המדות טובות של א"א הם ירושה לכלל ישראל
קאטאלאג: פרשת השבוע לך לך נומ׳ 3 פאקעט גייד ז׳ 4 תשל"ח (1977–78) אידיש 1 שעה 17 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז אברהם אבינו איז געווען א נייע סארט בריאה, און אז יעדער איד ירשנט פון אים נישט נאר א נשמה, נאר אויך א גוף וואס טראגט די מדות טובות פון די אבות.
דער משגיח עפנט מיט דער ערשטער ברכה פון שמונה עשרה: די תפילה גייט ארויף דורך די אבות, און דער גרעסטער שבח פונעם רבונו של עולם איז אז אברהם, יצחק און יעקב האבן געלעבט אין זיין וועלט. ער מאנט מ'זאל לערנען זייערע פרשיות בעיון, שילדערט אברהם אבינו'ס נסיונות, און ברענגט דעם מדרש פון דער ברענענדיגער בירה ווי א וועג זיך צו האלטן ביי אמונה אין פינסטערע צייטן. מיט א משל פון א בנין וואס איז צעפאלן ווייזט ער ווי בראשית און נח זענען געווען א קייט פון אנטוישונגען ביז אברהם אבינו איז געקומען ווי א נייע מין, דער תכלית פון דער בריאה. א איד איז אנדערש פון א גוי סיי אין דער נשמה סיי אין גוף: רחמנות, בושה און חסד זענען מדות פונעם גוף, בירושה פון די אבות, און דערפאר איז ברית מילה אינעם בשר און דערפאר דארפן דיינים האבן יחוס. דערמיט איז ער מסביר אברהם אבינו'ס מורא און אליעזר'ס ראלע, און ער ענדיגט אז יעדער איד איז א יורש פון אברהם אבינו און דארף זיך פרייען מיט דער ירושה.
ענינים: אברהם אבינו · מידות טובות · די מעלה פון יעדן איד
סדר השיעור
-
0:00 דאווענען דורך די אבות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט פארוואס די ערשטע ברכה פון שמונה עשרה דארף א בעסונדערע כוונה: די תפילות גייען ארויף דורך די אבות, און דער גרעסטער שבח פונעם רבונו של עולם איז אז אזעלכע מענטשן ווי אברהם, יצחק און יעקב האבן געלעבט אין זיין וועלט. די אמונה אליין איז א ירושה פון זיי, בפרט פון אברהם אבינו.
-
3:41 לערנען די פרשיות פון די אבות; אברהם אבינו'ס נסיונות
דער משגיח זאגט אז אין די פרשיות פון די אבות ליגט דער יסוד פון אמונה, און מ'דארף זיי לערנען בעיון. ער שילדערט אברהם אבינו'ס נסיונות, צווישן זיי א טאטע וואס האט אים איבערגעגעבן צו נמרוד, פרעגט ווי אזוי א טאטע קען דאס טון, און ענטפערט מיטן מהר"ל אז אברהם אבינו איז געווען א בריאה חדשה אן קיין אמת'ן קשר צו תרח.
-
8:10 אברהם אבינו אין מצרים; די מדות פון די אבות
פון רש"י אויף "הנה נא ידעתי" ווייזט דער משגיח אז אברהם אבינו'ס גרויסע שמירת עינים איז שוואכער געווארן ווען ער איז אריין אין דער אטמאספערע פון מצרים, און ער לערנט ארויס ווי וויכטיג עס איז צו קלייבן חברים און א סביבה. אונטערוועגנס ערקלערט ער אז די ערשטע דריי ברכות זענען קעגן די אבות, און אז די דריי מדות פון אידן קומען פון זיי.
-
13:22 די ברענענדיגע בירה
דער משגיח ערקלערט דעם מדרש פון דעם וואס האט געזען א בירה ברענען: אברהם אבינו האט געקוקט אויף דער פארדארבענער וועלט פון נמרוד און געפרעגט צי זי האט נישט קיין בעל הבית, ביז דער אייבערשטער האט זיך אנטפלעקט אז ער איז דער בעל הבירה. ער ווענדט עס אן אויף די פינסטערע מאמענטן פון יעדן איד, און זאגט אז מ'דארף זיך שטארק האלטן ביי אמונה ביז די ליכטיגקייט קומט.
