טומאת יולדת and the ענין of אליהו (Connection to ניסן)
קאטאלאג: PARSHA (English) תזריע מצורע נומ׳ 1 פאקעט גייד ז׳ 58 תש"ס (1999–2000) ענגליש 50 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז די טומאה פון א יולדת קומט פונעם אויסליידיגן פון קדושה, און אז דער ברית, דורך אליהו הנביא, שניידט אפ די טומאה, און ער בינדט עס צו חודש ניסן, דער חודש פון חסד און פון אליהו.
דער משגיח פרעגט פארוואס ווערט א פרוי טמא דורכן געבוירן א קינד, ווען זי האט ניין חדשים געטראגן אין זיך א בית המדרש, וואו א מלאך לערנט מיט'ן קינד תורה. ער ברענגט דעם אור החיים'ס תירוץ פארוואס דער גוף פון א איד איז מטמא באוהל און פון א גוי נישט: די טומאה קומט זיך צו וואו קדושה איז ארויס, אזוי ווי פליגן ביי א אויסגעליידיגטן כלי פון האניג. אזוי אויך די מוטער, ווען די קדושה פונעם קינד גייט ארויס פון איר. ווייל די תורה ביי א מיידל איז א נידעריגערע מדריגה, פרעגט ער פארוואס איז א נקבה פערצן טעג און א זכר נאר זיבן, און ער ענטפערט אז ביים ברית קומט אליהו הנביא, און די מוטער, א קרובה וואס האט א חלק אין דער שמחה, ווערט איר טומאה אפגעשניטן. דערנאך בינדט ער עס צו ניסן: אין א שנה מעוברת ליינט מען תזריע דער ערשטער אין ניסן, דער חודש פון אליהו, פון חסד און פון יובל, און ער ענדיגט מיט'ן חוזה פון לובלין'ס העפט, אז די ערשטע צוועלף טעג פון ניסן באשטימען דאס גאנצע יאר.
ענינים: טומאה, טהרה און מקוה · חודש ניסן · אליהו הנביא ביי דער ברית · ברית מילה
סדר השיעור
-
0:00 פארוואס ווערט א יולדת טמא? שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח עפנט מיט דער פרשה פון א אשה כי תזריע, און דערמאנט דעם אור החיים אז מ'טאר נישט אראפנעמען א צרעת מיט די הענט. דערנאך פרעגט ער פארוואס זאל א מוטער ווערן טמא, ווען זי האט געטראגן א בית המדרש וואו א מלאך לערנט מיט'ן קינד, און מיט יעדן קינד קומט משיח נענטער.
-
5:25 פליגן ביים האניג: טומאה וואו קדושה איז ארויס שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם אור החיים'ס קשיא פארוואס א מת פון א איד איז מטמא באוהל און א גוי נישט, און זיין משל פון פליגן וואס קומען מער צו א אויסגעליידיגטן כלי פון האניג ווי צו א כלי פון מיסט. ער טייטשט עס אויף דער מוטער: די קדושה פונעם קינד איז ארויס פון איר, דערפאר ווערט זי טמא.
-
10:39 פארוואס פערצן טעג ביי א נקבה? קרבת משפחה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט פארוואס איז א נקבה צוויי וואכן טמא, ווען איר תורה איז א נידעריגערע מדריגה ווי ביי א זכר, און ער הייבט אן דעם תירוץ מיט די דינים פון קרבת משפחה: די זיבן קרובים וואס א כהן מעג זיך מטמא זיין, און די מצוה פון מילה אויפן טאטן, וואס דערפאר מעגן דער טאטע, דער מוהל און דער סנדק אנטון שבת'דיגע קליידער אויף תשעה באב.
