גדולת מרדכי. גראמען (מר' שלמה לעזער שליט"א)

קאטאלאג: זמנים סעודת שושן פורים נומ׳ ⁨2⁩ פאקעט גייד ז׳ 24 תשמ"ט (1988–89) אידיש 53 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 53 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט אז מרדכי, וואס די גמרא שטעלט אים נידעריגער ווייל ער האט איבערגעלאזט לערנען צוליב הצלת נפשות, איז באמת געווען דער ראש לכל הצדיקים און דער משה פונעם דור, און זיין קשר מיט דער תורה איז קיינמאל נישט איבערגעריסן געווארן.

דער משגיח עפנט מיט דער גמרא אז מרדכי, וואס ווערט אין איין פסוק אויסגערעכנט נאך פיר מענטשן און אין א צווייטן נאך פינף, איז אראפגעגאנגען אין מדריגה ווען ער האט איבערגעלאזט לערנען כדי זיך צו פארנעמען מיט דעם כלל, און דערפון לערנט רב יוסף אז גדול תלמוד תורה יותר מהצלת נפשות. ער פרעגט: אויב אזוי, פארוואס האט זיך נאר א טייל פון די סנהדרין אפגעשיידט פון אים? און ער ווייזט די גרויסקייט פון מרדכי: די גמרא געפינט אים אין דער תורה אלס מר דרור, דער מדרש רופט אים ראש לכל הצדיקים, און דער זוהר זאגט אז ער איז געווען די נשמה פון משה רבינו. די גרעסטע צדיקים, ווי יעקב אבינו און די אבות, בלייבן צוגעבונדן צו דער תורה אפילו ווען זיי פארנעמען זיך מיט ענינים פון דער וועלט. די גמרא און עזרא רעדן לויט פשט, און יעדער צדיק שרייבט לויט זיין שורש הנשמה; דער מיעוט פון די סנהדרין זענען געווען נשמות פון פשט, ווי דער בית יוסף. מרדכי איז דער מר דרור וואס נישט יעדער פארשטייט, און יעדע בחינה איז אמת. צום סוף קומען גראמען פון אן אנדערן רעדנער.

ענינים: חז"ל און גדולי ישראל · דער כח און די מעלה פון תורה · די מדריגות און דער שורש פון דער נשמה · פשט, רמז, דרש און סוד

סדר השיעור

  1. 0:00 פארוואס מרדכי ווערט אויסגערעכנט שפעטער שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט די גמרא אז מרדכי ווערט אין איין פסוק אויסגערעכנט נאך פיר און אין א צווייטן נאך פינף, ווייל ער איז געווארן משנה למלך און האט שוין נישט געקענט לערנען ווי פריער, און דערפון לערנט רב יוסף אז תלמוד תורה איז גרעסער ווי הצלת נפשות. ער פרעגט אז פיקוח נפש דוחה דאך די גאנצע תורה, און פארוואס זאל דאס ווייזן אויף א חסרון אין מרדכי'ס תורה.

  2. 4:42 מרדכי, דער ראש לכל הצדיקים שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח פרעגט פארוואס דער רוב פון די סנהדרין האבן זיך נישט אפגעשיידט פון מרדכי, און ער ווייזט זיין גרויסקייט: די גמרא געפינט אים אין דער תורה אלס מר דרור, דער מדרש רופט אים ראש לכל הצדיקים, און דער זוהר זאגט אז ער איז געווען די נשמה פון משה רבינו. ער ערקלערט אז די גרעסטע צדיקים, ווי יעקב אבינו ביי די שאף פון לבן און די אבות, האבן זיך קיינמאל נישט אפגעריסן פון זייער דביקות, און אז מרדכי'ס וועג איז געווען בהסתר.

  3. 10:26 יעדער צדיק שרייבט לויט זיין שורש הנשמה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז די גמרא רעדט לויט פשט. מיט דעם זוהר און דעם רמ"ע מפאנו וועגן הדר, דער אכטער מלך, וואס ביי אים שטייט נישט אין דער תורה וימת אבער אין עזרא'ס פסוקים יא, ווייזט ער אז יעדער צדיק שרייבט לויט זיין שורש הנשמה, און עזרא'ס סדר ביי מרדכי איז לויט עזרא'ס השגה. אויך משה רבינו איז באמת נישט געשטארבן, און המן, וואס האט געוואוסט אז משה איז געשטארבן אין אדר אבער נישט אז ער איז געבוירן געווארן אין אדר, האט נישט געוואוסט אז מרדכי איז דער משה פונעם דור.

