Mishpatim
קאטאלאג: Y 05 Current משפטים נומ׳ 18 תשס"ט (2008–09) אידיש 38 מינ׳
שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם נאמען פונעם פייל.
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח רעדט צו בחורים ביים סוף פון שובבים אויף שבת שקלים, און ערקלערט אז שמירת הברית איז דער יסוד וואס ברענגט א ליכטיגן שבת, א תורת אמת, אמונה און די ליכטיגקייט פון די פיר פרשיות, און אז די הייליגע ווערטער פון א איד ווערן די שקלים וואס מ'איז מקריב אויבן.
דער משגיח עפנט מיט שבת שקלים וואס קומט ביים סוף פון די זעקס וואכן שובבים. מילה, די ערשטע מצוה וואס אברהם אבינו האט באקומען, הייסט יסוד, און דורך איר איז מען זוכה צום שם הוי"ה, אזוי ווי עס איז מרומז אין די ראשי תיבות און סופי תיבות פון "מי יעלה לנו השמימה" און אין דעם שם וואס מ'שרייבט ביי א ברית. בראשית איז מרמז אויף דער זעקסטער מדה, די מדה פון יוסף הצדיק, וואס פירט צו שבת. ער מאנט בחורים צו וויסן די נייטיגע דינים, ער פארבינדט שוועריקייטן אין אמונה מיט נישט אפגעהיטן זיין, און ער זאגט אז ווער עס האט שוועריקייטן זאל זיך דורכרעדן מיט אן ערליכן איד און נישט פאלן אין יאוש. דורך די וואונדער פון די בעלי חיים און דעם לייב וואס האט זיך געבויגן פארן דברי חיים ווייזט ער די כח פונעם צלם אלקים, מיט צוויי מעשיות. ער רעדט וועגן היטן דאס מויל, תשובה, די ליכטיגקייט פון די פיר פרשיות, און ענדיגט מיטן פרי צדיק: די ווערטער פון פרשת שקלים ווערן די שקלים פאר מיכאל'ס קרבנות אויבן.
ענינים: שמירת הברית · שובבי"ם
סדר השיעור
-
0:00 מילה, יסוד און דער סוף פון שובבים
דער משגיח עפנט מיט שבת שקלים ביים סוף פון שובבים און ערקלערט אז מילה, די ערשטע מצוה, הייסט יסוד און ברענגט צום שם הוי"ה, אזוי ווי עס איז מרומז אין "מי יעלה לנו השמימה" און אין דעם שם וואס מ'שרייבט ביי א ברית. בראשית איז מרמז אויף דער זעקסטער מדה, פון יוסף הצדיק; ער מאנט בחורים צו וויסן די דינים בקיצור, און זאגט אז די מדה ברענגט א ליכטיגן שבת און תפילה.
-
8:05 אמונה, נסיונות, און דער צדיק
דער משגיח זאגט אז שוועריקייטן אין אמונה קומען פון נישט אפהיטן די אויגן, די מחשבה און די אברים, און אז אונזער דור'ס נסיונות זענען שווערער. ווער עס האט שוועריקייטן זאל זיך דורכרעדן מיט אן ערליכן איד, נישט פאלן אין יאוש, און בעטן דעם רבונו של עולם; נאר דורך קדושה איז מען זיכער אין דער אמת'ער תורה. ער ערקלערט פארוואס נאר יוסף הייסט צדיק, און ווי יסוד פירט צו מלכות, אזוי ווי פרייטאג פירט צו שבת.
-
13:15 די וואונדער פון די באשעפענישן און ווי אזוי צו קוקן
דער משגיח דערציילט אז דער דברי חיים איז געגאנגען אין א זאו, און ערקלערט אז ווען מ'זעט די באשעפענישן פונעם רבונו של עולם מיט די ריכטיגע מחשבה ווערט מען נתפעל: דער לייב'ס כח, די פייגל מיט די לאנגע שנאבלען, די זשיראף'ס האלדז, די קאטשקע'ס פיס. ער ברענגט דעם רמב"ם וועגן בודק זיין די סימנים פון א חיה, און מאכט א חילוק צווישן א קוק און מסתכל זיין.
-
18:23 דער צלם אלקים און די חיות מעשה
דער לייב האט זיך געבויגן פארן דברי חיים, וואס דער משגיח ערקלערט מיטן פסוק אז די מורא פונעם מענטש איז אויף אלע חיות, און מיט דניאל אין גוב האריות: א חיה טוט נישט קיין שאדן פאר איינעם וואס היט זיין צלם אלקים, און ווער עס איז פוגם אין ברית פארלירט עס. ער דערציילט פון א צדיק וואס האט געזען אן אקס קריכן די טרעפ, און דעם סקולענער רבי'ס מעשה פון וועלף וואס האבן געשמעקט א משפחה און זענען אוועק.
