האבות הם לבם וחיותם של ישראל
קאטאלאג: פרשת השבוע לך לך נומ׳ 7 פאקעט גייד ז׳ 4 תשנ"ב (1991–92) אידיש 51 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז די אבות זענען דאס הארץ פון כלל ישראל, אזוי ווי ירושלים איז דאס הארץ פון דער וועלט און תפילה איז די עבודה פון הארץ, און אז א איד, אלס א קינד פון אברהם אבינו, איז גוט בעצם.
דער משגיח עפנט מיט תפילה: דער יסוד פון תפילה איז אמונה, זי איז די "עבודה שבלב", און די איינציגע ברכה וואס מ'מוז זיך דערביי מכוון זיין איז ברכת אבות, ווייל אונזער אמונה קומט פון די אבות. כדי צו פארשטיין פון וואנעט חז"ל ווייסן אז עבודה שבלב איז תפילה, ווייזט ער אז דער מענטש איז א עולם קטן: יעדער חלק פון דער וועלט איז קעגן אן אבר, און ירושלים, דער בית תפילה פאר אלע פעלקער, איז דאס הארץ פון דער וועלט. אזוי איז ברכת אבות דאס הארץ פון אידישן פאלק, און די פרשיות פון די אבות דארף מען לערנען און מיטלעבן מיט זיי. דערנאך ברענגט ער דעם רמב"ן אז אברהם אבינו האט געזינדיגט ווען ער איז אראפ קיין מצרים, און ער פרעגט פארוואס די תורה זאגט נישט פארוואס אברהם איז אויסגעקליבן געווארן. דער תירוץ: עס האט געמוזט זיין א כלל ישראל, און א איד איז א צדיק בעצם, זיינע עבירות זענען נאר במקרה. צום סוף זאגט ער אז לערנען תורה נעמט אונז צוריק צו די צייטן פון די אבות.
ענינים: אברהם אבינו · די מעלה פון יעדן איד · כוונה אין דאווענען
סדר השיעור
-
0:00 תפילה, אמונה און ברכת אבות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז תפילה מיינט גלייבן אז אלעס וואס מ'דארף קומט פונעם רבונו של עולם, און אז זי איז די עבודה שבלב, נישט נאר מיט די ליפן. פון אלע ברכות מוז מען זיך נאר מכוון זיין ביי ברכת אבות, ווייל די גאנצע אמונה קומט פון די אבות, אזוי ווי ס'שטייט אין דער סדרה ביי אברהם "והאמין בה'".
-
6:45 דער מענטש איז א עולם קטן
דער משגיח פרעגט פון וואנעט חז"ל ווייסן אז "בכל לבבכם" מיינט תפילה. ער ערקלערט אז די וועלט איז באשאפן לויט א מוסטער, אזוי ווי א פערן וואס יעדער בלאט דערפון איז א קליינער פערן, און דער מענטש, באשאפן מיט "נעשה אדם" און בצלם אלקים, אנטהאלט די גאנצע וועלט; יעדער חלק פון דער וועלט איז קעגן אן אבר.
-
11:45 ירושלים, דאס הארץ פון דער וועלט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם כוזרי אז ירושלים איז דאס הארץ פון דער וועלט: די גאנצע וועלט דרייט זיך ארום איר, און זי איז א בית תפילה פאר אלע פעלקער, וואו מענטשן פון אלע סארטן קומען דאווענען ביים כותל המערבי. וויבאלד דאס הארץ פונעם מענטש איז קעגן ירושלים, האבן חז"ל פארשטאנען אז די עבודה פון הארץ איז תפילה.
-
18:30 מיטלעבן מיט די אבות ביים לערנען די סדרה שטייט אינעם קאטאלאג
ברכת אבות איז דאס הארץ פון אידישן פאלק, פון דארט קומט עס און צו דארט גייט עס צוריק. דערפאר, זאגט דער משגיח, איז נישט גענוג צו זאגן די ווערטער פון די סדרות פון ספר בראשית; מ'דארף זיך מתבונן זיין ווי אזוי די אבות האבן געלעבט און געדינט דעם אייבערשטן, זיי לערנען מיט מפרשים ווי א תוספות, און זיך אריינשטעלן אין זייער ארט.
-
21:34 דער רמב"ן: אברהם האט געזינדיגט
דער משגיח ברענגט דעם רמב"ן אז אברהם אבינו האט געטון א חטא גדול ווען ער איז אראפ קיין מצרים אינעם הונגער און האט אריינגעשטעלט שרה אין א סכנה, און ער איז באשטראפט געווארן מיט גלות מצרים ביי זיינע קינדער. דאס איז א חידוש, ווייל רבינו יונה לערנט אז א צדיק מוז מען דן זיין לכף זכות אפילו מ'זעט נישט קיין זכות, און די תורה אליין לויבט אברהם אלס "אוהבי" וואס האט געהערט צום אייבערשטנס קול.