  4. 15:36 דער מיעוט פון די סנהדרין: בעלי פשט שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז דער מיעוט פון די סנהדרין וואס האבן זיך אפגעשיידט זענען געווען נשמות פון פשט, און דאס מאכט זיי נישט קלענער, אזוי ווי דער אריז"ל האט געזאגט צום בית יוסף אז זיין שורש איז צו לערנען הלכה. דער רוב האבן פארשטאנען אז מרדכי, ווי די אבות, האט זיך קיינמאל נישט אפגעריסן פון די עמקות פון דער תורה; ער ברענגט א רמז פון די ראשי תיבות פון די נעמען אין פסוק, וואס זייער שי"ן איז מרמז אויף די דריי אבות.

  5. 19:12 מר דרור, און יעדע בחינה איז אמת שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט די מחלוקת פון דעם רמב"ם און דעם ראב"ד וועגן מוסק, מר דרור, און זאגט אז אזוי איז מרדכי: נישט יעדער פארשטייט אים און עטליכע האלטן אז ער איז נישט כשר, און מר דרור איז בגימטריא אז בז' באדר נולד משה. מיט דעם חידושי הרי"ם וועגן יעקב'ס בוקן צו עשו ערקלערט ער אז יעדע בחינה איז אמת, און ער ענדיגט אז די מגילה ענדיגט זיך מיט דורש טוב לעמו, ווייל אין יעדן דור ברענגט מרדכי ישועות פאר אידן.

  6. 29:10 מודעות און גראמען וועגן טאפלטע ווערטער (אן אנדער רעדנער) שטייט אינעם קאטאלאג

  7. 39:01 גראמען: די מעשה מיט דעם נייעם חסיד (אן אנדער רעדנער) שטייט אינעם קאטאלאג

  8. 46:19 גראמען: דריי מאל רחמים און משיח (אן אנדער רעדנער) שטייט אינעם קאטאלאג

דער שיעור, אויסגעשריבן

פארוואס מרדכי ווערט אויסגערעכנט שפעטער

1:24

דער משגיח ברענגט די גמרא אז אין דעם פסוק אין עזרא ווערט מרדכי אויסגערעכנט נאך פיר, און אין נחמיה נאך פינף. פריער האט ער נאך געקענט עוסק זיין בתורה, און ווען ער איז געווארן משנה למלך האט ער שוין נישט געקענט אזוי לערנען. דערפון לערנט רב יוסף אז גדול תלמוד תורה יותר מהצלת נפשות. ב,ג,א

3:17

דאס איז שווער, זאגט דער משגיח, ווייל פיקוח נפש איז דאך דוחה די גאנצע תורה. אז דער רבונו של עולם האט מרדכי געשטעלט אין אן ארט וואו ער האט געמוזט פארמאכן די גמרא, פארוואס זאל מען אים דאס אנרעכענען, ביז דער פסוק זאגט אז ער איז געווען רצוי נאר לרוב אחיו? ד

מרדכי, דער ראש לכל הצדיקים

4:57

פארוואס זשע האט זיך דער רוב פון די סנהדרין נישט אפגעשיידט פון אים? מרדכי איז געווען א מורא'דיגער גדול: די גמרא אין חולין געפינט אים אין דער תורה אין די ווערטער מר דרור, און דער מדרש זאגט אז אזוי ווי מר איז דער ראש פון אלע בשמים, איז מרדכי דער ראש לכל הצדיקים. דער זוהר זאגט אויף קימו וקבלו, וואס שטייט בלשון יחיד, אז ער איז געווען די נשמה פון משה רבינו. פורים קומט אראפ זיין אור, גרעסער ווי ביי מתן תורה. ה,ו,ז