-
23:46 היטן דאס מויל, אמונה און תשובה
דער משגיח ווארנט בחורים פון רעדן מיאוס'ע רייד, זאגט אז היטן דאס מויל און דעם ברית איז איין ענין, און פארבינדט אמונה מיט מילה, ביידע פון אברהם אבינו; היינט זענען ביידע די גרויסע נסיונות. ער זאגט צו אז אפהיטן ברענגט א גליקליך לעבן, און אז מ'קען אלעמאל תשובה טון, אזוי ווי די וואכן פון שובבים ווייזן, נאר עס איז א סך גרינגער ווען מ'איז נאך ריין.
-
27:45 די פיר פרשיות און מיכאל'ס קרבנות
דער משגיח זאגט אז די פיר פרשיות זענען קעגן די פיר אותיות פונעם שם הוי"ה, און אז צדיקים האבן געפילט א גרויסע ליכטיגקייט אין זיי, וואס מ'פילט נאר ווען מ'איז ריין. ער ערקלערט די שקלים וואס פון זיי האט מען געקויפט די קרבנות צבור, און ברענגט אז אפילו נאכן חורבן איז מיכאל דער מלאך מקריב קרבנות אויבן; און מ'פרעגט פון וואנען נעמט זיך דאס געלט דערפאר.
-
33:00 ווערטער וואס ווערן שקלים
מיטן פרי צדיק דערציילט דער משגיח דעם מדרש פון רבי שמעון בר יוחאי, וואס זיין ווארט האט אנגעפילט א טאל מיט גאלדענע דינרים, און ערקלערט אז אזוי ווערן די ווערטער פון אידן וואס זאגן פרשת שקלים שקלים אויבן, וואס מיט זיי קויפט מען די קרבנות. אזא דיבור דארף זיין הייליג, און דאס קומט פון זיך אפהיטן; ער ענדיגט מיט א ברכה אויף בנין בית המקדש.
דער שיעור, אויסגעשריבן
מילה, יסוד און דער סוף פון שובבים
דער משגיח עפנט מיט שבת שקלים וואס קומט צוזאמען מיט די לעצטע טעג פון שובבים. מילה, די ערשטע מצוה וואס אברהם אבינו האט באקומען, הייסט יסוד, דער יסוד פון אידישקייט, און נאך די זעקס וואכן איז מען זוכה צום שם הוי"ה. ער ווייזט עס אין פסוק "מי יעלה לנו השמימה", וואס די ראשי תיבות זענען מילה און די סופי תיבות דער שם, און אין דעם שם וואס מ'שרייבט ביי א ברית ביי "בדמיך חיי"; א פגם, ווארנט ער, מעקט עס אויס. א,ב
"בראשית" איז "ברא שית", א רמז אויף דער זעקסטער מדה, די מדה פון יוסף הצדיק. דער משגיח הייסט בחורים כאטש איינמאל דורכלויפן די דינים אין קיצור שולחן ערוך, גיך און נישט בעיון. ווייל די זעקסטע איז פרייטאג, ברענגט שמירת הברית א ליכטיגן שבת און ליכטיגע תפילות, קעגן די בחורים וואס קלאגן אז שבת איז זיי לאנגווייליג. ג,ד
אמונה, נסיונות, און דער צדיק
אסאך אידן, יונג און אלט, האבן שוועריקייטן מיט אמונה, און דער משגיח זאגט אז דאס קומט פון נישט אפהיטן די אויגן, די מחשבה און די אברים, א נסיון וואס איז אין אונזער דור פיל שווערער. ווער עס האט שוועריקייטן זאל זיך דורכרעדן מיט אן ערליכן איד, אזוי ווי מ'גייט צום דאקטער פארן גוף, און טאר נישט פאלן אין יאוש, נאר בעטן דעם רבונו של עולם אז ער זאל אים העלפן זיין גוט פון יעצט אן. נאר דורך קדושה איז מען זיכער אז די תורה איז אמת.
פון די שבעה רועים הייסט נאר יוסף צדיק, פאר'ן היטן די מדה. נאך יסוד קומט מלכות: אזא מענטש איז זוכה אז מ'פאלגט זיין ווארט, אזוי ווי פרייטאג פירט אריין אין שבת המלכה.
