bachurim vayera
קאטאלאג: Y 05 Current וירא נומ׳ 2 תשע"ג (2012–13) אידיש 42 מינ׳
שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם נאמען פונעם פייל.
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ווייזט פון חז"ל, פון רש"י און פון מעשיות פון צדיקים ווי שווער עס איז צו פארשעמען א צווייטן איד, און וויפיל די תורה היט אפ דעם כבוד פון יעדן מענטש.
דער משגיח עפנט מיט אן אלטן מוסר ספר: ווער עס פארשעמט זיין חבר ברבים דארף פאסטן פערציג טעג, און היינט, ווען מ'קען נישט פאסטן, שיקט דער רבונו של עולם צו דעם וואס מיינט עס ערליך גרויסע מצוות כדי עס צו פארריכטן. ער ברענגט די גמרא אז דער וואס איז מלבין פני חבירו ברבים האט נישט קיין חלק לעולם הבא, ערגער ווי א רוצח, ווייל ער שפירט נישט זיין עבירה און טוט נישט קיין תשובה. בועז האט פארלוירן זיינע זעכציג קינדער ווייל ער האט נישט איינגעלאדן מנוח, אפילו מיט א גוטע כוונה. דערנאך ווייזט ער די גרויסקייט פון כבוד הבריות: א מת מצוה איז דוחה די עבודה פון כהן גדול אום יום כיפור, די תורה פארבאט טרעפ צום מזבח, דער ירא ורך הלבב ווערט נישט פארשעמט, און א מלאך האט געהרגעט בלעמ'ס אייזל כדי בלעם זאל נישט האבן קיין בזיון. נאך דער מעשה פונעם פויגל חול דערציילט ער ווי רבי חיים וואלאזשינער האט זיך נישט געוואלט אונטערשרייבן אויפן חרם אויף די חסידים, און דעם סלאנימער רבי'נס ווארט אז דערפאר האט ער זוכה געווען צו א שלשלת.
ענינים: בין אדם לחבירו · מידות טובות
סדר השיעור
-
0:00 פערציג טעג פאסטן פארן פארשעמען א חבר
דער משגיח ברענגט פון אן אלטן מוסר ספר אז דער וואס האט פארשעמט זיין חבר ברבים דארף אים מפייס זיין און אויך פאסטן פערציג טעג. היינט קען מען נישט פאסטן, ערקלערט ער, אבער צו דעם וואס מיינט עס ערליך שיקט דער רבונו של עולם גרויסע מצוות צו פארריכטן דעם פגם, אזוי ווי ער געפינט עצות פאר א גנב וואס ווייסט נישט וועמען צוריקצוגעבן.
-
3:45 ערגער ווי רציחה; בועז און מנוח
דער משגיח ברענגט די גמרא אז דער וואס איז מלבין פני חבירו ברבים האט נישט קיין חלק לעולם הבא, און פרעגט פארוואס דאס איז שווערער ווי רציחה. דערנאך דערציילט ער פון דער גמרא אז בועז האט פארלוירן זיינע זעכציג קינדער ווייל ער האט קיינמאל נישט איינגעלאדן מנוח צו זייערע חתונות, און ער שטרייכט אונטער אז א גוטע כוונה איז נישט קיין תירוץ צו פארשעמען א איד.
-
10:09 כבוד הבריות: א מת מצוה און דער מזבח
דער משגיח ערקלערט די מצוה פון כבוד הבריות, וואס איז נאך גרעסער ביי א מת: א כהן גדול ערב יום כיפור וואס טרעפט א מת מצוה מוז אים באגראבן און פארלירן די עבודה פון יום כיפור. דערנאך ברענגט ער דעם איסור פון טרעפ צום מזבח און דעם קל וחומר פון רש"י: אויב די תורה איז מקפיד אויף דעם כבוד פון שטיינער וואס שפירן גארנישט, איז וויפיל מער א מענטש, און דערפאר טאר מען נישט מבזה זיין קיין איד, אפילו כדי אים צו לערנען א לעקציע.
