פרישות מתאוות
בפרט מתאוות דעיקבתא דמשיחא.
קאטאלאג: שונות נומ׳ 11 פאקעט גייד ז׳ 35 אידיש 45 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
ביי א סעודת ראש חודש אדר לערנט דער משגיח אז יעדער מענטש דארף האבן הנאה, און א איד זאל זי נעמען פון תורה, תפילה און עבודת השם, און נישט נאכלויפן די נייע הנאות וואס די וועלט טראכט כסדר אויס.
דער משגיח עפנט מיט צוויי סימנים אין שולחן ערוך פון איין סעיף וואס מ'איז נישט מקיים, מלוה מלכה און סעודת ראש חודש, און ער ערקלערט אז די סעודה פון ראש חודש איז ווי א קרבן אויף מיעוט הירח און א סעודה פון משיח, פארבונדן מיט מלכות בית דוד און מיט שאול'ס כעס אויף דוד'ס זבח משפחה. אדר איז בריא מזליה, און אידן זיצן ביי דער סעודה אפילו ווען די סטרא אחרא האט די שליטה. אויפן פסוק "כל מעייני בך" ברענגט ער א כלל פון א פסיכאלאג אז א מענטש מוז האבן הנאה, און ער ווייזט פונעם ישמח משה און פון רבי אהרן פון קארלין אז צדיקים האבן עס געהאט פון תורה און תפילה. די סכנה איז ממשיך זיין נייע תאוות, נייע מאכלים און גויאישע שמחות. דערנאך רעדט ער וועגן דעם נס אז עבודת השם עקזיסטירט אין גלות, אויך אין זיין בית המדרש, און ער שליסט מיטן יערות דבש, וועמענס הנאה איז געווען צו שטיין אין תפילה, און מיט א רוף אנצוהייבן אדר בשמחה.
ענינים: עבודת השם בשמחה · עבודה בגשמיות · ראש חודש און די חדשים
סדר השיעור
-
0:00 די פארלאזטע סעודת ראש חודש
דער משגיח מערקט אן צוויי סימנים אין שולחן ערוך, מלוה מלכה און סעודת ראש חודש, וואס מענטשן זענען נישט מקיים, און דערציילט פון א ירושלמי'ער איד וואס האט איבערגעלאזט די הכנסה פון זיינע הייזער פאר סעודות ראש חודש. ער ערקלערט די סעודה ווי א קרבן אויף מיעוט הירח און א סעודה פון משיח, און ווייזט עס אין שאול'ס כעס אויף דוד'ס זבח משפחה פון ראש חודש.
-
5:15 בריא מזליה פון אדר און "כל מעייני בך"
דער משגיח וואונדערט זיך אז אידן זיצן ביי א סעודת ראש חודש ווען די סטרא אחרא האט די שליטה, און ערקלערט אז אדר איז בריא מזליה, מיט דער גמרא אז א איד וואס האט א דין מיט א גוי זאל עס אפשטופן אויף אדר. אדר איז אן עת רצון, און ער ברענגט דוד המלך'ס ווערטער "כל מעייני בך", און זאגט אז ער גייט רעדן שארף און ער רעדט צו זיך.
-
8:57 א מענטש מוז האבן הנאה, און צדיקים האבן זייערע געהאט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט א כלל פון א פסיכאלאג אז א מענטש וואס מ'שפייזט אים נאר דורך א רער וועט זיך צעברעכן, ווייל דער רבונו של עולם האט באשאפן דעם מענטש אז ער דארף הנאה. ער פרעגט ווי אזוי דאס שטימט מיטן ישמח משה, וואס האט אמאל געגעסן זייף-וואסער פאר וועטשערע און נישט געוואוסט, און ענטפערט אז ער האט געהאט די גרעסטע הנאה פון גמרא, תפילה און תהלים; ער לייגט צו א מעשה פון רבי אהרן פון קארלין און א ווארט פונעם קאצקער.