-
18:37 צוויי מאל לך לך, אברהם אבינו'ס מורא, און אליעזר
דער משגיח ברענגט דעם מדרש אויף די צוויי מאל וואס דער אייבערשטער האט געזאגט "לך לך", און דעם מדרש אז די וועלט איז באשאפן געווארן צוליב אברהם. דערנאך ברענגט ער דעם רמב"ן אויף "מה תתן לי", און די קשיא פון רמב"ן'ס אייגענעם כלל אז א נבואה מיט א פועל דמיוני מוז מקוים ווערן, און ער פרעגט פארוואס אליעזר, א תלמיד וואס האט געשעפט תורה פון אברהם אבינו, האט געדארפט פירן די ישיבה.
-
26:02 דער משל פון דעם שיינעם בנין
דער משגיח דערציילט א משל פון א פרעכטיגן נייעם זאל וואו די חנוכת הבית ווערט צעשטערט: די לופט מאשין ארבעט נישט, די פענסטער לאזן זיך נישט עפענען, וואסער גיסט זיך אריין און דער דאך פאלט איין. דאס שטעלט ער אקעגן דער בריאת העולם, וואס דער אייבערשטער האט געזען אז זי איז גוט און האט עס געפייערט מיט שבת.
-
30:06 די אנטוישונגען פון בראשית און נח
דער משגיח גייט דורך די ערשטע צוויי סדרות ווי א קייט פון אנטוישונגען: אדם הראשון'ס חטא, קין וואס הרג'עט הבל, דער דור פון אנוש, דער אייבערשטנס חרטה אפילו אויף נח, חנוך וואס ווערט פריצייטיג אוועקגענומען, און נאכן מבול נח'ס שכרות, נמרוד און דער דור הפלגה.
-
34:31 אברהם אבינו, א נייע בריאה שטייט אינעם קאטאלאג
מיט "ואעשך לגוי גדול" ערקלערט דער משגיח אז דער אייבערשטער האט צוגעזאגט א נייע מין, א מענטש וואס גלייבט אין השם יתברך פון אינסטינקט. פון די פסוקים וואס מ'זאגט אין דאווענען ("אשר בחרת באברם... ומצאת את לבבו נאמן") און פונעם מדרש "בהבראם - באברהם" ווייזט ער אז די בריאה איז פארענדיגט געווארן ערשט מיט אברהם אבינו, איר תכלית.
-
39:53 דער אידישער גוף איז אנדערש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז אברהם אבינו'ס נייע מין איז אנדערש אין דער נשמה און אויך אינעם גוף, ווי דער תניא איז מסביר מיט קליפת נוגה. ער גלייכט עס צו שבת, וואס זעט אויס די זעלבע און איז דאך אן אנדערע וועלט, זאגט אז דער תכלית פון דער בריאה איז צו מתקן זיין דעם גוף, און ווייזט אז די מדות טובות קומען פונעם גוף, אזוי אז אפילו א איד וואס איז ווייט פון תורה האלט נאך רחמנות.
-
45:32 בושה, און דינען דעם אייבערשטן מיטן גוף שטייט אינעם קאטאלאג
פון דער גמרא פארוואס א מודה במקצת דארף שווערן (א מענטש איז נישט מעיז פנים קעגן זיין בעל חוב) ווייזט דער משגיח אז א איד, אפילו א שלעכטער, בלייבט א ביישן בירושה. ער לייגט צו דעם מדרש אז גוים קענען נאר ברענגען עולות און אידן ברענגען שלמים, ווייל א איד קען דינען דעם אייבערשטן מיטן גוף, אפילו מיט עסן.
-
48:49 צוויי בריתות: נח און אברהם שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שטעלט אקעגן דעם ברית מיט נח, דער רעגנבויגן אין הימל וואס הייסט די מענטשהייט קוקן ארויף און פארגעסן פונעם גוף, מיטן ברית מיט אברהם אבינו אינעם בשר, וואו די קדושה דארף לייכטן אינעם גוף. ער ברענגט דעם קאצקער'ס טייטש אויף "השמים שמים לה' והארץ נתן לבני אדם": דער מענטש דארף מאכן פון דער ערד א הימל, און דאס קענען נאר אידן.
-
52:20 יחוס פאר דיינים; קינדער בגוף און בנשמה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט פארוואס דיינים פון דיני נפשות און די סנהדרין גדולה דארפן יחוס, און זאגט אז רחמנות גייט איבער דורכן גוף, פונקט ווי א זקן אדער איינער אן קינדער טאר נישט זיצן אין סנהדרין. דערנאך מאכט ער א חילוק צווישן א ירושה בגוף און א ירושה בנשמה, מיטן ווערטל צווישן דעם בעל התניא און רבי ברוך'ל ממעזשיבוז, און מיטן גר וואס זאגט "לאבותינו" ביי ביכורים.
