Yisro
קאטאלאג: Y 05 Current יתרו נומ׳ 17 תשס"ט (2008–09) אידיש 42 מינ׳
שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם נאמען פונעם פייל.
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז אין דעם דור פון עקבתא דמשיחא, ווען דער שטן שאפט נייע נסיונות, זענען קליינע מעשים פון אמונה און שמירה זייער טייער אין הימל, און די גרעסטע סכנה איז דער "קוש" פון די גויישע קולטור.
דער משגיח עפנט אז מיר זענען דער דור פון עקבתא דמשיחא, ווען די נסיונות זענען אזוי שווער אז קליינע זאכן, ווי זיך איינהאלטן פון א וויץ אדער נישט קוקן וואו מ'טאר נישט, מאכן מער נחת רוח פארן רבונו של עולם ווי די גרויסע מסירות נפש פון פריערדיגע דורות; ער ברענגט דערויף דעם בעל שם טוב'ס משל פון דעם קעניג און דעם רעדנדיגן פויגל. דערנאך לערנט ער אז די איין מצוה וואס טראגט אלעס איז אמונה, מיט א מעשה פון נשמות וואס האבן געפאדערט צו וויסן זייער תכלית, און ער ערקלערט אז אמונה מיינט קיינמאל נישט זאגן "וואלט", ווייל אלעס איז השגחה פרטית. דוד המלך'ס שווייגן ווען שמעי האט אים געשאלטן האט אים געמאכט פאר דעם פערטן רגל פון דער מרכבה, ווייל פון שמעי זענען ארויס מרדכי און אסתר, און פורים מעקט אויס עמלק, וואס איז בגימטריא ספק. דער שטן, וואס שפירט אז זיין סוף איז נאנט, שאפט נייע יצרים ווי טעלעוויזיע, אינטערנעט און סעלפאונס, אזוי ווי דער כהן גדול האט געדארפט א נס אום יום כיפור. פון עשו'ס קוש לערנט ער אז היינט בייסן די גוים מיט פריינדשאפט, און ממילא דארפן בחורים זיך אפשיידן פון גויישע קולטור, שפילן און מאכלים.
ענינים: די עבודה פונעם לעצטן דור · דער יצר הרע און נסיונות · ספיקות אין אמונה און עמלק · אידן און די אומות העולם
סדר השיעור
-
0:00 קליינע זאכן אין דעם לעצטן דור
דער משגיח זאגט אז מיר זענען דער דור פון עקבתא דמשיחא, ווען די נסיונות זענען אזוי שווער אז קליינע זאכן, ווי זיך איינהאלטן פון א וויץ ביים עסן אדער נישט קוקן אין גאס, זענען חשובער ווי די גרויסע זאכן פון פריערדיגע דורות. ער ברענגט דעם בעל שם טוב'ס משל פון א קעניג וואס האט זיך צוגעהערט צו א רעדנדיגן פויגל אנשטאט צו זיינע חכמים.
-
6:54 די נשמות'ס טענה און די מצוה פון אמונה
דער משגיח ברענגט די גמרא אז חבקוק האט אוועקגעשטעלט אלע מצוות אויף איינס, "וצדיק באמונתו יחיה", און דערציילט א מעשה פון א תלמיד פונעם בעל שם טוב: נשמות וואס מ'האט אראפגעשיקט ווידער און ווידער זענען געגאנגען פון מלאך צו מלאך פרעגן וואס איז זייער תכלית, ביז מ'האט זיי געזאגט אז דורך האלטן די איין מצוה פון אמונה וועלן זיי מער נישט דארפן צוריקקומען. אמונה, זאגט ער, מיינט טאקע גלייבן און נישט זאגן "וואלט".
-
10:41 וואס מיינט "וואלט": דער פארשפעטיגטער פרישטיק
דער משגיח ערקלערט "וואלט" מיט א משל פון א מענטש וואס האט פארפאסט א גרויסן געשעפט ווייל ס'איז נישט געווען קיין מילך צום פרישטיק, און ער האט באשולדיגט זיין ווייב. דער אמת'ער דורכפאל איז דאס "וואלט", ווייל אלעס, וויפיל און ווען א מענטש פארדינט, איז בהשגחה פרטית מן השמים.