-
17:59 דער ירא ורך הלבב און בלעמ'ס אייזל
דער משגיח ברענגט רש"י אז דער וואס האט חתונה געהאט און דער וואס האט געפלאנצט א כרם גייען אהיים פון דער מלחמה כדי דער וואס האט מורא פון זיינע עבירות זאל נישט ווערן פארשעמט. דערנאך ברענגט ער רש"י אז דער מלאך האט געהרגעט בלעמ'ס אייזל כדי עס זאל נישט זיין קיין בזיון פאר בלעם, און ער פרעגט וויפיל מער מ'דארף מכבד זיין א איד.
-
24:30 דער פויגל חול אין נח'ס תיבה מעשה
דער משגיח דערציילט דעם מדרש פונעם פויגל חול וואס האט זיך פארשטעקט אין א ווינקל פון דער תיבה כדי נישט מטריח צו זיין דעם פארנומענעם נח מיט עסן, און נח האט אים געבענטשט אז ער זאל לעבן אויף אייביג. ער פארבינדט דאס מיט די ווערטער "כחול", און ענדיגט אז מיט גוטע מידות פארלירט מען קיינמאל נישט.
-
28:21 דעם בעל שם טוב'ס וועג און דער חפץ חיים מעשה
דער משגיח שילדערט דעם נייעם וועג פונעם בעל שם טוב, צו דינען דעם אייבערשטן מיט אהבה און שמחה, און די התנגדות פון די גרויסע מתנגדים מיטן ווילנער גאון, בשעת די שפעטערדיגע ערליכע ליטווישע האבן שוין מכבד געווען די חסידים. ער דערציילט, ווי ער האט געהערט פון תלמידים, ווי דער חפץ חיים האט אריינגענומען צוויי אייניקלעך פונעם בארדיטשובער רב אין זיין פולער ישיבה כדי זיי זאלן זיין אין זיין שול אויף ראש השנה.
-
33:38 רבי חיים וואלאזשינער און דער חרם שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט ווי רבי חיים וואלאזשינער האט זיך נישט געוואלט אונטערשרייבן אויפן חרם פונעם ווילנער גאון אויף די חסידים, און האט געענטפערט פון דער עקידה אז צו שאטן א איד איז א מלאך נישט גענוג, אבער צו ראטעווען א איד פאלגט מען אפילו א מלאך. ער ברענגט דעם סלאנימער רבי'נס באמערקונג אז די גרעסטע האבן איבערגעלאזט א שלשלת, און ביי די ליטווישע נאר רבי חיים וואלאזשינער, ווייל ער האט נישט געוואלט שאטן א איד.
דער שיעור, אויסגעשריבן
פערציג טעג פאסטן פארן פארשעמען א חבר
דער משגיח עפנט מיט אן אלטן מוסר ספר: דער וואס האט פארשעמט זיין חבר ברבים דארף אים מפייס זיין, און חוץ דעם בעטן מחילה זאל ער פאסטן פערציג טעג. היינט, זאגט ער, קען מען קיינעם נישט הייסן פאסטן, אבער דער פגם בלייבט. נאר דער רבונו של עולם מעסט יעדן דור לויט זיינע כחות, און צו דעם וואס וויל באמת תשובה טון שיקט ער גרויסע מצוות וואס קויפן אויס די עבירה, אזוי ווי ער געפינט עצות פאר א גנב וואס ווייסט שוין נישט פון וועמען ער האט געגנבעט. א
ערגער ווי רציחה; בועז און מנוח
דער משגיח ברענגט די גמרא אין בבא מציעא אז דער וואס איז מלבין פני חבירו ברבים האט נישט קיין חלק לעולם הבא, וואס דאס שטייט נישט אפילו ביי א רוצח. פארוואס איז עס שווערער? א רוצח, ווי קין וואס האט געהרגעט הבל, ווייסט אז ער האט געטון א שרעקליכע זאך, און קומט צו תשובה מיט א צובראכן הארץ. דער וואס פארשעמט שפירט נישט אז ס'איז א גרויסע עבירה, ממילא טוט ער קיינמאל נישט קיין תשובה. ב
דערנאך דערציילט ער די גמרא אין בבא בתרא: בועז האט חתונה געמאכט זעכציג קינדער און קיינמאל נישט איינגעלאדן מנוח, וואס האט נישט געהאט קיין קינדער. בועז האט עס געמיינט לשם שמים, ערקלערט דער משגיח, אז מנוח זאל זיך שטארקער מתפלל זיין, פארט האט ער פארלוירן אלע זעכציג קינדער. פארשעמען א איד לשם שמים, שטרייכט ער אונטער, איז נישט קיין תירוץ. ג
כבוד הבריות: א מת מצוה און דער מזבח
דערנאך ערקלערט דער משגיח די מצוה פון כבוד הבריות, וואס איז נאך גרעסער ביי א מת, ווייל א מת וואס מ'באגראבט נישט איז א בזיון. די גמרא לערנט ארויס פון א פסוק אז א מת מצוה, וואס עס איז נישטא ווער עס זאל זיך מיט אים אפגעבן, איז דוחה אנדערע מצוות. ה
ער מאלט אויס דעם כהן גדול ערב יום כיפור, וואס חזרט איבער די דינים פון דער עבודה, וואס פון איר הענגט די כפרה פון כלל ישראל, און פלוצלינג טרעפט ער א מת מצוה. ער קען טראכטן אז דער סגן קען נישט אזוי גוט, און מ'זאל ווארטן אויף א צווייטן. אבער ער מוז אים גלייך אליין באגראבן, זיך מטמא זיין און פארלירן די עבודה, ווייל די תורה איז מקפיד אויף כבוד הבריות.