-
56:25 פארוואס אברהם אבינו האט געמיינט אז אליעזר וועט ירשענען
דער משגיח ענטפערט די קשיא אויפן רמב"ן: די ערשטע הבטחה אויף "זרעך" האט מען געקענט טייטשן אויף קינדער בנשמה, זיינע תלמידים, און אליעזר, וואס האט געשעפט תורה פון אים, איז שוין געווען אזא קינד. דערנאך ערקלערט ער פארוואס אליעזר האט געפירט די ישיבה און דעם בית דין: כל זמן אברהם אבינו האט נישט געהאט קיין קינדער האט ער נישט געקענט דן זיין דיני נפשות, האט ער באשטימט אליעזר'ן, און א מינוי בלייבט, ווי ביי א כהן גדול וואס מ'האט געביטן.
-
1:00:52 קינדער "אשר יצא ממעיך" שטייט אינעם קאטאלאג
דער אייבערשטער האט געענטפערט אז דער יורש וועט קומען פון אברהם אבינו'ס מעיים, די נידריגסטע אברים, און דער משגיח פארבינדט עס מיט אשר יצר, וואס מ'זאגט פאר דעם כסא הכבוד, און מיט רש"י'ס "הגביהו למעלה מן הכוכבים": אברהם אבינו'ס גשמיות'דיגע קינדער וועלן האבן א גוף וואס לייכט העכער פון די שטערן. ער קומט צוריק צו די צוויי לך לך: מוריה איז דער מקור פון הוראה, וואו די סנהדרין דארף די גרעסטע רחמנות פונעם גוף, און דערפאר איז דער צווייטער חשוב'ער.
-
1:07:23 נח'ס ניצוץ און יעדן אידנס ירושה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז נח האט געפונען חן ווייל אברהם אבינו'ס ניצוץ איז געווען אין אים, ווי ספרים זאגן אז א מענטש ווערט געצויגן צו די ערטער און זאכן וואו עס ליגן ניצוצות וואס ער דארף אויפהייבן, און דאס איז אויך דער טעם פון גלות. יעדער איד איז אמאל געווען א חלק פון אברהם אבינו און טראגט זיין ניצוץ, וואס דער אייבערשטער היט, ווי דער חידושי הרי"ם טייטשט "מגן אברהם", אז ער זאל קיינמאל נישט פארלוירן ווערן.
-
1:12:07 נישט מייאש ווערן; זיך פרייען מיט דער ירושה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ענדיגט אז די אנטוישונגען פון בראשית לערנען א מענטש נישט מייאש צו ווערן ווען זיין אייגענער נייער אנהייב נאך די ימים נוראים פאלט אוועק, ווייל די ליכטיגקייט האט זיך אנגעהויבן ערשט מיט "לך לך". ער ברענגט די ברכה וואס מ'מאכט אויף א ירושה, ערקלערט אז אונזער גוף, מיט די רמ"ח אברים וואס איז בגימטריא אברהם, איז אונזער ירושה פון אברהם אבינו, און רופט צו לערנען די פרשה מיט שמחה אין דער ירושה.