7:12

מרדכי, זאגט דער משגיח, האט גארנישט מבטל געווען פון דער תורה. די גרעסטע צדיקים קענען זיך פארנעמען מיט ענינים פון עולם הזה און זייער גאנצער עסק איז נאר תורה, אזוי ווי דער אריז"ל האט געטייטשט דעם פסוק פון חקים ומשפטים צדיקים. יעקב אבינו האט ארויסגעברענגט גרויסע תורה פון פאשען לבן'ס שאף; האבות הן הן המרכבה, און דער תניא ערקלערט אז זיי האבן קיין רגע נישט מסיח דעת געווען פון השם יתברך. מרדכי'ס וועג איז געווען בהסתר. ח,י,כ

יעדער צדיק שרייבט לויט זיין שורש הנשמה

10:30

די גמרא, ערקלערט דער משגיח, רעדט לויט פשט, און לויט פשט איז תורה גרעסער. ער ברענגט דעם זוהר וועגן הדר, דער אכטער מלך, וואס ביי אים שרייבט די תורה נישט וימת, און עזרא שרייבט עס יא אין דברי הימים. דער רמ"ע מפאנו ערקלערט אז עזרא האט נישט דערגרייכט די השגה פון משה רבינו, ווייל יעדער צדיק שרייבט לויט זיין שורש הנשמה. ממילא איז עזרא'ס סדר ביי מרדכי לויט עזרא'ס מדריגה. ל,מ,נ

13:47

אויך משה רבינו איז באמת נישט געשטארבן, ווי די גמרא אין סוטה זאגט, כאטש ס'שטייט וימת שם משה. המן האט געזען אז משה איז געשטארבן ז' אדר, אבער נישט אז ער איז דעמאלט געבוירן געווארן: משה בלייבט אין יעדן דור, און מרדכי איז געווען דער משה פון זיין דור. ע,ס,פ

דער מיעוט פון די סנהדרין: בעלי פשט

15:38

דער מיעוט פון די סנהדרין וואס האבן זיך אפגעשיידט, ערקלערט דער משגיח, זענען געווען נשמות פון פשט, און דאס מאכט זיי נישט קלענער. אזוי האט דער אריז"ל געזאגט צום בית יוסף, ווען ער האט געבעטן לערנען סודות התורה, אז זיין שורש איז צו לערנען הלכה. דער רוב האבן פארשטאנען אז מרדכי, ווי די אבות, האט זיך קיינמאל נישט אפגעריסן פון די עמקות פון דער תורה. ער לייגט צו אז די ערשטע דריי נעמען אין פסוק מאכן א שי"ן, וואס לויט דעם זוהר איז מרמז אויף די דריי אבות. צ

מר דרור, און יעדע בחינה איז אמת

19:16

דער משגיח ברענגט די מחלוקת וועגן מוסק, מר דרור: דער רמב"ם פסק'נט אז עס איז כשר, ווייל עס איז שוין פנים חדשות, און דער ראב"ד אסר'ט עס. אזוי איז מיט מרדכי: נישט יעדער פארשטייט אים, און עטליכע זאגן אז ער איז נישט כשר, און דערפאר האט זיך א טייל פון די סנהדרין אפגעשיידט. מר דרור איז בגימטריא בז' באדר נולד משה. ק

21:18

אויך עזרא האט געשריבן דעם אמת לויט זיין מדריגה, און יעדע בחינה איז אמת. אזוי זאגט דער חידושי הרי"ם וועגן יעקב'ס בוקן צו עשו: דער מדרש איז מבקר, און דער זוהר זעט אין דעם א גרויסן תיקון. יעקב האט געוואוסט ביידע און אויסגעקליבן דאס גרעסערע, און יעדעס איז אמת אין זיין עולם. ר,ש,ת

22:50

אזוי ווי די תורה ענדיגט זיך מיט וימת שם משה, כאטש משה לעבט ווייטער, ענדיגט זיך די מגילה מיט רצוי לרוב אחיו, דורש טוב לעמו. אין יעדן דור, ענדיגט דער משגיח, ברענגט מרדכי ישועות פאר אידן. ס,ד