די וואונדער פון די באשעפענישן
דער דברי חיים איז געגאנגען אין א זאו. ווען מ'קוקט אויף די באשעפענישן מיט די ריכטיגע מחשבה, ערקלערט דער משגיח, ווערט מען נתפעל: יעדע איז אויסגעשטאטעט פאר איר לעבן, דער לייב מיט שטארקע פיס און שארפע ציין, פייגל מיט לאנגע שנאבלען צו כאפן פיש, די זשיראף און די וואס עסן גראז מיט לאנגע העלדזער, די קאטשקע מיט א הויט צווישן די פינגער.
ער ברענגט דעם רמב"ם אז בודק זיין די סימנים פון א חיה איז א חלק פון א מצוה, אבער ער זאגט אז מ'מעג געבן א קוק און נישט מסתכל זיין; ראיה און הסתכלות זענען צוויי באזונדערע זאכן.
דער צלם אלקים און די חיות
אין זאו האט זיך דער לייב געבויגן פארן דברי חיים, און די היטער האבן זיך געוואונדערט. דער משגיח ערקלערט עס מיטן פסוק אז די מורא פונעם מענטש איז אויף אלע חיות, און מיט דניאל, וואס די הונגעריגע לייבן האבן אים נישט אנגערירט. א חיה אטאקירט נאר ווען זי מיינט אז דער מענטש איז אויך א חיה; ווער עס איז פוגם אין ברית פארלירט דעם צלם אלקים. ה,ו
ער דערציילט פון א גרויסן רב וואס האט געזען אן אקס קריכן ארויף די טרעפ; עס איז געווען דער ראש הקהל, וואס האט נישט געהאט קיין צלם אלקים. דער סקולענער רבי האט דערציילט פון זיין באבע ווי וועלף האבן ארומגערינגלט איר משפחה'ס וואגן אין וואלד, זייער הויפט האט אלעמען געשמעקט, און זיי זענען אלע אוועק.
היטן דאס מויל, אמונה און תשובה
דער משגיח ווארנט אז אין ישיבות זענען דא בחורים וואס רעדן מיאוס'ע רייד, א גרויסע עבירה וואס ברענגט צו ווייטער; היטן דאס מויל און דעם ברית איז איין ענין. אמונה און מילה קומען ביידע פון אברהם אבינו, אזוי ווי די ברכה ביי א ברית דערמאנט אים, און היינט זענען ביידע דער גרויסער נסיון. אפהיטן ברענגט א גליקליך לעבן; תשובה קען מען אלעמאל טון, אזוי ווי שובבים ווייזט, נאר עס איז פיל גרינגער ווען מ'איז נאך ריין.
די פיר פרשיות און מיכאל'ס קרבנות
די פיר פרשיות זענען קעגן די פיר אותיות פונעם שם הוי"ה, און צדיקים האבן געפילט א גרויסע ליכטיגקייט אין זיי; דער משגיח זאגט אז נאר ווער עס איז ריין פילט די ליכטיגקייט פון שקלים, פורים און פסח.
ווערטער וואס ווערן שקלים
דער פרי צדיק ענטפערט מיטן מדרש: רבי שמעון בר יוחאי האט מורא געהאט אז זיינע תלמידים וועלן איבערלאזן דאס לערנען פאר עשירות, האט ער געהייסן א טאל זיך אנפילן מיט גאלדענע דינרים, און אזוי איז געווען, נאר ער האט זיי געזאגט אז דער שכר ווארט אויף עולם הבא, מיטן פסוק "ותשחק ליום אחרון". אויב דעם צדיק'ס ווערטער ווערן גאלד, ווערן די ווערטער פון אידן וואס זאגן "מחצית השקל" אין פרשת שקלים שקלים אויבן, וואס מיט זיי קויפט מען די קרבנות. ז,ט,י,כ
אזא דיבור מוז זיין הייליג, און דערצו איז מען זוכה דורך זיך אפהיטן; דאן איז די תפילה און די תורה הייליג. ער ענדיגט מיט א ברכה אויף בנין בית המקדש.
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
מדרש
- ט Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 33:16
אחרונים און חסידות
אנדערע
עיקרי הדברים
- 0:40 מילה, די ערשטע מצוה וואס אברהם אבינו האט באקומען, הייסט יסוד, דער יסוד פון אידישקייט, און דורך היטן איר איז מען זוכה צום שם הוי"ה.
