מסירת נפש אפי' בלי דעת כי אמונה למעלה מן דעת. ברית מילה למעלה מן הדעת. ישמעאל וא”י. אהבה מסותרת. “נר ה' נשמת אדם” על פי חסידות.
קאטאלאג: ספר התניא ב' י”ח נומ׳ 7 פאקעט גייד ז׳ 47 אידיש 38 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז די אמונה פון א איד איז העכער פון דעת, און דערפאר איז אפילו דער פשוטסטער איד מוסר נפש, דערפאר מאכט מען א ברית צו אכט טעג, און אזוי איז די נשמה "נר ה'".
דער משגיח לערנט ווייטער תניא פרק י"ח און ערקלערט אז יעדער איד, אפילו דער קלענסטער, האט אמונה בירושה פון די אבות, און האט געהערט "אנכי" ביים הר סיני; די אמונה איז העכער פון דעת, און לגבי דעם רבונו של עולם איז יעדער א "פתי" וואס גלייבט פשוט, און דאס איז די גרעסטע חכמה. פשוטע אידן וואס טראכטן נישט אריין אין גדולת ה' זענען פונדעסטוועגן מוסר נפש, נישט מחמת מורא פון גיהנום אדער פאר גן עדן, נאר ווייל די נשמה קען זיך נישט אפרייסן פונעם רבונו של עולם, אזוי ווי א מענטש קען נישט שפרינגען פון א דאך. דערנאך ברענגט ער דעם ויכוח פון ישמעאל מיט יצחק פאר דער עקידה, און פרעגט פארוואס מען גיט די מצוה פון מילה, די גרעסטע מצוה, צו א קינד אן כוונה. דער תירוץ: מילה איז אמונה, העכער פון דעת. ער לייגט צו אז די מילה פון א גוי איז נישט קיין מילה, אז ארץ ישראל איז "דער איד פון געאגראפיע", און אז חברון איז דער מקום פון מילה און שכם פון פריעה. ביים אנהייב פון פרק י"ט ערקלערט ער "נר ה' נשמת אדם" דורך דעם מנהג צו צינדן א ליכט לכבוד שבת פאר יעדן קינד, און הייבט אן דעם משל פון א פלאם וואס גייט אלעמאל ארויף.
ענינים: אהבה מסותרת (תניא פרקים יח-כה) · אמונה פשוטה, למעלה פון שכל · ברית מילה · מסירת נפש
סדר השיעור
-
0:00 אמונה העכער פון דעת: יעדער איז א פתי שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לערנט ווייטער אין תניא פרק י"ח, אז יעדער איד האט אמונה בירושה פון די אבות און האט געהערט "אנכי" ביים הר סיני, און אמונה איז העכער פון דעת. ער ברענגט "פתי יאמין לכל דבר" און "ואני בער ולא אדע" צו ווייזן אז לגבי דעם רבונו של עולם איז יעדער א פשוטער מאמין, און דאס איז די גרעסטע חכמה.
-
6:11 פארוואס פשוטע אידן זענען מוסר נפש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט פארוואס פשוטע אידן, וואס טראכטן נישט אריין אין דעם רבונו של עולם און זענען עובר אויף אנדערע זאכן, זענען פונדעסטוועגן מוסר נפש אויף אמונה. ער ענטפערט אז דאס איז נישט מחמת גיהנום אדער גן עדן, נאר ווייל די נשמה קען זיך נישט אפרייסן פונעם רבונו של עולם, אזוי ווי א מענטש מיט דעת קען נישט שפרינגען פון א דאך.
-
12:57 ישמעאלס טענה און מילה אן כוונה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט רש"י וועגן דעם ויכוח פון ישמעאל מיט יצחק פאר דער עקידה. ער ברענגט דעם שולחן ערוך אז מילה איז די גרעסטע מצוה, און די שאלה צי מצוות צריכות כוונה, ער שטעלט אוועק די תפילין פונעם בעל שם טוב קעגן די תפילין פון א פשוטן מענטש, און פרעגט פארוואס מען גיט אזא מצוה צו א קינד וואס קען נישט האבן קיין כוונה: איז ישמעאל גערעכט? דער תירוץ איז אז מילה איז העכער פון כוונה.
