Toldos

קאטאלאג: Y 05 Current תולדות נומ׳ ⁨8⁩ תשע"א (2010–11) אידיש 38 מינ׳

שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם נאמען פונעם פייל.

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 38 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח לערנט די בחורים אז יעדער טאג און יעדע תפילה איז א נייע בריאה מיט אירע אייגענע תיקונים, און דערפאר דארף מען מקדש זיין דעם אנהייב פונעם טאג, פונעם דאווענען און פונעם לערנען, ביז דעם ערשטן דיבור, מחשבה און ראיה, און אפילו דעם אידישן נאמען.

דער משגיח קומט צוריק צו זיין ווארענונג נישט צו רעדן פארן דאווענען, חוץ גוטע און הייליגע דיבורים, און זאגט די בחורים צו דאווענען פאמעלעך און מיט זייער ישיבה. ער שילדערט דאס דאווענען ווי א ארויפגיין דורך די עולמות עשיה, יצירה און בריאה ביז שמונה עשרה פארן מלך, און דערנאך א אראפגיין וואס ברענגט אראפ די שפע, און ביי יעדן שטאפל זאגט מען א קדיש; דערפאר טאר מען נישט איבערהיפן מיט א קביעות. ער רעדט וועגן דעם העכערן שבת'דיגן דאווענען און אז א בעל תפילה דארף הויבן דעם עולם, מיט א מעשה פונעם צאנזער רב. יעדער טאג, ערקלערט ער, איז א נייע וועלט מיט נייע תיקונים, ממילא קען מען א פארפעלטע תפילה נישט מתקן זיין. דער אנהייב טראגט די גאנצע זאך, אזוי ווי ביים שרייבן א ספר תורה לשמה, ביים לערנען און ביים דאווענען. דערפאר זאגט מען מודה אני באלד, די ערשטע ראיה זאל זיין הייליג, און א איד זאל גערופן ווערן ביי זיין אידישן נאמען וואס האלט אין זיך זיין שליחות.

ענינים: סדר התפילה · בחורים אין ישיבה

סדר השיעור

  1. 0:00 נישט רעדן פארן דאווענען

    דער משגיח חזר'ט איבער אז די ערשטע דיבורים פונעם טאג זאלן זיין פארן רבונו של עולם און אז רעדן פאר שחרית נעמט אוועק די סייעתא דשמיא, אבער קורצע פריינטלעכע ווערטער און הייליגע דיבורים זענען א הכנה צום דאווענען. ער הייסט די בחורים דאווענען פאמעלעך, אויפשטיין פריער, און דאווענען מיט דער ישיבה ווי איר תקנה פארלאנגט.

  2. 4:27 די עולמות פונעם דאווענען און די קדישים

    דער משגיח שטעלט אוועק דאס דאווענען לויט די עולמות: קרבנות אין עשיה, פסוקי דזמרה אין יצירה, ברכות קריאת שמע אין בריאה, און שמונה עשרה פארן מלך, און דערנאך דאס אראפגיין וואס ברענגט אראפ די שפע, מיט א קדיש ביי יעדן איבערגאנג. ער ענדיגט אז כאטש על פי הלכה מעג א שפעטיגער איבערהיפן, על פי פנימיות זאל מען דאס נישט טאן מיט א קביעות.

  3. 10:47 דאס שבת'דיגע דאווענען און דער בעל תפילה

    דער משגיח זאגט אז ווער עס קומט שפעט שבת פארלירט בריליאנטן, ווייל דאס שבת'דיגע דאווענען איז פיל העכער, און בעט אז די וואס קענען נישט גוט זינגען זאלן דאווענען שטיל. א בעל תפילה דארף הויבן דעם עולם און נישט יאגן, ווי מ'זעט פון א מעשה מיטן צאנזער רב וואס האט אוועקגעפירט א חזן וואס האט געיאגט.

  4. 14:26 יעדער טאג א נייע וועלט, יעדע תפילה נייע תיקונים

    דער משגיח ערקלערט אז זינט מעשה בראשית האט קיין טאג נישט געהאט דעם זעלבן תפקיד, און כאטש די ווערטער פונעם דאווענען חזר'ן זיך איבער, זענען די פנימיות'דיגע כוונות אנדערש, און די ווערטער וואס זענען מחובר געווארן ברוח הקודש טוען תיקונים אפילו אן וויסן. יעדן אינדערפרי שליסט מען א נייעם ברית מיטן רבונו של עולם ווי אדם הראשון, יעדע קריאת שמע איז א נייע קבלת עול, און א פארפעלטע תפילה קען מען מארגן נישט מתקן זיין.