-
27:17 פארוואס די תורה באהאלט אברהם'ס זכותים
דער משגיח פרעגט פארוואס די תורה רופט נח א צדיק, אבער דערציילט גארנישט פון אברהם'ס צדקות אדער פון אור כשדים איידער ער ווערט אויסגעקליבן מיט גרויסע ברכות. ער ענטפערט מיטן מהר"ל אויף פרשת שמות: משה רבינו'ס עלטערן ווערן צוערשט דערמאנט אן נעמען, ווייל די גאולה פון כלל ישראל איז די תכלית פון דער בריאה און האט געמוזט זיין.
-
32:05 עס האט געמוזט זיין א גואל און א פאלק
עמרם און יוכבד זענען געווען גרויסע צדיקים און זוכה געווען צו משה, אבער ווען נישט, וואלט דער גואל סיי ווי געקומען, אזוי ווי משיח וועט קומען ביים לעצטן קץ אפילו אן תשובה. ערשט שפעטער דערמאנט די תורה די עלטערנס נעמען. די זעלבע זאך באהאלט די תורה אברהם'ס צדקות און מסירות נפש, ווייל כלל ישראל האט געמוזט זיין.
-
36:39 יעדער איד איז א צדיק בעצם
דער משגיח ערקלערט לויטן מהר"ל אז יעדער איד האט אין זיך א פנימיות'דיגע נקודה פון אברהם אבינו וואס זינדיגט קיינמאל נישט, אזוי ווי דער רמב"ם ווייזט פון כופין אותו עד שיאמר רוצה אני. א אידס עבירה איז נאר במקרה און מ'קען זי אפוואשן ווי שמוץ, דערפאר העלפן אים קרבנות און תשובה; דאס איז דער תירוץ אויף אברהם'ס שאלה "במה אדע" מיט די קרבנות.
-
42:15 דעם רמב"ן'ס טענה איז א שבח
וויבאלד אברהם איז גוט בעצם, רעכנט די תורה נישט אויס זיינע גוטע מעשים; דער אייבערשטער האט אים פשוט אויסגעקליבן. דער משגיח ערקלערט אז דער רמב"ן'ס אנווייזן א חטא גלייך ביים אנהייב פון אברהם'ס געשיכטע איז א גרויסער שבח: אפילו מיט א חטא איז ער אויסגעקליבן געווארן, ווייל ביי א איד איז א חטא נאר במקרה. לעתיד לבוא וועט נתגלה ווערן די שיינקייט פון יעדן איד און אלע עבירות וועלן פארגעסן ווערן.
-
46:06 די תורה נעמט אונז צוריק צו די אבות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח קומט צוריק צו לערנען די סדרה ווי א תוספות און מיטלעבן מיט די אבות. ער ברענגט דעם מדרש אז רבי האט געשאלטן נבוכדנצר ביים ליינען די מגילה אבער נישט ביים לערנען ירמיה, ווייל אין ירמיה'ס צייטן איז ער נאך געווען א מלך; די תורה איז לעבעדיג און נעמט דעם לערנער אריין אין איר צייט. אזוי איז יעדער איד א חלק פון אברהם אבינו און דארף מיטלעבן מיט די אבות ביים לערנען זייערע סדרות.
דער שיעור, אויסגעשריבן
תפילה, אמונה און ברכת אבות
דער מענטש איז א עולם קטן
דער משגיח פרעגט פון וואנעט חז"ל ווייסן אז "בכל לבבכם" מיינט תפילה. ער ענטפערט אז דער אייבערשטער האט באשאפן די וועלט לויט א מוסטער. ביי דעם פערן וואס וואקסט אין די בערג, איז יעדער בלאט, און יעדער קליין בלעטל דערפון, אליין א קליינער פערן. אזוי איז דער מענטש: "נעשה אדם" מיינט אז יעדער חלק פון דער בריאה האט צוגעגעבן צו אים, און "בצלם אלקים" גייט אויף זיינע רמ"ח אברים קעגן די רמ"ח מצוות עשה. דער מענטש איז א עולם קטן, ווי די מדרשים זאגן, און יעדער חלק פון דער וועלט איז אן אבר. ו,ז,ח
ירושלים, דאס הארץ פון דער וועלט
ירושלים, זאגט דער משגיח לויטן כוזרי, איז דאס הארץ פון דער וועלט. אזוי ווי דאס הארץ פאמפט בלוט צו אלע אברים און דארט קוקט א דאקטער קודם, דרייט זיך אלעס ארום איר: די קרייצצוגן און אנדערע מלחמות זענען געווען איבער איר, זי איז יעדן טאג אין די צייטונגען, און זי שטייט וואו דריי קאנטינענטן קומען זיך צוזאמען. כ
וואס מאכט זי פאר דאס הארץ איז דער בית המקדש, וואס דער נביא רופט א בית תפילה פאר אלע פעלקער, ווי אין שלמה המלך'ס תפילה. ביים כותל המערבי טרעפט מען אידן פון אלע סארטן און מענטשן פון אלע פעלקער דאווענען. ממילא האבן חז"ל פארשטאנען אז אינעם עולם קטן פונעם מענטש, דינט דאס הארץ, זיין ירושלים, מיט תפילה. ל,מ
מיטלעבן מיט די אבות
ברכת אבות איז דאס הארץ פון אידישן פאלק, און א איד מוז פרעגן ווען וועלן זיינע מעשים דערגרייכן די מעשים פון זיינע אבות. דערפאר, זאגט דער משגיח, ביים לערנען ספר בראשית איז נישט גענוג צו זאגן די ווערטער: מ'דארף זיך מתבונן זיין ווי אזוי די אבות האבן געלעבט און געדינט דעם אייבערשטן, אלס א דוגמא פאר זיך, און עס לערנען ווי א תוספות. נ
דער רמב"ן: אברהם האט געזינדיגט
ביים אנהייב פון אברהם'ס מעשים ברענגט דער משגיח דעם רמב"ן'ס שטארקע ווערטער: אברהם אבינו האט געטון א חטא גדול ווען ער איז אראפ קיין מצרים אינעם הונגער אנשטאט צו פארטרויען אויפן אייבערשטן, און ווען ער האט אריינגעשטעלט שרה אין א סכנה, און מדה כנגד מדה זענען זיינע קינדער פארטריבן געווארן אין גלות מצרים. ע,פ
פארוואס די תורה באהאלט אברהם'ס זכותים
דער משגיח פרעגט פארוואס די תורה דערציילט גארנישט פון אברהם איידער דער אייבערשטער קלייבט אים אויס מיט גרויסע ברכות, אפילו נישט דאס פייער פון אור כשדים וואס מ'ווייסט פון חז"ל, בשעת נח ווערט אנגערופן א צדיק. ער ענטפערט מיטן מהר"ל אויף פרשת שמות: משה'ס עלטערן ווערן צוערשט דערמאנט נאר אלס א מאן און א פרוי פון שבט לוי, און ערשט שפעטער מיט נעמען. די בריאה איז פאר כלל ישראל, וואס מוז אויסגעלייזט ווערן און מקבל זיין די תורה. ת,אא,אב,אג,אד
עס האט געמוזט זיין א גואל
עמרם און יוכבד זענען געווען גרויסע צדיקים און זוכה געווען צו משה, דער ערשטער גואל. אבער א גואל האט געמוזט קומען סיי ווי, ערקלערט דער משגיח, אזוי ווי ביים לעצטן קץ וועט משיח קומען אפילו אן תשובה. דערפאר דערמאנט די תורה די עלטערנס נעמען ערשט שפעטער. די זעלבע זאך לאזט זי אויס אברהם'ס צדקות און מסירות נפש, ווייל כלל ישראל האט געמוזט זיין.
יעדער איד איז א צדיק בעצם
דעם רמב"ן'ס טענה איז א שבח
ממילא רעכנט די תורה נישט אויס אברהם'ס מעשים, נאר זי זאגט אז דער אייבערשטער האט אים אויסגעקליבן. דער משגיח ערקלערט אז דעם רמב"ן'ס טענה איז א גרויסער שבח: אברהם איז אויסגעקליבן געווארן אפילו מיט א חטא ביים אנהייב פון זיין געשיכטע, ווייל דער חטא איז נאר במקרה. כאטש דער זוהר פארענטפערט עס, לאזט עס דער רמב"ן, א זאך וואס וועט נתגלה ווערן מיט דער שיינקייט פון יעדן איד לעתיד לבוא. אט,אי,פ
די תורה נעמט אונז צוריק צו די אבות
צוריק צום לערנען וועגן די אבות, ברענגט דער משגיח א מדרש: רבי האט געשאלטן נבוכדנצר ביים ליינען די מגילה, אבער נישט ביים לערנען ירמיה, ווייל מ'שילט נישט קיין מלך. אין דער מגילה'ס צייט איז ער שוין לאנג געווען טויט; אין ירמיה'ס צייט האט ער געהערשט. אכ,אל
דער פשט, זאגט דער משגיח, איז אז די תורה איז לעבעדיג: זי נעמט דעם לערנער צוריק צו דער צייט וואס ער לערנט. יעדער איד איז א חלק פון אברהם אבינו, און ביים לערנען די סדרות דארף ער מיטלעבן מיט די אבות און זיך אריינשטעלן אין זייער מצב.