-
14:44 דוד, שמעי און דער פערטער רגל פון דער מרכבה מעשה
דער משגיח דערציילט ווי שמעי בן גרא האט געשאלטן דוד המלך ווען ער איז אנטלאפן פון אבשלום, און דוד האט נישט געלאזט אבישי אים הרג'ענען, ווייל השם האט אים געהייסן שעלטן. אין יענעם מאמענט איז באשלאסן געווארן אין הימל אז דוד וועט ווערן דער פערטער רגל פון דער מרכבה, מיט אברהם, יצחק און יעקב, און דער משגיח פרעגט פארוואס דווקא דאס האט אים דאס געברענגט.
-
18:58 שמעי, פורים און עמלק וואס איז ספק
דער משגיח ענטפערט אז שמעי איז געווען דער זיידע פון מרדכי און אסתר, און דורכדעם וואס דוד האט אים נישט געלאזט הרג'ענען האט ער זוכה געווען צו פורים, דאס אויסמעקן עמלק וואס מאכט גאנץ דעם שם און דעם כסא. עמלק איז בגימטריא ספק, דער היפך פון אמונה, און דוד'ס אמונה אז אן אנדערער וואלט אים סיי ווי געשאלטן האט אים געמאכט פאר א רגל פונעם כסא.
-
22:30 דעם שטן'ס עמערדזשענסי און די נייע יצרים
דער משגיח ערקלערט אז טויזנטער יארן איז גענוג געווען דער נאטירליכער יצר הרע פון חטא עץ הדעת, אבער פאר משיח האט דער שטן געשאפן טעלעוויזיע, אינטערנעט און סעלפאונס. אזוי ווי א מענטש וואס ראנגלט זיך און זעט אז ער פארלירט, א פרוי וואס האט ארויסגעטראגן איר פיאנא פון א פייער, א גוסס, אדער א ליכט וואס פלאקערט אויף פאר'ן אויסגיין, אזוי נעמט דער שטן, וואס ווייסט אז ביי משיח'ס קומען וועט מען אים שחט'ן, נייע כחות.
-
29:51 פארוואס דער כהן גדול האט געדארפט א נס
דער משגיח ברענגט די משנה אין פרקי אבות אז דער כהן גדול איז קיינמאל נישט געווארן טמא אום יום כיפור, און דעם תוספות יום טוב'ס קשיא פארוואס מ'האט דא געדארפט א נס, ער האט דאך נישט געגעסן און נישט געשלאפן די גאנצע נאכט. דער תירוץ איז אז די גאנצע כפרה פון כלל ישראל הענגט אין אים, ממילא לייגט זיך דער שטן אויף אים; אזוי לייגט זיך דער שטן אויף אונזער דור, וואס דארף א פיל גרעסערע שמירה.
-
33:17 עשו'ס קוש: בייסן מיט פריינדשאפט
דער משגיח ברענגט רש"י אז עשו האט געוואלט בייסן יעקב, אבער זיין האלדז איז געווארן ווי מירמלשטיין, און פרעגט פארוואס עשו האט אים דאן געקושט; דער תירוץ איז אז ווען ער האט נישט געקענט בייסן מיט א ביס, האט ער געביסן מיט א קוש. הונדערטער יארן האבן די גוים געהאלטן אידן אין געטאס, אבער היינט זענען זיי פריינדליך, און די פריינדשאפט, מיט זייער קולטור, אינטערנעט און סעלפאונס, איז דער ביס מיט א קוש.
-
36:49 זיך אפשיידן פון גויישע קולטור, שפילן און מאכלים
דער משגיח שילדערט ווי די פריינדשאפט פון די לעצטע פאפסטן און פון די גוים פירט צו חתונה האבן מיט גוים, און זאגט אז מ'דארף זיך דערווייטערן פון אלעס וואס איז גויאיש: זיך אינטערעסירן אין באל-שפילער, עסן פיצע, עסן טורקי אויף זייער יום טוב. אידן האבן זייערע אייגענע מאכלים פאר שבת און יום טוב, און ער ענדיגט אז אויף די בחורים פון דעם דור ליגט די אחריות צו ברענגען משיח.