  5. 20:00 דער אנהייב טראגט די גאנצע זאך

    דער משגיח ברענגט די הלכה אז א סופר דארף זאגן ביים אנהייב אז ער שרייבט לשם קדושת ספר תורה, און דער אנהייב האלט אן אפילו ווען ער איז שפעטער פארטיפט. ער שטעלט דאס צו צום לערנען, מיטן תניא אז מ'זאל עס זאגן יעדע שעה צוליב די צירופים פונעם שם, צום דאווענען צוליב דער מצוה פון ולעבדו בכל לבבכם, און צו וואוינען אין ארץ ישראל.

  6. 25:48 מודה אני און די ערשטע רגעים פונעם טאג

    דער משגיח פארגלייכט דאס אויפשטיין צו א נייע געבורט: אזוי ווי ביי א קינד קומט דער יצר הרע פאר דעם יצר טוב, אזוי לויפט ער אריין יעדן אינדערפרי, דערפאר דארף מען זאגן מודה אני באלד ווען מ'עפנט די אויגן, און דערפאר איז נישט דא קיין שם אין מודה אני. דער ערשטער דיבור, מחשבה, מעשה און ראיה פונעם טאג זאלן זיין מיט קבלת עול מלכות שמים, למשל א קוק אויף די ציצית אדער די מזוזה.

  7. 31:07 דער אידישער נאמען און זיין שליחות

    דער משגיח לערנט אז יעדער איד ווערט געשיקט מיט זיין אייגענער שליחות וואס איז מרומז אין זיין נאמען, ער ברענגט יעקב אבינו'ס פראגע צום מלאך מיט רש"י, און זאגט אז ביים אויפשטיין זאל מען צוזאמשטעלן די אותיות פונעם נאמען מיטן שם הוי'ה. ער ווארנט קעגן רופן זיך ביי א גוי'אישן נאמען, דערציילט פון אן אפיקורס וואס האט געהייסן אליעזר און דער נאמען האט אים געהאלפן תשובה טאן, און ענדיגט מיטן דערמאנען דעם יארצייט פון רבי יענקעלע פשעווארסקער.

דער שיעור, אויסגעשריבן

נישט רעדן פארן דאווענען

0:09

דער משגיח קומט צוריק צו וואס ער האט גערעדט די לעצטע וואכן: די ערשטע דיבורים פונעם טאג זאלן זיין פארן רבונו של עולם, און ס'שטייט אין ספרים הקדושים אז ווער עס רעדט פאר שחרית האט נישט קיין סייעתא דשמיא צו דאווענען גוט. פונדעסטוועגן, אז איינער קומט צו, דארף מען האבן גוטע מידות און ענטפערן קורץ; צדקה געבן אדער מחזק זיין א איד מיט גוטע ווערטער איז אליין א הכנה צום דאווענען.

3:14

ער בעט די בחורים דאווענען פאמעלעך, אויפשטיין פריער כדי צו האבן גענוג צייט, און וואו די ישיבה פארלאנגט עס, דאווענען מיט דער ישיבה און פאלגן אירע תקנות.

די עולמות פונעם דאווענען און די קדישים

5:01

דאס דאווענען, ערקלערט דער משגיח, איז א ארויפגיין: קרבנות זענען אין עולם העשיה, פסוקי דזמרה אין יצירה, פון יוצר אין בריאה, און ביי שמונה עשרה שטייט מען פארן מלך, ווי דער לשון פונעם רמב"ם, אין אצילות. דערנאך גייט מען אראפ און מ'ברענגט אראפ די שפע; ווער עס לאזט דאס אויס איז ווי איינער וואס באצאלט אין א געשעפט און לאזט די סחורה ליגן. א

7:57

ביי יעדן איבערגאנג פון עולם צו עולם, ארויף און אראפ, זאגט מען א קדיש. דערפאר, כאטש דער שולחן ערוך לאזט א שפעטיגן איבערהיפן כדי צו דאווענען שמונה עשרה מיטן עולם, על פי פנימיות זאל מען דאס נישט טאן מיט א קביעות. ב