-
20:30 מילה איז אמונה; די מילה פון א גוי איז נישט קיין מילה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז מילה פארבינדט א איד מיט אברהם אבינו, דער שורש פון אמונה, און דערפאר מאכט מען עס ביי א קינד, צו ווייזן אז דער קשר איז העכער פון דעת. די מילה פון ישמעאל איז סתם א שניט: פון דער משנה אין נדרים און פון דער מעשה פון שכם ווייזט ער אז א גוי, אפילו געמלט, הייסט נישט קיין מהול, ווייל ער איז אינגאנצן ערלה, און א איד האט ערלה נאר אין איין ארט.
-
25:21 ארץ ישראל, חברון און שכם שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח רופט ארץ ישראל "דער איד פון געאגראפיע", און ערקלערט אז מילה האט צוויי חלקים, מילה און פריעה: חברון, וואו אברהם האט זיך מל געווען, איז דער מקום פון מילה, און שכם, וואס איז פארבונדן מיט יוסף און יהושע, איז דער מקום פון פריעה, און דערפאר האבן די בני יעקב אויסגעהרגעט די אנשי שכם. ער קומט צוריק צו מילה צו אכט טעג אלס אמונה העכער פון דעת, און דערציילט דעם מנהג אין ארץ ישראל צו זאגן שמע ישראל מיט פארמאכטע אויגן פאר א ברית.
-
30:44 אהבה מסותרת און א ליכט פאר יעדן קינד שטייט אינעם קאטאלאג
ביים אנהייב פון תניא פרק י"ט דערמאנט דער משגיח אז יעדער איד האט אן אהבה מסותרת צום רבונו של עולם וואס קומט ארויס ביי מסירת נפש, און ברענגט "נר ה' נשמת אדם". ער דערציילט דעם מנהג ביי אשכנזים צו צינדן צוויי שבת ליכט פון דער חתונה, קעגן זכור און שמור, און צולייגן א ליכט פאר יעדן קינד, ווייל יעדע קינד איז נאך א נשמה, נאך א ליכט.
-
35:04 די נשמה ווי א פלאם וואס גייט ארויף שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט "נר ה' נשמת אדם" ווי דער תניא: די נשמה איז ווי דאס ליכט פון א נר וואס שאקלט זיך כסדר ארויף. ער ווייזט אן אז פייער האט נישט קיין שטייפקייט, און פונדעסטוועגן פאלט עס נישט ארונטער ווי וואסער אויף א שיפוע, נאר גייט ארויף, און לאזט איבער די קשיא פארוואס אויפן קומענדיגן שיעור.
דער שיעור, אויסגעשריבן
אמונה העכער פון דעת: יעדער איז א פתי
דער משגיח לערנט ווייטער תניא פרק י"ח, אז יעדער איד, אפילו די נידריגסטע נשמה, אפילו נשים און עמי הארץ, גלייבט אין רבונו של עולם, ווייל אמונה איז העכער פון דעת. ס'איז א ירושה פון אברהם יצחק און יעקב, און ס'איז איינגעבאקן געווארן אין יעדער נשמה ביים הר סיני, וואו אלע אידן האבן געהערט "אנכי" מפי הגבורה. א,ב
פארוואס פשוטע אידן זענען מוסר נפש
דער תניא זאגט ווייטער אז אפילו די קלי שבקלים זענען מוסר נפש על קדושת השם. זיי טראכטן אבער נישט אריין אין גדולת ה'; זיי בלאזן שופר און ווייסן נישט וואס שופר איז, און זיי זענען עובר אויף שבת און לשון הרע כאטש ס'איז דא א גיהנום. פארוואס זשע זענען זיי דא מוסר נפש? א
דער משגיח ענטפערט אז ס'איז נישט מחמת שכר און עונש. אן עבירה רייסט נישט אפ א איד פונעם רבונו של עולם, אבער כפירה יא, און די נשמה לאזט זיך נישט אפרייסן. אזוי ווי א מענטש מיט דעת קען נישט שפרינגען פון א דאך, קען א אידישע נשמה נישט טאן א זאך וואס הרגעט זי.
ישמעאלס טענה און מילה אן כוונה
רש"י ברענגט אז פאר דער עקידה האט ישמעאל געטענהט אז ער איז גרעסער, ווייל ער האט זיך געלאזט מל זיין צו דרייצן יאר, און יצחק איז געמלט געווארן אלס קינד וואס האט נישט געקענט זאגן ניין. יצחק האט געענטפערט אז ער איז גרייט זיך אינגאנצן מוסר צו זיין, און דערנאך איז געקומען די עקידה. ו
דאס דארף מען פארשטיין. דער שולחן ערוך הייבט אן הלכות מילה אז מילה איז די גרעסטע מצוה, און צי מצוות צריכות כוונה איז א מחלוקת אין גמרא וואס בלייבט א ספק. און אפילו מ'איז יוצא אן כוונה, איז דעם בעל שם טוב'ס תפילין, מיט אהבה, יראה און דביקות, גאר אן אנדערע מצוה. פארוואס גיט מען דען מילה צו א קינד אן כוונה? איז ישמעאל גערעכט? דער תירוץ, זאגט ער, ליגט אין מילה אליין: זי איז העכער פון כוונה. ז,ח
מילה איז אמונה
מילה פארבינדט א איד מיט אברהם אבינו, דער שורש פון אידישע אמונה, און אמונה איז העכער פון דעת. דערפאר מאכט מען עס ביי אן אכט טאג אלט קינד: צו ווייזן אז דער קשר מיט אברהם איז העכער פון פארשטאנד.
ארץ ישראל, חברון און שכם
ארץ ישראל, זאגט דער משגיח, איז דער איד פון געאגראפיע. מילה האט צוויי חלקים: מילה, וואס איז געגעבן געווארן צו אברהם, און איר מקום איז חברון; און פריעה, נאר פאר אידן, וואס יהושע האט אנגעהויבן, און איר מקום איז שכם, וואס איז בגימטריא "פריעה". דערפאר האבן די בני יעקב אפגעשניטן די ערלה פון שכם. מ
ווייל אמונה איז העכער פון דעת, מלט מען א קינד צו אכט טעג, און ישמעאל, וואס האט נישט די אמונה, צו דרייצן יאר. אין ארץ ישראל זאגן טייל שמע ישראל מיט פארמאכטע אויגן פאר א ברית, אלס אמונה העכער פון דעת.
אהבה מסותרת און א ליכט פאר יעדן קינד
ביים אנהייב פון פרק י"ט דערמאנט דער משגיח אז יעדער איד, אפילו ער טוט עבירות, האט אן אהבה מסותרת צום רבונו של עולם וואס קומט ארויס ביי מסירת נפש. צו מבאר זיין דאס ברענגט דער תניא "נר ה' נשמת אדם": די נשמה איז דאס ליכט פונעם אויבערשטן. ע,ס
חוץ פון אנדערע מנהגים צינדן אסאך אשכנזים פון דער חתונה צוויי שבת ליכט, קעגן זכור און שמור, און לייגן צו איינס פאר יעדן קינד, ווייל יעדע קינד איז נאך א נשמה, נאך א ליכט.
די נשמה ווי א פלאם וואס גייט ארויף
יעדן שבת צינדט דער רבונו של עולם א ליכט, די נשמה יתירה. דער תניא ערקלערט אז די נשמה איז ווי דאס ליכט פון א נר, וואס שאקלט זיך כסדר ארויף. וואסער אויף א שיפוע לויפט אראפ, און פייער, וואס האט גארנישט קיין שטייפקייט, פאלט נישט, נאר גייט ארויף. פארוואס, לאזט דער משגיח איבער אויפן קומענדיגן שיעור. ע
מראי מקומות
תורה
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
ראשונים
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 1:01 יעדער איד, אפילו דער פשוטסטער, האט אמונה בירושה פון אברהם יצחק און יעקב און פונעם הר סיני, און די אמונה איז העכער פון דעת.
- 4:14 לגבי דעם רבונו של עולם איז יעדער א "פתי" וואס גלייבט פשוט, און אזוי צו גלייבן איז די גרעסטע חכמה.
- 8:56 פשוטע אידן זענען מוסר נפש אויף אמונה נישט מחמת שכר אדער גיהנום, נאר ווייל די נשמה קען זיך נישט אפרייסן פונעם רבונו של עולם.
- 20:26 מען מאכט מילה צו אן אכט טאג אלט קינד ווייל מילה איז אמונה, דער קשר מיט אברהם אבינו וואס איז העכער פון דעת.
- 23:46 די מילה פון א גוי הייסט נישט קיין מילה, ווייל ער איז אינגאנצן ערלה, בשעת א איד האט נאר ערלה אין איין ארט.
- 32:08 די נשמה איז "נר ה'", און דערפאר צינדן אסאך נאך א שבת ליכט פאר יעדן קינד וואס ווערט געבוירן.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 8:25 פארוואס זענען פשוטע אידן, וואס זענען עובר אויף אנדערע זאכן און טראכטן נישט אריין אין גיהנום, מוסר נפש אויף אמונה?
תירוץ: 8:56 נישט מחמת שכר און עונש, נאר ווייל דורך כפירה רייסט מען זיך אפ פונעם רבונו של עולם, און די נשמה לאזט זיך נישט אפרייסן.
-
קשיא: 17:55 מיט וואס איז דער בעל שם טוב'ס תפילין לייגן גרעסער ווי ביי א פשוטן מענטש, אויב ביידע זענען יוצא די מצוה?
תירוץ: 18:29 ער האט זיי געלייגט מיט אהבה, יראה און דביקות; דער חילוק צווישן אידן איז נישט וואס מען טוט, נאר ווי אזוי, מיט וואספארא כוונה און התלהבות.
-
קשיא: 19:18 אויב מילה איז די גרעסטע מצוה און א מצוה מיט כוונה איז אסאך גרעסער, פארוואס גיט מען עס צו אן אכט טאג אלט קינד וואס קען נישט מכוון זיין; איז ישמעאל גערעכט?
תירוץ: 20:08 מילה איז העכער פון כוונה: עס איז אמונה, דער קשר מיט אברהם אבינו וואס איז העכער פון דעת, און דערפאר מאכט מען עס דווקא ביי א קינד.
-
קשיא: 23:28 פארוואס האט מען אויסגעהרגעט די אנשי שכם כאטש זיי האבן זיך מל געווען?
תירוץ: 23:46 די מילה פון א גוי איז נישט קיין מילה, ווייל ער איז אינגאנצן ערלה; און שכם איז דער מקום פון פריעה, ממילא האט מען געדארפט אפשניידן איר ערלה.
מעשיות
-
13:18 דער ויכוח פון ישמעאל מיט יצחק וועגן מילה
לויט רש"י דערציילט דער משגיח אז פאר דער עקידה האט ישמעאל געהאט א ויכוח מיט יצחק. ישמעאל האט געזאגט אז יצחק איז געמלט געווארן צו אכט טעג, ווען ער האט אלס קליין קינד נישט געקענט זאגן אז ער וויל נישט, און ער, ישמעאל, האט זיך געלאזט מל זיין צו דרייצן יאר, ממילא איז ער גרעסער. יצחק האט געענטפערט אז ער איז גרייט מוסר נפש צו זיין אינגאנצן פארן רבונו של עולם, און דערנאך איז געקומען די עקידה צו ווייזן דאס.
אין דער מעשה: ישמעאל, יצחק אבינו, אברהם אבינו
געדאנקען
- 4:59 לגבי דעם רבונו של עולם איז יעדער מענטש א "פתי" וואס גלייבט אן פארשטיין, און דער פסוק רופט די פשוטע אמונה די גרעסטע חכמה.
- 11:22 מסירת נפש אויף אמונה איז ווי דער כח פונעם לעבן: אזוי ווי א מענטש מיט דעת קען נישט שפרינגען פון א דאך, אזוי קען א אידישע נשמה נישט טאן א זאך, ווי כפירה, וואס הרגעט אוועק די נשמה.
- 20:08 דאס וואס מען גיט מילה צו א קינד אן כוונה ענטפערט אויף ישמעאלס טענה: דווקא ווייל מילה איז אמונה, העכער פון דעת, פאסט עס פאר אן אכט טאג אלט קינד וואס האט נאך נישט קיין דעת.
- 24:35 א גוי איז אינגאנצן ערלה פון קאפ ביז די פיס, ממילא מאכט אים א שניט נישט קיין מהול, בשעת ביי א איד איז די ערלה נאר אין איין ארט.
- 25:30 אזוי ווי ביי נשמות איז דא א איד, אזוי איז אין געאגראפיע ארץ ישראל דער איד און די אנדערע ארצות די גוים; און אין ארץ ישראל איז חברון דער מקום פון מילה, און שכם, וואס איז בגימטריא "פריעה", דער מקום פון פריעה.
- 33:12 דער מנהג צולייגן א שבת ליכט פאר יעדן קינד דריקט אויס "נר ה' נשמת אדם": יעדע קינד וואס ווערט געבוירן איז נאך א נשמה, נאך א ליכט.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, דינה, דער בעל התניא, דער הייליגער אר"י, דער הייליגער בעל שם טוב, דער הייליגער של"ה, יהושע בן נון, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, יצחק אבינו, ישמעאל, רש"י
ערכים אהבה מסותרת, אמונה, התבוננות, כוונה, למעלה מן הדעת, מילה, מסירות נפש, נר ה' נשמת אדם, ערלה, עתיקא קדישא, פריעה, רבונו של עולם