דער שיעור, אויסגעשריבן
דאווענען דורך די אבות
דער משגיח ערקלערט אז די ערשטע ברכה פון שמונה עשרה דארף א בעסונדערע כוונה, ווייל תפילות אבות תקנום, און יעדע תפילה גייט ארויף דורך זיי. א גרעסערער שבח פונעם רבונו של עולם ווי הימל און ערד, זאגט ער, איז אז אזעלכע מענטשן ווי אברהם, יצחק און יעקב האבן געלעבט אין זיין וועלט, און די אמונה פון אידן איז זייער ירושה, בפרט פון אברהם אבינו. א,ב
לערנען די פרשיות פון די אבות
דערפאר, זאגט דער משגיח, דארף מען לערנען די פרשיות פון די אבות בעיון, ווייל דארט ליגט די אמונה און די אידישע השקפה, און א איד דארף פרעגן "מתי יגיעו מעשי למעשי אבותי", ווי דער תנא דבי אליהו זאגט. ער רעכנט אויס אברהם אבינו'ס נסיונות: א וועלט פון נמרוד'ס מענטשן, יארן פארשפארט אין א פינסטערן קעלער, קיין קינדער, און א טאטע וואס האט אים איבערגעגעבן צו נמרוד אים צו הרג'ענען. ג,ד
אברהם אבינו אין מצרים
רש"י אויף "הנה נא ידעתי" זאגט אז אברהם אבינו האט ביז דעמאלט נישט באמערקט שרה'ס שיינקייט. די גמרא שטעלט אקעגן איוב, וואס האט נישט געקוקט אויף א בתולה, מיט אברהם אבינו, וואס האט אפילו אויף זיין אייגענע ווייב נישט געקוקט. פארוואס זשע האט ער יעצט יא געזען? ווייל אין מצרים, צווישן רשעים, האט די אטמאספערע אפילו אויף אים געווירקט. ו,ז
אונטערוועגנס מערקט דער משגיח אן אז די ערשטע דריי ברכות זענען קעגן די אבות, און אז די אידישע מדות, רחמנים, ביישנים און גומלי חסדים, קומען פון זיי, ווי די גמרא לערנט. פון אברהם אבינו אין מצרים לערנט ער ארויס ווי וויכטיג עס איז צו קלייבן חברים און א סביבה, און ער ברענגט דעם רמב"ם אז מ'זאל וואוינען צווישן גוטע מענטשן. ח,ט
די ברענענדיגע בירה
דער משגיח ערקלערט דעם מדרש פון איינעם וואס האט געזען א בירה ברענען און געפרעגט צי זי האט נישט קיין בעל הבית, ביז דער בעל הבירה האט זיך ארויסגעוויזן. אברהם אבינו האט געקוקט אויף דער נידריגער, זינדיגער וועלט פון נמרוד, וואס האט געוואוסט אלעס וואס איז געשען זינט אדם הראשון און איז דאך געפאלן, און האט געפרעגט דאס זעלבע, ביז דער אייבערשטער האט זיך אנטפלעקט אז ער איז דער בעל הבירה און ווייסט וואס ער טוט. י
צוויי מאל לך לך, אברהם אבינו'ס מורא, און אליעזר
דער מדרש מערקט אן אז דער אייבערשטער האט צוויי מאל געזאגט "לך לך", אין אנהייב פון דער סדרה און ביי דער עקידה, און דער משגיח ווייזט אז דער צווייטער איז חשוב'ער, ווייל דארט שטייט "אל ארץ המוריה". נאך א מדרש טייטשט "בהבראם" אויף "באברהם": די וועלט איז באשאפן געווארן צוליב אברהם. ל,מ
דער משל פון דעם שיינעם בנין
דער משגיח שילדערט א פרעכטיגן נייעם זאל וואס די חנוכת הבית ווערט צעשטערט: אין דער היץ לאזט די לופט מאשין ארויס פארע, די פענסטער לאזן זיך נישט עפענען, וואסער פליצט אריין, און צום סוף פאלט איין דער דאך. וואלט עמיצער געגלייבט אז דער בעל הבית האט דאס געוואלט? דער אייבערשטער ווייסט וואס ער טוט, און קיין באשעפעניש פארשטייט נישט זיינע מעשים. ער האט געמאכט א וועלט, זיבן מאל געזען אז זי איז גוט, און זי געפייערט מיט שבת. ק
די אנטוישונגען פון בראשית און נח
אבער דאס ערשטע וואס אדם הראשון האט געטון איז געגעסן פונעם עץ הדעת, און קין האט גע'הרג'עט הבל. פון אנוש'ס צייטן האט זיך פארשפרייט עבודה זרה, און דער אייבערשטער האט געזאגט "נחמתי כי עשיתים", און דער מדרש רעכנט אריין אפילו נח. חנוך, דער איינציגער גוטער, איז פריצייטיג אוועקגענומען געווארן פון דער וועלט. ר,ש
נאכן מבול האט מען געקענט ערווארטן א נייעם אנהייב, אבער דאס ערשטע וואס נח האט געטון איז ער איז שיכור געווארן, און דערנאך זענען געקומען חם, נמרוד און דער דור הפלגה. צוויי גאנצע סדרות, ענדיגט דער משגיח, און קיין נחת פאר'ן אייבערשטן פון זיין וועלט.