דאס שבת'דיגע דאווענען און דער בעל תפילה

10:59

ווער עס קומט שפעט שבת, זאגט דער משגיח, פארלירט בריליאנטן, ווייל דאס דאווענען איז פיל העכער. די וואס קענען נישט גוט זינגען זאלן דאווענען שטיל און נישט מבלבל זיין דעם עולם. א בעל תפילה דארף הויבן דעם עולם און נישט יאגן; דער צאנזער רב האט אמאל אוועקגעפירט א חזן וואס האט געיאגט. אזא חזן איז ווי דוד המלך, נעים זמירות ישראל. ג

יעדער טאג א נייע וועלט

14:31

מיטן פסוק חדשים לבקרים ערקלערט דער משגיח אז זינט מעשה בראשית האט קיין טאג נישט געהאט דעם זעלבן תפקיד. די ווערטער פונעם דאווענען חזר'ן זיך איבער, אבער די כוונות זענען אנדערש, און ווייל זיי זענען מחובר געווארן ברוח הקודש טוען זיי תיקונים אפילו אן וויסן. ד

17:03

יעדן אינדערפרי זאל מען זיך פילן ווי אדם הראשון, און מקדש זיין דעם אנהייב, ווי קדש לי כל בכור, אזוי ווי מ'זאגט אין דער ברכה המחדש בטובו בכל יום. יעדע קריאת שמע איז א נייע קבלת עול; ווי דער זוהר זאגט, א מענטש ווערט מתחדש יעדן טאג, ממילא קען מען א פארפעלטע תפילה נישט מתקן זיין. ה,ו,ז

דער אנהייב טראגט די גאנצע זאך

20:10

דער עיקר איז דער אנהייב. ס'שטייט אין פוסקים אז א סופר דארף זאגן ביים אנהייב אז ער שרייבט לשם קדושת ספר תורה; דאס גייט מיט אויף דער גאנצער שרייבן אפילו ווען ער איז פארטיפט, און אן דעם איז דער ספר תורה פסול.

21:34

אזוי אויך א בחור וואס עפנט א גמרא זאל זאגן אז ער לערנט צוליב דער מצוה פון ולמדתם. דער תניא זאגט עס צו זאגן יעדע שעה, ווייל יעדע שעה איז אן אנדער צירוף פונעם שם. פארן דאווענען זאגט מען אז מ'איז מקיים ולעבדו בכל לבבכם, און די מצוה האלט אן אפילו ווען די מחשבה פליט שפעטער אוועק. ח,ט,י

מודה אני און די ערשטע רגעים

25:59

דאס אויפשטיין, זאגט דער משגיח, איז ווי א נייע געבורט. דער יצר הרע קומט צו א קינד יארן פארן יצר טוב, און ער לויפט אריין ערשט יעדן אינדערפרי. דערפאר זאגט מען מודה אני באלד ווען מ'עפנט די אויגן; ס'איז מתוקן געווארן אן א שם כדי מ'זאל עס זאגן פארן נעגל וואסער, און דעם שם דערמאנט מען ביי אלקי נשמה. כ,ל

29:49

דער ערשטער דיבור, מחשבה און מעשה זאלן זיין מיט קבלת עול מלכות שמים, און די ערשטע ראיה א קוק אויף די ציצית אדער די מזוזה, וואס גיט שפע אויפן גאנצן טאג.

דער אידישער נאמען און זיין שליחות

31:18

ביים אויפשטיין, לייגט דער משגיח צו, קען מען צוזאמשטעלן די אותיות פונעם נאמען מיטן שם הוי'ה. אזוי ווי קיין טאג איז נישט גלייך, טוט קיין איד נישט דעם תפקיד פון אן אנדערן, און זיין שליחות איז מרומז אין זיין נאמען. ווען יעקב אבינו האט געפרעגט דעם מלאך זיין נאמען, זאגט רש"י אז דער נאמען גייט לויט דער שליחות; דער רבונו של עולם גיט די עלטערן א דעת צו טרעפן דעם נאמען. מ,נ

33:38

יעדער איד האט אויך א נאמען פון דער סטרא אחרא, און א גוי'אישער נאמען שטארקט זי. א איד וואס איז געווארן אן אפיקורס האט תשובה געטאן צוליב זיין נאמען אליעזר, אלקי אבי בעזרי. ווער עס הייסט אברהם האט א סגולה צו יראת שמים, ווי כי עתה ידעתי. דעם גוי'אישן נאמען זאל מען נוצן נאר ווען מ'מוז; אידן זענען ארויס פון מצרים ווייל זיי האבן נישט געביטן זייערע נעמען. ס,ע,פ

37:06

צום סוף דערמאנט ער אז ס'איז דער יארצייט פון רבי יענקעלע פשעווארסקער, נאר ס'איז שוין צו שפעט פאר לחיים.

