עיקר הפורים הוא בעקבתא דמשיחא
קאטאלאג: זמנים סעודת פורים קטן נומ׳ 5 פאקעט גייד ז׳ 22 תשס"ג (2002–03) אידיש 59 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז דער עיקר פורים איז נאך נישט געווען: ס'איז דער לעצטער פורים פאר משיח, אין דער צייט פון דעם גרעסטן הסתר, און פון פורים קטן שעפט א איד דעם כח נישט צו האבן קיין פחד.
דער משגיח עפנט מיט דעם רמ"א אז מ'זאל מרבה זיין א ביסל אין סעודה אויף פורים קטן, און מיט דער שיטה פון רבי אלעזר ברבי יוסי אז דער עיקר פורים איז אין אדר ראשון, וואס אזוי פסק'נט מען אין א היכל אין הימל, און פון דארט קומען היינט אראפ די אורות. דערנאך ערקלערט ער פארוואס דער וואס לייענט די מגילה למפרע איז נישט יוצא: פורים איז נישט בלויז א זאך וואס איז אמאל געשען, ווייל דער עיקר פורים, די שלימות'דיגע מחיית עמלק, קומט אין דעם הסתר פאר משיח. ער ברענגט דעם שפת אמת אז פאר דעם בית השלישי וועט אפשר זיין נאך א נס פון פורים, און ער שילדערט די קליפה פון המן אלס א קליפה פון פחד. ער פארבינדט דעם היינטיגן בבל און דעם "מלך מעצמו" פון אחשורוש מיט דעם לעצטן פורים, דערציילט ווי חזקיהו המלך האט רואיג געשלאפן פסח ביינאכט, און ברענגט מרדכי מיט די פסוקים פון די קינדער קעגן פחד. צום סוף רעדט ער פון פורים קטן אלס דער לעצטער סימן אין אורח חיים, פון מקבל זיין די תורה פון דאס ניי, און ער בעט צו שטיצן א הכנסת אורחים.
ענינים: פורים · די סימנים פונעם דור פאר משיח · פורים קטן און שנת העיבור
סדר השיעור
-
0:00 פורים קטן און דער היכל אין הימל
דער משגיח ברענגט דעם רמ"א וועגן מרבה זיין אין סעודה אויף פורים קטן, און די מחלוקת אין גמרא צי פורים געהערט אין אדר ראשון אדער אין אדר שני. ער ערקלערט אז די שיטה פון רבי אלעזר ברבי יוסי ווערט געפסק'נט אין א היכל אין הימל, פון וואנעט עס קומען היינט אראפ אורות, און ער הייבט אן מיט דעם וואס ספרים זאגן אויף "הקורא את המגילה למפרע לא יצא".
-
10:15 דער עיקר פורים קומט נאך שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שטעלט פורים אקעגן פסח און שבועות: ביי זיי איז די זאך אמאל געשען און איר אור קומט צוריק יעדעס יאר, אבער דער עיקר פורים, די שלימות'דיגע מחיית עמלק, איז נאך נישט געווען. ער פארבינדט פורים מיט דעם הסתר פון "הסתר אסתיר", וואס די תורה שטעלט אויף אחרית הימים, און ערקלערט אז יעדער דור האט א נייע מלחמה מיט עמלק און ממילא א נייעם פורים.
-
14:24 א פורים פאר דעם בית השלישי שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם שפת אמת אז אזוי ווי דער נס פון פורים האט געגעבן אידן די התרוממות צו בויען דעם בית שני, אזוי וועט אפשר זיין נאך אזא נס פאר משיח. דערמיט ערקלערט ער "הקורא את המגילה למפרע": דער וואס מיינט אז פורים איז נאר אמאל געווען, פארשטייט נישט אז דער עיקר פורים איז ממש פאר משיח, און ער ברענגט דעם יעב"ץ וועגן דעם נס פון אידן'ס קיום אין גלות.
