E Tanya
קאטאלאג: TANYA ENGLISH נומ׳ 43 ענגליש 35 מינ׳
שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם נאמען פונעם פייל.
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח לערנט דעם בריוו פונעם בעל התניא "להשכיל הבינה" צוזאמען מיט תניא פרק כ"ו, און ווייזט ווי א איד וואס גלייבט אז אלעס קומט פון השם יתברך ווערט נישט גערירט פון יסורים, און אז עצבות איבער עבירות געהערט נאר צו באשטימטע צייטן, נישט אינמיטן לערנען, דאווענען אדער געשעפט.
דער משגיח הייבט אן אין תניא פרק כ"ו און ברענגט דעם עלפטן בריוו אין אגרת הקודש, "להשכיל הבינה", כדי צו ווייזן וואס דער בעל התניא האט פארלאנגט פון זיינע חסידים: נישט צו גלוסטן נאך בני, חיי און מזוני מער ווי וואס השם יתברך גיט, ווייל דער מענטש ווערט יעדן רגע באשאפן פון אין, און קיין רע קומט נישט פון אויבן. דער משגיח זאגט אויף זיך אז ער קען נישט לעבן אויף אזא אופן, און דערציילט פון א ליובאוויטשער משפיע וואס האט זיך געשטארקט מיט די ערשטע ווערטער פונעם בריוו ווען ער איז געגאנגען צו דער לויה פון זיין טאכטער. ער ערקלערט פארוואס דער בריוו הייבט אן מיט בינה: די גבורות ווערן געזיסט אין זייער שורש אין בינה, און ער פארבינדט עס מיט די נ' שערי בינה, מיט פרעה און מיט ספירה. צוריק אינעם תניא לערנט ער אז עצבות איבער עבירות בשעת לערנען, דאווענען אדער געשעפט קומט פונעם יצר הרע, און אז חרטה געהערט צו באשטימטע צייטן. צום סוף רעדט ער ווי די תורה ברענגט אראפ דאס ליכט פון יעדן יום טוב צו יעדער צייט.
סדר השיעור
-
0:00 דער בריוו "להשכיל הבינה": קיין תאוות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח הייבט אן אין תניא פרק כ"ו און ברענגט אגרת הקודש סימן י"א, צו ווייזן וואס מ'האט פארלאנגט פון חסידים מיט צוויי הונדערט יאר צוריק. ער לערנט אז א חסיד זאל נישט גלוסטן נאך בני, חיי און מזוני, און מקבל זיין דעם לעבן וואס השם יתברך גיט אים.
-
5:06 יעדן רגע באשאפן, אלעס איז גוט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט דעם בריוו: דער מענטש ווערט יעדן רגע באשאפן פון אין, קיין רע קומט נישט פון אויבן, ממילא דארף ער אלעמאל זיין בשמחה. ווער עס שפירט אז אים פעלט עפעס האט ליב זיך אליין און וויל ארויס פון השם'ס האנט, אבער ווער עס האט אמת'ע אמונה זעט ווי דאס רע ווערט גוט.
-
11:17 העכער פון אונזער מדרגה; א משפיע ביי א לויה מעשה
דער משגיח זאגט אז ער אליין קען נישט לעבן מיט אזא השתוות, און אז ער האט געלערנט דעם בריוו נאר צו ווייזן וואס די חסידים דעמאלט האבן פארשטאנען. ער דערציילט פון א ליובאוויטשער משפיע וואס האט זיך אויפגעטרייסלט מיט די ווערטער "להשכיל הבינה" אויפן וועג צו דער לויה פון זיין טאכטער, און ערקלערט אז דער בריוו הייבט אן מיט בינה ווייל דארט איז דער שורש פון די חסדים.
-
15:05 המתקת הגבורות אין בינה; פרעה און די נ' שערים
דער משגיח חזר'ט איבער א שמועס פון שבת, און ערקלערט אז גבורה שטייט גלייך אונטער בינה ("אני בינה לי גבורה"), ממילא קען מען מאכן זיס די דינים דורך זיי אויפהייבן צו זייער שורש. ער פארבינדט דאס מיט די נ' שערי בינה ביי יציאת מצרים, מיט פרעה וואס האט געזען בלוט אבער נישט אז עס וועט ווערן דם מילה, און מיטן פופציגסטן טאג פון ספירה.
