Waiting for Miriam in the Desert and the Hidden Treasure of ט' באב
קאטאלאג: PARSHA (English) בהעלותך נומ׳ 4 פאקעט גייד ז׳ 60 תשס"ד (2003–04) ענגליש 50 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט פארוואס דאס ווארטן אויף מרים, וואס האט גורם געווען אז די מרגלים זענען צוריקגעקומען תשעה באב, איז ענדליך געווען א שכר: תשעה באב איז א מועד מיט א פארבארגענעם גוטן שורש, דער טאג וואס משיח ווערט געבוירן.
דער משגיח עפנט מיטן פסוק אז דער עולם איז נישט געפארן ביז מרים איז צוריקגעקומען, און ברענגט פונעם סאטמארער רב אז צוליב די זיבן טעג זענען די מרגלים צוריקגעקומען תשעה באב, א טאג פון א שלעכטן מזל. ער ווייזט אן א קייט פון לשון הרע, פון מרים צו די מרגלים ביז ביידע חורבנות, און זעט די באוועגונג פון שמירת הלשון אין די לעצטע יארן ווי א סימן פון דער גאולה. דערנאך פרעגט ער פארוואס דווקא מרים, א צדקת, זאל זיין די סיבה, און ער פארגלייכט עס צו דעם טאג וואס משה רבינו האט צוגעלייגט ביי מתן תורה, וואס האט געברענגט אז די לוחות זענען צובראכן געווארן שבעה עשר בתמוז. ער ערקלערט אז תשעה באב איז א מועד וואס איז פארזויערט געווארן, וואס וועט ווערן דער גרעסטער יום טוב, דער טאג וואס משיח ווערט געבוירן. טעג, אזוי ווי מענטשן, האבן צדיקים און רשעים, און א פארבארגענעם שורש. צום סוף ערקלערט ער אז דאס ווארטן אויף מרים האט אריינגעשטעלט די עבירה פון די מרגלים אויף תשעה באב, וואס זיין פארבארגענע גוטס האט זיי געגעבן א האפענונג פון תיקון.
ענינים: תשעה באב · די מרגלים · דער בית המקדש און דער חורבן · דער באהאלטענער שורש פון משיח
סדר השיעור
-
0:00 דאס ווארטן אויף מרים האט געברענגט תשעה באב שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח עפנט מיטן פסוק אז דער עולם איז נישט געפארן ביז מרים איז צוריקגעקומען, א שכר פאר דעם וואס זי האט געווארט אויף משה. ער ברענגט דעם סאטמארער רב אז אן די זיבן טעג וואלטן די מרגלים צוריקגעקומען פאר תשעה באב, א טאג פון א שלעכטן מזל, און אפשר וואלט בכלל נישט געווען קיין תשעה באב.
-
4:59 דער פלאן פון רבונו של עולם און די קייט פון לשון הרע שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די פלענער פון רבונו של עולם קומען דורך סיבות, ענטפערט א קשיא אויף בחירה מיטן רמב"ם, און ווייזט אן ווי לשון הרע גייט פון מרים צו די מרגלים ביז ביידע חורבנות. די באוועגונג צו לערנען הלכות לשון הרע, וואס האט זיך אנגעהויבן מיטן חפץ חיים, זעט ער ווי שלוחים פון רבונו של עולם צו פארריכטן דעם פגם פאר דער גאולה.
-
10:40 פארוואס מרים? דער צוגעלייגטער טאג ביי סיני שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט פארוואס מרים, א צדקת וואס איר שירה איז נצחי, זאל זיין די סיבה פונעם חורבן, און צי זי וואלט נישט בעסער געבליבן אין מדבר. ער ברענגט א ענליכע קשיא פון א ספר: דער טאג וואס משה האט צוגעלייגט ביי סיני האט געמאכט אז די ארבעים יום זאלן זיך ענדיגן שבעה עשר בתמוז, און די לוחות זענען צובראכן געווארן, פארבונדן מיט דער קשיא פונעם מגן אברהם אויף דעם טאג פון שבועות.
-
17:06 תשעה באב, א מועד וואס איז פארזויערט געווארן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז תשעה באב ווערט אנגערופן א מועד און האט א גוטע פנימיות. ער שילדערט מדריגות פון תלמידי חכמים ווי שבת, יום טוב און חול המועד, און פארגלייכט תשעה באב צו א באגאבטן בחור וואס איז פארזויערט געווארן, אבער מ'קען אים מקרב זיין און ער וועט ווערן גרויס. די כ"ב טעג פון שבעה עשר בתמוז ביז תשעה באב זענען אנטקעגן די כ"ב הייליגסטע טעג פון תשרי.
-
25:05 תורה פון די ניין טעג און קידוש אויף תשעה באב מעשה
דער משגיח דערציילט וועגן א ספר פון א צדיק, דער זיידע פונעם בלוזשעווער רבי, וואס זיינע גרעסטע תורות אויף סוכות האט ער צוגעגרייט אין די ניין טעג. דערנאך דערציילט ער וועגן א גרויסן צדיק וואס פלעגט שבת חזון נעמען א כוס יין און מאכן קידוש אויף תשעה באב, ווי א בילד פון די ימות המשיח, מיט טרערן וואס זענען געלאפן פון זיינע אויגן.
-
29:38 דאס ארויפגיין ביז שבועות און דאס אראפגיין דערנאך
דער משגיח שילדערט ווי מ'גייט יעדעס יאר ארויף פון חמשה עשר בשבט דורך פורים און פסח ביזן שפיץ פון שבועות, און ווי נאך שבועות הייבט מען אן אראפצוגיין. ער דערמאנט כ' סיון, א תענית פאר די גזירות פון די קרייצצוגן, שפעטערדיגע גזירות און די פארשיקונגען אין די צייטן פונעם חורבן אייראפע, ווי א טייל פונעם אראפגיין צו תשעה באב.
-
33:37 דער געבורטס-טאג פון משיח און טעג וואס זענען רשעים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז תשעה באב ווערט געבוירן א נשמה מיטן כח צו זיין משיח, און דאס ערקלערט די מנהגים אויפצושטיין פון דער ערד. ער ברענגט דעם חתם סופר אז פסח איז אמאל געווען א תענית פאר אברהם אבינו און איז איבערגעדרייט געווארן, אזוי ווי תשעה באב וועט ווערן. טעג זענען אזוי ווי מענטשן צדיקים און רשעים; א רשע איז איינגעווארצלט אין תשעה באב, און ווען ער טוט תשובה ווערט זיין טאג אויך איבערגעדרייט.
-
39:03 דער שורש הנעלם און דער באהאלטענער בית המקדש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז מ'דארף דעם גלות אזוי ווי די גאולה, און אז אפילו דער גרעסטער רשע האט א פארבארגענע נקודה טובה, דער שורש וואס יום כיפור, דער פערציגסטער טאג, שטעלט מיט, אזוי ווי די פערציגסטע מלקות וואס מ'גיט נישט. ער ברענגט תוספות אין חגיגה וועגן דער נעלמ'דיגער גימטריא פון די אותיות, און לייגט עס אויף תשעה באב: וואס איז באהאלטן אין אים איז דער דריטער בית המקדש.
-
44:35 וואס מ'שעפט פון תשעה באב; דער שכר פון מרים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז יעדער יום טוב שפייזט דאס גאנצע יאר, און פון תשעה באב שעפט מען די ידיעה אז אין יעדע צרה איז באהאלטן א גוטס. ער שליסט אז די מרגלים האבן געהאט א שורש הנעלם, און ווייל מ'האט געווארט אויף מרים איז זייער עבירה געפאלן תשעה באב, דער טאג פון לידת משיח, וואס זיין גוטע נקודה האט זיי געגעבן האפענונג, ממילא איז דאס ווארטן געווען א שכר פאר מרים.
דער שיעור, אויסגעשריבן
דאס ווארטן אויף מרים האט געברענגט תשעה באב
דער פלאן פון רבונו של עולם און די קייט פון לשון הרע
דער משגיח ערקלערט אז דער פלאן פון רבונו של עולם קומט דורך סיבות: ווי דער מדרש זאגט אויף "נורא עלילה על בני אדם", האט אדם הראשון געמוזט עסן פונעם עץ הדעת און יוסף האט געמוזט פארקויפט ווערן. ווען איינער פרעגט ווי אזוי דאס גייט צוזאמען מיט בחירה, ענטפערט ער אז דער רמב"ם האט שוין געפרעגט די קשיא און געזאגט אז מיר קענען עס נישט פארשטיין. ה,ו,ז
ער לייגט צו אז די גאנצע קייט האט זיך אנגעהויבן מיט לשון הרע. דאס לשון הרע פון מרים האט אפגעהאלטן דעם עולם זיבן טעג, ממילא זענען די מרגלים צוריקגעקומען תשעה באב, און דאס האט געברענגט דעם ערשטן חורבן; די גמרא זאגט אז דער צווייטער חורבן איז אויך געקומען דורך לשון הרע, און קמצא בר קמצא איז נאר געווען די סיבה. דערפאר, זינט דעם ספר חפץ חיים, איז דא א גרויסע באוועגונג צו לערנען די הלכות: ווען די גאולה קומט נעענטער, שיקט רבונו של עולם שלוחים צו פארריכטן דעם פגם. ח,ט
פארוואס מרים? דער צוגעלייגטער טאג ביי סיני
אבער ס'בלייבט א גרויסע קשיא. מרים איז געווען א צדקת און א נביאה, און איר שירה איז נצחי; פארוואס זאל דער חורבן קומען דורך איר, דורך דער טובה אז מ'האט אויף איר געווארט? וואלט זי נישט בעסער געבליבן אין מדבר? דער סאטמארער רב זאגט אז מיר קענען די זאכן נישט פארשטיין.