-
15:14 אליהו ביים ברית שניידט אפ די טומאה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט פארוואס מעג די מוטער אויך עסן אויף א תשעה באב נדחה, ווען זי האט נישט די מצוה, און ענטפערט אז אליהו הנביא קומט צו יעדן ברית און ברענגט א טעם פון לעתיד לבוא און כפרת עונות; אלס קרובה האט זי א חלק אין דער שמחה. דערפאר שניידט דער ברית ביי א זכר איבער איר טומאה נאך זיבן טעג, און ביי א נקבה געדויערט עס פערצן.
-
21:42 תזריע עפנט ניסן: דער חודש פון אליהו שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז יעדע סדרה שפיגלט אפ איר צייט: אין א שנה מעוברת איז תזריע די ערשטע סדרה אין ניסן, און נאכדעם קומט שבת הגדול וואס זיין הפטרה ענדיגט זיך מיט אליהו. ער שילדערט ווי ניסן און דער סדר זענען פול מיט א בענקשאפט נאך אליהו, און צדיקים זענען געזעסן ביי דער טיר ערב פסח.
-
25:16 דער כלל פון צוריקקערן: יובל
דער משגיח ברענגט דעם רש"ב'ס ווארט אז די וויסנשאפטלער זאגן כללים אין טבע אבער ווייסן נישט פארוואס, אזוי ווי א מעסער וואס שניידט די חלה, און די תורה ווייסט די טעמים. ער ערקלערט דעם כלל אז אלעס קערט זיך צוריק צו זיין שורש, וואס אין לשון הקודש הייסט יובל, און בינדט עס צו תשובה, צום שופר און צו דער פופציגסטער מדריגה וואס קומט פסח ביינאכט.
-
31:01 רעכטס איז חסד, לינקס איז דין
דער משגיח ערקלערט אז די רעכטע זייט איז חסד און די לינקע איז דין, און די עבודה פון א איד איז צו געבן קדימה צו חסד און צו בינדן דעם דין. ער ווייזט עס אויף אנטון די רעכטע זייט ערשט און בינדן דעם לינקן שוך ערשט, אויף דער עקידה, אויפן שרייבן פון רעכטס צו לינקס, אויף עשו און ישמעאל אלס די פסולת פון יצחק און אברהם, און אויף דער לענגערער רעכטער רצועה פון די תפילין.
-
36:52 ניסן פון חסד, תשרי פון דין
דער משגיח שילדערט צוויי סדרים פון צייטן: דער פרילינג, וואס הייבט זיך אן מיט ניסן, ווען די טבע בליט מיט חסד, און דער ווינטער, וואס הייבט זיך אן מיט תשרי, א צייט פון דין און צמצום, אזוי ווי וואסער וואס פרירט איין צו אייז. ער טייטשט אביב אלס אלף בית פון רעכטס, און תשרי אלס די אותיות פארקערט, און פרעגט פארוואס הייסט דער חודש אביב און נישט מיט א גימל.
-
41:08 דעם חוזה פון לובלין'ס העפט מעשה
דער משגיח דערציילט די מעשה וואס דער בני יששכר ברענגט פונעם חוזה פון לובלין, וואס האט יעדן פון די ערשטע צוועלף טעג פון ניסן אויפגעשריבן וואס וועט פאסירן אין איין חודש פונעם יאר, און דעם פינפטן חודש האט ער נישט געוואלט שרייבן, דער חודש וואס ער איז נפטר געווארן. דערפון לערנט ער אז די צוועלף טעג באשטימען דאס גאנצע יאר.
-
46:07 ניסן: תחיית המתים און תשובה מיט אהבה
דער משגיח מערקט אן אז ראש חודש ניסן איז דער טאג וואס דער משכן איז אויפגעשטעלט געווארן, אז מ'האפט אויף דער גאולה אין ניסן, און אז די הפטרה פון די טרוקענע ביינער שבת חול המועד ווייזט אז פסח איז א צייט פון תחיית המתים. ער זאגט אז יעדער איד זאל ווערן לעבעדיג דורך תשובה אויף פסח, א תשובה פון אהבה וואס ווערט אויסגעדריקט אין שיר השירים, און ער ענדיגט מיט א ברכה אויף דער גאולה.