מראי מקומות

תורה

  1. ח לכאורה Devarim 4:8 מפתח אינעם אויסשרייב: 7:12
  2. מ לכאורה Bereishis 36:39 מפתח אינעם אויסשרייב: 10:30
  3. ס Devarim 34:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:47, 22:50

כתובים

  1. ב Ezra 2:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:24
  2. ג Nechemiah 7:7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:24
  3. ד Esther 10:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 3:17, 22:50
  4. נ לכאורה Divrei Hayamim I 1:51 מפתח אינעם אויסשרייב: 10:30

תלמוד בבלי

  1. א Megillah 16b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:24
  2. ה Chullin 139b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 4:57
  3. ע לכאורה Sotah 13b מפתח אינעם אויסשרייב: 13:47
  4. פ לכאורה Megillah 13b מפתח אינעם אויסשרייב: 13:47

מדרש

  1. ו Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 4:57
  2. י לכאורה Bereishis Rabbah 47:6 מפתח אינעם אויסשרייב: 7:12
  3. ש Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 21:18

זוהר און קבלה

  1. ז Zohar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 4:57
  2. ט Zohar (מקום נישט באשטימט) 8:16 מפתח
  3. ל Zohar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 10:30
  4. צ Zohar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 15:38
  5. ת Zohar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 21:18

ראשונים

  1. ק Rambam, Mishneh Torah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 19:16

אחרונים און חסידות

  1. כ Tanya (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 7:12
  2. ר Chiddushei HaRim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 21:18

עיקרי הדברים

  1. 1:02 פון דעם וואס מרדכי ווערט אין צווייטן פסוק אויסגערעכנט שפעטער, לערנט די גמרא אז תלמוד תורה איז גרעסער ווי הצלת נפשות.
  2. 5:26 מרדכי איז דער ראש לכל הצדיקים און די נשמה פון משה רבינו, און פורים קומט אראפ זיין גרויסע אור אויף דער וועלט.
  3. 7:30 די גרעסטע צדיקים, ווי יעקב אבינו ביי לבן און די אבות, קענען זיך פארנעמען מיט ענינים פון דער וועלט און זייער גאנצער עסק בלייבט תורה.
  4. 12:33 יעדער צדיק שרייבט לויט זיין שורש הנשמה, און ממילא איז דאס וואס עזרא שטעלט מרדכי שפעטער לויט עזרא'ס השגה.
  5. 15:38 דער מיעוט פון די סנהדרין וואס האבן זיך אפגעשיידט פון מרדכי זענען געווען בעלי פשט, און דער רוב האבן פארשטאנען אז ער האט זיך קיינמאל נישט אפגעריסן פון די עמקות פון דער תורה.
  6. 21:30 פארקערטע שיטות וועגן א צדיק קענען יעדע זיין אמת לויט איר בחינה, אזוי ווי דער חידושי הרי"ם זאגט וועגן דעם מדרש און דעם זוהר אויף יעקב'ס בוקן צו עשו.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 1:24 פארוואס ווערט מרדכי אין איין פסוק אויסגערעכנט נאך פיר און אין א צווייטן נאך פינף?

    תירוץ: 1:47 דער ערשטער פסוק רעדט פון פאר ער האט זיך פארנומען מיט הצלת נפשות, ווען ער האט נאך געקענט לערנען; דער צווייטער פון נאכדעם וואס ער איז געווארן משנה למלך און האט שוין נישט געקענט אזוי לערנען.

  2. קשיא: 4:45 אויב תלמוד תורה איז גרעסער ווי הצלת נפשות, פארוואס האט זיך נאר א מיעוט פון די סנהדרין אפגעשיידט פון מרדכי?

    תירוץ: 16:15 דער רוב האבן פארשטאנען אז מרדכי, ווי די אבות, האט זיך קיינמאל נישט אפגעריסן פון די עמקות פון דער תורה ווען ער האט זיך פארנומען מיט דעם כלל; נאר דער מיעוט, בעלי פשט, האבן געקוקט לפי ראות העין.

  3. קשיא: 13:24 ווי אזוי האט עזרא געקענט שרייבן מרדכי שפעטער, אויב ער איז געווען דער ראש לכל הצדיקים?