-
18:12 המנ'ס פחד און דער היינטיגער בבל
דער משגיח שילדערט די קליפה פון המן אלס א קליפה פון פחד, און זאגט אז עמלק אין דעם דור איז מתלבש אין בבל, וועמענס הערשער זאגט אויף זיך אז ער איז נבוכדנצר און סטראשעט אידן. ער ברענגט פון די כתבים פונעם רש"ב פון ליובאוויטש וועגן די שרים פון די שבעים אומות, דעם פסוק "כל כלי יוצר עליך לא יצלח", און די בקשה אין דעם זמר פון שבת אז אויך בבל זאל צעטראטן ווערן.
-
23:17 די ערשטע פתיחתא און א מלך מעצמו שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט פארוואס די ערשטע פתיחתא פון מדרש אויף דער מגילה רעדט פון פארשניידן בבל, און ענטפערט אז דער לעצטער פורים פאר משיח איז דער פורים פון "והכרתי לבבל". אויף א לייכטערן פורים'דיגן אופן ערקלערט ער אחשורוש אלס א מלך וואס האט געקיניגט מעצמו, אויסגעקליבן פונעם אייבערשטן און נישט פונעם פאלק, גלייכט עס צום מהר"ל אויף מתן תורה, און וואנדט עס אן אויף דעם אמעריקאנער פרעזידענט פון יענער צייט.
-
29:48 חזקיהו'ס שלאף און די פסוקים פון די קינדער
דער משגיח דערציילט ווי חזקיהו המלך האט רואיג געשלאפן פסח ביינאכט ווען סנחריב'ס חיל האט ארומגערינגלט ירושלים, א סימן פון בטחון. ער ערקלערט אז דער "ונהפוך הוא" פון פורים דרייט דעם פחד צוריק אויף די שונאים, ברענגט "תפול עליהם אימתה ופחד" און דעם פסוק וועגן ישמעאל, און דערציילט ווי מרדכי איז מחוזק געווארן דורך די פסוקים וואס די קינדער האבן אים געזאגט, וואס דער משגיח זאגט מ'דארף זאגן יעדן טאג.
-
35:09 דער לעצטער סימן פון אורח חיים
דער משגיח ווייזט אן אז די הלכות פון פורים קטן זענען דער לעצטער סימן פון אורח חיים, סימן תרצ"ז, און ברענגט דעם יעב"ץ אז דער מחבר האט געשטעלט די נומערן פון די סימנים על פי רוח הקודש. ער ברענגט גימטריאות אויף דעם נומער און רופט צו מקבל זיין די תורה פון דאס ניי, ווי "קיימו וקבלו".
-
38:41 הכנסת אורחים און א ברכה צום סוף
דער משגיח לויבט א הכנסת אורחים וואס רבי ברוך האלבערשטאם האט געגרינדעט אין בארא פארק, און בעט די עולם עס צו שטיצן. ער שליסט מיט דער לעצטער הלכה פונעם רמ"א אין אורח חיים וועגן סעודה אויף פורים קטן, און מיט א ברכה אויף די שלימות'דיגע מחיית עמלק און דעם בנין בית המקדש השלישי.
דער שיעור, אויסגעשריבן
פורים קטן און דער היכל אין הימל
דער משגיח הייבט אן מיט דעם רמ"א אז מ'זאל מרבה זיין א ביסל אין סעודה אויף פורים קטן, און מיט דער מחלוקת אין גמרא צי פורים געהערט אין אדר ראשון אדער אין אדר שני. רבי אלעזר ברבי יוסי האלט אז אין אדר ראשון. וויבאלד יעדע מחלוקת פון תלמידי חכמים איז אלו ואלו דברי אלקים חיים, ערקלערט ער, איז פאראן א היכל אין הימל וואו מ'פסק'נט ווי ער און מ'לייענט היינט די מגילה, און פון דארט קומען אראפ די אורות, כאטש למעשה לייענט מען די מגילה אין אדר שני. א,ג
דער עיקר פורים קומט נאך
פורים, ערקלערט דער משגיח, איז אנדערש ווי פסח און שבועות. יציאת מצרים און מתן תורה זענען שוין געשען, און יעדעס יאר קומט צוריק זייער אור. דער עיקר פורים אבער, די שלימות'דיגע מחיית עמלק, איז נאך נישט געווען, און ער געהערט צו דער צייט פאר משיח.
ער ברענגט די גמרא אז אסתר איז מרומז אין "הסתר אסתיר", דער הסתר וואס די תורה שילדערט אויף אחרית הימים. וואס נענטער צום סוף, אלץ גרעסער דער הסתר, און ממילא אלץ שטארקער דער פורים. וויבאלד די מלחמה מיט עמלק איז "מדור דור", האט יעדער דור א נייע מלחמה און א נייעם פורים, נישט בלויז א זכר פונעם אלטן. ה,ו,ז
א פורים פאר דעם בית השלישי
המנ'ס פחד און דער היינטיגער בבל
די קליפה פון המן, ערקלערט דער משגיח, איז א קליפה פון פחד, די קליפה פון זרש. המן האט גארנישט אויפגעטאן, נאר אנגעווארפן א פחד אויף אידן, און די מגילה לערנט אז מ'זאל זיך נישט לאזן איבערנעמען פון דעם פחד.
אין דעם דור, זאגט ער, איז עמלק מתלבש אין בבל, דאס היינטיגע איראק, וועמענס הערשער סטראשעט אידן און זאגט אויף זיך אז ער איז נבוכדנצר, און לאזט אפילו מאכן פסלים פון זיך. דער משגיח ברענגט פון די כתבים פונעם רש"ב אז יעדע פון די שבעים אומות האט א שר אין הימל וואס פירט איר הערשער. אקעגן דעם פחד פון זיינע כלי נשק ברענגט ער די הבטחה "כל כלי יוצר עליך לא יצלח". ט
די ערשטע פתיחתא און א מלך מעצמו
דער משגיח מערקט אן אז יעדע פתיחתא פון מדרש אויף דער מגילה עפנט מיט א פסוק וואס נעמט ארום דעם גאנצן תוכן פון דער מגילה. די ערשטע, פון רבי יונתן, איז "והכרתי לבבל", אז בבל וועט פארשניטן ווערן. ער פרעגט: וואס האט דאס צו טון מיט המן און מיט אחשורוש, בפרט אין דער ערשטער און וויכטיגסטער פתיחתא? כ,ל
דער תירוץ איז לויט וואס ער האט געזאגט: יעדעס יאר איז דא א פורים, און דער גרעסטער איז דער לעצטער, פאר משיח. יענער פורים איז דער פורים פון "והכרתי לבבל", ווען בבל איז מתלבש אין עמלק, און דער פסוק דארף יעצט מקוים ווערן. ל
וויבאלד ס'איז פורים, זאגט ער אביסל לייכטערע זאכן. די גמרא זאגט אז אחשורוש האט געקיניגט מעצמו און איז נישט געווען ראוי למלכות. דער משגיח ערקלערט אז א מלך דורך וועמען עס קומט א ישועה פאר אידן ווערט געמאכט פונעם אייבערשטן, נישט פונעם פאלק, אזוי ווי דער מהר"ל ערקלערט אז די תורה איז געגעבן געווארן מיט כפיה, ווייל זי האט נישט געקענט אפהענגען אין אידנ'ס רצון. דאס וואנדט ער אן אויף דעם אמעריקאנער פרעזידענט פון יענער צייט, וואס איז געווארן פרעזידענט כאטש בערך צוויי מיליאן מער אמעריקאנער האבן געשטימט פאר דעם אנדערן קאנדידאט. מ
חזקיהו'ס שלאף און די פסוקים פון די קינדער
מ'האט זיך נישט געדארפט שרעקן, זאגט דער משגיח. פסח ביינאכט, ווען סנחריב'ס חיל האט ארומגערינגלט ירושלים, האבן אידן מקריב געווען דעם קרבן פסח, און חזקיהו המלך איז געגאנגען שלאפן. א מענטש וואס האט א פחד קען נישט שלאפן; חזקיהו האט געשלאפן ווייל ער האט געהאט אמונה און בטחון. פון פורים, זאגט דער משגיח, דארף מען שעפן דעם כח נישט צו האבן קיין פחד. נ
דער לעצטער סימן פון אורח חיים
אדר, דער לעצטער חודש, איז אקעגן דער צייט פאר משיח, און דער משגיח ווייזט אן אז די הלכות פון פורים קטן זענען דער לעצטער סימן פון אורח חיים, סימן תרצ"ז. ער ברענגט דעם יעב"ץ אז דער מחבר האט געשטעלט די נומערן פון די סימנים על פי רוח הקודש, און ברענגט גימטריאות אויף דעם נומער. ער רופט זיך צו נעמען צו לערנען און מקבל זיין די תורה פון דאס ניי, ווי ביי פורים, "קיימו וקבלו". אא,אב
הכנסת אורחים און א ברכה צום סוף
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
מדרש
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 7:18 לויט דעם משגיח ווערט די שיטה פון רבי אלעזר ברבי יוסי אז פורים געהערט אין אדר ראשון געפסק'נט אין א היכל אין הימל, און איר אור קומט אראפ צו אונז אויף פורים קטן.
- 10:55 נישט אזוי ווי פסח און שבועות, איז דער עיקר פורים נאך נישט געווען: די שלימות'דיגע מחיית עמלק קומט אין דעם הסתר פאר משיח.
- 12:32 וואס נענטער צו אחרית הימים, אלץ גרעסער איז דער הסתר, און ממילא אלץ שטארקער דער פורים; אין יעדן דור פירט עמלק א נייע מלחמה, און דערפאר איז דא א נייער פורים.
- 18:36 די קליפה פון המן איז א קליפה פון פחד: ער האט גארנישט אויפגעטאן נאר אנגעווארפן א פחד אויף אידן, און די מגילה לערנט אז מ'זאל זיך נישט לאזן איבערנעמען פון דעם פחד.
- 33:43 דער משגיח זאגט אז מ'דארף זאגן יעדן טאג, בפרט אין היינטיגע צייטן, די דריי פסוקים וואס די קינדער האבן געזאגט פאר מרדכי'ן, וואס לערנען נישט צו האבן קיין פחד.
- 35:11 די הלכות פון פורים קטן זענען דער לעצטער סימן פון שולחן ערוך אורח חיים, אקעגן אדר אלס דער לעצטער חודש און די צייט פאר משיח.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 15:26 פארוואס איז דער וואס לייענט די מגילה למפרע נישט יוצא?
תירוץ: 15:30 ווייל ער מיינט אז דער נס פון פורים איז נאר אמאל געווען, בשעת דער עיקר פורים, דער נס פאר משיח, קומט נאך.
-
קשיא: 24:38 וואס האט די ערשטע פתיחתא, וועגן פארשניידן בבל, צו טון מיט דעם נס פון דער מגילה?
תירוץ: 25:12 דער לעצטער פורים פאר משיח וועט זיין ווען בבל איז מתלבש אין עמלק, און איר חורבן, "והכרתי לבבל", איז דער לעצטער פורים.
-
קשיא: 26:59 פארוואס דארף מען אין דער מגילה וויסן אז אחשורוש האט געקיניגט מעצמו?
תירוץ: 27:32 כדי צו ווייזן אז דער הערשער דורך וועמען עס איז געקומען די ישועה איז באשטימט געווארן פונעם אייבערשטן, נישט אויסגעקליבן פונעם פאלק.
מעשיות
-
29:53 חזקיהו המלך שלאפט פסח ביינאכט
פסח ביינאכט, ווען דער חיל פון סנחריב האט ארומגערינגלט ירושלים און געוואלט אנפאלן אויף מארגן, האבן אידן מקריב געווען דעם קרבן פסח, און חזקיהו המלך איז געגאנגען שלאפן. דער משגיח באטאנט אז א מענטש וואס איז נערוועז און האט א פחד קען נישט שלאפן, אבער חזקיהו האט געשלאפן אן קיין פחד, ווייל ער האט געהאט אמונה און בטחון.
אין דער מעשה: חזקיהו המלך, סנחריב
-
33:05 מרדכי און די פסוקים פון די קינדער
ווען די גזירה פון המן איז געקומען, האט מרדכי געטראפן א אינגל און אים געבעטן ער זאל אים זאגן דעם פסוק וואס ער האט געלערנט אין חדר. דאס קינד האט געזאגט "אל תירא מפחד פתאום", און מרדכי האט זיך דערפרייט, מיט די אנדערע צוויי פסוקים וואס די קינדער האבן אים געזאגט. דער משגיח לייגט צו אז "פחד פתאום" איז בגימטריא "המן בן המדתא האגגי", און ממילא האט מרדכי באלד געוואוסט אז דער פסוק גייט אויף המן און אז מ'דארף נישט האבן קיין פחד.
אין דער מעשה: מרדכי הצדיק, המן
געדאנקען
- 9:50 דער משגיח טייטשט "הקורא את המגילה למפרע לא יצא" אויף איינעם וואס זעט פורים בלויז אלס א זאך וואס איז אמאל געשען, און ווייסט נישט אז אירע ניסים קומען היינט אראפ, און אז דער עיקר פורים איז ממש פאר משיח.
- 12:14 וויבאלד אסתר איז מרומז אין "הסתר אסתיר", וואס די תורה זאגט אויף אחרית הימים, איז וואס טיפער דער הסתר נענטער צום סוף, אלץ שטארקער דער פורים; דערפאר האט דער היינטיגער דור א גרעסערן פורים ווי די פריערדיגע.
- 24:49 די ערשטע פתיחתא פון מדרש אויף דער מגילה, וועגן פארשניידן בבל, זעט אויס נישט שייך צו דער מעשה פון פורים; דער משגיח ערקלערט אז זי רעדט פון דעם לעצטן און גרעסטן פורים, ווען בבל איז מתלבש אין עמלק און ווערט ענדגילטיג פארטיליגט.
- 27:32 אחשורוש ווערט אנגערופן א "מלך מעצמו" כדי צו ווייזן אז א הערשער דורך וועמען עס קומט א ישועה פאר אידן ווערט באשטימט פונעם אייבערשטן און נישט אויסגעקליבן פונעם פאלק, אזוי ווי די תורה האט געמוזט געגעבן ווערן מיט כפיה און נישט בלויז ווייל אידן האבן עס געוואלט.
- 18:45 המנ'ס גאנצער כח איז געווען פחד, און "ונהפוך הוא" מיינט אז דער פחד דרייט זיך צוריק אויף די שונאים, ווי "תפול עליהם אימתה ופחד".
- 30:12 דער משגיח מערקט אן אז די גמרא רעדט פון שלאפן, נישט פון עסן, אין צוזאמענהאנג מיט בטחון: חזקיהו'ס שלאף אין דער נאכט ווען סנחריב האט ארומגערינגלט ירושלים האט געוויזן זיין אמונה.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 31:21 דער משגיח זאגט אז פון פורים דארף מען שעפן דעם כח נישט צו האבן קיין פחד, און גלייבן אז דער אייבערשטער טוט ניסים פאר אידן.
- 33:38 ער זאגט אז מ'דארף זאגן יעדן טאג, בפרט היינט, די דריי פסוקים וואס די קינדער האבן געזאגט פאר מרדכי'ן.
- 37:53 ער רופט די עולם צו זיך נעמען צו לערנען און מקבל זיין די תורה פון דאס ניי.
- 39:06 ער בעט די עולם צו העלפן שטיצן די הכנסת אורחים פון רבי ברוך האלבערשטאם.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אחשורוש, דער הייליגער אר"י, דער מהר"ל פון פראג, דער רבי רש"ב, דער רמ"א, דער שפת אמת, המן, חזקיהו המלך, מרדכי הצדיק, נבוכדנצר, נמרוד, סנחריב, ר' ברוך האלבערשטאם, רבי אליעזר בן רבי יוסי, רבי יונתן, רבי יעקב עמדין
ערכים אחרית הימים, בטחון, היכל, הכנסת אורחים, הסתר, ונהפוך הוא, מחיית עמלק, עקבתא דמשיחא, פורים קטן