-
20:06 עצבות בשעת לערנען און געשעפט איז פונעם יצר שטייט אינעם קאטאלאג
צוריק אין תניא פרק כ"ו ערקלערט דער משגיח אז מ'דארף דינען השם יתברך בשמחה בשעת לערנען אדער דאווענען, און אז אפילו א בעל עסק וואס שפירט פלוצלינג עצבות איבער זיינע עבירות אינמיטן זיין ארבעט זאל וויסן אז ס'איז א תחבולה פונעם יצר הרע. דער יצר וויל אים מאכן טרויעריג כדי ער זאל זוכן א טרייסט אין תאוות, ווי צו פיל עסן.
-
24:01 חרטה מיט א באשטימטע צייט; דער פלעק אויפן מאנטל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז חרטה אויף עבירות געהערט צו באשטימטע צייטן וואס דער תניא רעכנט אויס: פארן שלאפן גיין, ערב שבת, ערב ראש חודש און ערב ראש השנה, און דערנאך זאל מען גלייבן אז השם יתברך האט מוחל געווען און זיך פרייען. ער ברענגט א משל פון א פלעק אויף א מאנטל וואס ווערט וויכטיגער וואס העכער דער עולם צו וועמען מ'גייט, און מערקט אן אז ווער עס האט נישט קיין סדר האט בכלל נישט קיין באשטימטע צייטן.
-
30:04 תורה העכער פון צייט; די סוכה אויף שמיני עצרת
דער משגיח ערקלערט אז יעדע צייט קען אנהאלטן יעדן יום טוב, ווייל לערנען תורה, וואס איז העכער פון צייט, ציט אראפ דאס ליכט פון פסח, יום כיפור אדער סוכות צו יעדער צייט. ער ברענגט די משנה אז ווער עס האט נישט געגעסן אין סוכה די ערשטע נאכט איז משלים אויף שמיני עצרת, וואס ווערט אויסגעטייטשט אויף א חסידישן אופן אז די סוכה באגלייט אונז אריין אין הויז, און ער גלייכט די גמרא צו באהאלטענע טייכן וואס קומען דא און דארט ארויף אויבן.
דער שיעור, אויסגעשריבן
דער בריוו "להשכיל הבינה": קיין תאוות
דער משגיח האלט אין תניא פרק כ"ו, און שטעלט זיך אפ צו לערנען דעם עלפטן בריוו אין אגרת הקודש, "להשכיל הבינה", וואס ווארפט מער ליכט אויף דעם וואס מ'האט געלערנט פאריגע וואך. ס'איז נישט אונזער מדרגה פון עבודה, זאגט ער, אבער מ'זעט דערפון וואס דער בעל התניא האט פארלאנגט פון טויזנטער חסידים מיט צוויי הונדערט יאר צוריק. א,ב
יעדן רגע באשאפן, אלעס איז גוט
דער טעם איז, ווייל דער מענטש ווערט יעדן רגע פון ניי באשאפן פון אין. ווי אזוי קען ער דען טראכטן אז ס'גייט אים שלעכט? קיין רע קומט נישט אראפ פון אויבן; אלעס איז גוט, נאר עס איז אזא שטארק ליכט אז מ'קען עס נישט באגרייפן. ממילא זאל ער זיין בשמחה יעדן רגע.
ווער עס באקלאגט זיך ווייזט אז ער האט זיינע אייגענע השגות וואס איז גוט פאר אים. ער טוט פאר זיך, נישט פאר השם יתברך; פון אהבת עצמו וויל ער ארויס פון השם'ס האנט, וואס פירט זיינע ענינים ווי השם ווייסט אז ס'איז בעסער. אבער ווען א מענטש האט באמת די אמונה, ווערט דאס רע געהויבן און ווערט גוט אפילו אין דרויסן.