דער שיעור, אויסגעשריבן
קליינע זאכן אין דעם לעצטן דור
דער משגיח עפנט אז די צדיקים מיט רוח הקודש האבן געזאגט אז מיר זענען די דורות פון עקבתא דמשיחא. ווייל די נסיונות זענען אזוי שווער, איז אפילו א קליינע מצוה פון אונז חשובער ווי די גרויסע מסירות נפש פון די פריערדיגע דורות, וואס זייער אהבת השם און יראת שמים קען מען היינט נישט נאכטון. ער ברענגט ביישפילן: א בחור ביים עסן וואס האלט זיך איין פון א וויץ אז אלע זאלן לאכן און איינער זאל רויט ווערן, איינער וואס הערט אויף רעדן ביי חזרת הש"ץ, אדער קוקט נישט אין גאס.
ער ברענגט דעם בעל שם טוב'ס משל פון א קעניג וואס האט זיך מיט הנאה צוגעהערט צו א פויגל וואס רעדט, און די חכמים האבן זיך געוואונדערט. א חכם וואס זאגט חכמה איז נישט קיין חידוש; א פויגל וואס רעדט איז א חידוש. מיר, זאגט ער, זענען די פויגלען: מיט קליינע נשמות און ריזיגע יצרים איז אונזער קליינע עבודה גרויס אין הימל.
די נשמות'ס טענה און די מצוה פון אמונה
וואס מ'פאדערט פון אונז, זאגט דער משגיח, איז אמונה, ווי די גמרא זאגט אז חבקוק האט אלע מצוות אוועקגעשטעלט אויף איינס. ער דערציילט פון א תלמיד פונעם בעל שם טוב, אז נשמות וואס מ'האט ווידער און ווידער אראפגעשיקט, ווייל זיי האבן נישט דורכגעפירט זייער תפקיד, זענען געגאנגען פון מלאך צו מלאך ביז צו דער שכינה און געפרעגט וואס איז זייער תכלית. מ'האט זיי געזאגט אז זיי זאלן האלטן איין מצוה, אמונה, און זיי וועלן מער נישט דארפן צוריקקומען. אמונה, לייגט ער צו, מיינט טאקע גלייבן און נישט זאגן "וואלט". א
וואס מיינט "וואלט"
כדי צו ערקלערן "וואלט" שילדערט דער משגיח א מענטש וואס האט געהאט א באשטימטע צייט פאר א גרויסן געשעפט, האט געווארט אויף מילך צום פרישטיק, איז פארשפעטיגט געווארן און האט עס פארלוירן, און האט דערנאך געזאגט זיין ווייב אז ווען זי וואלט געהאט די מילך גרייט וואלט ער געמאכט דעם געשעפט. דער פארלוירענער געשעפט איז א קלייניגקייט, זאגט ער; דער אמת'ער דורכפאל איז דאס "וואלט". ווען און וויפיל א מענטש פארדינט איז אלעס בהשגחה פרטית: דער אויבערשטער האט נישט געוואלט אז ער זאל מאכן דעם געשעפט.
דוד המלך און שמעי
דער משגיח דערציילט ווי ווען דוד המלך איז אנטלאפן פון ירושלים פאר אבשלום, האט שמעי בן גרא פון שאול'ס משפחה אים געשאלטן, און אבישי האט אים געוואלט הרג'ענען. דוד האט נישט געלאזט: השם האט שמעי געהייסן שעלטן, און אויב נישט ער, וועט עס טאן אן אנדערער. אין יענעם מאמענט, זאגט דער משגיח, איז באשלאסן געווארן אין הימל אז דוד וועט ווערן מיט אברהם, יצחק און יעקב דער פערטער רגל פון דער מרכבה וואס יחזקאל שילדערט, און ער פרעגט פארוואס דווקא דאס האט אים דאס געברענגט. ג
שמעי, פורים און עמלק
ער ענטפערט פון מגילת אסתר אז שמעי איז געווען דער זיידע פון מרדכי און אסתר; ווען מ'וואלט אים הרג'עט, וואלטן זיי קיינמאל נישט געבוירן געווארן. דורכדעם וואס דוד האט אים געלאזט לעבן האט ער זוכה געווען צו פורים, דאס אויסמעקן עמלק, וואס מאכט גאנץ דעם שם און דעם כסא. עמלק איז בגימטריא ספק, דער היפך פון אמונה, און דוד'ס אמונה אז אן אנדערער וואלט אים סיי ווי געשאלטן האט אים געמאכט פאר א רגל פונעם כסא. ד
דעם שטן'ס עמערדזשענסי
דער משגיח ערקלערט אז דער יצר הרע וואס איז געקומען פון חטא עץ הדעת איז טויזנטער יארן גענוג געווען, אבער פאר משיח האט דער שטן צוגעמאכט: טעלעוויזיע, אינטערנעט, סעלפאונס, און יעדן טאג נאך א נייע אויפטואונג.