דער שיעור, אויסגעשריבן
פארוואס ווערט א יולדת טמא?
דער משגיח עפנט מיט דער פרשה פון א אשה כי תזריע, און דערמאנט דעם אור החיים אז מ'טאר נישט אראפשניידן א צרעת, נאר מ'זאל טון תשובה און עס וועט זיך אליין אויסהיילן. דערנאך פרעגט ער פארוואס ווערט די מוטער בכלל טמא? ניין חדשים האט זי געטראגן א הייליגן בית המדרש, וואו א מלאך לערנט מיט'ן קינד, ווי די גמרא זאגט, און מיט יעדן אידיש קינד קומט משיח נענטער. זי וואלט געדארפט זיין איינגעהילט אין קדושה. א,ב,ג,ד
פליגן ביים האניג
צום תירוץ ברענגט דער משגיח דעם דין אז א מת פון א איד איז מטמא באוהל און א גוי נישט, און דעם אור החיים'ס קשיא פארוואס. דער אור החיים ענטפערט מיט א משל: ליידיגט מען אויס א כלי פון האניג און א כלי פון מיסט, קומען די פליגן צום האניג, ווייל טומאה לעבט פון ברעקלעך קדושה. ווען די הייליגע נשמה גייט ארויס פון א אידישן גוף, קומט די סטרא אחרא לעקן דאס איבערגעבליבענע, און די טומאה איז גרעסער. ה,ו
אזוי אויך, זאגט דער משגיח, ווען דאס קינד מיט זיין בית המדרש גייט ארויס פון דער מוטער, ליידיגט זיך אויס די קדושה פון איר, און דערפאר ווערט זי טמא.
פארוואס פערצן טעג ביי א נקבה?
אבער נאך א נקבה איז זי טמא פערצן טעג, און נאך א זכר נאר זיבן. א מיידל דארף נאר וויסן די דינים פונעם טאג טעגליכן לעבן, און האט נישט קיין מצוה פון תלמוד תורה, ממילא איז דאס וואס דער מלאך לערנט מיט איר א נידעריגערע מדריגה; פארוואס זאל איר טומאה זיין לענגער? צום תירוץ ברענגט דער משגיח קרבת משפחה: קרובים האבן א רוחניות'דיגע שייכות, אזוי ווי די זיבן קרובים וואס א כהן מעג זיך מטמא זיין. מילה איז די מצוה פונעם טאטן, נישט פון דער מוטער, און אויף תשעה באב מעגן דער טאטע, דער מוהל און דער סנדק אנטון שבת'דיגע קליידער. ז,ח,ט
אליהו ביים ברית שניידט אפ די טומאה
אויף א תשעה באב נדחה מעג די מוטער אויך עסן, כאטש די מצוה איז נישט אירע. דער משגיח ענטפערט אז אליהו הנביא קומט צו יעדן ברית און גיט א טעם פון לעתיד לבוא, און דער מדרש זאגט אז ווער ס'איז ביים ברית ווערט מכופר ווי אום יום כיפור. ווען קרבת משפחה מאכט זי פאר אן אבל אויב דאס קינד וואלט חלילה געשטארבן, גיט עס איר אויך א חלק אין דער שמחה. י
דערמיט איז די קשיא מתורץ. נאך א זכר וואלט די טומאה געדארפט זיין נאך לענגער, אבער דער ברית קומט אינצווישן: אליהו קומט, און זיין קדושה, וואס זי האט דערין א חלק אלס קרובה, שניידט אפ די טומאה. דערפאר דערמאנט די תורה דעם ברית גלייך נאך די זיבן טעג.