העכער פון אונזער מדרגה; א משפיע ביי א לויה
דער משגיח זאגט אויף זיך אז ער קען אזוי נישט לעבן; ס'מאכט אים יא אויס צי ער איז רייך אדער ארעם, געזונט אדער מיט יסורים. ער האט געלערנט דעם בריוו צו ווייזן וואס מ'האט דעמאלט פארלאנגט, און אז די חסידים האבן עס פארשטאנען.
ער דערציילט פון ר' מענדל, א גרויסער ליובאוויטשער משפיע, וואס האט פארלוירן א טאכטער. אויפן וועג צו דער לויה, פול מיט צער, האט ער זיך אויפגעטרייסלט און געזאגט "מענדל, להשכיל הבינה!", און איז געווארן א נייער מענטש. דער בריוו הייבט אן מיט בינה, זאגט דער משגיח, ווייל דארט איז דער שורש פון די חסדים. ב
המתקת הגבורות אין בינה
עצבות בשעת לערנען און געשעפט איז פונעם יצר
צוריק אינעם תניא ערקלערט דער משגיח אז בשעת לערנען אדער דאווענען דארף מען דינען השם יתברך בשמחה, ווי דער פסוק זאגט, און זיך נישט אפגעבן מיט די עבירות. אפילו א בעל עסק וואס פארקויפט מאפינס אין זיין געשעפט, און פלוצלינג שפירט ער אז ער איז גארנישט ווערט צוליב זיינע עבירות, זאל וויסן אז ס'איז א תחבולה פונעם יצר הרע. דער יצר מאכט אים טרויעריג כדי ער זאל זוכן א טרייסט אין תאוות, ווי צו כאפן א שטיקל קוכן. א,ז
חרטה מיט א באשטימטע צייט; דער פלעק אויפן מאנטל
ווען א מענטש מאכט א חשבון פון זיינע מעשים און זעט אז אים פעלט, קען דאס קומען פון קדושה, אבער נישט א צער אינמיטן געשעפט. חרטה, זאגט דער משגיח, איז נאר מיט א באשטימטע צייט און מיט ישוב הדעת. דער תניא רעכנט אויס די צייטן: פארן שלאפן גיין, ערב שבת, ערב ראש חודש און ערב ראש השנה. א
דערנאך זאל ער גלייבן אז השם יתברך האט אים מוחל געווען, ווי ער זאגט אין דער ברכה פון חנון המרבה לסלוח, און דאס איז די אמת'ע שמחה. וואס העכער א מענטש גייט, אלץ מער זעט מען די עבירה, ווי א פלעק אויפן מאנטל פון א שליח וואס מוז פארשווינדן איידער ער גייט צו א קעניג. א פשוט'ער רשע האט נישט קיין באשטימטע צייטן, ממילא קען די עצבות אים טרעפן צו יעדער צייט. ח
תורה העכער פון צייט
יעדע צייט קען אנהאלטן יעדן יום טוב, ערקלערט דער משגיח: ווען מ'לערנט וועגן פסח קומט אראפ זיין ליכט, און די תורה, וואס איז העכער פון צייט, קען אראפציען יעדן יום טוב. די משנה זאגט אז ווער עס האט נישט געגעסן אין סוכה די ערשטע נאכט איז משלים אויף שמיני עצרת. דער חסידישער פשט איז אז די סוכה באגלייט אונז אריין אין הויז, און דער משגיח גלייכט די גמרא צו טייכן אונטער דער ערד וואס קומען דא און דארט ארויף. ט
מראי מקומות
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 3:04 אין "להשכיל הבינה" בעט דער בעל התניא פון זיינע חסידים אז זיי זאלן נישט גלוסטן נאך בני, חיי און מזוני מער ווי השם יתברך באשטימט, ווייל דער מענטש לעבט על כרחו.
- 5:06 ווייל דער מענטש ווערט יעדן רגע פון ניי באשאפן פון אין, און קיין רע קומט נישט אראפ פון אויבן, איז אלעס גוט, נאר עס איז אזא שטארק ליכט אז מ'קען עס נישט באגרייפן.
- 10:30 ווען א מענטש האט באמת די אמונה, ווערט דאס רע געהויבן און ווערט גוט אפילו אין זיין נגלה'דיגער צורה.
- 21:18 עצבות איבער עבירות וואס קומט בשעת לערנען, דאווענען אדער געשעפט איז פונעם יצר הרע, וואס וויל אריינווארפן דעם מענטש אין תאוות.
- 25:30 חרטה אויף עבירות איז נאר מיט א באשטימטע צייט: פארן שלאפן גיין, ערב שבת, ערב ראש חודש און ערב ראש השנה, און דערנאך קומט די שמחה מיט דער מחילה פון השם יתברך.
- 30:04 די תורה איז העכער פון צייט, דערפאר ווען מ'לערנט וועגן א יום טוב ציט מען אראפ זיין ליכט צו יעדער צייט פון יאר.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 13:44 פארוואס הייבט דער בעל התניא אן דעם בריוו מיט די ווערטער "להשכיל הבינה"?
תירוץ: 13:44 ווייל דער שורש פון די חסדים איז אין בינה, און גבורות וואס מ'הייבט אויף צו בינה ווערן געזיסט אין זייער שורש.
-
קשיא: 24:22 אויב געדאנקען פון חרטה קענען קומען פון קדושה, פון וואו קומט עצבות איבער עבירות וואס פאלט אויף א מענטש אינמיטן געשעפט?
תירוץ: 25:13 ס'איז נישט די צייט פאר אמת'ע חרטה, וואס פאדערט א באשטימטע צייט מיט ישוב הדעת; עצבות צו דער אומרעכטער צייט איז א תחבולה פונעם יצר הרע.
מעשיות
-
12:02 דער משפיע אויפן וועג צו זיין טאכטערס לויה
דער משגיח דערציילט פון ר' מענדל, איינער פון די גרויסע ליובאוויטשער משפיעים, וואס אסאך מענטשן היינט געדענקען אים נאך. ער האט פארלוירן א טאכטער, און אויפן וועג צו דער לויה האט ער געהאט צער איבער דעם פארלוסט. פלוצלינג האט ער זיך אויפגעטרייסלט און געזאגט צו זיך "מענדל, להשכיל הבינה!", די ערשטע ווערטער פון דעם בריוו, און איז געווארן א נייער מענטש.
אין דער מעשה: Reb Mendel
געדאנקען
- 8:31 ווער עס באקלאגט זיך אז ס'גייט אים שלעכט ווייזט ארויס אז ער האט ליב זיך אליין: ער וויל ארויסגיין פון אונטער השם'ס האנט, וואס פירט זיינע ענינים ווי השם יתברך ווייסט אז ס'איז בעסער פאר אים.
- 13:44 דער בריוו הייבט אן מיט "להשכיל הבינה" ווייל דער שורש פון די חסדים איז אין בינה, און גבורות וואס מ'הייבט אויף צו בינה ווערן געזיסט אין זייער שורש.
- 17:44 פרעה האט נאך דער מכת ארבה דערשפירט עפעס וואס שטאמט פונעם נ' שער פון בינה: ער האט געזען בלוט פאר כלל ישראל, אבער נישט אז עס וועט זיך איבערדרייען אויף דם מילה.
- 25:30 חרטה אויף עבירות איז נאר מיט א באשטימטע צייט; ביי א פשוט'ן רשע קען די עצבות קומען צו יעדער צייט, ווייל ער האט נישט קיין סדר און נישט קיין באשטימטע צייטן.
- 27:57 וואס העכער א מענטש גייט, אלץ מער ווערט א קליינער פלעק פון עבירה חשוב, אזוי ווי א פלעק אויף א מאנטל וואס איז נישט קיין חשבון ביי א שליח־יונג, אבער פאר א קעניג טאר עס נישט בלייבן.
- 32:13 וואס מ'איז משלים די סעודה פון סוכה אויף שמיני עצרת מיינט, לויט דעם חסידישן פשט, אז די סוכה באגלייט א איד אריין אין הויז.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען דער בעל התניא, דער הייליגער אור החיים, פרעה, רבי אליעזר בן הורקנוס
ערכים בינה, גבורה, המתקת הדינים, חשבון הנפש, יש מאין, ישוב הדעת, עצבות, שמיני עצרת, שער החמישים