אברהם אבינו, א נייע בריאה
דערנאך קומט "לך לך... ואעשך לגוי גדול": דער אייבערשטער האט צוגעזאגט א נייע מין, א מענטש וואס געהערט צום רבונו של עולם און פון וועמען עס הייבט זיך אן א נייע קייט פון דורות. די פסוקים וואס מ'זאגט אין דאווענען רעדן פון הימל און ערד, און דערנאך "אשר בחרת באברם" און "ומצאת את לבבו נאמן", ווייל ערשט מיט אברהם איז די בריאה פארענדיגט געווארן. ת,אא
דער אידישער גוף איז אנדערש
די נייע מין איז אנדערש אין צוויי זאכן, ערקלערט דער משגיח: אין דער נשמה, וואס איז חלק אלוק ממעל ממש, און אינעם גוף, וואס דער תניא שרייבט אז ער איז פון קליפת נוגה. ס'איז ווי שבת: דער בלאט פונעם קאלענדאר זעט אויס די זעלבע, און דאך פאר איינעם מיט אויגן איז שבת אן אנדערע וועלט. דער תכלית פון דער בריאה איז נישט די נשמה, נאר צו מתקן זיין דעם גוף ביז ער לייכט ווי די נשמה. אב,אג
די מדות טובות קומען פונעם גוף, בירושה פון אברהם אבינו. אפילו א איד וואס האלט גארנישט פון תורה האט נאך אלץ רחמנות. א רשע קען א איד זיין, זאגט דער משגיח, אבער קיין אכזרי נישט.
בושה, און דינען מיטן גוף
פון דער גמרא ווייזט דער משגיח אז א מודה במקצת שווערט ווייל קיין מענטש איז נישט מעיז פנים צו לייקענען אלעס קעגן זיין בעל חוב: א איד, אפילו א שלעכטער, איז א ביישן בירושה. דער מדרש אויף "עורי צפון" שטעלט אקעגן גוים, וואס קענען נאר ברענגען עולות, מיט אידן, וואס ברענגען שלמים, ווייל א איד דינט דעם אייבערשטן מיטן גוף, אפילו מיט עסן. אד,אה
צוויי בריתות
דער ברית מיט נח איז דער רעגנבויגן אין הימל: די מענטשהייט דארף קוקן ארויף, פארגעסן פונעם גוף און ברענגען א עולה. אברהם אבינו'ס ברית איז אינעם בשר, וואו די קדושה דארף לייכטן. דער קאצקער האט געטייטשט "השמים שמים לה' והארץ נתן לבני אדם" אז דער מענטש דארף מאכן פון דער ערד א הימל, און דאס קענען נאר אידן. או,אז,אח
יחוס פאר דיינים; קינדער בגוף און בנשמה
דער משגיח פרעגט פארוואס דיינים פון דיני נפשות דארפן יחוס, ווען א ממזר קען זיין גרעסער אין תורה. ער זאגט אז אין דין דארף מען רחמנות, און די גייט איבער דורכן גוף, פונקט ווי א זקן אדער איינער אן קינדער טאר נישט זיצן אין סנהדרין, ווייל ער האט נישט קיין רחמנות. אט
עס איז אבער דא אויך א ירושה בנשמה. דער משגיח דערציילט אז רבי ברוך'ל ממעזשיבוז האט געפרעגט דעם בעל התניא צי ער האלט זיך פאר אן אייניקל פונעם בעל שם טוב; ער האט געענטפערט אז יא, ווייל ער איז א תלמיד פונעם מגיד, און דער וואס לערנט מיט א צווייטנס קינד איז ווי זיין טאטע. אזוי אויך זאגט א גר "לאבותינו" ביי ביכורים. אי,אכ,אל
פארוואס אברהם אבינו האט געמיינט אז אליעזר וועט ירשענען
דערמיט איז די קשיא אויפן רמב"ן מתורץ. די הבטחה אויף דעם לאנד "לזרעך" האט מען געקענט טייטשן אויף קינדער בנשמה, זיינע תלמידים, מיט וועמען עס האבן זיך אנגעהויבן די צוויי טויזנט יאר תורה. אליעזר, וואס האט געשעפט תורה פון אברהם אבינו, איז שוין געווען אזא קינד, ממילא קען זיין אז די הבטחה איז שוין מקוים. ס,אמ
קינדער "אשר יצא ממעיך"
דער אייבערשטער האט געענטפערט אז דער יורש וועט זיין "אשר יצא ממעיך", פון די נידריגסטע אברים. דער משגיח איז מסביר מיט אשר יצר: וואס מ'רעדט פאר דעם כסא הכבוד איז ווי די אברים ארבעטן, אזוי הויך איז דער אידישער גוף. רש"י זאגט אז דער אייבערשטער האט אים אויפגעהויבן העכער די שטערן, דאס הייסט קינדער וואס זייער גוף וועט לייכטן העכער פון זיי. אע,אפ,אצ
נח'ס ניצוץ און יעדן אידנס ירושה
נישט מייאש ווערן; זיך פרייען מיט דער ירושה
דער משגיח ענדיגט אז דער בעל הבירה ווייסט וואס ער טוט: בראשית און נח זענען געווען אנטוישונגען, אבער מיט "לך לך" האט עס אנגעהויבן ליכטיג ווערן. ממילא זאל א מענטש וואס זיין נייער אנהייב נאך ראש השנה, יום כיפור און סוכות איז צעפאלן, נישט מייאש ווערן; די געשיכטע פון דער וועלט אליין האט זיך אזוי אנגעהויבן.