- 6:12 די מדה פון ברית איז די זעקסטע מדה, פרייטאג, וואס פירט אריין אין שבת; דורך איר איז מען זוכה צו א ליכטיגן שבת און ליכטיגע תפילות.
- 8:27 שוועריקייטן אין אמונה און אין דערגרייכן די אמת'ע תורה קומען פון נישט אפגעהיטן זיין; ווער עס האט שוועריקייטן זאל זיך דורכרעדן מיט אן ערליכן איד, און קיינמאל נישט פאלן אין יאוש.
- 19:03 פאר א מענטש וואס היט זיין צלם אלקים האבן די חיות מורא; ווער עס איז פוגם אין קדושת הברית פארלירט עס.
- 24:00 היטן דאס מויל איז א חלק פון שמירת הברית, און אמונה און מילה, ביידע פון אברהם אבינו, גייען צוזאמען.
- 35:03 לויטן פרי צדיק, ווען אידן זאגן פרשת שקלים מיט א הייליגן דיבור, ווערן זייערע ווערטער די שקלים וואס מיט זיי ברענגט מען די קרבנות אויבן.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 6:36 פארוואס איז שבת לאנגווייליג פאר געוויסע בחורים, און ווי אזוי איז מען זוכה צו א ליכטיגן שבת?
תירוץ: 7:18 דער ברית איז די זעקסטע מדה, פרייטאג, די הכנה צו שבת; דורך קדושת הברית איז מען זוכה צו א ליכטיגן שבת און ליכטיגע תפילות.
-
קשיא: 18:30 פארוואס האט זיך דער לייב געבויגן פארן דברי חיים, און פארוואס האבן די לייבן נישט געשאט דניאל'ן?
תירוץ: 19:03 די מורא פונעם מענטש איז אויף אלע חיות, און א חיה טוט נישט קיין שאדן פאר איינעם וואס היט זיין צלם אלקים.
-
קשיא: 32:40 פון וואנען נעמט זיך דאס געלט פאר די קרבנות וואס מיכאל ברענגט אויבן, אז זיי מוזן געקויפט ווערן פון די שקלים פון ציבור?
תירוץ: 34:55 פון די ווערטער פון אידן וואס זאגן פרשת שקלים: זייער הייליגער דיבור ווערט שקלים אויבן, אזוי ווי רבי שמעון בר יוחאי'ס ווערטער זענען געווארן גאלד.
מעשיות
-
13:17 דער לייב וואס האט זיך געבויגן פארן דברי חיים
דער דברי חיים, דער צאנזער רב, איז געגאנגען מיט זיינע גבאים אין א זאו, און מ'האט זיך געוואונדערט דערויף. ווען ער איז געקומען צום לייב, האט זיך דער לייב אראפגעבויגן פאר אים, און די גוים וואס היטן דעם זאו האבן זיך געוואונדערט אז א לייב זאל זיך בויגן פאר א מענטש. דער משגיח ערקלערט אז דער לייב האט געזען ביי אים די מלכות פון תורה און יראת שמים.
אין דער מעשה: the Divrei Chaim (the Sanzer Rav)
-
20:49 דער אקס אויף די טרעפ
איינער פון די גרויסע רבנים, וואס דער משגיח געדענקט נישט ווער, האט געוואוינט אויבן און איז ארויס פאר א מינוט אין גאנג. ער איז צוריק אריין און האט געזאגט פאר די הויזגעזינד אז אן אקס קריכט ארויף די טרעפ. זיי זענען ארויס קוקן און האבן געזען אז דער ראש הקהל קומט ארויף; דער צדיק האט געזען אן אקס, ווייל יענער האט נישט געהאט קיין צלם אלקים.
-
21:42 די וועלף וואס זענען אוועק פונעם וואגן
דער סקולענער רבי האט דערציילט וואס זיין באבע האט אים דערציילט: איר משפחה איז אמאל געפארן מיט א וואגן דורך די וועלדער צו א רבי'ן. פלוצלינג האט זיך דאס פערד אויפגעשטעלט אויף די הינטערשטע פיס, א סימן פון סכנה, און א סטאדע פון א צען-פופצן וועלף האט ארומגערינגלט דעם וואגן. זייער הויפט איז ארויפגעשפרונגען, ארומגעגאנגען צווישן אלע מענטשן אין וואגן און זיי געשמעקט, דערנאך א סיגנאל געגעבן, און אלע וועלף זענען אוועק. דער משגיח זאגט אז א חיה קען נישט שאטן דעם וואס האט א צלם אלקים.