מראי מקומות

תורה

  1. ה Shemos 13:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 17:03
  2. ח Devarim 11:19 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 21:34
  3. י Devarim 11:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 21:34
  4. מ Bereishis 32:30 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 31:18
  5. ס Shemos 18:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 33:38
  6. ע Bereishis 22:11-12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 33:38

נביאים

  1. ג Shmuel II 23:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 10:59

כתובים

  1. ד Eichah 3:23 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 14:31

מדרש

  1. פ Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 33:38

זוהר און קבלה

  1. ז Zohar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 17:03

ראשונים

  1. א Rambam (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 5:01
  2. נ לכאורה Rashi on Bereishis 32:30 מפתח אינעם אויסשרייב: 31:18

אחרונים און חסידות

  1. ב Shulchan Aruch (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 7:57
  2. ט לכאורה Tanya ch. 41 מפתח אינעם אויסשרייב: 21:34

תפילה און פיוט

  1. ו לכאורה Siddur, Shacharis, blessing of Yotzer Or מפתח אינעם אויסשרייב: 17:03
  2. כ לכאורה Siddur, Modeh Ani מפתח אינעם אויסשרייב: 25:59
  3. ל לכאורה Siddur, Birchos HaShachar, Elokai Neshamah מפתח אינעם אויסשרייב: 25:59

עיקרי הדברים

  1. 0:09 דער משגיח זאגט אז די ערשטע דיבורים פונעם טאג זאלן זיין פארן רבונו של עולם, און ווער עס רעדט פאר שחרית פארלירט די סייעתא דשמיא צו דאווענען גוט.
  2. 4:34 דאס דאווענען גייט ארויף דורך די עולמות ביז שמונה עשרה און דערנאך ברענגט עס אראפ די שפע; יעדער איבערגאנג ווערט באצייכנט מיט א קדיש, און דערפאר זאל מען נישט איבערהיפן מיט א קביעות.
  3. 14:40 יעדער טאג איז א נייע בריאה מיט אן אייגענעם תפקיד, ממילא טוט יעדע תפילה תיקונים וואס קיין אנדערע תפילה קען נישט אויפטאן, און א פארפעלטע דאווענען קען מען נישט מתקן זיין.
  4. 20:10 די כוונה וואס מ'זאגט ביים אנהייב גייט מיט אויף דער גאנצער זאך, אזוי ווי ביים שרייבן א ספר תורה, ביים לערנען און ביים דאווענען, דערפאר זאל מען זאגן ביים אנהייב אז מ'טוט עס צוליב דער מצוה.
  5. 27:38 ווען מ'שטייט אויף, זאל דער ערשטער דיבור, מחשבה, מעשה און ראיה זיין פארן רבונו של עולם: באלד מודה אני, נאך פארן נעגל וואסער, און א קוק אויף די ציצית אדער די מזוזה.
  6. 31:50 יעדער איד האט זיין אייגענע שליחות וואס איז מרומז אין זיין נאמען, ממילא זאל מען אים רופן ביים אידישן נאמען וואס שטארקט די נשמה, און נישט ביים גוי'אישן נאמען וואס שטארקט די סטרא אחרא.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 28:01 פארוואס דערמאנט מען נישט דעם שם אין מודה אני?

    תירוץ: 28:11 כדי מ'זאל עס קענען זאגן באלד ביים אויפוואכן, נאך פארן נעגל וואסער, און דער ערשטער ווארט פונעם טאג זאל זיין א דאנק צום רבונו של עולם.

  2. קשיא: 19:03 פארוואס קען מען נישט מתקן זיין א פארפעלטע דאווענען מארגן?

    תירוץ: 19:09 ווייל דאס מארגנדיגע דאווענען האט אירע אייגענע תיקונים, אנדערע ווי היינט; יעדן טאג איז דער תפקיד א נייער.

מעשיות

  1. 12:53 דער צאנזער רב און דער חזן וואס האט געיאגט

    איינער איז צוגעגאנגען צום עמוד און האט אנגעהויבן הודו. דער צאנזער רב איז צוגעגאנגען צו אים און האט אים אוועקגעפירט פונעם עמוד. ער האט געזאגט אז א חזן דארף הויבן דעם עולם, און אזוי הויבט מען נישט דעם עולם.

