יש כמה מדריגות במדריגת אמת. הדרכה וי"ד שלא להיות עצוב כשבאים אצלו מחשבות רעות ועצה איך להתחזק כנגדם.
קאטאלאג: ספר התניא א' י"ג נומ׳ 30 פאקעט גייד ז׳ 44 אידיש 42 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז אמת האט אסאך מדריגות, און דאס דאווענען פון א בינוני איז אמת לויט זיין מדריגה, און אז א בינוני דארף נישט זיין צובראכן פון שלעכטע מחשבות נאר זיך שטארקן קעגן זיי מיט דער אהבה מסותרת וואס יעדער איד האט צום רבונו של עולם.
דער משגיח לערנט ווייטער תניא פרק י"ג און ערקלערט פארוואס די אהבה פון א בינוני ביים דאווענען הייסט נישט קיין עבודת אמת לגבי צדיקים: אמת איז א זאך וואס בלייבט, "שפת אמת תכון לעד", און א התלהבות וואס פארגייט נאכן דאווענען ווייזט אז ס'האט געפעלט אמת. אבער אמת האט מדריגות. יעקב אבינו, די מדת אמת, איז דער בריח התיכון וואס גייט דורך אלע קרשים פונעם משכן, און יעדער קרש איז א מדריגה ביי אידן; ממילא וואס ביי א העכערן איד איז שקר, איז ביי א נידריגערן אמת. ער ברענגט דעם תירוץ פונעם ישמח משה אויפן רמ"א, אז יעדער איד האט זיין פשט אין דער תורה לויט זיין מדריגה. דערנאך, אין פרק י"ד, לערנט ער אז א בינוני דארף זיך נישט פילן שלעכט ווען עס קומען שלעכטע מחשבות; אדרבה, ער זאל זיך פרייען מיט דער מצוה פון "ולא תתורו", זיך שטארקן מיט דער אהבה מסותרת וואס ברענגט אפילו פשוט'ע אידן צו מסירות נפש, און זיך שלאגן קעגן יעדער עבירה.
ענינים: צדיק, בינוני און רשע (תניא פרקים ט-יז) · מחשבה און דער כח הדיבור
סדר השיעור
-
0:00 פארוואס דאס דאווענען פון א בינוני הייסט נישט אמת שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לערנט ווייטער תניא פרק י"ג און ערקלערט אז א בינוני איז מכניע דאס רע נאר בשעת'ן דאווענען, און לגבי צדיקים הייסט דאס נישט קיין עבודת אמת. פון "שפת אמת תכון לעד" ערקלערט ער אז אמת בלייבט אויף אייביג, און שקר און די תאוות פון עולם הזה זענען נאר פאר א רגע און לאזן איבער א ליידיגקייט.
-
4:34 יעקב אבינו, דער בריח התיכון פונעם משכן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז יעקב אבינו, די מדה פון תפארת, איז דער בריח התיכון וואס איז מבריח מן הקצה אל הקצה דורך די קרשים פונעם משכן, און יעדער קרש איז א מדריגה ביי אידן. ער טייטשט די נעמען ישראל און יעקב, פונעם ראש ביזן עקב, און ברענגט דעם ירושלמי אז די קרשים האבן געהאט א קביעות'דיגן סדר, אנגעצייכנט מיט כתיבה, וואס מ'טאר נישט טוישן.
-
8:29 יעדע מדריגה האט איר אייגענעם אמת שטייט אינעם קאטאלאג
וויבאלד די מדת אמת פון יעקב גייט דורך אלע קרשים, שליסט דער משגיח אז יעדער איד האט זיין אייגענע מדריגה פון אמת. ביי א צדיק ווייזט א חשק נאכן דאווענען אז דאס דאווענען איז געווען שקר; ביי א בינוני איז דאס וואס ער איז דבוק בשעת'ן דאווענען אליין דער אמת פון זיין מדריגה, אזוי ווי דער תניא זאגט.
-
11:59 יעדער איד האט זיין פשט אין דער תורה שטייט אינעם קאטאלאג
פון "דרש דרש", דער אמצע פון דער תורה אין דער סדרה פון דער וואך, לערנט דער משגיח ארויס אז יעדער איד האט זיין פשט אין דער תורה לויט זיין מדריגה. ער ברענגט דערויף דעם רמ"א אז א מופלג בחסידות מעג זיך מוסר נפש זיין אפילו פאר אנדערע מצוות, און דעם תירוץ פונעם ישמח משה ווי אזוי דאס גייט צוזאמען מיט "וחי בהם".
-
18:32 צוויי פשטים אין "שפת אמת תכון לעד" שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח טייטשט לויט דעם דעם פסוק "שפת אמת תכון לעד": ביי א גרויסן צדיק מיינט עס אן אמת וואס פארגייט קיינמאל נישט, און ביי א בינוני מיינט עס אן אמת וואס ווארט איינגעפאקט ביז דער קומענדיגער תפילה. ער לערנט די ווערטער פונעם תניא אז די מדת אמת איז די מדה פון יעקב, דער בריח התיכון און א "נחלה בלי מצרים", וואס דערגרייכט יעדע מדריגה, און ער ברענגט א משל: צוועלף שעה לערנען א טאג ווערט אנדערש געמאסטן ביים חפץ חיים און ביי א יונגן בחור.
-
23:39 פרק י"ד: דער בינוני און די בחירה שטייט אינעם קאטאלאג
נאכדעם וואס ער האט פארענדיגט די הקדמות פונעם בעל התניא, הייבט דער משגיח אן פרק י"ד: דער בינוני פאלגט קיינמאל נישט דעם יצר הרע הגם ער הערט זיין קול, און ער דארף זיך נישט פילן שלעכט ווען עס קומען אים שלעכטע מחשבות נאכן דאווענען, ווייל אזוי איז ער באשאפן געווארן. צו זיין מואס ברע איז נישט אלעמאל אין דער מענטשנס בחירה, אבער מחשבה, דיבור און מעשה זענען אלעמאל אין זיין רשות.
-
28:35 זיך פרייען מיט דער מצוה פון "ולא תתורו" שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לערנט אז די ערשטע שלעכטע מחשבה איז נישט אין דער מענטשנס בחירה און ער דארף זיך נישט פילן שלעכט דערפאר; אדרבה, ער זאל זיך פרייען, ווייל ווען ער טרייבט זי ארויס איז ער מקיים "ולא תתורו אחרי לבבכם", איינע פון די גרעסטע מצוות, וואס צוברעכט דעם סטרא אחרא. דערנאך לערנט ער די ווערטער פונעם תניא אז מ'וויל נישט זיין אפגעשיידט פונעם רבונו של עולם נאר דבוק זיין אין אים מיט מחשבה, דיבור און מעשה.
-
32:49 די אהבה מסותרת און דער רוח שטות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט די אהבה מסותרת, וואס דער בעל התניא דערמאנט דא דאס ערשטע מאל: יעדער איד, אפילו א רשע, האט זי, און אין א צייט פון שמד האבן פשוט'ע אידן זיך געלאזט הרג'ענען כדי נישט צו דינען עבודה זרה. ער פרעגט פארוואס אזא איד טוט אנדערע עבירות, און ענטפערט מיטן תניא אז א רוח שטות מאכט אים מיינען אז אנדערע עבירות רייסן אים נישט אפ, ממילא נעמט זיך דער בינוני פאר זיך צו שלאגן מיטן יצר הרע ביי יעדער עבירה.
-
38:16 אהבה בתענוגים, און די עבודה פונעם בינוני שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז צו האבן א שנאה צום רע באמת קומט נאר פון "אהבה בתענוגים", וואס דער צדיק האט כסדר און דער בינוני נאר אין געוויסע מאמענטן, בפרט שבת און יום טוב, א מתנה ווי "עבודת מתנה". ווען זי פעלט, פילט די תאוה פון עולם הזה אן דעם ליידיגן ארט; דערמיט איז מתורץ וואס איוב האט געזאגט "בראת צדיקים", און די עבודה פונעם בינוני איז קיינמאל נישט צו פאלגן דעם יצר הרע.
דער שיעור, אויסגעשריבן
פארוואס דאס דאווענען פון א בינוני הייסט נישט אמת
יעקב אבינו, דער בריח התיכון
דער תניא רופט דערנאך די עבודה פונעם בינוני אמת לויט זיין מדריגה. כדי דאס צו ערקלערן ברענגט דער משגיח יעקב אבינו, דער בריח התיכון וואס איז מבריח מן הקצה אל הקצה דורך די קרשים פונעם משכן, און יעדער קרש איז א מדריגה ביי אידן. אין יעקב ליגט דער גאנצער כלל ישראל, פונעם העכסטן איד ביזן נידריגסטן, וואס האט נאר די נקודה פון א איד. ד
יעדע מדריגה האט איר אייגענעם אמת
יעדער איד האט זיין פשט אין דער תורה
דער משגיח מערקט אן אז "דרש דרש" אין דער סדרה פון דער וואך איז דער אמצע פון דער תורה, דער שורש פון וואנעט זי וואקסט. פון דארט הייבן זיך אן די ששים ריבוא פירושים אין דער תורה, אנטקעגן די ששים ריבוא שרשי נשמות, און יעדער איד האט זיין פשט לויט זיין מדריגה. ט
צוויי פשטים אין "שפת אמת תכון לעד"
אזוי אויך, ערקלערט דער משגיח, האט "שפת אמת תכון לעד" א פשט לויט יעדער מדריגה. ביים גרויסן צדיק ווייזט א חשק נאכן דאווענען אז די תפילה האט געפעלט אמת. ביים בינוני מיינט עס אן אמת וואס ליגט איינגעפאקט ביז דער קומענדיגער תפילה, ווען ער קען מיט אמת'ע הכנות נאכאמאל נישט לאזן דעם יצר הרע אים שטערן. ב
פרק י"ד: דער בינוני און די בחירה
זיך פרייען מיט "ולא תתורו"
די ערשטע שלעכטע מחשבה, לערנט דער משגיח, איז נישט אין זיין בחירה. אנשטאט זיך צו פילן שלעכט זאל ער זיך פרייען: ווען ער שטופט זי אוועק איז ער מקיים "ולא תתורו אחרי לבבכם", וואס די גמרא טייטשט אויף מינות און הרהורים. ווען ער טרייבט ארויס א מחשבה פון עבודה זרה, וואס דער ערשטער דיבור איז אסור, צוברעכט ער דעם סטרא אחרא. צ,ר,ש
די אהבה מסותרת און דער רוח שטות
דא, מערקט דער משגיח אן, דערמאנט דער תניא דאס ערשטע מאל די אהבה מסותרת. יעדער איד האט זי, אפילו א רשע, און אין א צייט פון שמד וואלט זי אים געבראכט צו מסירות נפש אנשטאט צו דינען עבודה זרה; אין דער היסטאריע האבן פשוט'ע אידן זיך געלאזט הרג'ענען דערויף.
מראי מקומות
תורה
- ד Shemos 26:28 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 5:04
- ה Shemos 26:30 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 7:15
- ט Vayikra 10:16 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 12:07
- מ Vayikra 18:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 14:57
- ס Bereishis 28:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 20:26
- צ Bamidbar 15:39 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 29:21
- ש Shemos 20:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 29:21
- אד Bamidbar 18:7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 38:40
נביאים
כתובים
תלמוד בבלי
תלמוד ירושלמי
אחרונים און חסידות
- א לכאורה Tanya ch. 13 מפתח אינעם אויסשרייב: 0:40
- ח לכאורה Tanya ch. 13 מפתח אינעם אויסשרייב: 10:38
- כ לכאורה Shulchan Aruch Yoreh De'ah 157:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 14:57
- ל Yismach Moshe (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 14:57, 16:16
- נ לכאורה Tanya ch. 13 מפתח אינעם אויסשרייב: 20:26
- ע לכאורה Tanya ch. 14 מפתח אינעם אויסשרייב: 23:39
- ק Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) 28:56 מפתח
- אא לכאורה Tanya ch. 14 מפתח אינעם אויסשרייב: 36:27
עיקרי הדברים
- 2:22 אמת איז א זאך וואס בלייבט: ווען ביי א צדיק קומט צוריק א חשק צו עולם הזה נאכן דאווענען, איז דאס א סימן אז זיין דאווענען האט געפעלט אמת.
- 9:00 אמת האט מדריגות: וואס ביי א העכערן איד וואלט געהייסן שקר, איז ביי א נידריגערן איד א עבודה פון אמת לויט זיין מדריגה.
- 14:49 יעדער איד האט זיין פשט אין דער תורה לויט זיין מדריגה, אזוי ווי דער ישמח משה ענטפערט אויפן רמ"א.
- 25:46 א בינוני דארף זיך נישט פילן שלעכט ווען עס קומען אים שלעכטע מחשבות אפילו נאך גוטע הכנות צום דאווענען; אזוי איז ער באשאפן געווארן, און דאס איז זיין שליחות אויף דער וועלט.
- 29:37 ווען א שלעכטע מחשבה קומט, זאל ער זיך פרייען, ווייל ווען ער שטופט זי אוועק איז ער מקיים די מצוה פון "ולא תתורו" און צוברעכט דעם סטרא אחרא.
- 32:56 יעדער איד, אפילו דער ערגסטער, האט אן אהבה מסותרת צום רבונו של עולם וואס וואלט אים געבראכט צו מסירות נפש אנשטאט צו דינען עבודה זרה; ער טוט עבירות נאר ווייל א רוח שטות מאכט אים עס פארגעסן.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 2:14 אויב דער צדיק איז באמת געווען דבוק צום רבונו של עולם ביים דאווענען, פארוואס קומט צוריק א חשק צו עולם הזה נאכן דאווענען?
תירוץ: 2:30 אמת איז א זאך וואס בלייבט, "שפת אמת תכון לעד"; אויב דער חשק קומט צוריק, איז דאס א סימן אז דאס דאווענען האט געפעלט אמת.
-
קשיא: 15:43 ווי אזוי קען דער רמ"א זאגן אז א מופלג בחסידות מעג זיך מוסר נפש זיין פאר יעדע מצוה, ווען די תורה זאגט "וחי בהם"?
תירוץ: 16:16 דער ישמח משה ענטפערט אז יעדער איד האט זיין פשט לויט זיין מדריגה: ביי א גרויסן עובד השם מיינט "לעבן" דאס לעבן פון דער נשמה אין דער תורה, וואס מ'פארלירט דורך אן עבירה.
-
קשיא: 25:52 פארוואס קומען צום בינוני שלעכטע מחשבות נאכן דאווענען, נאך אלע זיינע הכנות?
תירוץ: 26:10 אזוי איז ער באשאפן געווארן, און דאס איז זיין שליחות אויף דער וועלט; ער דארף זיך נישט פילן שלעכט דערפאר.
-
קשיא: 36:27 אויב אפילו א פשוט'ער איד האט אן אהבה מסותרת וואס וואלט אים געבראכט צו מסירות נפש, פארוואס טוט ער אנדערע עבירות?
תירוץ: 36:39 א רוח שטות גייט אריין אין אים און ער מיינט אז אנדערע עבירות רייסן אים נישט אפ פון זיין אידישקייט, און ער פארגעסט זיין אהבה מסותרת.
געדאנקען
- 3:21 דער משגיח מעסט אמת מיט קיום: א תאוה פון עולם הזה איז ווי א "חלל", א געהרג'עטער, ליידיג פון תוכן, און לאזט איבער א ליידיגקייט, אבער די שמחה פון א יום טוב, א מצוה אדער א בלאט גמרא פרייט אים נאך דערנאך.
- 5:51 ישראל איז אותיות "לי ראש", א בחינה פון ראש, און יעקב איז "עקב", מיט דער קליינער יו"ד ווי א נקודה; ממילא איז יעקב מקשר אלע אידן פונעם העכסטן ביזן נידריגסטן, וואס האט גארנישט נאר די נקודה פון א איד.
- 7:58 וויבאלד יעדער קרש פונעם משכן איז א מדריגה ביי אידן און די מדת אמת פון יעקב גייט דורך אלע, קען די זעלבע עבודה זיין שקר ביי א העכערן און אמת ביי א נידריגערן.
- 16:55 לויטן ישמח משה מיינט "וחי בהם" ביי א גרויסן עובד השם דאס לעבן פון דער נשמה אין דער תורה, ממילא איז ביי אים א מצוה פארלירן ווי טויט, און ער מעג זיך מוסר נפש זיין דערויף.
- 19:26 ביי א בינוני מיינט "שפת אמת תכון לעד" אן אמת וואס ליגט איינגעפאקט און ווארט ביז דער קומענדיגער תפילה, ווען ער קען מיט אמת'ע הכנות נאכאמאל נישט לאזן דעם יצר הרע אים שטערן.
- 29:50 אן א שלעכטע מחשבה וואלט דער בינוני נישט געקענט מקיים זיין "ולא תתורו", ממילא איז זי א געלעגנהייט צו איינע פון די גרעסטע מצוות פון דער תורה, און ווען ער טרייבט ארויס א מחשבה פון עבודה זרה צוברעכט ער דעם שורש פונעם סטרא אחרא.
- 39:07 דער בינוני האט "אהבה בתענוגים" נאר אין געוויסע מאמענטן, און ווען זי פעלט קומט אריין אין איר ארט די תאוה פון עולם הזה, ווייל ס'איז נישטא קיין ליידיגער ארט.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 25:46 דער משגיח זאגט אז דער בינוני דארף זיך נישט פילן שלעכט ווען עס קומען אים שלעכטע מחשבות נאכן דאווענען.
- 29:37 ער זאגט אז ווען א שלעכטע מחשבה קומט, זאל מען זיך אדרבה פרייען מיט דער געלעגנהייט צו מקיים זיין "ולא תתורו".
- 28:08 ער ערקלערט אז ווען די ערשטע מחשבה קומט, קען מען זי פארטרייבן דורכדעם וואס מ'הייבט אן טראכטן אין דברי תורה.
- 38:02 ער זאגט אז די עבודה פונעם בינוני איז זיך אלעמאל מטריח צו זיין נישט צו פאלגן דעם יצר הרע, און זיך שלאגן מיט אים ביי יעדער עבירה.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, איוב, דער בני יששכר, דער בעל התניא, דער חפץ חיים, דער ישמח משה, דער רמ"א, דער רמב"ם, יעקב אבינו, יצחק אבינו, משה רבינו, רבי אליעזר בן הורקנוס
ערכים אהבה בתענוגים, אהבה מסותרת, אמת, בינוני, יצר הרע, מסירות נפש, נחלה, עבודה זרה, עבודת מתנה, צדיק גמור, רוח שטות