תזריע עפנט ניסן
יעדע סדרה שפיגלט אפ איר צייט, זאגט דער משגיח. אין א שנה מעוברת איז תזריע, מיט'ן ברית און אליהו, די ערשטע סדרה אין ניסן, און נאכדעם קומט שבת הגדול, וואס די הפטרה ענדיגט זיך מיט אליהו'ס קומען. דער שפיץ פונעם סדר איז ווען מ'עפנט די טיר פאר אליהו, און צדיקים זענען ערב פסח געזעסן ביי דער טיר און געהאפט אז ער וועט קומען. כ
דער כלל פון צוריקקערן: יובל
דער משגיח ברענגט דעם רש"ב'ס ווארט אז די וויסנשאפטלער קענען זאגן אז א הארטער מעסער שניידט א ווייכע חלה, אבער נישט פארוואס, און ווער ס'האט תורה ווייסט די טעמים. איינער פון די כללים איז אז אלעס קערט זיך צוריק צו זיין שורש, אזוי ווי וואסער גייט ארויף צו די וואלקנס און קומט אראפ אלס רעגן. אין לשון הקודש הייסט דאס יובל, ווי דער רמב"ן ברענגט. ל
רעכטס איז חסד, לינקס איז דין
דער משגיח ברענגט אז דער זוהר ציילט פופציג מאל יציאת מצרים, אנטקעגן יובל, און אז רעכטס איז חסד און לינקס איז דין. די עבודה פון א איד איז צו געבן קדימה צו חסד: לויט דער גמרא און דעם שולחן ערוך טוט מען אן די רעכטע ארבל און דעם רעכטן שוך ערשט, אבער מ'בינדט דעם לינקן שוך ערשט, ווייל בינדן באגרעניצט דעם דין. אזוי האט אברהם, חסד, געבונדן יצחק, דין, ביי דער עקידה. ס,ע,פ
ניסן פון חסד, תשרי פון דין
דאס יאר האט צוויי סדרים פון צייטן, ערקלערט דער משגיח. דער פרילינג, פון ניסן אן, איז חסד, ווען די טבע בליט; דער ווינטער, פון תשרי אן, איז דין און צמצום, אזוי ווי וואסער פרירט איין צו אייז. אביב איז דער אלף בית פון רעכטס, און די אותיות פון תשרי גייען פארקערט. דער זוהר זאגט אז אין אביב איז אפילו דא א גימל, ווייל יו"ד בי"ת איז דריי; פארוואס זשע הייסט דער חודש נישט מיט א גימל? ק
דעם חוזה פון לובלין'ס העפט
דער יו"ד בי"ת ווייזט אן אז די ערשטע צוועלף טעג פון ניסן באשטימען דאס יאר. דער בני יששכר דערציילט אז דער חוזה פון לובלין האט יעדן פון די טעג אויפגעשריבן אין א העפט וואס וועט פאסירן אין איין חודש, עס פארמאכט, און סוף יאר איז אלעס מקוים געווארן. איין יאר האט ער דעם פינפטן חודש איבערגעלאזט ליידיג, און תשעה באב איז ער נפטר געווארן. ר
די הנהגה אין די צוועלף טעג, זאגט דער משגיח, באשטימט דאס יאר מער ווי די עשרת ימי תשובה, נאר ווייל ס'זענען טעג פון חסד, פאסט מען נישט און מ'זאגט נישט קיין סליחות, נאר מ'גרייט זיך צו צו פסח.
ניסן: תחיית המתים און תשובה מיט אהבה
ראש חודש ניסן איז דער טאג וואס דער משכן איז אויפגעשטעלט געווארן, און מ'האפט אויף דער גאולה אין ניסן, ווען אלעס ווערט לעבעדיג. די הפטרה פון יחזקאל'ס טרוקענע ביינער שבת חול המועד ווייזט אז פסח איז תחיית המתים, און דער משגיח זאגט אז יעדער איד זאל ווערן לעבעדיג דורך תשובה, א תשובה פון אהבה. דערפאר זאגט מען שיר השירים אויף פסח. ער ענדיגט מיט א תפילה אז מ'זאל עסן די מצות צוזאמען אין ירושלים. ש,ת
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
מדרש
- י Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 16:17
זוהר און קבלה
ראשונים
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 7:20 טומאה קומט וואו קדושה איז אוועק: וואס גרעסער די קדושה וואס איז ארויס, אלס גרעסער די טומאה, און דערפאר איז א אידישער גוף מטמא באוהל און א גוי נישט.