    אין דער מעשה: the Sanzer Rav

  2. 34:44 דער אפיקורס וואס האט געהייסן אליעזר

    א איד איז געווארן אן אפיקורס, אבער צום סוף האט ער תשובה געטאן. מ'האט געזאגט אז דאס וואס האט אים געהאלפן צו תשובה איז געווען זיין נאמען אליעזר, וואס מיינט אז דער אייבערשטער העלפט, ווי דער פסוק אלקי אבי בעזרי. זיין נאמען האט גורם געווען אז ער האט תשובה געטאן.

    אין דער מעשה: Eliezer

געדאנקען

  1. 7:51 דער משגיח טייטשט די קדישים פון שחרית ווי סימנים צווישן די עולמות: מ'זאגט א קדיש יעדעס מאל ווען מ'גייט אריבער פון איין עולם צום צווייטן, סיי ארויף סיי אראפ.
  2. 6:31 די צווייטע העלפט פונעם דאווענען, נאך שמונה עשרה, איז דאס אראפברענגען די שפע וואס מ'האט געבעטן; אזוי ווי איינער וואס באצאלט אין א געשעפט און לאזט די סחורה איבער, ברענגט דער וואס פארנאכלעסיגט עס גארנישט אהיים.
  3. 15:38 ווייל די ווערטער פונעם דאווענען זענען מחובר געווארן ברוח הקודש, טוען זיי גרויסע תיקונים אפילו ווען דער וואס דאוונט ווייסט נישט די כוונות, אבי ער דאוונט געהעריג.
  4. 25:59 דאס אויפשטיין יעדן אינדערפרי איז ווי א געבורט: אזוי ווי דער יצר הרע קומט צו א קינד יארן פארן יצר טוב, אזוי קומט ער צום מענטש ערשט יעדן אינדערפרי, און דערפאר מוז מודה אני קומען באלד.
  5. 28:01 מודה אני איז מתוקן געווארן אן א שם, כדי מ'זאל עס קענען זאגן נאך פארן נעגל וואסער, אז דער ערשטער דיבור און די ערשטע מחשבה פונעם טאג זאלן זיין א דאנק צום רבונו של עולם.
  6. 31:33 אזוי ווי קיין טאג חזר'ט נישט איבער דעם תפקיד פון אן אנדער טאג, אזוי איז קיין איד נישט באשאפן געווארן צו טאן וואס אן אנדער איד טוט; דער רבונו של עולם גיט די עלטערן א דעת צו טרעפן א נאמען לויט דער שליחות פון דער נשמה, און יעדער איד האט אויך א נאמען פון דער סטרא אחרא וואס מ'דארף מבטל זיין.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 0:09 דער משגיח זאגט אז מ'זאל נישט רעדן פארן דאווענען, חוץ קורצע פריינטלעכע ווערטער אדער הייליגע דיבורים וואס זענען א הכנה דערצו.
  2. 10:04 דער משגיח זאגט אז מ'מעג איבערהיפן חלקים פונעם דאווענען ווען ס'טרעפט זיך אמאל, אבער נישט מיט א קביעות, און מ'זאל זיך איבערלאזן גענוג צייט צו דאווענען מיט כוונה.
  3. 21:28 דער משגיח זאגט אז פארן לערנען און פארן דאווענען זאל מען זאגן מיטן מויל אז מ'גייט יעצט מקיים זיין די מצוה.
  4. 27:38 דער משגיח זאגט אז מ'זאל זאגן מודה אני באלד ווען מ'עפנט די אויגן, און די ערשטע ראיה פונעם טאג זאל זיין אויף די ציצית אדער די מזוזה.
  5. 36:21 דער משגיח זאגט אז מ'זאל זיך רופן ביים אידישן נאמען, און דעם גוי'אישן נאמען נוצן נאר ווען מ'מוז, ווי למשל מיט דער רעגירונג, און וואס ווינציגער.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אברהם אבינו, אדם הראשון, אליעזר עבד אברהם, דוד המלך, דער דברי חיים, דער צאנזער רב, דער רמב"ם, יעקב אבינו, ר' יענקעלע פשעווארסקער, רש"י

ערכים אנשי כנסת הגדולה, אצילות, מודה אני, נעגל וואסער, סטרא אחרא, עולם הבריאה, עולם היצירה, עולם העשיה, פסוקי דזמרה, צירופי שם הוי"ה, קרבנות, קריאת שמע, שליח ציבור, שליחות, שם אדנות, שמונה עשרה

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט