חילוק בין הנהגת יוסף ויהודה; הקב"ה יעשה שלום ביניהם
קאטאלאג: פרשת השבוע ויגש נומ׳ 1 פאקעט גייד ז׳ 8 תשל"ג (1972–73) אידיש 58 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז דער רבונו של עולם פירט די וועלט מיט צוויי וועגן וואס זעען אויס פארקערט: דער וועג פון יוסף, וואס האלט זיך בוכשטעבליך ביי דער תורה אן קוקן אויף די תוצאות, און דער וועג פון יהודה, דורך וועמען דער פלאן פונעם אייבערשטן, און משיח אליין, קומט ארויס אפילו דורך אן עבירה; און ער ווייזט עס ביי יהודה און תמר, ביי יוסף און אשת פוטיפר, און ביי פנחס און דעם מעשה פון שטים.
דער משגיח עפנט מיט די צוויי העלצער פון יהודה און יוסף אין דער הפטרה, וואס דער אייבערשטער וועט מאכן פאר איינס מיט א ברית שלום. ער משלט די היסטאריע צו א באן וואס פארט פון בריאת העולם ביז צום עולם התיקון אויף צוויי ראלסן וואס זעען אויס גייענדיג פארקערט, ידיעה און בחירה, און די קשיא בלייבט א קשיא. נאך א הקדמה וועגן די תעניתים פון טבת, ברענגט ער די צוויי הנהגות: די הנהגה פון יוסף, זיך האלטן בוכשטעבליך ביי דער תורה אן חשבונות, און די הנהגה פון יהודה, וואו דער אייבערשטער פירט דורך זיין פלאן אפילו דורך אן עבירה. דער מדרש וואס שטעלט צוזאמען תמר מיט אשת פוטיפר, ביידע לשם שמים, ווייזט אז משיח בן דוד קומט ארויס דורך יהודה, בשעת יוסף וויל נישט ברענגען משיח בן יוסף. משיח קומט באהאלטן, דורך א פרצה אזוי ווי פרץ. דערנאך לערנט ער אזוי דעם מעשה פון שטים: די שבטים האבן געוואלט ברענגען משיח דורך מואב, בעל פעור איז די עבודה זרה פון זיך בארעכטיגן, בלעם האט פארשטעלט די בנות מדין, און פנחס, דער ערליכער איד, האט קאליע געמאכט דעם פלאן.
ענינים: משיח בן יוסף און משיח בן דוד · השגחה פרטית · בלק, בלעם און פנחס · יהודה און תמר · יוסף און זיינע ברידער
סדר השיעור
-
0:00 צוויי העלצער ווערן איינס; די באן אויף צוויי ראלסן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח עפנט מיט דער הפטרה פון ויגש, וואו די העלצער פון יהודה און פון יוסף ווערן איינס און דער אייבערשטער מאכט צווישן זיי א ברית שלום. דערנאך משלט ער די היסטאריע צו א באן וואס פארט פון בריאת העולם ביז צום עולם התיקון אויף צוויי ראלסן וואס גייען לכאורה פארקערט, ידיעה און בחירה; ער ברענגט דעם רמב"ם און דעם ראב"ד, און זאגט אז די קשיא בלייבט, און די באן פארט ווייטער.
-
6:26 דער חושך פון די תעניתים פון טבת
דער משגיח ערקלערט אז אינמיטן דעם חושך ווערט אמאל ליכטיג און מ'זעט דעם פירער פון דער באן, און ער ברענגט די דריי תעניתים פון טבת אין מגילת תענית: דער תרגום פון דער תורה אויף יוונית, וואס האט געברענגט א פארקער מיט די גוים; דער ניינטער טבת, וואס אין די סליחות שטייט אז עזרא הסופר איז נפטר געווארן; און דער צענטער טבת, ווען מ'האט באלאגערט ירושלים. ער זאגט אז ויגש פאלט אלעמאל אין יענער וואך און מוז האבן א שייכות מיט די טעג.
-
12:07 די הנהגה פון יוסף און די הנהגה פון יהודה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שטעלט אוועק די צוויי הנהגות: א צדיק דארף זיך פירן בבחינת יוסף, בוכשטעבליך לויט דער תורה אן קוקן אויף די תוצאות, אזוי ווי ישעיה הנביא האט געזאגט פאר חזקיהו אז ער זאל זיך נישט אריינמישן אין די סודות פונעם אייבערשטן. דער אייבערשטער אבער פירט אמאל דורך זיין פלאן דורך אן עבירה און דינגט אפילו עוברי עבירה פאר זיינע שליחים, און דאס איז די הנהגה פון יהודה.
