג
פארוואס דער מקום המקדש הייסט "הר"
דער משגיח ברענגט די גמרא אז ארץ ישראל איז באשאפן געווארן ערשט, און אז דער בית המקדש איז העכער פון ירושלים, און ירושלים העכער פון גאנץ ארץ ישראל, ווי ישעיה זאגט "נכון יהיה הר בית ה' בראש ההרים". ער פרעגט וואס מיינט "הר", און טייטשט עס מלשון הריון: די ערשטע נקודה פון וואנעט אלע אנטוויקלונג הייבט זיך אן. דערפאר איז דער מקדש אינמיטן פונעם ישוב, דער מקום המחשבה, וואו א זאך איז שוין פאראן איידער זי הייבט זיך אן. ז,ט,י
עולם שנה נפש: דער שורש פון זמן
דערנאך ברענגט דער משגיח פון ספר יצירה אז די וועלט איז באשאפן געווארן אין דריי בחינות, עולם (מקום), שנה (זמן) און נפש, און וואס עס איז פאראן אין איינס איז פאראן אין די אנדערע. אזוי ווי א קינד ווערט געשאפן אין פערציג טעג, זענען די פערציג טעג פון ראש חודש אלול ביז יום כיפור די יצירה פונעם יאר; דעמאלט קען מען נאך מתפלל זיין אויף א שנת ברכה, און נאכדעם איז שוין צו שפעט. כ,ל
אלע דריי שורשים קומען זיך צוזאם ראש השנה
דער משגיח ברענגט די תוספות אז ניסן איז די בריאה בפועל, אבער תשרי במחשבה. אדם הראשון, דער שורש פון נפש, איז באשאפן געווארן ראש השנה, דער שורש פון זמן, פונעם מקום המקדש, דער שורש פון מקום: אלע דריי בחינות צוזאמען, ווי א קערנדל. א קערנדל איז כולל דעם גאנצן בוים, און אויב א איד האט נישט אויסגענוצט ראש השנה ווי עס דארף צו זיין, שלעפט זיך דער פגם דאס גאנצע יאר. ס
ער לייגט צו אז די קדושה גייט ארויף פון ירושלים צו דער עזרה און צום קודש הקדשים, וואס איז כמעט נישט געווען קיין ארט: דער ארון האט נישט פארנומען קיין פלאץ, ער איז געווען במחשבה, נישט במציאות. אזוי זענען די גרעסטע צדיקים כולל אלע אידן; זיי זענען די "הרים" וואס דוד זאגט אויף זיי "אשא עיני אל ההרים". אזא שורש געפינט מען נישט גרינג, מען דארף אים זוכן. ע,פ
דער באהאלטענער שורש: דוד, דער מקדש, ראש השנה
דוד המלך איז געווען די נשמה פון אדם הראשון, און שמואל איז פארביי אלע אנדערע קינדער פון ישי ביז ער האט אים געפונען. אזוי האט דוד זיך פריער טועה געווען אינעם מקום המקדש, און ראש השנה איז "בכסה": אפילו די מלאכים ווייסן נישט ווען עס איז. אלעס דארף דרישה. וואס דער מקדש איז אין מקום, איז דער מלך אין נפש, דאס הארץ, ווי דער רמב"ם זאגט; אין די ימים נוראים דארף מען געפינען דעם מלך. צ,ק,ר,ת
ירושלים אינמיטן פון דער תורה
דער משגיח ברענגט דעם זוהר אז דער אייבערשטער האט אריינגעקוקט אין דער תורה און באשאפן די וועלט, און דעם מדרש פונעם ארכיטעקט וואס בויט לויט זיינע פלענער. ווייל ירושלים איז אינמיטן פון דער וועלט, מוז זי זיין אויך אינמיטן פון דער תורה. ער ווייזט עס פונעם פסוק אז א ספק אין הלכה גייט ארויף צו "המקום", פון דער גמרא אז ביי א זקן ממרא איז דער מקום גורם, און פון דער מסורה אז דער אמצע פסוק פונעם ספר דברים, א מיניאטור פון דער גאנצער תורה, איז דער דאזיגער פסוק. אא,אב,אג,אד,או
ראש השנה שלאפט מען נישט
דוד האט נישט געשלאפן ביז ער האט געפונען א מקום פארן אייבערשטן. דאס, ערקלערט דער משגיח, איז דער מנהג נישט צו שלאפן ראש השנה; ער ברענגט דעם ירושלמי אז דער וואס שלאפט דעמאלט, שלאפט זיין מזל. יעקב אבינו האט געשלאפן אויף יענעם הייליגן ארט און געזאגט "ואנכי לא ידעתי". א איד דארף געפינען א מקום פארן אייבערשטן אין זיין גאנצן לעבן. איבערדרייען דעם קאלענדאר ביז תשרי הייסט נאך נישט געפינען ראש השנה; מען דארף עס זוכן. ד,אז,אח
די הכנה: אריינקוקן אין דער תורה
דער משגיח פרעגט וואס איז די גרעסטע הכנה צו ראש השנה. די גאנצע בריאה, מקום, זמן און נפש, קומט פון דער תורה, דער בלו-פרינט פון דער וועלט. א איד וויל ראש השנה ווערן א בריאה חדשה, ממילא אזוי ווי דער אייבערשטער האט אריינגעקוקט אין דער תורה און באשאפן די וועלט, דארף ער אריינקוקן אין דער תורה און באשאפן זיין אייגענע וועלט.
למעשה רופט ער צו שטיצן תורה, ישיבות, חדרים פאר אידישע קינדער און בתי מדרשים, לויבט די אסיפה פאר תורה, און מאנט אז יעדער זאל לערנען און אויף זיך נעמען מער צו לערנען. ער ענדיגט מיט ברכות אויף א שנת ברכה, ישועות און גאולה.