דאס זעלבע זעט מען ביים מזבח, וואס די תורה זאגט אז מ'טאר נישט ארויפגיין דערויף מיט טרעפ, נאר מיט א כבש. רש"י ערקלערט: די שטיינער שפירן גארנישט, און פארט דארף מען זיי מכבד זיין, איז וויפיל מער א מענטש וואס שפירט זיין בזיון. דערפאר, זאגט דער משגיח, טאר מען נישט מבזה זיין קיין איד, אפילו כדי אים צו לערנען א לעקציע. ו,ז
דער ירא ורך הלבב און בלעמ'ס אייזל
דער משגיח ברענגט די וואס גייען אהיים פון דער מלחמה: דער וואס האט מארשה געווען א פרוי, דער וואס האט געפלאנצט א כרם, און דער ירא ורך הלבב. רש"י ערקלערט אז דער ירא האט מורא פון זיינע עבירות. פארוואס זשע גייען די אנדערע אהיים, די מלחמה איז דאך פאר כלל ישראל? כדי דער וואס גייט צוריק צוליב זיינע עבירות זאל נישט ווערן פארשעמט: מ'וועט מיינען אז ער האט אויך א כרם אדער א פרוי. ח,ט
דער פויגל חול אין נח'ס תיבה
דער משגיח דערציילט א מדרש: נח האט טאג און נאכט געשפייזט יעדע באשעפעניש אין דער תיבה לויט איר צייט. ער האט געטראפן דעם פויגל חול פארשטעקט אין א ווינקל און געפרעגט צי ער האט געגעסן; דער פויגל האט געענטפערט אז ער האט אים נישט געוואלט מטריח זיין. האט אים נח געבענטשט אז ער זאל לעבן אויף אייביג. דער משגיח פארבינדט דאס מיט "כחול" אין איוב און אין המבדיל, וואו חול מיינט דעם פויגל און נישט זאמד, און ענדיגט אז מיט גוטע מידות פארלירט מען קיינמאל נישט. כ,ל,מ
דעם בעל שם טוב'ס וועג און דער חפץ חיים
דער משגיח שילדערט ווי דער בעל שם טוב האט אנשטאט דעם פריערדיגן וועג פון פאסטן און סיגופים געלערנט צו דינען דעם אייבערשטן מיט אהבה און שמחה, און צו וויסן אז יעדער איד איז טייער. די מתנגדים, גרויסע צדיקים מיטן ווילנער גאון בראש, האבן זיך קעגנגעשטעלט ווייל זיי האבן אים נישט פארשטאנען, אבער שפעטערדיגע ערליכע ליטווישע האבן געזען די יראת שמים ביי די חסידים און זיי מכבד געווען.
ער דערציילט, ווי ער האט געהערט פון תלמידים, אז צוויי אייניקלעך פונעם בארדיטשובער רב האט מען נישט אריינגענומען אין דעם חפץ חיים'ס פולער ישיבה. דער חפץ חיים האט זיי געהייסן אננעמען, ווייל פאר ראש השנה האט ער געוואלט האבן אין זיין שול די אייניקלעך פון א מליץ יושר.