מראי מקומות
תורה
- א Devarim 11:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:34
- ד Bereishis 15:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 3:42
- ו Bereishis 1:26 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 6:55
- ז Bereishis 1:27 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 6:55
- ט לכאורה Bereishis 42:9 11:23 מפתח
- ע Bereishis 12:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 21:49
- ש לכאורה Bereishis 26:5 מפתח אינעם אויסשרייב: 23:54
- אא Bereishis 12:1-3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 27:51
- אב Bereishis 6:9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 27:51
- אג Shemos 2:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 27:51
- אד Shemos 6:20 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 27:51
- אח לכאורה Bereishis 15:8-9 מפתח אינעם אויסשרייב: 40:11
נביאים
כתובים
תלמוד בבלי
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
- ה לכאורה Rambam, Hilchos Tefillah 1:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 3:42
- כ Kuzari (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 11:54
- פ Ramban, Bereishis 12:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 21:49, 42:59
- צ Shaarei Teshuvah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 23:54
- ק לכאורה Rashi, Bereishis 33:4 מפתח אינעם אויסשרייב: 23:54
- אז לכאורה Rambam, Hilchos Geirushin 2:20 מפתח אינעם אויסשרייב: 36:49
עיקרי הדברים
- 2:19 תפילה איז די עבודה שבלב, און איר עיקר איז אמונה; ברכת אבות, וואס פון דארט קומט אונזער אמונה, איז די ברכה וואס מ'מוז זיך דערביי מכוון זיין.
- 10:00 דער מענטש איז א עולם קטן, און ירושלים, דער בית תפילה, איז דאס הארץ פון דער וועלט; דערפאר איז די עבודה פון הארץ תפילה.
- 18:41 די אבות זענען דאס הארץ פון אידישן פאלק, און זייערע פרשיות דארף מען לערנען דורך מיטלעבן מיט זיי, אלס א דוגמא פאר זיך.
- 30:45 די תורה דערציילט נישט אברהם אבינו'ס זכותים, אזוי ווי זי באהאלט צוערשט די נעמען פון משה רבינו'ס עלטערן, ווייל כלל ישראל האט געמוזט ארויסקומען אויף יעדן פאל.
- 36:49 יעדער איד איז א צדיק בעצם; זיינע עבירות זענען נאר במקרה, און דערפאר העלפן קרבנות און תשובה פאר א איד.
- 49:02 לערנען תורה איז נישט ליינען היסטאריע: עס נעמט א איד צוריק אין דער צייט וואס ער לערנט, אזוי אז ער לעבט מיט די אבות.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 4:52 פארוואס איז ברכת אבות די איינציגע ברכה וואס מ'מוז זיך דערביי מכוון זיין?
תירוץ: 3:46 ווייל דער עיקר פון תפילה איז אמונה, און די גאנצע אמונה קומט פון די אבות.
-
קשיא: 6:55 פון וואנעט האבן חז"ל געוואוסט אז "בכל לבבכם" מיינט תפילה?
תירוץ: 17:40 דער מענטש איז א עולם קטן; זיין הארץ איז קעגן ירושלים, דאס הארץ פון דער וועלט און דער בית תפילה, ממילא איז די עבודה פון הארץ תפילה.
-
קשיא: 29:02 פארוואס רופט די תורה נח א צדיק, אבער זאגט גארנישט פון אברהם'ס צדקות איידער ער ווערט אויסגעקליבן?
תירוץ: 36:14 ווייל כלל ישראל האט געמוזט ארויסקומען נישט קוקנדיג אויף זכותים, און ווייל אברהם, און יעדער איד, איז גוט בעצם.
-
קשיא: 37:55 ווי אזוי קען א קרבן וואס מ'צווינגט אים צו ברענגען זיין כשר, ווען ער מוז זיין לרצונו?
תירוץ: 38:29 דער רמב"ם ערקלערט אז יעדער איד וויל באמת טון דעם אייבערשטנס רצון; דאס צווינגען נעמט נאר אוועק דעם יצר הרע וואס האלט אים אפ.
-
קשיא: 43:22 פארוואס הייבט דער רמב"ן אן אברהם'ס געשיכטע מיט אנווייזן זיין חטא?
תירוץ: 43:38 ס'איז א שבח: אברהם איז אויסגעקליבן געווארן אפילו מיט א חטא ביים אנהייב, וואס ווייזט אז ביי אים איז דער חטא נאר במקרה.
-
קשיא: 47:57 פארוואס האט רבי געשאלטן נבוכדנצר ביים ליינען די מגילה אבער נישט ביים לערנען ירמיה?
תירוץ: 48:01 מ'שילט נישט קיין מלך; אין ירמיה האט נבוכדנצר נאך געלעבט, און לערנען תורה נעמט דעם לערנער אריין אין יענער צייט.
מעשיות
-
47:09 רבי און נבוכדנצר'ס נאמען
דער משגיח ברענגט א מדרש: ווען רבי האט געליינט די מגילה און איז אנגעקומען צו נבוכדנצר'ס נאמען, האט ער אים געשאלטן. שפעטער, ביים לערנען ספר ירמיה, איז ער אנגעקומען צו נבוכדנצר'ס נאמען און האט אים נישט געשאלטן. ווען מ'האט אים געפרעגט פארוואס, האט ער געענטפערט אז מ'שילט נישט קיין מלך; אין דער צייט פון דער מגילה איז נבוכדנצר שוין לאנג געווען טויט, אבער אין ירמיה'ס צייטן האט ער געלעבט און געהערשט.
אין דער מעשה: Rebbi (Rabbi Yehudah HaNasi), נבוכדנצר
געדאנקען
- 17:40 חז"ל האבן געוואוסט אז די עבודה פון הארץ איז תפילה, ווייל דער מענטש איז א עולם קטן: זיין הארץ איז קעגן ירושלים, און ירושלים איז דער בית תפילה.
- 5:27 אזוי ווי ירושלים איז דאס הארץ פון דער וועלט, איז ברכת אבות דאס הארץ פון תפילה און פון אידישן פאלק, און דערפאר מוז מען זיך נאר דארט מכוון זיין.
- 30:45 די תורה באהאלט אברהם'ס צדקות, אזוי ווי זי לאזט צוערשט משה'ס עלטערן אן נעמען, כדי צו ווייזן אז דער קיום פון כלל ישראל איז נישט געהאנגען אין קיין יחיד'ס זכות.
- 43:34 דעם רמב"ן'ס טענה אז אברהם האט געזינדיגט איז אליין א שבח: ער איז אויסגעקליבן געווארן טראץ א חטא גלייך ביים אנהייב פון זיין געשיכטע, ווייל א אידס חטא איז נאר במקרה.
- 40:00 קרבנות און תשובה העלפן פאר א איד ווייל זיין עבירה איז ווי שמוץ וואס מ'קען אפוואשן, בשעת ביי א גוי איז די עבירה בעצם; אזוי ענטפערן די קרבנות אויף אברהם'ס שאלה "במה אדע".
- 48:01 רבי האט נישט געשאלטן נבוכדנצר ביים לערנען ירמיה, ווייל לערנען תורה נעמט דעם לערנער אריין אין דער צייט פונעם פסוק, ווען נבוכדנצר איז נאך געווען א מלך.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 2:38 דער משגיח זאגט אז מ'דארף דאווענען מיטן הארץ, אויסגיסן דאס הארץ צום רבונו של עולם, נישט נאר מיט די ליפן.
- 19:29 דער משגיח זאגט אז ביים לערנען די סדרות פון די אבות דארף מען זיך מתבונן זיין ווי אזוי זיי האבן געלעבט און געדינט דעם אייבערשטן מיט א גאנץ הארץ, אלס א דוגמא פאר זיך.
- 20:23 דער משגיח זאגט אז די סדרות דארף מען לערנען מיט די מפרשים אזוי גרינטלעך ווי א תוספות.
- 21:06 דער משגיח זאגט אז מ'זאל זיך אריינשטעלן אין די אבות'ס מצב און דורכגיין מיט זיי אלע זייערע וועגן.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, דער מהר"ל פון פראג, דער רמב"ם, דער רמב"ן, יוכבד, יעקב אבינו, יצחק אבינו, מרדכי הצדיק, משה רבינו, נבוכדנצר, נח, נמרוד, עמרם, עשו, רבי יהודה הנשיא, רבינו יונה, שלמה המלך, שרה אמנו
ערכים אבות הקדושים, דן לכף זכות, כותל המערבי, מסירות נפש, מקרה, עבודה שבלב, עולם קטן, צלם אלקים, קץ, רמ"ח אברים, תרגום