-
14:52 נאטירלעכע נסיונות קעגן נייע תאוות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די הנאות פונעם גוף זענען דעם מענטשנס נסיון, און זיך צוריקהאלטן פון עבירות איז אליין א קדושה, און מ'קען אויך האבן הנאה פון לערנען. אבער ווער עס זוכט נייע הנאות, ווי ליגן אין א נייע וואנע, קען נישט גלייכצייטיג שפירן די שמחה פון א בלאט גמרא אדער פון שבת; די נאטירלעכע תאוות קען דער רבונו של עולם מוחל זיין, אבער ממשיך זיין נייע איז ווייט אוועק.
-
18:35 שמחה אין עבודת השם און די נייע מאכלים שטייט אינעם קאטאלאג
פון דער בקשה ביים סדר צו זיין "ששים בעבודתך" זאגט דער משגיח אז יעדער יונגערמאן קען מאמענטן פון גרויסע הנאה אין עבודת השם, שבת, יום טוב, ביי קריאת המגילה, אקדמות אדער אין סוכה, כאטש ס'זענען דא צייטן פון טמטום הלב. נאכלויפן די נייע מאכלים פון דער וועלט, א נייעם קוכן ביי יעדן קידוש, דערווייטערט פונעם רבונו של עולם און פון "כל מעייני בך".
-
22:05 הנאה פון תורה, נישט פון דער שפינוועב שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פאסט צוזאמען אז מ'זאל געניסן פון דעם וואס דער רבונו של עולם דערלאנגט, נישט פון וואס די סטרא אחרא דערלאנגט, און טייטשט די משנה "כל הנהנה מדברי תורה" אז ער קען שוין נישט נעמען קיין חיות פון דער וועלט. די נייע המצאות זענען א נעץ וואס פאנגט א מענטש ווי א פליג, ממילא דארף מען זיך אפהאלטן פון נייע נסיונות; ער ברענגט "אל תשמח ישראל אל גיל כעמים" און שטעלט אקעגן א אידיש שטיקל קוגל מיט גויאישע תאוות.
-
25:50 אפילו נישט קיין משהו, און דער נס פון קיום שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז ער האט עס געמאלט מיט שטארקע פארבן, אבער אפילו א משהו פון גויאישע שמחה דארף מען אפהאלטן ווי חמץ; דער בית המדרש אליין פילטערט אויס די וואס האבן נישט קיין שייכות צו עבודת השם. דערנאך רעדט ער וועגן דעם נס פון אידן'ס קיום אין גלות, מיטן יעב"ץ'ס חשבון פון די מלכויות וואס זענען פארשוואונדן, און דערמאנט פרס, וואס האט אידן קיינמאל נישט געשאדט.
-
30:40 דער גרעסערער נס: עבודת השם אין גלות
דער משגיח זאגט אז דער קיום פון אידן אין גלות איז א גרעסערער נס ווי יציאת מצרים, נאר באהאלטן אין טבע ווי די מגילה, און דער קיום פון עבודת השם איז נאך גרעסער, כאטש דער נאצי האט געצילט אויפן תלמוד, און היינט לערנען אין די ישיבות מער ווי אין אלע ישיבות פאר דער מלחמה. ער רופט זיין חבורה אמונת ישראל איינע פון די גרויסע נסים, און פארבינדט עס מיט דער סעודת ראש חודש, וואו די לבנה וואס איז געשטארבן שטייט ווידער אויף.
-
36:46 גן עדן אדער גיהנום אין דעם זעלבן דאווענען שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח באדויערט די וואס נוצן נישט אויס דאס דאווענען אין בית המדרש, בפרט אין די וואכנטעג, און ברענגט די גמרא אז גן עדן און גיהנום זענען איין פלאץ: דאס זעלבע דאווענען איז פאר איינעם גן עדן און פאר א צווייטן גיהנום. אנדערע שולן ציען מיט בייגל און לאקס; ביי זיי סערווירט מען נשמת און שבת'דיגע תפילות, און א מענטש זאל געניסן פונעם רבונו של עולם'ס רעצעפט, נישט פון פרעמדע מאכלים.
-
39:59 דעם יערות דבש'ס הנאה אין תפילה
דער משגיח ברענגט רבי אהרן'ס ווארט אז ער גלייבט נישט א בחור ביז ער זעט אים ווי א יונגערמאן, און מאנט ממשיך צו זיין. ער לייענט א בריוו פונעם יערות דבש וועגן זיינע לאנגע כוונות אין תפילה, וואס מ'האט אויף אים געלאכט, און זיין ענטפער אז שטיין פאר דעם רבונו של עולם אין תפילה איז זיין חלק. ער שליסט אז ראש חודש אדר איז א צייט אנצוהייבן מיט דער שמחה פון תורה, מצוות און תפילה, מיט א ברכה.
דער שיעור, אויסגעשריבן
די פארלאזטע סעודת ראש חודש
בריא מזליה פון אדר
דער משגיח וואונדערט זיך אז אידן זיצן ביי אזא סעודה ווען די סטרא אחרא האט די שליטה און מאכט חורבנות. דער תירוץ איז אז אדר איז בריא מזליה, וואס האט זיי געראטעוועט פון המן; די גמרא אין תענית זאגט אז א איד מיט א דין קעגן א גוי זאל עס אפשטופן אויף אדר. אדר איז אן עת רצון, און ער ברענגט "כל מעייני בך", און זאגט אז ער רעדט שארף צו זיך. ו,ז
א מענטש מוז האבן הנאה
רבי יעקב גרינוואלד, א פסיכאלאג אין מאנסי, האט געזאגט פארן משגיח אז א מענטש וואס מ'שפייזט אים נאר דורך א רער אין מאגן וועט זיך מיט דער צייט צעברעכן, ווייל דער רבונו של עולם האט אים באשאפן אז ער דארף הנאה. ער פרעגט ווי אזוי שטימט דאס מיט צדיקים: דער ישמח משה האט אמאל געגעסן א טאפ זייף-וואסער פאר וועטשערע און נישט באמערקט.
ער ענטפערט אז קיינער האט נישט געהאט מער הנאה פון דער וועלט ווי דער ישמח משה, פון גמרא, תפילה און תהלים. אזוי האט רבי אהרן פון קארלין גערופן א נעבעך א פריץ וואס איז זומער געפארן מיט א שליטן איבער צוקער, אקעגן דער הנאה פון נשמת. דער קאצקער האט געזאגט אז מ'קען נישט שטיין אויף ביידע זייטן פונעם פארקאן.
נאטירלעכע נסיונות קעגן נייע תאוות
יעדער האט נסיונות פון הנאות הגוף, זאגט דער משגיח, און זיך צוריקהאלטן פון עבירות איז אליין א קדושה; מ'קען אויך האבן הנאה פון לערנען. אבער ווער עס קויפט א נייע וואנע צו ליגן דערין קען נישט גלייכצייטיג שפירן די שמחה פון א בלאט גמרא אדער פון שבת. די תאוות וואס מ'איז באשאפן געווארן דערמיט קען דער רבונו של עולם מוחל זיין; ממשיך זיין נייע איז ווייט אוועק.
שמחה אין עבודת השם און די נייע מאכלים
הנאה פון תורה, נישט פון דער שפינוועב
מ'זאל געניסן פון וואס דער רבונו של עולם דערלאנגט, נישט פון וואס די סטרא אחרא דערלאנגט. דער משגיח טייטשט די משנה אין אבות אז ווער עס האט הנאה פון תורה קען שוין נישט נעמען קיין חיות פון דער וועלט. די נייע המצאות זענען א שפינוועב וואס פאנגט א פליג, ממילא דארף מען זיך אפהאלטן; ווי הושע זאגט, "אל תשמח ישראל אל גיל כעמים". אפילו אידישער קוגל איז קליפת נוגה וואס מ'קען מעלה זיין; גויאישע תאוות נישט. כ,מ
אפילו נישט קיין משהו, און דער נס פון קיום
דער משגיח גיט צו אז ער האט עס געמאלט מיט שטארקע פארבן, אבער אפילו א משהו פון גויאישע שמחה דארף מען אפהאלטן, ווי ביי חמץ. זיין בית המדרש פילטערט זיך אליין: ווער עס האט נישט קיין שייכות צו עבודת השם וועט זיך דארט נישט האלטן.
דער קיום פון אידן אין גלות איז נסים. דער יעב"ץ רעכנט אויס בבל, מדי, יון און רומי, פון וועמען ס'איז נישט געבליבן קיין זכר. פרס, לייגט ער צו, האט אידן קיינמאל נישט געשאדט.
דער גרעסערער נס: עבודת השם אין גלות
דער קיום פון אידן אין גלות איז גרעסער ווי יציאת מצרים, זאגט דער משגיח, נאר באהאלטן אין טבע ווי די מגילה. נאך גרעסער איז אז עבודת השם עקזיסטירט: דער נאצי האט געצילט אויפן תלמוד, און היינט לערנען אין איין גרויסע ישיבה אין ירושלים אזויפיל ווי אין אלע ישיבות פאר דער מלחמה.
גן עדן אדער גיהנום אין דעם זעלבן דאווענען
דער משגיח האט רחמנות אויף די וואס נוצן נישט אויס דאס דאווענען אין בית המדרש, בפרט וואכנטאג. די גמרא זאגט אז גן עדן און גיהנום זענען איין פלאץ: דאס זעלבע דאווענען איז פאר איינעם גן עדן און פאר א צווייטן גיהנום. אנדערע שולן געבן בייגל מיט לאקס; ביי זיי גיט מען נשמת. מ'זאל געניסן, זאגט ער, פונעם רבונו של עולם'ס רעצעפט, נישט פון איטאליענישע אדער כינעזישע מאכלים. ס
דעם יערות דבש'ס הנאה אין תפילה
רבי אהרעלע, דער שומר אמונים רבי, דערציילט דער משגיח, האט נישט געגלייבט א בחור ביז ער האט אים געזען ווי א יונגערמאן, ממילא דארפן די יונגעלייט ממשיך זיין. ער לייענט א בריוו פונעם יערות דבש: דער ציבור האט שוין געזאגט קדושה ווען ער האט נאך געהאלטן ביי שמע קולנו, און מ'האט אויף אים געלאכט, אבער שטיין פארן רבונו של עולם אין תפילה איז געווען זיין חלק פון כל עמלו, זיינע "מעיינות". ע,ז
ראש חודש אדר איז א צייט אנצוהייבן, שליסט דער משגיח, מיט דער שמחה פון תורה, מצוות און תפילה, וואס קיין נייע הנאה פון דער וועלט קען זיך נישט צושטעלן דערצו, און ער ענדיגט מיט א ברכה.
מראי מקומות
נביאים
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
ראשונים
אחרונים און חסידות
- א לכאורה Shulchan Aruch Orach Chaim 300 מפתח אינעם אויסשרייב: 0:11
- ב לכאורה Shulchan Aruch Orach Chaim 419 מפתח אינעם אויסשרייב: 0:11
- ט Tanya (מקום נישט באשטימט) 19:30 מפתח
- י Kedushas Levi (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 18:40
- ע Yaaros Devash (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 40:07
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 2:45 די סעודה פון ראש חודש איז ווי א קרבן אויף מיעוט הירח, און א סעודה פון משיח וואס איז פארבונדן מיט מלכות בית דוד.
- 9:47 דער רבונו של עולם האט באשאפן דעם מענטש אז ער מוז האבן הנאה; אן הנאה ברעכט ער זיך.
- 12:08 צדיקים וואס האבן נישט געשפירט קיין טעם אין עסן האבן געהאט די גרעסטע הנאה, פון תורה, תפילה און תהלים.
- 17:55 די גוף'ישע הנאות וואס א מענטש איז באשאפן געווארן דערמיט זענען זיין נסיון, אבער ממשיך זיין נייע הנאות און נייע מאכלים דערווייטערט אים פונעם רבונו של עולם.
- 26:11 א איד טאר נישט אריינלאזן אין שטוב די גויאישע שמחות, אפילו א משהו, אזוי ווי ביי חמץ.
- 31:38 אז עבודת השם עקזיסטירט אין גלות איז א נאך גרעסערער נס ווי אז אידן אליין עקזיסטירן.
- 39:30 א איד זאל נעמען זיין הנאה פון דעם וואס דער רבונו של עולם גיט, תורה, מצוות און תפילה, און אנהייבן אדר מיט אט די שמחה.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 1:39 וואס איז אנדערש די סעודה פון ראש חודש פון די סעודות פון אנדערע מועדים?
תירוץ: 2:04 ראש חודש איז א כפרה אויף מיעוט הירח, וואס האט געברענגט חטאים און צרות אויף דער וועלט; אידן ברענגען דעם קרבן, און ווי כהנים וואס עסן אים איז זייער סעודה א סעודה פון משיח.
-
קשיא: 4:25 פארוואס האט זיך שאול אזוי געכעסט דווקא ביי דוד'ס זבח משפחה?
תירוץ: 4:37 ווייל די סעודה איז געווען ראש חודש, וועמענס סעודה געהערט צום מלך, און א סעודה פון משיח ביי דוד האט אויסגעזען ווי מרידה במלכות.
-
קשיא: 10:43 אויב א מענטש מוז האבן הנאה כדי צו בלייבן געזונט, ווי אזוי האבן צדיקים ווי דער ישמח משה געלעבט אן שפירן א טעם אין עסן?
תירוץ: 12:08 קיינער האט נישט געהאט אזויפיל הנאה פון דער וועלט ווי דער ישמח משה: זיין הנאה איז געקומען פון גמרא, תפילה און תהלים, און די גאנצע וועלט איז געווען זיינע.
-
קשיא: 17:32 קען א מענטש זיך איינטונקען אין נייע גשמיות'דיגע הנאות און גלייכצייטיג שפירן די שמחה פון א בלאט גמרא אדער פון שבת?
תירוץ: 17:55 ניין; ווער עס איז ממשיך נייע תאוות איבער די וואס ער איז באשאפן געווארן דערמיט, איז שוין ווייט אוועק, אויף יענער זייט ים.
מעשיות
-
0:43 א ירושלמי'ס צוואה פאר סעודות ראש חודש
רבי משה האלבערשטאם פון ירושלים, אן אייניקל פונעם טשאקאווער רב, האט געהאט א הויז מיט עטלעכע דירות. ער האט איבערגעלאזט א צוואה אז די גאנצע הכנסה פון די דירות זאל גיין אויף סעודות ראש חודש. דער משגיח זאגט אז ער האט פארשטאנען וואס א סעודת ראש חודש איז.
אין דער מעשה: ר' משה האלבערשטאם, דער טשאקאווער רב
-
10:55 דעם ישמח משה'ס וועטשערע פון זייף-וואסער
דעם ישמח משה'ס רביצין האט אמאל געדארפט גיין צו א חתונה, און זי האט אים געזאגט אז זיין וועטשערע, א שטיקל פלייש מיט זופ, שטייט אין א טאפ אויפן אויוון צום אנווארעמען. ווען זי איז צוריקגעקומען אינדערפרי איז דער טאפ געווען אומבארירט. דערנעבן איז געשטאנען א טאפ מיט זייף-וואסער צו וואשן די כלים, און דאס האט ער בטעות געגעסן פאר וועטשערע און גארנישט באמערקט.
אין דער מעשה: דער ישמח משה
-
12:39 דער פריץ וואס איז געפארן אויף צוקער
א חסיד איז געקומען צו רבי אהרן פון קארלין און דערציילט פון א פריץ וואס האט געוואלט פארן מיט א שליטן אויף א הייסן זומער טאג אין תמוז. צוקער איז אין רוסלאנד געווען זייער טייער, פונדעסטוועגן האט ער געהייסן זיינע משרתים צעשפרייטן הונדערטער זעק צוקער איבערן פעלד, און ער איז געפארן דערויף ווי אויף שניי. רבי אהרן האט געענטפערט אז דער פריץ איז א נעבעך, און געפרעגט ווי קומט עס צו דער הנאה ווען מ'זאגט "נשמת כל חי".
אין דער מעשה: Rabbi Aharon of Karlin
-
39:59 רבי אהרן גלייבט נישט א בחור
רבי אליהו שטיינבערג האט דערציילט פארן משגיח אז רבי אהרעלע, דער שומר אמונים רבי, פלעגט זאגן אז ער גלייבט נישט א בחור וואס דאווענט און לערנט; ער וויל זען ווי אזוי ער איז ווען ער ווערט א יונגערמאן. דערמיט מאנט דער משגיח די יונגעלייט ממשיך צו זיין.
אין דער מעשה: ר' אליהו שטיינבערג, Rabbi Ahrele Roth (Shomer Emunim)
געדאנקען
- 2:45 די סעודה פון ראש חודש איז דער חלק פון אידן אינעם קרבן וואס דער רבונו של עולם האט געבעטן אויף מיעוט הירח: ווי כהנים וואס עסן א קרבן, איז זייער סעודה א נחת רוח פארן רבונו של עולם.
- 4:25 שאול האט זיך אזוי געכעסט אויף דוד'ס זבח משפחה ווייל די סעודה פון ראש חודש געהערט צום מלך; א סעודת ראש חודש ביי דוד האט אים אויסגעזען ווי מרידה במלכות, א סעודה פון משיח.
- 11:57 דער ישמח משה, וואס האט געקענט עסן זייף-וואסער און נישט באמערקן, ווארפט נישט אפ דעם כלל אז א מענטש דארף הנאה; ער באווייזט עס, ווייל קיינער האט נישט געהאט אזויפיל הנאה פון דער וועלט ווי ער, דורך גמרא און תפילה.
- 17:58 די תאוות וואס א מענטש איז באשאפן געווארן דערמיט קען אים דער רבונו של עולם מוחל זיין, אבער ווער עס איז ממשיך נייע איז שוין ווייט אוועק, אויף יענער זייט ים.
- 25:14 אפילו צופיל עסן פון א אידיש שטיקל קוגל איז קליפת נוגה וואס מ'קען מעלה זיין, אבער גויאישע תאוות נישט, און דאס איז דער פשט אין "אל תשמח ישראל אל גיל כעמים".
- 37:48 גן עדן און גיהנום זענען איין פלאץ: דאס זעלבע לאנגע דאווענען איז גן עדן פאר דעם וואס האט א שייכות דערמיט, און גיהנום פאר דעם וואס נישט.
- 36:06 די סעודת ראש חודש איז אליין א נס ווי דער קיום פון עבודת השם: די לבנה וואס איז געשטארבן שטייט ווידער אויף, ווי תחיית המתים, און ס'איז די סעודה פון דוד מלך ישראל חי וקים.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 24:18 דער משגיח זאגט אז מ'דארף זיך אפהאלטן און נישט נמשך ווערן צו נייע נסיונות, נייע הנאות און נייע עקסייטמענטס; די נאטירלעכע זענען גענוג.
- 26:11 ער זאגט אז מ'זאל נישט אריינלאזן אין שטוב די גויאישע שמחות, אפילו נישט קיין משהו, ווי ביי חמץ.
- 39:26 ער זאגט אז א מענטש זאל נעמען זיין הנאה פונעם רבונו של עולם'ס רעצעפט, תורה און תפילה, און נישט פון די מאכלים פון פרעמדע פעלקער.
- 37:17 ער מאנט די יונגעלייט אויסצונוצן דאס דאווענען אין בית המדרש, בפרט אין די וואכנטעג.
- 43:45 ער זאגט מ'זאל אויסנוצן ראש חודש אדר אנצוהייבן מיט דער שמחה פון תורה, מצוות און תפילה.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען דוד המלך, דער בית אהרן, דער טשאקאווער רב, דער ישמח משה, דער קאצקער רבי, המן, יהונתן בן שאול, ר' אליהו שטיינבערג, ר' ארעלע ראטה, ר' יעקב גרינוואלד, ר' משה האלבערשטאם, רבי יעקב עמדין, שאול המלך
ערכים גן עדן, מיעוט הירח, מלוה מלכה, סטרא אחרא, קליפת נוגה, רבונו של עולם, תאוה