פארוואס? אין א שעת הדחק געפינט א מענטש באהאלטענע כחות: איינער וואס ראנגלט זיך און זעט אז ער פארלירט, א פרוי וואס האט אליין ארויסגעטראגן איר טייערע פיאנא פון א פייער, א גוסס וואס קעמפט, א ליכט וואס פלאקערט אויף ביים אויסגיין. ווען משיח קומט וועט מען דעם שטן שחט'ן, ווי אין חד גדיא, און די גמרא זאגט אז דער שטן, דער יצר הרע און דער מלאך המות זענען איינס. ער ווייסט אז זיין סוף איז נאנט, ממילא שאפט ער גרויסע יצרים כדי אפצושטופן משיח. ו,ז
פארוואס דער כהן גדול האט געדארפט א נס
די משנה אין אבות רעכנט צווישן די נסים אז דער כהן גדול איז קיינמאל נישט געווארן טמא אום יום כיפור. דער תוספות יום טוב פרעגט פארוואס מ'האט געדארפט א נס, מ'האט אים דאך נישט געלאזט שלאפן די גאנצע נאכט און ער האט כמעט נישט געגעסן. ער ענטפערט אז די כפרה פון גאנץ כלל ישראל הענגט אין אים, ממילא לייגט זיך דער שטן אויף אים. אזוי אויך, זאגט דער משגיח, לייגט זיך דער שטן אויף אונזער דור, וואס דארף א פיל גרעסערע שמירה. ח,ט
עשו'ס קוש
רש"י זאגט אז עשו האט געוואלט בייסן יעקב'ן, אבער יעקב'ס האלדז איז געווארן ווי מירמלשטיין. פארוואס זשע האט ער אים געקושט? ווייל ווען ער האט נישט געקענט בייסן מיט א ביס, האט ער געביסן מיט א קוש. הונדערטער יארן האבן די גוים געהאסט די אידן און זיי געהאלטן אין געטאס; היינט זענען זיי פריינדליך, און אידן נעמען איבער זייער קולטור, אינטערנעט און סעלפאונס. דאס, זאגט דער משגיח, איז דער ביס מיט א קוש. י
זיך אפשיידן פון גויישע קולטור
אפילו די פאפסטן, וואס האבן אמאל געמאכט שווערע גזירות, זענען היינט פריינדליך, און אידן וואס זענען ווייט פון תורה האבן חתונה מיט גוים. דער משגיח זאגט אז מ'דארף זיך דערווייטערן פון אלעס וואס איז גויאיש: א יונגל מעג שפילן באל פאר געזונט, אבער וואס גייט אים אן ווער עס האט געוואונען? ער זאגט נישט צו עסן פיצע, א גויאיש מאכל, און נישט טורקי אויף זייער יום טוב, וואס איז חוקות הגוים; אידן האבן קוגל און טשאלנט אויף שבת, המן-טאשן אויף פורים און לאטקעס אויף חנוכה.
מראי מקומות
נביאים
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
ראשונים
תפילה און פיוט
אנדערע
עיקרי הדברים
- 1:59 אין דעם דור פאר משיח זענען די נסיונות אזוי גרויס אז קליינע מעשים פון זיך איינהאלטן זענען חשובער אין הימל ווי די גרויסע מעשים פון די פריערדיגע דורות.
- 10:21 די איין מצוה וואס אלעס שטייט אויף איר איז אמונה, און אמת'ע אמונה מיינט נישט זאגן "וואלט" אויף דעם וואס איז געשען.
- 13:10 אלעס, אפילו ווען און וויפיל א מענטש פארדינט, קומט בהשגחה פרטית מן השמים.
- 23:34 פאר משיח איז ביים שטן אן עמערדזשענסי, ממילא שאפט ער נייע יצרים, און דער יצר הרע פון היינט איז פיל שטארקער.
- 32:52 היינט "בייסן" די גוים "מיט א קוש": זייער פריינדשאפט ציט אידן אריין אין זייער קולטור, און דאס פאדערט א פיל גרעסערע שמירה ווי אין פריערדיגע דורות.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 18:44 פארוואס האט דוד'ס נישט הרג'ענען שמעי אים געברענגט צו ווערן דער פערטער רגל פון דער מרכבה?
תירוץ: 19:24 ווייל שמעי איז געווען דער זיידע פון מרדכי און אסתר; דורכדעם וואס דוד האט אים געלאזט לעבן איז געקומען פורים, דאס אויסמעקן עמלק, וואס מאכט גאנץ דעם כסא.
-
קשיא: 30:53 פארוואס האט דער כהן גדול געדארפט א נס כדי נישט צו ווערן טמא אום יום כיפור, ער האט דאך נישט געשלאפן און כמעט נישט געגעסן?
תירוץ: 32:09 די גאנצע כפרה פון כלל ישראל הענגט אין זיין עבודה, ממילא לייגט זיך דער שטן מיט אלע כחות אויף אים.
-
קשיא: 34:10 אויב עשו האט נישט געקענט בייסן יעקב'ן, פארוואס האט ער אים געקושט?
תירוץ: 34:26 ווען ער האט געזען אז ער קען נישט בייסן מיט א ביס, האט ער געביסן מיט א קוש.
-
קשיא: 25:05 פארוואס איז דער יצר הרע היינט אזוי פיל שטערקער ווי אין פריערדיגע דורות?
תירוץ: 27:19 ווייל דער שטן ווייסט אז משיח איז נאנט און מ'וועט אים שחט'ן, און ווי יעדער איינער אין אן עמערדזשענסי ברענגט ער ארויס נייע כחות.
מעשיות
-
7:13 די נשמות וואס האבן געפאדערט זייער תכלית
א תלמיד פונעם בעל שם טוב, וואס פלעגט ביי קידוש לבנה מגלה זיין גרויסע זאכן, האט אמאל דערציילט זיינע חסידים וואס מ'האט אים מגלה געווען. נשמות זענען געקומען צום מלאך וואס איז ממונה אויף די נשמות און האבן זיך באקלאגט אז זיי לעבן זיבעציג אכציג יאר, קומען ארויף אין הימל, הערן אז זיי האבן נישט דורכגעפירט זייער תפקיד, און ווערן ווידער אראפגעשיקט, נאכאמאל און נאכאמאל. דער מלאך האט נישט געוואוסט וואס צו ענטפערן און האט זיי געשיקט העכער, פון מלאך צו מלאך ביזן העכסטן, וואס האט זיי געשיקט צו דער שכינה הקדושה. דארט האט מען זיי געזאגט אז זיי דארפן האלטן נאר איין מצוה, די מצוה פון אמונה, און דאן וועלן זיי מער נישט דארפן אראפקומען.
אין דער מעשה: the Ba'al Shem Tov
-
14:57 דוד המלך און שמעי בן גרא
ווען אבשלום האט געפירט א מלחמה קעגן זיין טאטן און דוד המלך האט געמוזט אנטלויפן פון ירושלים, האט שמעי בן גרא, פון דער משפחה פון שאול, וואס איז געווען ברוגז וואס דוד האט צוגענומען די מלוכה, אים שטארק געשאלטן. אבישי, דער גענעראל פון דוד'ס חיל, האט אים געוואלט הרג'ענען, אבער דוד האט נישט געלאזט: השם האט שמעי געהייסן שעלטן, און אויב נישט ער וועט עס טאן אן אנדערער. אין יענעם מאמענט איז באשלאסן געווארן אין הימל אז דוד וועט ווערן דער פערטער רגל פון דער מרכבה.
אין דער מעשה: David HaMelech, Avshalom, Shimi ben Gera, Avishai, Shaul HaMelech
-
25:59 די פרוי וואס האט ארויסגעטראגן איר פיאנא
דער משגיח געדענקט א מעשה וואס מ'האט דערפון אסאך גערעדט: א פרוי וואס האט געשפילט אויפן פיאנא האט געזען א פייער אין שטוב, און פון מורא אז איר זייער טייערע פיאנא וועט פארברענט ווערן, האט זי עס אליין ארויסגעטראגן. געווענליך קענען נאר ספעציעלע טרעגער אריבערפירן א פיאנא, ווייל עס איז זייער שווער, און דאך האט זי אין דער סכנה געפונען כחות וואס זי האט קיינמאל נישט געוואוסט.
געדאנקען
- 5:40 ווייל די נשמות פון דעם דור זענען קליין און די נסיונות ריזיג, איז א קליינע זאך פון זיך איינהאלטן א חידוש אין הימל, אזוי ווי דער קעניג וואס האט מער הנאה פון א פויגל וואס רעדט ווי פון א חכם וואס זאגט חכמה.
- 12:32 דאס זאגן "וואלט" איז אליין דער חסרון אין אמונה: דער היזק פונעם געשעפט איז א קלייניגקייט, אבער באשולדיגן דאס ווייב לייקנט אז השם יתברך האט עס אזוי געפירט.
- 19:24 דוד'ס נישט נעמען נקמה אין שמעי האט מעגליך געמאכט פורים דורך מרדכי און אסתר, און ווייל עמלק איז בגימטריא ספק, איז זיין אמונה דאס וואס האט אים געמאכט פארן פערטן רגל פונעם כסא.
- 24:37 דער מבול פון נייע אויפטואונגען וואס פארפירן מענטשן איז דעם שטן'ס כח פון אן עמערדזשענסי פאר זיין סוף, אזוי ווי א ליכט וואס פלאקערט אויף פונקט פאר'ן אויסגיין.
- 32:09 דער שטן לייגט זיך אויף דעם וואס טראגט דעם גורל פון כלל ישראל, אזוי ווי ביים כהן גדול אום יום כיפור, און ממילא לייגט ער זיך אויף דעם לעצטן דור.
- 34:26 עשו'ס קוש איז דער מוסטער פון דעם היינטיגן גלות: ווען די גוים קענען שוין נישט שאטן מיט שנאה, שאטן זיי מיט פריינדשאפט און מיט דעם ציען צו זייער קולטור.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 3:24 דער משגיח זאגט אז זיך איינהאלטן פון א וויץ וואס וואלט פארשעמט איינעם, אדער נישט קוקן אין גאס, איז א גרויסער נחת רוח אין הימל.
- 13:38 ער לערנט אז מ'זאל נישט זאגן "וואלט", נאר וויסן אז אלעס וואס פאסירט איז בהשגחה פרטית.
- 32:52 ער זאגט אז דער דור דארף א פיל גרעסערע שמירה ווי די פריערדיגע.
- 38:14 ער זאגט אז מ'דארף זיך דערווייטערן פון אלעס וואס איז גויאיש: זייער קולטור, נאכפאלגן זייערע שפיל-מאנשאפטן, זייערע מאכלים און יום טובים, און האלטן אידישע מנהגים, מלבושים און מאכלים.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אבישי בן צרויה, אברהם אבינו, אבשלום, אסתר המלכה, דוד המלך, דער הייליגער בעל שם טוב, דער רוזשינער, דער תוספות יום טוב, חבקוק, יחזקאל הנביא, יעקב אבינו, מרדכי הצדיק, עשו, רש"י, שאול המלך, שמעי בן גרא
ערכים אמונה, השגחה פרטית, יצר הרע, כהן גדול, מלאך המות, מרכבה, ספק, עמלק, עקבתא דמשיחא, רבונו של עולם, שטן