דער משגיח ברענגט א ענליכן געדאנק פון א ספר: משה רבינו האט צוגעלייגט א טאג ביי סיני פאר מער הכנה און טהרה, ממילא האבן זיך זיינע ארבעים יום אויפן בארג געענדיגט שבעה עשר בתמוז, א טאג פון א שלעכטן מזל, און די לוחות זענען צובראכן געווארן. ער דערמאנט עס מיט דער באקאנטער קשיא פונעם מגן אברהם, פארוואס ו' סיון הייסט זמן מתן תורתנו ווען די תורה איז געגעבן געווארן דעם זיבעטן. י
תשעה באב, א מועד וואס איז פארזויערט געווארן
דער פסוק אין איכה רופט תשעה באב א מועד, און דערפאר זאגט מען נישט קיין תחנון. וואס פאר א יום טוב איז דאס? דער משגיח ענטפערט אז ער האט א גוטע פנימיות; ווען משיח וועט קומען וועט ער זיין דער גרעסטער יום טוב. כ
ער ברענגט דעם זוהר אז א תלמיד חכם איז ווי שבת, און שילדערט מדריגות: דער גרויסער תלמיד חכם וואס איז "שבת" און מ'האלט אים אויס צו לערנען; איינער וואס איז "יום טוב" און ארבעט נאר פאר וואס ער דארף, ווי אוכל נפש אום יום טוב; און א קלענערער, "חול המועד", וואס ארבעט פאר מער. ל
דערנאך איז דא א מועד וואס איז פארזויערט געווארן: א באגאבטער בחור וואס האט געקענט ווערן א גרויסער תלמיד חכם אבער איז אוועק. ער איז נאך אלץ א מועד; מ'קען אים צוריקברענגען און ער וועט ווערן פון די גרעסטע. אזא מועד איז תשעה באב, און זיינע כ"ב טעג פון שבעה עשר בתמוז זענען אנטקעגן די הייליגסטע טעג פון תשרי.
תורה פון די ניין טעג און קידוש אויף תשעה באב
דער משגיח רעדט וועגן א ספר פון א צדיק נפלא, דער זיידע פונעם בלוזשעווער רבי, וואס ער האט אמאל געהייסן א בחור מיט ספיקות צו לערנען. יענער צדיק האט צוגעגרייט זיינע גרעסטע תורות אויף סוכות אין די ניין טעג.
ער דערציילט אויך וועגן א גרויסן צדיק וואס האט שבת חזון געוויזן וואס עס וועט זיין ווען משיח קומט: ער האט אויפגעהויבן א כוס יין און געמאכט קידוש אויף תשעה באב, און צוויי שטראמען טרערן זענען געלאפן פון זיינע אויגן.
דאס ארויפגיין ביז שבועות און דאס אראפגיין דערנאך
דער משגיח שילדערט ווי מ'גייט יעדעס יאר ארויף פון חמשה עשר בשבט דורך פורים און פסח ביזן שפיץ פון שבועות, און ווי מ'גייט דערנאך אראפ. כ' סיון איז געווען א תענית פאר די גזירות פון די קרייצצוגן, וואס האבן זיך איבערגעחזרט שפעטער און אין חורבן אייראפע; פון דארט גליטשן זיך די טעג צו תשעה באב.
דער טאג פון לידת משיח און טעג וואס זענען רשעים
דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז יעדן תשעה באב ווערט געבוירן א נשמה מיטן כח צו זיין משיח. דערפאר שטייט מען אויף פון דער ערד, און ביי די ספרדים וואשן די פרויען דאס פנים: מ'פרייט זיך אז משיח איז געבוירן. נ
דער חתם סופר שרייבט אז פסח איז אמאל געווען א תענית פאר אברהם אבינו צוליב דער גזירה פון גלות, און ער איז איבערגעדרייט געווארן; אזוי וועט זיין מיט תשעה באב. טעג, ערקלערט דער משגיח, זענען ווי מענטשן: ס'זענען דא טעג וואס זענען צדיקים און טעג וואס זענען רשעים, און א רשע איז איינגעווארצלט אין תשעה באב. ווען ער טוט תשובה ווערט זיין טאג מיט אים איבערגעדרייט.
דער שורש הנעלם און דער באהאלטענער בית המקדש
וואס מ'שעפט פון תשעה באב; דער שכר פון מרים
יעדער יום טוב שפייזט דאס גאנצע יאר: פסח גיט גאולה, שבועות תורה, סוכות בטחון, יום כיפור תשובה. פון תשעה באב, זאגט דער משגיח, שעפט מען די ידיעה אז אין יעדע צרה איז באהאלטן א גוטס.
רש"י זאגט אז די מרגלים זענען געווען צדיקים, און דער משגיח ערקלערט אז נאך זייער עבירה איז געבליבן אין זיי א שורש הנעלם. אויף אן אנדער טאג וואלטן זיי נישט געהאט קיין תקומה, אבער תשעה באב האט זיך זייער שורש פאראייניגט מיטן שורש פונעם טאג. ווייל מ'האט געווארט אויף מרים, זענען די מרגלים צוריקגעקומען אויפן טאג פון לידת משיח, ממילא איז דאס ווארטן באמת געווען א שכר פאר איר. ר
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
תלמוד ירושלמי
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 2:44 לויטן סאטמארער רב, די זיבן טעג וואס מ'האט געווארט אויף מרים האבן געמאכט אז די מרגלים זענען צוריקגעקומען תשעה באב אנשטאט זיבן טעג פריער.
- 7:13 דער משגיח ווייזט אן א קייט פון לשון הרע פון מרים דורך די מרגלים ביזן ערשטן און צווייטן חורבן.
- 17:38 תשעה באב ווערט אנגערופן א מועד ווייל ער האט א גוטע פנימיות; ווען משיח וועט קומען וועט ער זיין דער גרעסטער יום טוב.
- 37:12 אזוי ווי ס'זענען דא צדיקים און רשעים ביי מענטשן, אזוי זענען דא טעג וואס זענען צדיקים און טעג וואס זענען רשעים אינעם לוח, און ווען א רשע טוט תשובה ווערט זיין טאג אויך איבערגעדרייט.
- 44:27 אין תשעה באב איז באהאלטן דער דריטער בית המקדש, און פון תשעה באב שעפט מען אויפן גאנצן יאר די ידיעה אז אין יעדע צרה איז באהאלטן א גוטס.
- 48:19 ווייל מ'האט געווארט אויף מרים, איז די עבירה פון די מרגלים געפאלן אויפן טאג פון לידת משיח בן דוד, וואס זיין גוטע נקודה האט זיי געגעבן האפענונג; ממילא איז דאס ווארטן געווען א שכר פאר מרים.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 5:45 אויב תשעה באב האט געמוזט זיין, ווי אזוי בלייבט די בחירה פון א מענטש?
תירוץ: 6:07 דער רמב"ם האט שוין געפרעגט די קשיא און געזאגט אז מיר קענען די זאכן נישט פארשטיין; ס'איז געווען א סיבה פארוואס עס האט געמוזט אזוי זיין.
-
קשיא: 10:52 פארוואס זאל מרים, א צדקת, זיין די סיבה פונעם חורבן דורך דער טובה אז מ'האט אויף איר געווארט?
תירוץ: 48:19 ווייל מ'האט אויף איר געווארט, איז די עבירה פון די מרגלים געפאלן תשעה באב, דער טאג פון לידת משיח, וואס זיין גוטע נקודה האט זיי געגעבן האפענונג; ממילא איז עס באמת געווען א שכר.
-
קשיא: 17:45 וואס פאר א יום טוב איז תשעה באב, אז ער ווערט אנגערופן א מועד און מ'זאגט נישט קיין תחנון?
תירוץ: 17:59 ער האט א גוטע פנימיות, און ווען משיח וועט קומען וועט ער זיין דער גרעסטער יום טוב.
-
קשיא: 44:58 יעדער יום טוב גיט עפעס פארן גאנצן יאר; וואס שעפט מען פון תשעה באב?
תירוץ: 45:36 די ידיעה אז אין יעדע צרה איז באהאלטן א גוטס וואס וועט ארויסקומען דערפון.
מעשיות
-
25:05 דער בחור מיט ספיקות און דער ספר פונעם צדיק
דער משגיח דערמאנט א ספר פון א צדיק נפלא, דער זיידע פונעם בלוזשעווער רבי וואס האט געוואוינט אין בארא פארק. א בחור האט זיך אמאל באקלאגט פארן משגיח אויף ספיקות וואס ער האט, און דער משגיח האט אים געהייסן לערנען דעם ספר. די גרעסטע תורות פונעם צדיק אויף סוכות זענען צוגעגרייט געווארן אין די ניין טעג, יעדן טאג פאר א טאג פון סוכות, ביז תשעה באב אליין.
אין דער מעשה: דער בלאזשעווער רבי
-
28:32 קידוש אויף תשעה באב שבת חזון
א גאר גרויסער צדיק פלעגט שבת חזון מאכן א קליינע פארשטעלונג פון וואס וועט זיין ווען משיח וועט קומען. ער האט גענומען א כוס יין אין דער האנט און געמאכט קידוש אויף תשעה באב. ווען ער האט עס געזאגט זענען צוויי שטראמען טרערן געלאפן פון זיינע אויגן.
געדאנקען
- 2:59 דער סאטמארער רב: יעדע נסיעה אין מדבר האט געהאט איר תפקיד, און ווייל מ'האט געווארט זיבן טעג אויף מרים האבן זיך די ארבעים יום פון די מרגלים געענדיגט פונקט תשעה באב, א טאג פון א שלעכטן מזל; אנדערש וואלט די גאנצע מעשה אפשר נישט געשען.
- 9:14 ווייל דער חורבן האט זיך אנגעהויבן מיט דעם לשון הרע פון מרים, איז די גרויסע באוועגונג אין די לעצטע צענדליגער יארן צו לערנען הלכות לשון הרע שלוחים פון רבונו של עולם צו פארריכטן דעם פגם, ווייל די צייט פון דער גאולה קומט.
- 13:51 א ספר וואס דער משגיח ברענגט זעט דעם זעלבן ענין ביי סיני: משה האט צוגעלייגט א טאג פאר מער הכנה און טהרה, ממילא האבן זיך די ארבעים יום געענדיגט שבעה עשר בתמוז און די לוחות זענען צובראכן געווארן.
- 21:23 דער משגיח פארגלייכט תשעה באב צו א באגאבטן בחור וואס האט געקענט ווערן א גרויסער תלמיד חכם אבער איז פארזויערט געווארן: ער איז אויך א מועד, מ'קען אים צוריקברענגען, און ער וועט ווערן איינער פון די גרעסטע.
- 37:12 טעג זענען ווי מענטשן: ס'זענען דא טעג וואס זענען צדיקים און טעג וואס זענען רשעים, יעדער מענטש איז איינגעווארצלט אין זיין טאג, און ווען א רשע טוט תשובה ווערט נישט נאר זיין נשמה נאר אויך זיין טאג איבערגעדרייט.
- 43:46 אויפבויענדיג אויף דער נעלמ'דיגער גימטריא פון תוספות, רעכנט דער משגיח אויס די באהאלטענע אותיות פון די ווערטער תשעה באב און געפינט אין זיי דעם דריטן בית המקדש.
- 46:34 די מרגלים האבן געהאט א פארבארגענעם שורש פון גוטס, און ווייל זייער עבירה איז געפאלן תשעה באב, וואס האט אויך א שורש הנעלם, האבן זיך די צוויי פאראייניגט און זיי געגעבן א האפענונג פון תיקון; דערפאר איז דאס ווארטן אויף מרים געווען א שכר.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אדם הראשון, דוד המלך, די בעלי תוספות, דער בלאזשעווער רבי, דער חפץ חיים, דער חתם סופר, דער מאנטשעסטער ראש ישיבה, דער מגן אברהם, דער סאטמארער רב, דער רמב"ם, יוסף הצדיק, מרים, משה רבינו, ר' אברהם יעקב פאם, רש"י
ערכים חול המועד, לשון הרע, מועד, מצורע, מרגלים, נקודה הפנימית, פנימיות, שבירת הלוחות, שבעה עשר בתמוז, שבת חזון, שורש הנעלם, תחנון, תשעה באב