מראי מקומות
תורה
- נ Bereishis 15:1-3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 20:45, 1:10:13
- צ Bereishis 24:1 with Bava Basra 16b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 23:16
- ר Bereishis 6:7-8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 30:09, 1:07:31
- ש Bereishis 5:24 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 30:09
- ת Bereishis 12:1-2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 34:31
- או Bereishis 9:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 49:23
- אז Bereishis 17:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 49:23
- אע Bereishis 15:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:01:08
כתובים
תלמוד בבלי
- ב Berachos 26b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:03
- ה לכאורה Sanhedrin 72b מפתח אינעם אויסשרייב: 6:52
- ז לכאורה Bava Basra 16a מפתח אינעם אויסשרייב: 8:36
- ח לכאורה Yevamos 79a מפתח אינעם אויסשרייב: 10:30
- ע לכאורה Berachos 4a מפתח אינעם אויסשרייב: 20:45
- פ לכאורה Yoma 28b מפתח אינעם אויסשרייב: 23:16
- אג לכאורה Shabbos 69b מפתח אינעם אויסשרייב: 39:59
- אד לכאורה Bava Metzia 3a מפתח אינעם אויסשרייב: 46:04
- אט לכאורה Sanhedrin 36b מפתח אינעם אויסשרייב: 52:31
- אי לכאורה Sanhedrin 19b מפתח אינעם אויסשרייב: 54:58
- אמ לכאורה Avodah Zarah 9a מפתח אינעם אויסשרייב: 56:25
- אס לכאורה Yoma 12b מפתח אינעם אויסשרייב: 58:43
- אפ לכאורה Asher Yatzar blessing, Berachos 60b מפתח אינעם אויסשרייב: 1:01:08
- אר לכאורה Berachos 59b מפתח אינעם אויסשרייב: 1:14:36
מדרש
- ג לכאורה Tanna Devei Eliyahu Rabbah ch. 25 מפתח אינעם אויסשרייב: 4:04
- ד לכאורה Bereishis Rabbah 38:13 מפתח אינעם אויסשרייב: 4:04
- י Bereishis Rabbah 39:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:36
- ל לכאורה Bereishis Rabbah 39:9 מפתח אינעם אויסשרייב: 18:40, 1:05:32
- מ לכאורה Bereishis Rabbah 12:9 מפתח אינעם אויסשרייב: 18:40, 37:15
- אה לכאורה Midrash on Shir HaShirim 4:16 אינעם אויסשרייב: 46:04
- אכ לכאורה Sifrei Devarim 34 מפתח אינעם אויסשרייב: 54:58
- אק לכאורה Bereishis Rabbah 55:7 אינעם אויסשרייב: 1:05:32
ראשונים
- ו לכאורה Rashi on Bereishis 12:11 מפתח אינעם אויסשרייב: 8:36
- ט לכאורה Hilchos De'os 6:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 10:30
- כ לכאורה Ramban on Bereishis 12:6 מפתח אינעם אויסשרייב: 16:34, 20:45
- ס לכאורה Ramban on Bereishis 15:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 20:45, 56:25
- אל לכאורה Hilchos Bikkurim 4:3 מפתח אינעם אויסשרייב: 54:58
- אנ לכאורה Hilchos Sanhedrin 2:3 מפתח אינעם אויסשרייב: 58:43
- אצ לכאורה Rashi on Bereishis 15:5 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:01:08
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 1:07 די ערשטע ברכה פון שמונה עשרה דארף א בעסונדערע כוונה, ווייל די תפילות גייען ארויף דורך די אבות, און די אמונה איז א ירושה פון זיי.
- 32:29 בראשית און נח ווייזן איין אנטוישונג נאך די אנדערע; די וועלט איז געקומען צו איר תכלית ערשט מיט אברהם אבינו, א נייע מין וואס גלייבט אין השם יתברך פון נאטור.
- 40:20 דער גוף פון א איד איז אנדערש ווי דער גוף פון א גוי: רחמנות, בושה און גמילות חסדים זענען מדות פונעם גוף, בירושה פון אברהם, יצחק און יעקב.
- 50:18 דער ברית מיט נח איז אין הימל, דער ברית מיט אברהם אבינו איז אינעם בשר, ווייל א איד דינט דעם אייבערשטן מיטן גוף.
- 1:01:08 דער אייבערשטנס הבטחה אז דער יורש וועט זיין "אשר יצא ממעיך" מיינט גשמיות'דיגע קינדער, וואס זייער גוף אליין וועט זיין הייליג.
- 1:10:08 יעדער איד טראגט א ניצוץ פון אברהם אבינו און איז זיין יורש בגוף, און דער משגיח זאגט אז מ'דארף זיך פרייען מיט דער ירושה.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 6:18 ווי אזוי האט תרח געקענט איבערגעבן זיין אייגענעם זון צו נמרוד, ווען א טאטע וועט פון נאטור נישט הרג'ענען זיין זון?
תירוץ: 7:21 אברהם אבינו איז געווען א בריאה חדשה, דער אנהייב פון כלל ישראל, אן קיין אמת'ן קשר מיט תרח.
-
קשיא: 9:09 ווי אזוי האט אברהם אבינו, וואס האט אפילו אויף זיין אייגענע ווייב נישט געקוקט, פארלוירן די שמירה אין מצרים?
תירוץ: 9:35 די אטמאספערע פון די רשעים אין מצרים האט אפילו אויף אים געווירקט, וואס ווייזט ווי וויכטיג די סביבה איז.
-
קשיא: 21:52 פארוואס האט אברהם אבינו מורא געהאט אז ער וועט נישט האבן קיין קינדער, ווען א נבואה מיט א פועל דמיוני מוז מקוים ווערן?
תירוץ: 56:36 די ערשטע הבטחה אויף "זרעך" האט מען געקענט טייטשן אויף קינדער בנשמה, זיינע תלמידים, וואס איז שוין מקוים געווארן מיט אליעזר, און דערפאר האט דער אייבערשטער געדארפט זאגן "אשר יצא ממעיך".
-
קשיא: 24:14 פארוואס האט אליעזר געדארפט פירן די ישיבה און דעם בית דין, ווען אברהם אבינו אליין איז דאך געווען דארט?
תירוץ: 59:09 כל זמן אברהם אבינו איז געווען אן קינדער האט ער נישט געקענט דן זיין דיני נפשות, ווייל איינער אן קינדער האט נישט די נויטיגע רחמנות, האט ער באשטימט אליעזר'ן.
-
קשיא: 18:40 פון די צוויי מאל וואס דער אייבערשטער האט געזאגט "לך לך", פארוואס איז דער צווייטער חשוב'ער?
תירוץ: 1:05:48 מוריה איז דער מקור פון הוראה, וואו די סנהדרין דארף רחמנות פונעם גוף, און דארט האט דער אייבערשטער באשטעטיגט די הבטחה אויף קינדער בגוף און נישט נאר בנשמה.
-
קשיא: 52:31 פארוואס מוזן די דיינים פון דיני נפשות און די סנהדרין גדולה האבן יחוס, ווען אפילו א ממזר קען זיין א גרויסער תלמיד חכם?
תירוץ: 53:36 רחמנות אין דין גייט איבער דורכן גוף, פונקט ווי א זקן אדער איינער אן קינדער ווערט פסול פאר סנהדרין ווייל ער האט נישט קיין רחמנות.
מעשיות
-
54:51 דער בעל התניא און רבי ברוך'ל ממעזשיבוז
דער משגיח דערציילט פון א מחלוקת צווישן דעם בעל התניא און רבי ברוך'ל ממעזשיבוז, דעם בעל שם טוב'ס אייניקל. רבי ברוך'ל האט אים געפרעגט צי ער וויל אויך זיין אן אייניקל פונעם בעל שם טוב. דער בעל התניא האט געענטפערט אז ער איז טאקע אן אייניקל, ווייל ער איז א תלמיד פונעם מגיד, און דער מגיד איז געווען א תלמיד פונעם בעל שם טוב, און דער וואס לערנט תורה מיט א צווייטנס קינד ווערט גערעכנט ווי ער האט אים געבוירן.