רבי חיים וואלאזשינער און דער חרם
דער ווילנער גאון האט געהייסן מאכן א חרם אויף די חסידים, און פון זיינע תלמידים האט זיך נאר רבי חיים וואלאזשינער נישט געוואלט אונטערשרייבן. ווען מ'האט אים געפרעגט ווי אזוי ער פאלגט נישט זיין רבי'ן, האט ער געענטפערט פון דער עקידה: דער אייבערשטער אליין האט געהייסן אברהם ברענגען יצחק, אבער צו זאגן "אל תשלח ידך" האט ער געשיקט א מלאך. צו שאטן א איד איז א מלאך נישט גענוג; צו ראטעווען א איד פאלגט מען אפילו א מלאך. זיין רבי איז הייליג ווי א מלאך, האט ער געזאגט, אבער נישט אויף דעם. ס,ע
דער סלאנימער רבי האט באמערקט אז די גרעסטע לאזן איבער א שלשלת, ווי ביי דוד המלך, אויף וועמען דער פסוק "לא יסור שבט מיהודה" ווייזט, וועמענס קינדער זענען געווען נשיאים דור נאך דור, און די תלמידים פונעם בעל שם טוב ווי דער מגיד, וועמענס שלשלת גייט ווייטער דורך דעם רוזשינער הויז, יעדער איינער גרויס פון זיך אליין. ביי די ליטווישע האט נאר רבי חיים וואלאזשינער איבערגעלאזט א שלשלת, ביז די בריסקער רבנים, ווייל ער האט נישט געוואלט שאטן א איד. פ
מראי מקומות
תורה
כתובים
תלמוד בבלי
מדרש
- כ Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 24:44
ראשונים
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
אנדערע
עיקרי הדברים
- 4:26 פארשעמען א צווייטן ברבים איז אין איין זאך ערגער ווי רציחה: דער רוצח ווייסט אז ער האט געזינדיגט און טוט תשובה, אבער דער וואס פארשעמט שפירט נישט ווי גרויס זיין עבירה איז.
- 8:41 מ'טאר נישט פארשעמען קיין איד אפילו לשם שמים, ווי מ'זעט פון דעם עונש פון בועז.
- 13:09 כבוד הבריות איז אזוי גרויס אז א מת מצוה איז דוחה אפילו די עבודה פון כהן גדול אום יום כיפור.
- 16:59 אויב די תורה איז מקפיד אויף דעם כבוד פון שטיינער וואס שפירן גארנישט, און אפילו אויף א רשע ווי בלעם, איז וויפיל מער דארף מען מכבד זיין יעדן איד.
- 34:27 רבי חיים וואלאזשינער האט זיך נישט געוואלט אונטערשרייבן אויפן חרם אויף די חסידים, און דער סלאנימער רבי האט געזאגט אז דערפאר האט ער זוכה געווען צו א שלשלת.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 4:26 פארוואס פארלירט דער וואס פארשעמט זיין חבר זיין חלק לעולם הבא, ווען אפילו א רוצח פארלירט אים נישט?
תירוץ: 4:40 דער רוצח ווייסט אז ער האט געטון א שרעקליכע עבירה און קומט צו תשובה מיט א צובראכן הארץ; דער וואס פארשעמט האלט עס נישט פאר קיין גרויסע עבירה און טוט קיינמאל נישט קיין תשובה.
-
קשיא: 6:57 פארוואס האט בועז פארלוירן אלע זיינע קינדער?
תירוץ: 8:41 ווייל ער האט פארשעמט מנוח מיט דעם וואס ער האט אים נישט איינגעלאדן, אפילו ער האט עס געמיינט לשם שמים.
-
קשיא: 19:48 פארוואס זאל דער וואס האט געפלאנצט א כרם אדער מארשה געווען א פרוי צוריקגיין פון דער מלחמה, ער גייט דאך מלחמה האלטן פאר כלל ישראל?
תירוץ: 20:13 כדי דער וואס גייט צוריק פון מורא פאר זיינע עבירות זאל נישט ווערן פארשעמט; מ'וועט מיינען אז ער גייט אויך צוריק צוליב א כרם אדער א פרוי.