- 9:46 א פרוי ווערט טמא נאך דער לידה ווייל די קדושה פונעם קינד, וואס האט געלערנט תורה מיט א מלאך אין איר, איז ארויס פון איר.
- 20:00 נאך א זכר געדויערט די טומאה נאר זיבן טעג ווייל דער ברית ברענגט אליהו הנביא, און די מוטער, א קרובה וואס האט א חלק אין דער שמחה, ווערט איר טומאה איבערגעהאקט.
- 22:40 אין א שנה מעוברת איז תזריע, מיט'ן ברית און אליהו, די ערשטע סדרה וואס מ'ליינט אין ניסן, דער חודש וואס אידן זענען פארנומען מיט אליהו און מיט דער גאולה.
- 38:39 ניסן איז דער חודש פון חסד און תשרי דער חודש פון דין, אזוי ווי מ'זעט ביי די רעכטע און לינקע זייט און אין די אותיות פון אביב און תשרי.
- 44:24 די ערשטע צוועלף טעג פון ניסן באשטימען דאס גאנצע יאר, נאך מער ווי די עשרת ימי תשובה, נאר זיי זענען טעג פון חסד, נישט פון תעניתים און סליחות.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 3:06 פארוואס ווערט א פרוי טמא דורכן געבוירן א קינד, ווען זי האט געברענגט א הייליגע נשמה אויף דער וועלט?
תירוץ: 9:50 ווייל די גרויסע קדושה פונעם קינד, וואס האט געלערנט תורה אין איר, איז ארויס פון איר, און טומאה קומט וואו קדושה איז אוועק.
-
קשיא: 6:22 פארוואס איז א מת פון א איד מטמא באוהל, און א גוי נאר במגע?
תירוץ: 6:45 ווייל די סטרא אחרא קומט זיך צו צו לעקן דאס איבערגעבליבענע פון קדושה אין א אידישן גוף, אזוי ווי פליגן צו א אויסגעליידיגטן כלי פון האניג, און וואו ס'איז נישט געווען אזא קדושה, כמעט נישט.
-
קשיא: 12:21 אויב טומאה קומט פון קדושה וואס איז ארויס, פארוואס איז א מוטער טמא פערצן טעג נאך א נקבה און נאר זיבן נאך א זכר?
תירוץ: 20:00 נאך א זכר וואלט די טומאה געדארפט זיין נאך לענגער, אבער דער ברית ברענגט אליהו הנביא מיט זיין קדושה, וואס זי האט דערין א חלק אלס קרובה, און דאס שניידט אפ די טומאה.
-
קשיא: 15:35 פארוואס מעג די מוטער עסן אויף א תשעה באב נדחה ביים ברית פון איר זון, ווען די מצוה איז נישט אירע?
תירוץ: 16:17 ווייל אליהו הנביא קומט צום ברית און ברענגט א גרויסע שמחה, און אלס קרובה וואס וואלט געווען אן אבל אויפן קינד, האט זי אויך א חלק אין דער שמחה.
-
קשיא: 40:31 אויב אין אביב איז דא אלף, בית און גימל, פארוואס הייסט דער חודש אביב און נישט מיט א גימל?
תירוץ: 40:49 ווייל דער יו"ד בי"ת ווייזט אן אז די ערשטע צוועלף טעג פון ניסן באשטימען דאס גאנצע יאר.
-
קשיא: 43:52 פארוואס האט דער חוזה פון לובלין נישט געוואלט שרייבן אויפן פינפטן חודש?
תירוץ: 44:02 ווייל אין יענעם חודש, תשעה באב, איז ער נפטר געווארן, און ער האט נישט געוואלט שרייבן אויף זיין אייגענער פטירה.