אין דער מעשה: the Ba'al HaTanya, דער רבי ר' ברוך'ל, דער מעזריטשער מגיד, דער הייליגער בעל שם טוב
געדאנקען
- 2:07 א גרעסערער שבח פונעם רבונו של עולם ווי די בריאה פון הימל און ערד איז אז אזעלכע מענטשן ווי אברהם, יצחק און יעקב זענען געווען אין זיין וועלט; דערפאר רופט מען אים אין דער ערשטער ברכה אלקי אברהם אלקי יצחק ואלקי יעקב.
- 6:52 תרח האט געקענט איבערגעבן אברהם אבינו צו הרג'ענען, ווייל, ווי דער מהר"ל ערקלערט, אברהם אבינו איז געווען א בריאה חדשה אן קיין אמת'ן קשר מיטן טאטן; די נאטירליכע רחמנות פון א טאטן האט דא נישט געהערט.
- 40:20 דער אידישער גוף אליין איז אנדערש ווי דער גוף פון א גוי, אזוי ווי שבת, וואס פון דרויסן זעט אויס ווי א וואכנטאג און איז דאך אן אנדערע וועלט.
- 50:18 דער ברית פון נח איז א סימן אין הימל, וואס הייסט די מענטשהייט קוקן ארויף און פארגעסן פונעם גוף; דער ברית פון אברהם אבינו איז אינעם בשר, ווייל די עבודה פון א איד איז אז די קדושה זאל לייכטן אינעם גוף.
- 56:36 אברהם אבינו האט מורא געהאט ווייל די ערשטע הבטחה אויף "זרע" האט געקענט מיינען תלמידים, קינדער בנשמה, און דאס איז שוין מקוים געווארן מיט אליעזר; דערפאר האט דער אייבערשטער אויסגעשפראכן קינדער "אשר יצא ממעיך".
- 1:01:55 די ברכה פון אשר יצר ווייזט אז מ'רעדט פאר דעם כסא הכבוד וועגן דעם וואס די נידריגסטע אברים ארבעטן, אזוי הויך איז דער אידישער גוף.
- 53:44 די סנהדרין דארף דיינים מיט יחוס און וואס האבן קינדער, ווייל רחמנות אין דין איז א מדה פונעם גוף וואס גייט איבער בירושה פון די אבות.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 4:04 דער משגיח זאגט אז מ'דארף לערנען די פרשיות פון די אבות בעיון, ווייל זיי זענען קובע די אמונה און די אידישע השקפה.
- 12:42 דער משגיח זאגט אז מ'דארף קלייבן גוטע חברים און א גוטע סביבה, ווייל אפילו אברהם אבינו איז באווירקט געווארן פון דער אטמאספערע פון מצרים.
- 17:09 אין פינסטערע און שווערע מאמענטן, זאגט דער משגיח, דארף א איד זיך שטארק האלטן ביי אמונה, ווי א קינד פון אברהם אבינו.
- 1:12:47 דער משגיח זאגט אז א מענטש וואס זיין נייער אנהייב נאך די ימים נוראים איז צעפאלן זאל נישט מייאש ווערן, ווייל די וועלט אליין האט זיך אנגעהויבן מיט אנטוישונגען.
- 1:16:32 דער משגיח רופט צו לערנען די פרשה מיט שמחה און זיך פרייען מיט דער ירושה פון אברהם אבינו.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אדם הראשון, אליעזר עבד אברהם, דער בעל התניא, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חידושי הרי"ם, דער מהר"ל פון פראג, דער מעזריטשער מגיד, דער קאצקער רבי, דער רבי ר' ברוך'ל, דער רמב"ם, דער רמב"ן, הבל, חנוך, יעקב אבינו, יצחק אבינו, נח, נמרוד, קין, רש"י, תרח
ערכים אבות הקדושים, חלק אלוק ממעל, לשכת הגזית, מעשה אבות סימן לבנים, ניצוצות, פועל דמיוני, קליפת נוגה, רבונו של עולם, רחמנים ביישנים וגומלי חסדים, רמ"ח אברים