-
קשיא: 23:01 פארוואס האט דער מלאך געהרגעט בלעמ'ס אייזל?
תירוץ: 23:12 כדי מענטשן זאלן נישט ווייזן אויף דעם אייזל וואס האט זיך געקריגט מיט בלעם און געוואונען, וואס וואלט געווען א בזיון פאר בלעם.
-
קשיא: 35:34 פארוואס האט דער אייבערשטער אליין געהייסן די עקידה, און אפצולאזן האט ער געשיקט א מלאך?
תירוץ: 36:02 רבי חיים וואלאזשינער האט געענטפערט אז צו שאטן א איד איז א מלאך נישט גענוג און נאר דער רבונו של עולם אליין קען עס הייסן, אבער צו ראטעווען א איד פאלגט מען אפילו א מלאך.
-
קשיא: 40:29 פארוואס האט נאר רבי חיים וואלאזשינער צווישן די ליטווישע זוכה געווען צו א שלשלת?
תירוץ: 41:24 דער סלאנימער רבי האט געזאגט אז ווייל ער האט זיך נישט אונטערגעשריבן אויפן חרם, ווייל ער האט מורא געהאט צו שאטן א איד.
מעשיות
-
5:50 בועז האט נישט איינגעלאדן מנוח
בועז האט געהאט זעכציג קינדער און זיי אלע חתונה געמאכט, אבער ער האט קיינמאל נישט איינגעלאדן זיין שכן מנוח, וואס האט דעמאלט נישט געהאט קיין קינדער. דער משגיח ערקלערט אז בועז האט עס געמיינט לשם שמים, אז מנוח זאל עס שפירן און זיך שטארקער מתפלל זיין. פארט איז מנוח געווארן פארשעמט, און בועז האט פארלוירן אלע זיינע קינדער. שפעטער האט בועז געהאט א זון פון רות, פון וועמען עס איז ארויסגעקומען מלכות בית דוד, און מנוח איז געהאלפן געווארן מיט א זון, שמשון, וואס האט געראטעוועט כלל ישראל פון די פלשתים.
אין דער מעשה: Boaz, Manoach, Rus, Shimshon
-
24:36 דער פויגל חול אין דער תיבה
נח איז געווען פארנומען טאג און נאכט צו שפייזן יעדע באשעפעניש אין דער תיבה לויט איר צייט. ווען ער איז ארומגעגאנגען, האט ער געטראפן א פויגל וואס הייסט חול פארשטעקט אין א ווינקל, און האט אים געפרעגט צי ער האט שוין געגעסן. דער פויגל האט געענטפערט אז ער זעט ווי פארנומען נח איז און ער האט אים נישט געוואלט מטריח זיין. האט אים נח געבענטשט אז ער זאל לעבן אויף אייביג.
אין דער מעשה: Noach
-
30:30 דער חפץ חיים און די בארדיטשובער אייניקלעך
דער משגיח האט געהערט פון תלמידים אז צוויי אייניקלעך פונעם בארדיטשובער רב האבן געוואלט לערנען אין דעם חפץ חיים'ס ישיבה אין ראדין, אבער דער מנהל האט זיי אפגעזאגט ווייל עס איז נישט געווען קיין פלאץ. זענען זיי אריין צום חפץ חיים, און ווען ער האט געהערט ווער זיי זענען, האט ער געהייסן דעם מנהל זיי אננעמען. ווען מ'האט אים געפרעגט פארוואס, האט ער געענטפערט אז ראש השנה קומט און מ'דארף האבן א מליץ יושר, און וויבאלד דער בארדיטשובער איז געווען א מליץ יושר אויף אידן, וויל ער זיינע אייניקלעך האבן אין זיין שול ביים דאווענען אויף ראש השנה.