מעשיות
-
41:33 דעם חוזה פון לובלין'ס פארמאכטע העפט
דער בני יששכר דערציילט אז יעדן ראש חודש ניסן האט דער חוזה פון לובלין גענומען א העפט, און יעדן פון די ערשטע צוועלף טעג פון ניסן אויפגעשריבן וואס וועט פאסירן אין איין חודש פונעם יאר. דערנאך האט ער עס אוועקגעלייגט און געזאגט די תלמידים אז מ'טאר נישט אריינקוקן ביז סוף יאר, און דעמאלט האבן זיי געזען אז אלעס איז מקוים געווארן. איין יאר האט ער אויפגעשריבן די ערשטע פיר חדשים, אבער דעם פינפטן האט ער נישט געוואלט שרייבן, און קיינער האט נישט פארשטאנען פארוואס. אין יענעם פינפטן חודש, תשעה באב, איז דער חוזה נפטר געווארן, און די תלמידים האבן פארשטאנען אז ער האט נישט געוואלט שרייבן אויף זיין אייגענער פטירה.
אין דער מעשה: דער לובלינער חוזה, the Bnei Yissaschar
געדאנקען
- 9:46 דער משגיח טייטשט דעם אור החיים'ס פשט אין טומאת אוהל אויף א יולדת: די טומאה פון דער מוטער איז נישט קיין סימן אויף א חסרון, נאר א רושם פון דער גרויסער קדושה פונעם קינד וואס האט געלערנט תורה אין איר.
- 20:00 די קורצערע טומאה נאך א זכר איז נישט ווייל ס'איז געווען ווייניגער קדושה, נאר ווייל דער ברית מיט אליהו הנביא שניידט עס איבער; די תורה שטעלט דעם ברית גלייך נאך די זיבן טעג כדי דאס צו ווייזן.
- 17:40 אזוי ווי קרבת משפחה מאכט די מוטער פאר אן אבל, אזוי גיט עס איר א חלק אין דער שמחה פון איר זונס ברית, און דערפאר מעג זי אויך עסן אויף א תשעה באב נדחה.
- 28:26 דער כלל אין טבע אז אלעס קערט זיך צוריק צו זיין שורש הייסט אין לשון הקודש יובל, און דאס איז דער יסוד פון תשובה, פונעם שופר און פון דער פופציגסטער מדריגה פסח ביינאכט.
- 34:37 די אומות פון עשו שרייבן פון לינקס ווייל זיי זענען די קליפה פון יצחק'ס מדת הדין, און די בני ישמעאל פון רעכטס ווייל זיי זענען די פסולת פון אברהם'ס מדת החסד.
- 38:39 אביב איז דער אלף בית פון רעכטס, חסד, און תשרי'ס אותיות גייען דעם אלף בית פארקערט, דין; דער יו"ד בי"ת אין אביב איז אין מספר קטן א גימל, און ווייזט אויך אויף די ערשטע צוועלף טעג פון ניסן.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 32:11 דער משגיח זאגט אז די עבודה פון א איד איז צו געבן קדימה און כח צו דער מדת החסד, אזוי ווי מ'טוט אן די רעכטע זייט ערשט.
- 44:24 דער משגיח זאגט אז די הנהגה אין די ערשטע צוועלף טעג פון ניסן איז זייער וויכטיג, ווייל לויט דעם וועט זיין דאס גאנצע יאר.
- 47:59 דער משגיח זאגט אז יעדער איד זאל ווערן לעבעדיג אויף פסח דורך תשובה, א תשובה פון אהבה און נישט פון תעניתים און סליחות.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אליהו הנביא, דער בני יששכר, דער הייליגער אור החיים, דער לובלינער חוזה, דער רבי רש"ב, דער רמב"ן, יחזקאל הנביא, יצחק אבינו, ישמעאל, עשו
ערכים אליהו הנביא, חלק אלוק ממעל, טומאת מת, יובל, מדת הדין, מדת החסד, מצורע, סטרא אחרא, עקידה, קליפה, שיר השירים, שנה מעוברת, תחיית המתים