-
16:06 תמר און אשת פוטיפר, ביידע לשם שמים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם מדרש וואס פרעגט פארוואס די פרשה פון יהודה און תמר איז אריינגעשטעלט אינמיטן דער פרשה פון יוסף, און ענטפערט אז אזוי ווי תמר האט געמיינט לשם שמים, אזוי האט אשת פוטיפר געמיינט לשם שמים, ווייל זי האט געזען אין די מזלות אז זי וועט זיך משדך זיין מיט יוסף. ער ערקלערט אז נאך איידער ירידת מצרים הייבט זיך אן, שאפט זיך שוין מלכות בית דוד און משיח דורך יהודה און תמר, און ברענגט דעם מדרש אז דער מלאך הממונה על התאוה האט יהודה אוועקגעדרייט פונעם וועג קעגן זיין ווילן.
-
20:33 יהודהס הייליגע תאוה און "ממני" שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווייזט אן אויף די גרויסקייט פון די שבטים: יהודה האט נישט געהאט קיין תאוה פון עולם הזה, נאר א הייליגע תאוה צו משיח, און אזוי ווי ביי די גרויסע צדיקים וואס רבי נחמן פון ברסלב רעדט פון זיי, איז זיין יצר געווען א מלאך קדוש וואס האט אים געצוואונגען. די בת קול "ממני" איז מעיד אז עס איז געקומען פונעם אייבערשטן, אזוי אז יהודהס עבירה האט געברענגט משיח; די קומענדיגע פרשה, פון יוסף, געהערט צו משיח בן יוסף.
-
23:54 יוסף וויל נישט ברענגען משיח בן יוסף שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז אשת פוטיפר האט געוואלט ברענגען משיח בן יוסף, אזוי ווי יהודה האט געברענגט משיח בן דוד, און האט געטענהט אז עס איז א גרויסע מצוה. יוסף, אזוי ווי רש"י ערקלערט, האט נישט געוואלט; ער האט זיך געהאלטן ביי זיינס, אז ער איז נישט מחויב צו ברענגען משיח נאר צו זיין אן ערליכער איד. דער משגיח זאגט אז דאס איז דער וועג פון דעם מענטשנס זייט, בשעת דער אייבערשטער באנוצט זיך מיט דער הנהגה פון יהודה, בפרט ביי ברענגען משיח.
-
27:16 משיח באהאלטן פונעם שטן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווייזט אז משיח קומט ארויס פון לוט דורך מואב און רות, און ברענגט פון די קדמונים אז דער שטן לאזט נישט משיח קומען, דערפאר באהאלט אים דער אייבערשטער אויף א פלאץ וואו קיינער וועט נישט זוכן, ווי א דימענט באהאלטן אין מיסט. אלעס, אפילו רוח סערה, טוט דעם רצון פונעם אייבערשטן; די זאכן טרעפן דווקא די גדולים פון יהודה, ווייל יהודה, דער מלך, איז אינגאנצן בטל צום אייבערשטן, און דורך אים ווערט נתגלה מלכות שמים.
-
30:46 פרץ, די פרצה פון מלכות, און מכירת יוסף שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז א מלך ברעכט דורך די גדרים, און דערפאר איז פרץ, דער זיידע פון משיח, געבוירן געווארן דורך דורכברעכן פאר זרח. דערנאך ברענגט ער דעם מדרש אז די מינוט וואס יוסף איז פארקויפט געווארן איז די גאנצע קריגעריי פון די ברידער אוועק, ווייל יהודהס פלאן האט דורכגעפירט דעם אייבערשטנס פלאן, אזוי ווי דער פסוק אין ישעיה ווייזט אז דער אייבערשטער האט אריינגעגעבן די שנאה אין זייער הארץ. ער ווארנט אז ווער עס לערנט די מדרשים און וויל טאן גרויסע זאכן דורך אן עבירה, פאלט, אזוי ווי אסאך זענען שוין געפאלן.
-
36:33 פנחס און די כוונה פון די שבטים אין שטים
דער משגיח גייט איבער צו פנחס: זיין ברית שלום, וואס דער תרגום יונתן טייטשט אז ער וועט ווערן אליהו, דער מבשר פון דער גאולה, און ווי אזוי די שבטים האבן אים מבזה געווען טראץ די צען נסים. ער פרעגט פארוואס מ'האט געשטראפט מדין און נישט מואב, פארבינדט בלעם מיט לבן און עמלק, און ערקלערט אז דער דור דעה, צווישן זיי זמרי, האט געוואוסט אז משיח וועט קומען פון מואב, און האט געזוכט א שייכות מיט די בנות מואב בלויז לשם שמים, מיט מסירות נפש, אזוי ווי דער לובלינער זאגט; אבער עבירה גוררת עבירה ביז צו דער עבודה זרה פון בעל פעור.
-
44:43 בעל פעור, די עבודה זרה פון זיך בארעכטיגן
דער משגיח פרעגט פארוואס דווקא בעל פעור. פונעם רמב"ם וועגן דור אנוש ווייזט ער אז עבודה זרה האט זיך אנגעהויבן מיט א געהויבענע כוונה, און ער טייטשט עבודה זרה אלס זיך בארעכטיגן: דער נאטורליכער דראנג פון א מענטש נישט מודה צו זיין אויף זיין שוואכקייט, אזוי ווי די גמרא זאגט אז אידן האבן געדינט עבודה זרה נאר כדי מתיר צו זיין עריות. בעל פעור, א מיאוסע עבודה, איז די עבודה זרה וואס בארעכטיגט א מיאוסע מעשה מיט א גוטע כוונה, וואס פאסט פאר די וואס האבן אנגעהויבן מיט די בנות מואב כדי צו ברענגען משיח; בגימטריא איז עס "המלך המשיח".
-
51:01 בלעם'ס פארשטעלונג און פנחס'ס קנאות
דער משגיח ווייזט אן אויף דעם שינוי אין די פסוקים פון בנות מואב צו בנות מדין: בלעם, וואס האט מורא געהאט אז משיח וועט קומען, האט געשיקט די בנות מדין פארשטעלט אין די קליידער פון בנות מואב, אזוי אז כזבי איז באמת געווען פון מדין. פנחס, אן ערליכער איד, האט זי גע'הרג'עט און קאליע געמאכט דעם גאנצן פלאן, און די שבטים האבן אים מבזה געווען, אז ער האט נישט זייערע הויכע השגות; ער ברענגט א תוספות וועגן מרים און משה, און ענדיגט אז פנחס, פון דער קדושה פון אהרן, האט געוואוסט אז מ'דארף זיך פירן לויט דעם שולחן ערוך און נישט זיין קיין איבערחכם, און האט נישט געקענט לאזן אז משיח זאל פארפלעקט ווערן.
דער שיעור, אויסגעשריבן
צוויי העלצער ווערן איינס; די באן אויף צוויי ראלסן
דער משגיח עפנט מיט דער הפטרה: יחזקאל הנביא נעמט איין האלץ פאר יהודה און איינס פאר יוסף וואס איז ביד אפרים, צוויי פארטייען מיט א לאנגע מסורה פון מחלוקת, און דורך א נס ווערן זיי איינס אין זיין האנט. דערנאך זאגט דער אייבערשטער צו א ברית שלום צווישן זיי. א,ב,ג
ער משלט די היסטאריע צו א באן וואס פארט צווישן צוויי סטאנציעס, בריאת העולם און עולם התיקון, אויף צוויי ראלסן וואס גייען לכאורה פארקערט, איינס ארויף צום הימל און איינס אראפ. די ראלסן זענען ידיעה און בחירה: דער רמב"ם אין הלכות תשובה הייסט גלויבן אין ביידע, און דער ראב"ד האט טענות אויף זיין תירוץ. די קשיא בלייבט א קשיא, אבער די באן פארט ווייטער, אין דער פינסטער. ד,ה
דער חושך פון די תעניתים פון טבת
פון צייט צו צייט שיינט א ליכט, און דעמאלט זעט מען דעם פירער פון דער באן. דער משגיח ברענגט די מגילת תענית וועגן די תעניתים פון טבת: ח' טבת האט מען איבערגעזעצט די תורה אויף יוונית און עס איז געווארן חושך דריי טעג; ט' טבת ווייסט מען נישט פארוואס; י' טבת האט מען באלאגערט ירושלים. וויבאלד ויגש פאלט אלעמאל אין יענער וואך, מוז זי האבן א שייכות מיט די טעג. ו
דער תרגום האט געברענגט א קולטורעלן פארקער פון אידן מיט די גוים, וואס האט געפירט צו גלות יון. אין די סליחות שטייט אז ט' טבת איז עזרא הסופר נפטר געווארן, פארוואס שרייבט עס נישט די מגילת תענית? דער משגיח ענטפערט אז מ'פאסט דווקא דערפאר וואס מ'פארשטייט נישט: אין אזא חושך קען עזרא נפטר ווערן, אנדערע נעמען איבער די הנהגה, און קיינער שפירט נישט דעם חסרון, ביז סוף כל סוף ווערט א פרצה אין דער חומה פון כלל ישראל. ו,ז
די הנהגה פון יוסף און די הנהגה פון יהודה
אין דער וועלט, זאגט דער משגיח, זענען דא צוויי הנהגות, פון יוסף און פון יהודה. א צדיק דארף זיך פירן ווי יוסף: אן עבירה איז אן עבירה, אן קוקן וואס איז גוט פאר אים אדער פאר כלל ישראל. אזוי האט ישעיה הנביא געזאגט פאר חזקיהו אז ער זאל זיך נישט אריינמישן אין די סודות פונעם אייבערשטן, נאר טאן וואס עס שטייט אין דער תורה. ט
תמר און אשת פוטיפר, ביידע לשם שמים
דער מדרש פרעגט פארוואס די תורה רייסט איבער די פרשה פון יוסף מיט יהודה און תמר, און ענטפערט: אזוי ווי תמר האט געמיינט לשם שמים, אזוי האט אשת פוטיפר געמיינט לשם שמים, ווייל זי האט געזען אין די מזלות אז זי וועט זיך משדך זיין מיט יוסף, הגם עס איז געווען איר טאכטער. כ
דער משגיח ערקלערט מיט חז"ל אז פאר דעם ערשטן משעבד איז שוין געבוירן דער לעצטער גואל: ווען ירידת מצרים הייבט זיך אן, שאפט זיך מלכות בית דוד דורך יהודה און תמר. דער מדרש זאגט אז דער מלאך הממונה על התאוה האט אפגעשטעלט יהודה און געפרעגט פון וואנען וועלן ארויסקומען מלכים און גואלים, און אים אוועקגעדרייט קעגן זיין ווילן. ל,מ,נ
יהודהס הייליגע תאוה
דא זעט מען די גרויסקייט פון די שבטים. יהודה האט נישט געהאט קיין תאוה פון עולם הזה, נאר א הייליגע תאוה צו משיח; אזוי ווי רבי נחמן פון ברסלב זאגט, איז דער יצר פון גרויסע צדיקים א מלאך קדוש, און ער האט אים געצוואונגען. ווען יהודה האט געזאגט "צדקה ממני", זאגט די גמרא אז א בת קול האט געזאגט אז עס איז געקומען פונעם אייבערשטן. ממילא האט יהודהס עבירה געברענגט משיח בן דוד, און די קומענדיגע פרשה, פון יוסף, איז שייך צו משיח בן יוסף. ס,ע
יוסף וויל נישט
אשת פוטיפר האט געוואלט ברענגען משיח בן יוסף, דאס זעלבע וואס יהודה האט געטאן. יוסף האט זיך אפגעזאגט, און רש"י ערקלערט אז ער האט נישט געוואלט זיין מיט איר אין עולם הבא; ער האט זיך געהאלטן ביי זיינס. לויט דעם משגיח האט יוסף זיך נישט געלאזט איבערריידן: ער איז נישט מחויב צו ברענגען משיח, נאר צו זיין אן ערליכער איד און מקיים זיין די תורה. פ
דאס, זאגט דער משגיח, איז פון דעם מענטשנס זייט: זיך האלטן בוכשטעבליך ביי דער תורה, ווי עס שטייט אין שולחן ערוך, אן חשבונות. דער אייבערשטער באנוצט זיך מיט דער הנהגה פון יהודה, בפרט ביי ברענגען משיח.
משיח באהאלטן פונעם שטן
משיח איז ארויסגעקומען פון לוט דורך מואב און רות. דער משגיח ברענגט פון די קדמונים אז דער שטן לאזט נישט משיח קומען, דערפאר באהאלט אים דער אייבערשטער וואו קיינער וועט נישט זוכן, ווי א דימענט באהאלטן אין מיסט. ווי דער פסוק זאגט, אפילו רוח סערה טוט זיין ווארט: אלעס איז איינגעשפאנט אין דעם אייבערשטנס פלאן. די זאכן טרעפן די גדולים פון יהודה, ווייל יהודה, דער מלך, איז אינגאנצן בטל צום אייבערשטן, און דורך אים ווערט נתגלה מלכות שמים. צ
פרץ און מכירת יוסף
א שטריך פון מלכות איז אז א מלך ברעכט דורך די גדרים. פרץ, דער ניצוץ פון משיח, איז געבוירן געווארן דורך דורכברעכן פאר זרח, וואס האט ערשט ארויסגעשטעקט די האנט, ווייל מלכות מוז קומען דורך א פרצה. ק
דער מדרש טייטשט "מדינים" ביי די סוחרים אלס קריגעריי: די מינוט וואס יוסף איז פארקויפט געווארן, איז די קריגעריי פון די ברידער אוועק, ווייל דער אייבערשטנס פלאן איז דורכגעפירט געווארן, און דער פלאן איז געווען פון יהודה, "מה בצע". א מדרש אויפן פסוק אין ישעיה זאגט אז דער אייבערשטער האט אריינגעגעבן די שנאה אין זייער הארץ, אזוי אז די ברידער זענען געווען מוכרח. אבער דער משגיח ווארנט: ווער עס לערנט די מדרשים און וויל טאן גרויסע זאכן דורך אן עבירה, פאלט, אזוי ווי אסאך זענען שוין געפאלן. ש,ת,אא,אג
פנחס און די כוונה פון די שבטים אין שטים
דער משגיח גייט איבער צו פנחס און זיין ברית שלום. דער תרגום יונתן ערקלערט אז פנחס וועט ווערן אליהו, דער מבשר פון דער גאולה. פונדעסטוועגן, ווי רש"י זאגט, האבן די שבטים אים מבזה געווען, הגם די גמרא דערציילט פון צען נסים וואס מ'האט אים געטאן. פארוואס? אד,אה,או,אז
די מעשה הייבט זיך אן מיט די בנות מואב און בעל פעור, אבער דערנאך הייסט דער אייבערשטער נוקם זיין אין מדין, א סימן אז דער כשלון איז באמת געווען אין די בנות מדין. בלעם, וואס איז פארבונדן מיט לבן און עמלק, האט זיך באנוצט מיט עמלקס שטייגער פון פארשטעלן זיך, אזוי ווי רש"י זאגט ביי דעם כנעני. אח,אט,אי
דער דור דעה, צווישן זיי זמרי, האט געוואוסט אז מלכות בית דוד וועט ארויסקומען פון לוט דורך מואב, און האט געזוכט א שייכות מיט מואב בלויז כדי צו ברענגען משיח. דער לובלינער האט געזאגט אז פאר משיח דארף מען זיין גרייט אוועקצוגעבן אפילו די נשמה. אבער עבירה גוררת עבירה, ביז צו בעל פעור.
בעל פעור, די עבודה זרה פון זיך בארעכטיגן
פארוואס דווקא בעל פעור? דער רמב"ם ערקלערט אז עבודה זרה האט זיך אנגעהויבן אין דור אנוש מיט א געהויבענע כוונה, מכבד צו זיין דעם אייבערשטנס משרתים. אין שורש, זאגט דער משגיח, איז עבודה זרה זיך בארעכטיגן: א מענטש איז קיינמאל נישט מודה אויף זיין שוואכקייט. ווער עס קלאפט זיך אין פינגער זאגט אז דער האמער טויג נישט; ווער עס איז נישט מצליח אין לערנען זאגט אז דער רבי, דער חבר, די פענצטער טויגן נישט. אזוי זאגט די גמרא אז אידן האבן געדינט עבודה זרה נאר כדי מתיר צו זיין עריות בפרהסיא. אכ,אל
בעל פעור, א מיאוסע עבודה, האט בארעכטיגט מיאוסע מעשים מיט א גוטע כוונה. די וואס האבן אנגעהויבן מיט די בנות מואב כדי צו ברענגען משיח האבן געדארפט אזא עבודה זרה, און דער משגיח ווייזט אן אז בעל פעור איז בגימטריא "המלך המשיח".
בלעם'ס פארשטעלונג און פנחס'ס קנאות
די פסוקים בייטן פון בנות מואב צו בנות מדין. בלעם האט געוואוסט אז אויב אידן וועלן זיך פארבינדן מיט מואב קען קומען משיח, האט ער געשיקט בנות מדין אנגעטאן ווי בנות מואב. זמרי האט געמיינט אז כזבי איז פון מואב, אבער זי איז געווען פון מדין.
דערנאך איז געקומען פנחס, א פרומער איד, און האט קאליע געמאכט דעם גאנצן פלאן מיט'ן הרג'ענען כזבי. די שבטים האבן אים מבזה געווען, אז ער האט נישט זייערע השגות און די דרייסטקייט צו טאן אפילו אן עבירה פאר משיח. דער משגיח ברענגט א תוספות וועגן מרים און משה איבער אננעמען א גרעסערע חומרא. אמ
ער ענדיגט אז פנחס איז געווען אן ערליכער איד וואס האט געוואוסט אז מ'פירט זיך לויט דעם שולחן ערוך און מ'איז נישט קיין איבערחכם, און מ'זאל זיין אזוי ווי ער. זיין קנאות איז געקומען פון דער קדושה פון אהרן, פונעם בית המקדש; ער האט געוואוסט ווי טייער די גאולה איז, און האט נישט געקענט לאזן אז משיח זאל פארפלעקט ווערן.
מראי מקומות
תורה
- נ Bereishis 38:16 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 18:25
- ס Bereishis 38:26 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 20:47
- ק Bereishis 38:29 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 30:55
- ש Bereishis 37:28 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 33:43
- אא Bereishis 37:26-27 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 33:43
- אב Bereishis 45:5 34:27 טעקסט מפתח
- אד Bamidbar 25:11-12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 36:45
- אח Bamidbar 25:1-3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 38:42
- אט Bamidbar 31:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 38:42
נביאים
כתובים
תרגום
תלמוד בבלי
מדרש
- ו Megillas Taanis (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 6:27, 8:51
- כ לכאורה Bereishis Rabbah 85:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 16:10
- ל לכאורה Bereishis Rabbah 85:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 18:25
- מ לכאורה Bereishis Rabbah 85:8 מפתח אינעם אויסשרייב: 18:25
- ת Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 33:43
ראשונים
- ד לכאורה Hilchos Teshuvah ch. 5 מפתח אינעם אויסשרייב: 2:49
- ה לכאורה Raavad on Hilchos Teshuvah 5:5 מפתח אינעם אויסשרייב: 2:49
- ח לכאורה Hilchos Melachim 12:5 8:30 מפתח
- פ לכאורה Rashi on Bereishis 39:10 מפתח אינעם אויסשרייב: 24:15
- ר לכאורה Rashi on Bereishis 25:26 32:14 מפתח
- או לכאורה Rashi on Bamidbar 25:11 מפתח אינעם אויסשרייב: 36:45
- אי לכאורה Rashi on Bamidbar 21:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 38:42
- אכ לכאורה Hilchos Avodah Zarah 1:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 45:04
- אמ Tosafos on Gemara Shabbos (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 53:42
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 2:55 דער אייבערשטער פירט די וועלט אויף צוויי ראלסן וואס זעען אויס סותר איינס דאס אנדערע, אזוי ווי ידיעה און בחירה; די סתירה איז העכער פון מענטשליכן שכל, און פונדעסטוועגן פארט די באן פון דער מענטשהייט ווייטער צום עולם התיקון.
- 12:33 פון דעם מענטשנס זייט איז די הנהגה פון יוסף: א איד דארף זיך האלטן בוכשטעבליך ביי דער תורה און נישט רעכענען וואס פאר א טובה עס קען ארויסקומען פון אן עבירה.
- 14:27 פון דעם אייבערשטנס זייט איז די הנהגה פון יהודה: אמאל פירט דער אייבערשטער דורך זיין פלאן דווקא דורך אן עבירה, אזוי ווי ביי יהודה און תמר, פון וועמען משיח שטאמט.
- 24:15 אשת פוטיפר האט געוואלט ברענגען משיח בן יוסף, און יוסף האט זיך אפגעזאגט, ווייל ער איז נישט מחויב צו ברענגען משיח, נאר צו זיין אן ערליכער איד און מקיים זיין די תורה.
- 27:30 משיח קומט דורך באהאלטענע און אומגעריכטע שורשים, אזוי ווי לוט און מואב און פרץ, ווייל מלכות ברעכט דורך די גדרים.
- 43:49 דער חטא פון שטים האט זיך אנגעהויבן מיט א כוונה צו ברענגען משיח דורך די בנות מואב, און עבירה גוררת עבירה ביז צו בעל פעור, די עבודה זרה וואס בארעכטיגט מיאוסע מעשים מיט א גוטע כוונה.
- 54:03 פנחס, וואס האט זיך געפירט ווי אן ערליכער איד לויט דעם שולחן ערוך, האט צעשטערט דעם פלאן פון בלעם, און דער משגיח זאגט אז מ'זאל זיין אזוי ווי פנחס און נישט זיין קיין איבערחכם.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 4:32 אויב דער אייבערשטער ווייסט וואס א מענטש וועט טאן, ווי אזוי האט ער בחירה?
תירוץ: 4:59 דער רמב"ם זאגט אז די זאכן זענען העכער פון אונזער השגה; די קשיא בלייבט א קשיא, און די וועלט פארט ווייטער אויף ביידע ראלסן.
-
קשיא: 9:24 אויב מגילת תענית האט געוואוסט אז עזרא איז נפטר געווארן ט' טבת, פארוואס שרייבט זי אז מ'ווייסט נישט פארוואס מ'פאסט?
תירוץ: 9:59 מ'פאסט דווקא דערפאר וואס מ'פארשטייט נישט: עס איז א המשך פונעם חושך פון ח' טבת, וואו א מנהיג ווי עזרא קען נפטר ווערן און מ'שפירט נישט דעם חסרון.
-
קשיא: 17:04 פארוואס שטעלט די תורה אריין די פרשה פון יהודה און תמר אינמיטן דער פרשה פון יוסף?
תירוץ: 17:18 כדי צו לערנען אז אזוי ווי תמר האט געמיינט לשם שמים, אזוי האט אשת פוטיפר געמיינט לשם שמים; ביידע האבן געוואלט ברענגען משיח, בן דוד און בן יוסף.
-
קשיא: 39:28 פארוואס האט דער אייבערשטער געהייסן נוקם זיין אין מדין און נישט אין מואב, וואס זייערע טעכטער האבן אנגעהויבן דעם חטא?
תירוץ: 40:09 ווייל דער כשלון איז באמת געווען דורך מדין: בלעם האט געשיקט בנות מדין פארשטעלט ווי בנות מואב, אזוי ווי מ'זעט פונעם שינוי אין די פסוקים פון בנות מואב צו בנות מדין.
-
קשיא: 44:42 פארוואס איז דער חטא געקומען דווקא צו בעל פעור?
תירוץ: 49:24 בעל פעור איז די עבודה זרה וואס בארעכטיגט א מיאוסע מעשה מיט א גוטע כוונה, די עבודה זרה וואס די וואס האבן אנגעהויבן מיט די בנות מואב כדי צו ברענגען משיח האבן געדארפט.
-
קשיא: 38:14 פארוואס האבן די שבטים מבזה געווען פנחס, נאכדעם וואס מן השמים האט מען אים געטאן צען נסים?
תירוץ: 54:38 זיי האבן געהאלטן אז ער, א פשוט'ער פרומער איד, האט נישט זייערע הויכע השגות און די דרייסטקייט צו טאן אפילו אן עבירה כדי צו ברענגען משיח, און אז ער האט צעשטערט דעם פלאן פון ברענגען משיח.
מעשיות
-
19:06 דער מלאך דרייט אוועק יהודה פונעם וועג
דער משגיח דערציילט דעם מדרש אז ווען יהודה איז געגאנגען אויפן וועג, איז געקומען דער מלאך הממונה על התאוה און אים געפרעגט וואו ער גייט, ווייל פון ערגעץ מוזן ארויסקומען מלכים און גואלים, און משיח. יהודה איז אוועקגעדרייט געווארן קעגן זיין ווילן, און ער האט נישט געוואוסט אז דאס איז תמר. דער משגיח ערקלערט אז יהודהס תאוה איז געווען א הייליגע, צו משיח, און זיין יצר איז געווען א מלאך קדוש וואס האט אים געצוואונגען.
אין דער מעשה: Yehuda, תמר
-
37:43 פנחס און כזבי
דער משגיח באשרייבט ווי די שבטים אין שטים, וואס האבן געמיינט אז זיי קענען ברענגען משיח דורך די בנות מואב, זענען געטראפן געווארן מיט בנות מדין פארשטעלט. פנחס איז געקומען און גע'הרג'עט כזבי, און כאטש צען נסים זענען אים געשען, האבן די שבטים אים מבזה געווען אלס אן אייניקל פון איינעם וואס האט געפיטערט קעלבער פאר עבודה זרה, ווייל זיי האבן געהאלטן אז ער האט נישט זייערע הויכע השגות און זייער מסירות נפש.
אין דער מעשה: פינחס, כזבי בת צור, זמרי בן סלוא
געדאנקען
- 2:29 די היסטאריע איז א באן וואס פארט צווישן צוויי סטאנציעס, בריאת העולם און עולם התיקון, אויף צוויי ראלסן וואס פירן לכאורה פארקערט, ידיעה און בחירה; די קשיא בלייבט, און פונדעסטוועגן פארט די באן צו איר תכלית.
- 9:06 דער ניינטער טבת איז א תענית אויף א סיבה וואס מ'פארשטייט נישט, ווייל ער איז א המשך פונעם חושך וואס איז געקומען ווען מ'האט איבערגעזעצט די תורה און אידן האבן זיך אנגעהויבן מישן מיט די גוים, א חושך אין וואס אפילו די פטירה פון עזרא און דאס אוועקגיין פון דער אמת'ער הנהגה קען פארגעסן ווערן.
- 23:48 די צוזאמשטעלונג פון תמר מיט אשת פוטיפר ווייזט צוויי משיחים: משיח בן דוד איז געקומען דורך יהודהס מעשה, און אשת פוטיפר האט געזוכט משיח בן יוסף, און יוסף האט זיך אפגעזאגט, ווייל ער האט געהאלטן אז ער איז נאר מחויב צו האלטן די תורה.
- 27:38 ווייל דער שטן לאזט נישט משיח קומען, באהאלט אים דער אייבערשטער אין די ערטער וואו מ'ריכט זיך דאס ווייניגסטע, ווי א דימענט אין מיסט, און דערפאר גייען משיחס שורשים דורך לוט, יהודה און תמר, און דוד און בת שבע.
- 46:43 עבודה זרה איז זיך בארעכטיגן: א מענטש וויל נישט מודה זיין אויף זיין שוואכקייט און געפינט א טעם פון דרויסן, און בעל פעור איז געווען די עבודה זרה וואס האט געמאכט פון א מיאוסע מעשה אן עבודה צום אייבערשטן מחמת דער גוטער כוונה, וואס פאסט פאר א חטא וואס האט זיך אנגעהויבן מיט א כוונה צו ברענגען משיח; בגימטריא איז עס "המלך המשיח".
- 51:01 די פסוקים בייטן פון בנות מואב צו בנות מדין, ווייל בלעם, וואס האט געוואוסט אז פון מואב קען ארויסקומען משיח, האט געשיקט בנות מדין פארשטעלט ווי בנות מואב, אזוי אז די כוונה פון די שבטים האט קיינמאל נישט געקענט געלינגען.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 14:09 דער משגיח זאגט אז א איד דארף זיך פירן בוכשטעבליך לויט דער תורה, אן רעכענען די תוצאות אדער וואס פאר א גוטס אן עבירה קען ברענגען.
- 36:01 דער משגיח ווארנט אז ווער עס לערנט די מדרשים און וויל אויפטאן גרויסע זאכן דורך אן עבירה, פאלט, אזוי ווי אסאך זענען שוין געפאלן.
- 57:10 דער משגיח זאגט אז מ'זאל זיין אזוי ווי פנחס, זיך פירן לויט דעם שולחן ערוך און נישט זיין קיין איבערחכם.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אהרן הכהן, אליהו הנביא, אפרים, בלעם, בלק, בת שבע, דוד המלך, דער לובלינער חוזה, דער ראב"ד, דער רמב"ם, זמרי בן סלוא, זרח, חזקיהו המלך, יהודה, יוסף הצדיק, ישעיהו הנביא, כזבי בת צור, לבן, לוט, מרים, משה רבינו, עזרא הסופר, פינחס, פרץ, רבי נחמן בראסלאווער, רות, רש"י, תמר
ערכים מסירות נפש, משיח בן יוסף, עולם התיקון, עשרה בטבת, רבונו של עולם, תאוה