אין דער מעשה: the Skulener Rebbe
-
33:16 רבי שמעון בר יוחאי און דער טאל פון גאלד
א תלמיד פון רבי שמעון בר יוחאי איז אוועקגעפארן קיין מדינת הים און איז צוריקגעקומען א גרויסער עושר, און אנדערע תלמידים האבן אויך געוואלט אזוי טון. האט רבי שמעון מורא געהאט אז זיי וועלן איבערלאזן דאס לערנען, און ער האט זיי ארויסגענומען צו א טאל און געזאגט "בקעה בקעה, התמלאי דינרי זהב", און דער טאל איז געווארן פול מיט גאלדענע דינרים. ווען די תלמידים האבן געוואלט כאפן, האט ער זיי געזאגט אז דער שכר איז אנגעגרייט פאר עולם הבא, און ווער עס נעמט יעצט וועט שפעטער נישט האבן.
אין דער מעשה: Rabbi Shimon bar Yochai
געדאנקען
- 4:28 דער משגיח טייטשט "בראשית" ווי "ברא שית", ער האט באשאפן די זעקסטע, א רמז אויף דער זעקסטער מדה פון יוסף הצדיק, קדושת הברית, גלייך ביים אנהייב פון דער תורה, אזוי ווי מילה איז געווען די ערשטע מצוה וואס א איד האט באקומען.
- 6:12 ווייל דער ברית איז די זעקסטע מדה, איז עס פרייטאג, די הכנה צו שבת; ממילא פעלט ביי די בחורים וואס קלאגן אז שבת איז זיי לאנגווייליג די קדושת הברית וואס ברענגט א ליכטיגן שבת.
- 10:09 א שיינער למדן קען נאך אלץ נישט זוכה זיין צו דער אמת'ער תורה; די זיכערקייט אז די תורה איז אמת און נישט פארקרימט קומט נאר דורך קדושה.
- 12:24 נאך יסוד קומט מלכות: דער וואס היט דעם ברית הייסט צדיק ווי יוסף, און דערפון איז ער זוכה צו מלוכה, אז מ'פאלגט וואס ער זאגט, אזוי ווי פרייטאג פירט אריין אין שבת המלכה.
- 20:20 א חיה טוט נישט קיין שאדן פאר א מענטש וואס האט א צלם אלקים; זי אטאקירט נאר ווען זי מיינט אז ער איז אויך א חיה, און פגם הברית איז וואס פארלירט דעם צלם אלקים.
- 34:55 לויטן פרי צדיק: די שקלים פאר די קרבנות וואס מיכאל ברענגט אויבן קומען פון די ווערטער פון אידן וואס זאגן פרשת שקלים, אזוי ווי רבי שמעון בר יוחאי'ס ווערטער זענען געווארן גאלד; דערפאר דארף דער דיבור פון א איד זיין הייליג.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 5:02 דער משגיח זאגט אז א בחור זאל כאטש איינמאל דורכלויפן די נוגע'דיגע דינים אין קיצור שולחן ערוך, גיך און נישט בעיון, כדי צו וויסן וואס מ'מעג און וואס מ'טאר נישט.
- 9:23 דער משגיח עצה'ט אז ווער עס האט גרויסע שוועריקייטן אין דעם זאל זיך דורכרעדן מיט אן ערליכן איד פאר עצות און חיזוק, אזוי ווי מ'גייט צום דאקטער פארן גוף.
- 11:10 דער משגיח זאגט אז ווער עס איז געפאלן טאר נישט אריינפאלן אין יאוש, נאר זאל בעטן דעם רבונו של עולם אז ער זאל אים העלפן זיין גוט פון יעצט אן.
- 17:54 דער משגיח זאגט אז מ'מעג געבן א קוק אויף די באשעפענישן, אבער מ'זאל נישט מסתכל זיין אין מיאוס'ע זאכן.
- 26:09 דער משגיח זאגט פאר בחורים זיך איינצוגעוווינען נישט צו קוקן און נישט צו רעדן וואס מ'טאר נישט, און זאגט צו אז דאס וועט זיי מאכן גליקליך דאס גאנצע לעבן.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אהרן הכהן, אליהו הנביא, דוד המלך, דניאל, דער דברי חיים, דער צאנזער רב, דער מלאך מיכאל, דער סקולענער רבי, יוסף הצדיק, משה רבינו, רבי צדוק הכהן פון לובלין, רבי שמעון בר יוחאי
ערכים יאוש, יסוד, מחצית השקל, צלם אלקים, קדושת הברית, שובבים, שם הוי"ה