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
תלמוד בבלי
- א Rosh Hashanah 18a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:00
- ה לכאורה Yoma 54b 2:05 מפתח
- ז לכאורה Taanis 10a מפתח אינעם אויסשרייב: 3:26
- ט לכאורה Kiddushin 69a מפתח אינעם אויסשרייב: 3:26
- ל לכאורה Berachos 60a מפתח אינעם אויסשרייב: 7:47
- ע לכאורה Megillah 10b מפתח אינעם אויסשרייב: 18:18
- ק לכאורה Zevachim 54b מפתח אינעם אויסשרייב: 20:18
- אד לכאורה Sanhedrin 14b מפתח אינעם אויסשרייב: 23:54
תלמוד ירושלמי
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
תפילה און פיוט
אנדערע
- או Masorah (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 23:54
עיקרי הדברים
- 0:00 די צען טעג פון ראש השנה ביז יום כיפור איז דער אייבערשטער נמצא, אבער מען דארף אים פונדעסטוועגן זוכן, אזוי ווי מען האט געדארפט זוכן דעם מקום המקדש.
- 2:05 דער מקום המקדש, די אבן שתיה, איז די נקודה פון וואנעט די גאנצע וועלט האט זיך אנטוויקלט, און דארט איז דער ייחוד פון בורא מיט נברא.
- 8:10 לויט עולם שנה נפש, איז ראש השנה די שורש-נקודה פון זמן, און אדם הראשון דער שורש פון אלע נפשות, און יעדער שורש איז כולל אלעס וואס וואקסט דערפון.
- 20:38 א שורש-נקודה איז באהאלטן און מען דארף זי זוכן: שמואל האט געזוכט דוד, דוד דעם מקום המקדש, און ראש השנה איז צוגעדעקט.
- 23:54 דער אייבערשטער האט אריינגעקוקט אין דער תורה און באשאפן די וועלט, ממילא געפינט זיך ירושלים, דער מיטל פון דער וועלט, אויך אינמיטן פון דער תורה.
- 31:55 דער משגיח זאגט אז די הכנה צו ראש השנה איז אריינקוקן אין דער תורה און אזוי זיך באשאפן אויפסניי, און לערנען און שטיצן תורה.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 4:55 וואס מיינט עס אז דער בית המקדש הייסט "הר"?
תירוץ: 5:06 ער איז די ערשטע נקודה פון אנטוויקלונג, מלשון הריון, פון וואנעט די גאנצע וועלט אנטוויקלט זיך.
-
קשיא: 31:48 וואס איז די גרעסטע הכנה וואס מען קען האבן צו ראש השנה?
תירוץ: 31:55 ווייל די גאנצע בריאה קומט פון דער תורה, דארף א איד אריינקוקן אין דער תורה כדי זיך צו באשאפן אויפסניי, און לערנען און שטיצן תורה.
געדאנקען
- 4:55 דער משגיח טייטשט "הר" ביים בית המקדש מלשון הריון: דער מקדש איז די ערשטע נקודה פון וואנעט אלעס אנטוויקלט זיך, אזוי ווי א עמבריא פון זיין נקודה, און דערפאר הייסט ער דער מקום המחשבה.
- 9:11 ער שטעלט צוזאם די פערציג טעג פון ראש חודש אלול ביז יום כיפור מיט די פערציג טעג פון יצירת הולד: אין זיי קען מען נאך מתפלל זיין אויף א שנת ברכה, און נאך יום כיפור איז עס ווי א תפילה וואס קומט צו שפעט.
- 15:10 ווייל אדם הראשון איז באשאפן געווארן ראש השנה פונעם מקום המקדש, קומען זיך אין אים צוזאם די שורשים פון מקום, זמן און נפש, און ראש השנה איז א קערנדל וואס א פגם אין אים שלעפט זיך דאס גאנצע יאר.
- 20:18 יעדע שורש-נקודה איז באהאלטן און דארף דרישה: דוד, די נשמה פון אדם הראשון, האט מען איבערגעזען צווישן ישי'ס קינדער; דעם מקום המקדש האט מען פריער נישט גלייך געטראפן; און ראש השנה איז צוגעדעקט אפילו פון די מלאכים.
- 22:52 וואס דער מקדש איז אין מקום, איז דער מלך אין נפש: ביידע זענען דאס הארץ, און דערפאר האט דוד, דער שורש פון מלכות, געפונען דעם מקום המקדש.
- 24:31 ווייל די וועלט איז אויסגעשטעלט לויט דער תורה, מוז ירושלים אינמיטן פון דער וועלט זיך געפינען אויך אינמיטן פון דער תורה, און דער משגיח געפינט עס אינעם אמצע פסוק פונעם ספר דברים, וואס שיקט די הלכה צו "המקום".
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 28:56 דער משגיח זאגט אז ראש השנה איז נישט קיין צייט צו שלאפן, נאר א צייט צו זוכן דעם אייבערשטן.
- 29:06 ער זאגט אז א איד דארף געפינען א מקום פארן אייבערשטן אין זיין גאנצן לעבן און אין אלע זיינע אברים.
- 32:47 ער זאגט אז כדי זיך צו גרייטן צו ראש השנה זאל מען אריינקוקן אין דער תורה, לערנען און אויף זיך נעמען צו לערנען, און שטיצן תורה, ישיבות און חינוך.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אדם הראשון, דואג האדומי, דוד המלך, דער רמב"ם, יעקב אבינו, ישי, שמואל הנביא
ערכים אבן שתיה, אדם הראשון, דרשו ה' בהמצאו, זקן ממרא, יצירת הולד, מקום המקדש, עולם שנה נפש, קודש הקדשים, שער השמים