אין דער מעשה: the Chofetz Chaim, Rabbi Levi Yitzchak of Berditchev
-
33:58 רבי חיים וואלאזשינער שרייבט זיך נישט אונטער אויפן חרם
ווען דער ווילנער גאון האט געהייסן מאכן א חרם אויף די חסידים, האט מען עס ארומגעטראגן צווישן אלע זיינע תלמידים זיך אונטערצושרייבן, און נאר רבי חיים וואלאזשינער האט זיך נישט געוואלט אונטערשרייבן. ווען מ'האט אים געפרעגט ווי אזוי, זיין רבי האט עס דאך געהייסן, האט ער געענטפערט פון דער עקידה: דער אייבערשטער אליין האט געהייסן אברהם ברענגען יצחק, אבער אפצולאזן האט ער געשיקט א מלאך. זיין רבי איז הייליג און ווי א מלאך, האט ער געזאגט, אבער צו שאטן א איד איז א מלאך נישט גענוג. דער סלאנימער רבי האט שפעטער געזאגט אז דערפאר האט רבי חיים זוכה געווען צו א שלשלת פון גרויסע אייניקלעך, ביז די בריסקער רבנים.
אין דער מעשה: the Vilna Gaon, Rabbi Chaim of Volozhin, Rabbi Avraham of Slonim
געדאנקען
- 4:40 דער משגיח ערקלערט פארוואס פארשעמען ווערט שווערער באשטראפט ווי רציחה: גראד ווייל דער וואס פארשעמט שפירט נישט אז ער האט געטון עפעס שרעקליך, קומט ער קיינמאל נישט צו א צובראכן הארץ און צו תשובה.
- 8:17 ער לערנט אז בועז האט נישט איינגעלאדן מנוח לשם שמים, כדי מנוח זאל זיך שטארקער מתפלל זיין, און פארט האט בועז פארלוירן אלע זיינע קינדער; דאס ווייזט אז א גוטע כוונה איז נישט מתיר צו פארשעמען.
- 20:13 לויט רש"י, ווי דער משגיח ערקלערט, זענען די פטורים פונעם חתן און פון דעם וואס האט געפלאנצט א כרם בעיקר כדי צו פארדעקן דעם וואס גייט צוריק ווייל ער האט מורא פון זיינע עבירות, אז מ'זאל אים נישט דערקענען און פארשעמען.
- 26:38 ער ערקלערט אז דער פויגל חול, וואס האט נישט געוואלט מטריח זיין נח, איז דער פשט אין "ירבה כחול" אין המבדיל: חול מיינט דא דעם פויגל און נישט זאמד, און דאס לערנט אז גוטע מידות ברענגען אייביגע לעבן.
- 35:34 רבי חיים וואלאזשינער האט געלערנט פון דער עקידה אז דעם ציווי צו שחטן יצחק האט דער אייבערשטער אליין געזאגט, און דעם ציווי אפצולאזן האט ער געשיקט דורך א מלאך: צו שאטן א איד איז א מלאך נישט גענוג, אבער צו ראטעווען א איד פאלגט מען אפילו א מלאך.
- 37:18 דער סלאנימער רבי האט באמערקט אז א שלשלת פון גרויסע אייניקלעך, יעדער איינער גרויס פון זיך אליין און נישט נאר בירושה, איז א סימן פון די גרעסטע, און רבי חיים וואלאזשינער האט עס זוכה געווען ווייל ער האט נישט געוואלט שאטן א איד.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 9:07 דער משגיח זאגט אז מ'טאר נישט פארשעמען קיין איד אפילו לשם שמים; א גוטע כוונה איז נישט קיין תירוץ.
- 17:33 ער זאגט אז מ'דארף זיך שטארק אכטונג געבן נישט מבזה צו זיין קיין שום מענטש, אפילו ווען מ'מיינט אז יענער זאל לערנען א לעקציע.
- 28:02 ער לערנט אז מיט גוטע מידות פארלירט מען קיינמאל נישט; מ'געווינט נאר.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, בועז, בלעם, דוד המלך, דער בעל התניא, דער הייליגער בעל שם טוב, דער ווילנער גאון, דער חפץ חיים, דער ישמח משה, דער מעזריטשער מגיד, דער סאטמארער רב, דער רוזשינער, הבל, הלל הנשיא, יצחק אבינו, מנוח, נח, קין, רבי אברהם המלאך, רבי חיים וואלאזשינער, רבי יצחק וואלאזשינער, רבי לוי יצחק בארדיטשובער, רבי שלום פראהביטשער, רבן גמליאל, רבן שמעון בן גמליאל, רות, שמשון
ערכים כבוד הבריות, מלבין פני חבירו ברבים, מליץ יושר, עקידה, רבונו של עולם