    תירוץ: 12:33 יעדער צדיק שרייבט לויט זיין שורש הנשמה, אזוי ווי עזרא האט געשריבן וימת ביי הדר וואו די תורה שרייבט נישט; עזרא האט געשריבן לויט זיין השגה.

  4. קשיא: 14:19 אויב המן האט געקענט אויסגעפינען אז משה איז געשטארבן ז' אדר, פארוואס האט ער נישט אויסגעפינען אז משה איז דעמאלט געבוירן געווארן?

    תירוץ: 14:39 דער פשט איז אן אנדערער: משה רבינו איז נסתלק געווארן אבער ער בלייבט אין יעדן דור, און המן האט נישט געוואוסט אז דער משה פון זיין דור איז מרדכי.

  5. קשיא: 21:36 דער מדרש איז מבקר אז יעקב האט זיך געבוקט צו עשו, און דער זוהר לויבט עס; וואס איז אמת?

    תירוץ: 21:57 ביידע זענען אמת, יעדעס אין זיין עולם: אין דעם עולם פון מדרש האט ער זיך נישט געדארפט בוקן, און אין דעם עולם פון סוד איז עס געווען א גרויסער תיקון, און יעקב האט געוואוסט ביידע און אויסגעקליבן דאס גרעסערע.

מעשיות

  1. 15:48 דער אריז"ל און דער בית יוסף

    דער בית יוסף פלעגט איינשלאפן ביי די דרשות פונעם אריז"ל. ווען ער האט געבעטן דעם אריז"ל ער זאל מיט אים לערנען סודות התורה, האט אים דער אריז"ל געזאגט ניין: ער איז געקומען אויף דער וועלט צו לערנען הלכות מיט אידן, און דאס איז זיין שורש הנשמה, און ער זאל נישט אריינגיין אין דעם וואס איז נישט זיין שורש.

    אין דער מעשה: דער הייליגער אר"י, רבי יוסף קארו

    דערציילט אין נאך 3 שיעורים ←

געדאנקען

  1. 12:39 ביי הדר, דער אכטער מלך, שטייט נישט אין דער תורה וימת, און ביי עזרא שטייט יא; דערפון לערנט דער משגיח אז יעדער צדיק שרייבט לויט זיין שורש הנשמה, און דאס ערקלערט פארוואס עזרא האט געשטעלט מרדכי שפעטער.
  2. 14:06 המן'ס טעות איז געווען אז ער האט געזען אז משה איז געשטארבן אין אדר, אבער נישט געוואוסט אז משה איז געבוירן געווארן אין אדר, דאס הייסט אז משה לעבט ווייטער אין מרדכי, דער משה פונעם דור.
  3. 20:28 מרדכי איז דער מר דרור, מוסק, וואס דער רמב"ם האלט עס איז כשר און דער ראב"ד אסר'ט; אזוי האבן עטליכע געהאלטן אז מרדכי איז נישט כשר, און מר דרור איז בגימטריא בז' באדר נולד משה.
  4. 8:34 יעקב אבינו'ס עסק מיט די שאף פון לבן, און אלע זיינע ארבעטן ביי לבן, האבן ארויסגעברענגט גרויסע תורה פון באהעלטעניש.
  5. 17:40 די ערשטע דריי נעמען אין פסוק מאכן די ראשי תיבות פון א שי"ן, וואס אירע דריי קעפלעך זענען מרמז אויף די דריי אבות, און דאס איז א רמז אז מען האט זיי אויסגערעכנט פאר מרדכי נאר לפי ראות העין.
  6. 6:15 פורים קומט אראפ די אור פון מרדכי'ס שורש הנשמה, אזא גרויסע אור וואס אפילו ביי מתן תורה איז נישט אראפגעקומען אזא אור.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען דער הייליגער אר"י, דער חידושי הרי"ם, דער ראב"ד, דער רמ"ע מפאנו, דער רמב"ם, הדר, המן, יעקב אבינו, לבן, מרדכי הצדיק, משה רבינו, עזרא הסופר, עשו, רב יוסף, רבי יוסף קארו

ערכים מרכבה, סודות התורה, פיקוח נפש, קימו וקבלו, שורש הנשמה

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט