ע"י הפור שהיפל המן נתגלגל נס של פורים

קאטאלאג: זמנים סעודת שושן פורים נומ׳ ⁨8⁩ פאקעט גייד ז׳ 25 תשס"ב (2001–02) אידיש 1 שעה 18 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 1 שעה 18 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט אז פורים הייסט נאך המנ'ס גורל, ווייל דורכדעם וואס המן האט געווארפן א גורל איז נתעורר געווארן דער עולם פון גורל, וואו כלל ישראל ווערט געמשפט לויט זייער באהאלטענער פנימיות, און אזוי האט המן אליין גורם געווען דעם נס.

דער משגיח פרעגט פארוואס פורים טראגט דעם נאמען פון המנ'ס גורל און נישט פון דער ישועה. ער ברענגט פונעם סידור פון בעל התניא אז א גורל איז למעלה מן השכל, און ער אנטפלעקט די נקודה פנימית פון א איד וואס נאר דער רבונו של עולם איז מבין, אזוי ווי ביי יום כיפור. מלאכים, וואס זענען א שכל נבדל, קענען דאס נישט באגרייפן, און דערפאר איז מנשה'ס תשובה מקובל געווארן דורך א באהאלטענע מחתרת. דערנאך פרעגט ער ווי אזוי די גזירה אין די ימי פורים איז בטל געווארן, און ענטפערט מיט דעם בעל שם טוב'ס ווארט אז ס'זענען דא עטליכע בתי דינים: אין דער פמליא של מעלה איז די גזירה דורכגעגאנגען, אבער דורכדעם וואס המן האט געווארפן א גורל איז נתעורר געווארן דער עולם הגורל, וואו מ'משפט אידן לויט זייער אהבה מסותרת. דאס איז א טעם פון ימות המשיח, און אזוי האט המן אליין גורם געווען דעם נס. נאך א הפסקה ערקלערט ער אז אידן, אזוי ווי תרומה, קען מען קיינמאל נישט פודה זיין אדער פארבייטן, און דאס האט המן געוואלט אפלייקענען.

ענינים: פורים · דער פינטעלע איד: די פנימיות'דיגע נקודה פון יעדן איד · דעם אייבערשטנס אהבה צו כלל ישראל

סדר השיעור

  1. 0:00 אנהייב פון דער אויפנאמע, נישט טראנסקריבירט (נישט קלאר אויפגענומען)

  2. 8:18 פארוואס פורים הייסט נאך א גורל שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח פרעגט פארוואס פורים הייסט נאך המנ'ס גורל, ווען יעדער יום טוב הייסט נאך דער ישועה. ער ברענגט פונעם סידור פון בעל התניא אז א גורל איז למעלה מן השכל און אנטפלעקט די נקודה פנימית פון א איד, אזוי ווי ביי יום כיפור, און אז די מלאכים, וואס זענען א שכל נבדל, האבן נישט געוואלט מקבל זיין מנשה'ס תשובה.

  3. 12:35 תשובה העכער פון חכמה און תורה

    דער משגיח ערקלערט אז מנשה'ס תשובה איז געקומען דורך א באהאלטענע מחתרת, ווייל די נקודה פנימית פון א איד קען מען נישט מסביר זיין פאר די מלאכים. ער ברענגט דעם ירושלמי וואו חכמה, תורה און דער אייבערשטער ענטפערן יעדער אנדערש וועגן דעם חוטא, און ערקלערט פונעם תניא אז דעם אייבערשטנס תשובה דערגרייכט א שורש העכער פון חכמה, דעם עולם וואס הייסט "כל ישראל", וואו קיין חטא דערגרייכט נישט.

  4. 15:53 די גזירה, די בתי דינים למעלה, און המנ'ס גורל שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט די גמרא אין מגילה פארוואס די אידן פון יענעם דור זענען נתחייב געווארן כליה, און פרעגט ווי אזוי האט מען געקענט בטל מאכן די גזירה. ער ענטפערט מיטן בעל שם טוב'ס ווארט אז ס'זענען דא עטליכע בתי דינים למעלה, און ערקלערט אז המנ'ס גורל האט מעורר געווען דעם עולם הגורל, וואו מ'האט געמשפט די אידן לויט זייער באהאלטענעם שורש.

  5. 21:32 מרדכי, משיח, און המן אלס גורם פונעם נס שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז אין די ימי מרדכי ואסתר איז נתגלה געווארן דער שורש הנעלם פון יעדן איד, אזוי ווי עס וועט זיין אין ימות המשיח, און אז די נחלות אין ארץ ישראל זענען אויך געגעבן געווארן על פי הגורל. ער שליסט אז המן אליין האט גורם געווען דעם נס, ווייל אן זיין גורל וואלט געבליבן דער ערשטער פסק, און דאס "ונהפוך הוא" איז דער טייטש פון דער גאנצער מגילה.

  6. 26:07 עד דלא ידע, דער מחול פון צדיקים, און פורים וואס בלייבט אויף אייביג שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט "עד דלא ידע" דורך דער נקודה פנימית וואו אלע אידן זענען גלייך, אזוי ווי דער מחול פון די צדיקים לעתיד לבוא, און פארבינדט דעם גורל מיטן שער החמישים וואו די סטרא אחרא איז משועבד צו דער קדושה. ער ברענגט אז אויך ביי המן איז געווען א ניצוץ, ווייל זיינע אייניקלעך האבן געלערנט תורה, און ער שליסט אז פורים איז א יום טוב פון לעתיד לבוא וואס וועט קיינמאל נישט בטל ווערן.

  7. 29:15 הפסקה, נישט טראנסקריבירט (נישט קלאר אויפגענומען)

  8. 35:22 אידן אלס תרומה וואס מ'קען נישט פודה זיין

    דער משגיח ברענגט רש"י וואס רופט די שיטה אז מ'קען פודה זיין תרומה א טעות, און פרעגט פארוואס רש"י רעדט דא אזוי שארף. ער ענטפערט פונעם פסוק "קודש ישראל לה' ראשית תבואתה": אידן זענען דעם אייבערשטנס תרומה און מ'קען זיי קיינמאל נישט פארבייטן, און המנ'ס צען טויזנט כיכר כסף איז געווען א פרואוו זיי פודה צו זיין, און דאס איז די פתיחה פונעם ענין פון דער מגילה.

  9. 40:24 תרשיש, עמלק, און דער אייביגער בונד

    דער משגיח פרעגט פארוואס די גמרא ברענגט דווקא דעם שטיין תרשיש, דער שטיין פון אשר, און ערקלערט אז וואס האט א קדושת הגוף קען מען נישט פודה זיין; המן, "ראשית גוים עמלק", וואס איז בגימטריא תרשיש, האט געוואלט אז די קדושה זאל איבערגיין צו אים. ער שליסט אז אידן זענען מאורס צום רבונו של עולם לעולם, א בנין עדי עד וואס המן האט נישט געקענט צעשטערן.

  10. 47:08 א בדחן'ס פורים גראמען (אן אנדער רעדנער)

דער שיעור, אויסגעשריבן

פארוואס פורים הייסט נאך א גורל

8:49

דער משגיח פרעגט פארוואס פורים הייסט נאך המנ'ס גורל, ווען יעדער יום טוב הייסט נאך דער ישועה. ער ברענגט פונעם סידור פון בעל התניא אז פורים און יום כיפור קומען ביידע דורך א גורל, וואס איז למעלה מן השכל: ווען איינער ווערט רייך פון געשעפט אדער פון א ירושה פארשטייט מען פארוואס, אבער ביי א גורל פארשטייט מען נישט. דער גורל דערגרייכט די נקודה פנימית פון א איד, וואס נאר דער רבונו של עולם איז מבין. ב

תשובה העכער פון חכמה און תורה

12:35

מלאכים זענען א שכל נבדל און לויט זייער שכל זענען זיי גערעכט, דערפאר איז מנשה'ס תשובה מקובל געווארן דורך א באהאלטענע מחתרת. דערנאך ברענגט דער משגיח דעם ירושלמי: די חכמה זאגט אז דער חוטא שטארבט, די תורה זאגט ער זאל ברענגען א קרבן, און דער אייבערשטער זאגט ער זאל טון תשובה. פונעם תניא און רמב"ם ערקלערט ער אז דעם אייבערשטנס תשובה דערגרייכט א שורש העכער פון חכמה, דעם עולם וואס הייסט "כל ישראל", וואו ס'איז קיינמאל נישט געווען קיין חטא. ד,ה,ו

די גזירה, די בתי דינים למעלה, און המנ'ס גורל

15:53

דער משגיח ברענגט די גמרא אין מגילה דף י"ב פארוואס יענער דור איז נתחייב געווארן כליה, און דעם תירוץ אז זיי האבן עס נאר געטון לפנים. ער פרעגט: אויב די גזירה איז געווען גערעכט, ווי אזוי איז זי בטל געווארן, און אויב די טענה איז א טענה, פארוואס האט מען זי נישט פריער פארגעברענגט? ער ענטפערט מיטן בעל שם טוב'ס ווארט אז ס'זענען דא עטליכע בתי דינים: פון מלאכים, פון נשמות פון צדיקים, און דער רבונו של עולם אליין, ווי דוד המלך בעט אין תהלים י"ז. ט,י

18:20

אין דער פמליא של מעלה איז די גזירה דורכגעגאנגען, אבער המן האט געווארפן א גורל, און וואס טוט זיך למטה טוט זיך אויך למעלה. דער דין איז אנגעקומען צום עולם הגורל, וואו קיין חיצוניות דערגרייכט נישט, און דארט האט מען די אידן געמשפט לויט זייער אהבה מסותרת, וואס האט קיינמאל נישט געוואלט זינדיגן.

המן האט גורם געווען דעם נס

21:42

אין די ימי מרדכי ואסתר איז נתגלה געווארן דער שורש הנעלם פון יעדן איד, אזוי ווי ס'וועט זיין אין ימות המשיח. דער משגיח ברענגט פונעם ליקוטי תורה פון רבי מרדכי פון טשערנאביל אז מרדכי איז א בחינה פון משיח, און ער ווייזט אן אז "הפיל פור הוא הגורל" איז בגימטריא "משיח בן דוד". כ,א

23:54

ממילא האט המן געמאכט דעם נס: די גזירה איז געקומען צוליב די עבירות פון אידן, און אן זיין גורל וואלט געבליבן דער ערשטער פסק. דאס "ונהפוך הוא" איז דער טייטש פון דער גאנצער מגילה. מ

עד דלא ידע, און פורים וואס בלייבט אויף אייביג

26:15

דורך "עד דלא ידע" ערקלערט דער משגיח אז "ארור המן" און "ברוך מרדכי" זענען די זעלבע גימטריא, ווייל ביי דער נקודה פנימית זענען אלע אידן גלייך, ווי דער מחול פון די צדיקים לעתיד לבוא. אפילו ביי המן איז געווען א ניצוץ: זיינע אייניקלעך האבן געלערנט תורה אין בני ברק. דערפאר, כאטש אלע מועדים וועלן בטל ווערן, פורים, א יום טוב פון לעתיד לבוא, וועט נישט. ס

אידן אלס תרומה וואס מ'קען נישט פודה זיין

36:55

דער משגיח ברענגט רש"י וואס רופט די שיטה אז מ'קען פודה זיין תרומה א טעות, כאטש אין אנדערע ערטער שרייבט ער נישט אזוי. ער ערקלערט פון ירמיהו ב' ג' אז אידן זענען דעם אייבערשטנס תרומה, און די טענה אז מ'קען פארבייטן תרומה איז ענליך צו דער שיטה אז מ'קען פארבייטן די אידן אויף אן אנדער פאלק. ת,אא

39:04

המנ'ס צען טויזנט כיכר כסף איז געווען א פרואוו פודה צו זיין די אידן און אריבערפירן זייער קדושה צו די גוים. דערפאר עפנט זיך דער ענין פון דער מגילה מיט "ואלו לעבדים ולשפחות נמכרנו": אידן קען מען נישט פארקויפן. אב,ש

תרשיש, עמלק, און דער אייביגער בונד

40:49

דער משגיח פרעגט פארוואס די גמרא ברענגט דווקא תרשיש, א שטיין פון דער לעצטער שורה. דאס איז דער שטיין פון אשר, און וואס האט א קדושת הגוף קען מען נישט פודה זיין; ווי די תורה זאגט, אפילו די תמורה ווערט הייליג. המן, "ראשית גוים עמלק", וואס איז בגימטריא תרשיש, האט געוואלט אז די קדושה זאל איבערגיין צו אים. אד,או,אז

43:02

דער משגיח שליסט אז אידן זענען מאורס צום רבונו של עולם לעולם, ווי הושע זאגט, א בנין עדי עד וואס מ'קען נישט צעשטערן, און המנ'ס פרואוו דאס אפצולייקענען איז געווען א שקר. אח

מראי מקומות

תורה

  1. ל Bamidbar 26:56 23:32 טעקסט מפתח
  2. צ Devarim 23:6 28:10 טעקסט מפתח
  3. או לכאורה Vayikra 27:10 מפתח אינעם אויסשרייב: 40:49
  4. אז Bamidbar 24:20 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 40:49

נביאים

  1. נ Zechariah 14:9 25:44 טעקסט מפתח
  2. ר Ovadiah 1:21 29:01 טעקסט מפתח
  3. אא Yirmiyahu 2:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 36:55
  4. אח Hoshea 2:21 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 43:02

כתובים

  1. א Esther 9:24 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 21:42
  2. י Tehillim 17:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 15:53
  3. מ Esther 9:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 23:54
  4. ש Esther 7:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 39:04
  5. אב Esther 3:9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 39:04

משנה

  1. ז Mishnah Sanhedrin 10:1 14:28 טעקסט מפתח
  2. ח לכאורה Mishnah Yoma 6:1 14:40 מפתח

תלמוד בבלי

  1. ג לכאורה Sanhedrin 103a 11:10 מפתח
  2. ט Megillah 12a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 15:53
  3. ס Megillah 7b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 26:15
  4. ע לכאורה Taanis 31a 26:37 מפתח
  5. פ Gittin 57b 27:54 טעקסט מפתח
  6. אד Gemara (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 40:49

תלמוד ירושלמי

  1. ד לכאורה Yerushalmi Makkos 2:6 מפתח אינעם אויסשרייב: 12:35

זוהר און קבלה

  1. אה Zohar (מקום נישט באשטימט) 41:13 מפתח

ראשונים

  1. ו Rambam (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 12:35
  2. ת Rashi (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 36:55
  3. אג Tosafos (מקום נישט באשטימט) 39:14 מפתח

אחרונים און חסידות

  1. ה Tanya (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 12:35
  2. כ Likutei Torah (R. Mordechai of Chernobyl) (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 21:42

תפילה און פיוט

  1. ב Siddur of the Ba'al HaTanya (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 8:49

אנדערע

  1. ק לכאורה Midrash Mishlei 9 28:40 מפתח

עיקרי הדברים

  1. 9:27 א גורל איז למעלה מן השכל: ער אנטפלעקט די נקודה פנימית פון א איד וואס נאר דער רבונו של עולם איז מבין, און דערפאר זענען סיי יום כיפור און סיי פורים פארבונדן מיט א גורל.
  2. 11:16 מלאכים זענען א שכל נבדל און משפטן ריכטיג לויטן שכל, אבער די נקודה פון א איד וואס איז העכער פון שכל קען מען זיי נישט מסביר זיין, און דערפאר האט דער אייבערשטער מקבל געווען מנשה'ס תשובה דורך א באהאלטענע מחתרת.
  3. 17:16 לויטן בעל שם טוב זענען דא עטליכע בתי דינים למעלה: די גזירה איז דורכגעגאנגען אינעם בית דין פון דער פמליא של מעלה, אבער פארן רבונו של עולם אליין ווערן אידן געמשפט לויט זייער אהבה מסותרת, וואס האט קיינמאל נישט געוואלט זינדיגן.
  4. 19:54 ווען המן האט געווארפן א גורל כדי אויסצוהרגענען די אידן, איז נתעורר געווארן למעלה דער עולם הגורל, וואו קיין חיצוניות דערגרייכט נישט, און דארט האט מען די אידן געמשפט לויט זייער שורש הנעלם, און די גזירה איז בטל געווארן.
  5. 23:51 די גאנצע ישועה איז געקומען דורך המנ'ס גורל, ווייל די גזירה אליין איז געקומען צוליב די עבירות פון אידן; דערפאר הייסט דער טאג פורים, נאכן פור.
  6. 28:33 פורים איז א טעם פון לעתיד לבוא, און ער וועט נישט בטל ווערן אפילו ווען אלע מועדים וועלן בטל ווערן, ווייל די נקודה פנימית וואס ער אנטפלעקט געהערט צו ימות המשיח.
  7. 38:00 אידן זענען דעם רבונו של עולם'ס תרומה, מיט א קדושת הגוף, און מ'קען זיי קיינמאל נישט פודה זיין, פארקויפן אדער פארבייטן אויף אן אנדער פאלק; דאס האט המן געוואלט אפלייקענען.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 8:49 יעדער יום טוב הייסט נאך דער ישועה; פארוואס הייסט פורים נאך המנ'ס גורל?

    תירוץ: 23:59 ווייל די גאנצע ישועה איז געקומען דורך זיין גורל: ער האט מעורר געווען דעם עולם הגורל, און אן אים וואלט די ערשטע גזירה געבליבן.

  2. קשיא: 11:36 פארוואס האט דער אייבערשטער געדארפט א באהאלטענע מחתרת פאר מנשה'ס תשובה, אנשטאט מסביר זיין די מלאכים אדער זיך צוהערן צו זיי?

    תירוץ: 12:01 ווייל די נקודה פנימית פון א איד איז העכער פון שכל; נאר דער אייבערשטער איז דאס מבין, און מ'קען דאס נישט מסביר זיין פאר די מלאכים, וואס לויטן שכל זענען זיי גערעכט.

  3. קשיא: 13:24 אינעם ירושלמי, פארוואס איז דעם אייבערשטנס תשובה, אז דער חוטא זאל טון תשובה, העכער פון דער תורה'ס תשובה, ווען די תורה איז דאך דעם אייבערשטנס חכמה?

    תירוץ: 13:42 ווייל ס'איז דא א מדריגה העכער פון חכמה, דער שורש פון זיין עצמות, וואס דאס איז די פנימיות פון יעדן איד, וואו קיין פגם דערגרייכט נישט.

  4. קשיא: 16:54 אויב אידן זענען נתחייב געווען די גזירה, ווי אזוי איז זי בטל געווארן; און אויב זייער טענה איז א טענה, פארוואס האט מען זי נישט פארגעברענגט איידער די גזירה איז געווארן?

    תירוץ: 17:16 ס'זענען דא עטליכע בתי דינים: אין דער פמליא של מעלה איז די גזירה דורכגעגאנגען, אבער המנ'ס גורל האט געברענגט דעם דין צום רבונו של עולם אליין און צום עולם הגורל, וואו מ'משפט אידן לויט זייער אהבה מסותרת.

  5. קשיא: 37:15 פארוואס רופט רש"י די שיטה אז מ'קען פודה זיין תרומה א טעות, ווען אין אנדערע ערטער רעדט ער נישט אזוי וועגן שיטות וואס ער האלט נישט?

    תירוץ: 37:52 ווייל אידן זענען "קודש ישראל לה' ראשית תבואתה", דעם אייבערשטנס תרומה, און א שיטה אז מ'קען פארבייטן תרומה איז ווי די שיטה אז מ'קען פארבייטן די אידן.

  6. קשיא: 40:49 פארוואס ברענגט די גמרא דווקא תרשיש, א שטיין פון דער לעצטער שורה?

    תירוץ: 41:08 תרשיש איז דער שטיין פון אשר און איז בגימטריא "ראשית גוים עמלק", דער וואס האט געוואלט פודה זיין וואס מ'קען נישט פודה זיין.

געדאנקען

  1. 10:02 דער משגיח ערקלערט פארוואס א גורל אנטפלעקט וואס דער שכל קען נישט: געלט פון געשעפט אדער פון א ירושה האט א פארשטענדלעכע סיבה, אבער ווען איינער געווינט בגורל פארשטייט מען נישט פארוואס, און דערפאר דערגרייכט דער גורל דעם שורש וואס נאר דער אייבערשטער ווייסט.
  2. 11:36 לויט די מלאכים'ס שכל זענען זיי טאקע גערעכט געווען צו זיין קעגן מנשה'ס תשובה; דער אייבערשטער האט זיי נישט אפגעשטופט בגלוי, נאר געמאכט א באהאלטענע מחתרת, ווייל די נקודה פנימית פון א איד קען מען נישט מסביר זיין פאר א שכל נבדל.
  3. 20:01 המנ'ס גורל, וואס איז געמיינט געווען צו פארניכטן, איז למעלה רעגיסטרירט געווארן אלס א משפט על פי הגורל, און אזוי האט ער אריבערגעפירט דעם דין צו דעם איינציגן בית דין וואו אידן קענען נאר ארויסקומען זכאי: וואס המן האט געטון למטה האט מעורר געווען דאס זעלבע למעלה.
  4. 22:20 דער משגיח ווייזט אן אז "הפיל פור הוא הגורל" איז בגימטריא "משיח בן דוד": המנ'ס גורל האט מעורר געווען דעם עולם פון משיח, ווען עס וועט נתגלה ווערן דער טעם הפנימי פון דער בריאה, אז ישראל עלה במחשבה.
  5. 26:15 "ארור המן" און "ברוך מרדכי" זענען די זעלבע גימטריא, ווייל ביי דער נקודה פנימית זענען אלע אידן גלייך, אזוי ווי דער רונדיגער מחול פון די צדיקים לעתיד לבוא, וואו קיינער שטייט נישט נענטער אדער ווייטער.
  6. 37:15 רש"י'ס אויסערגעווענליך שארפער לשון "טעות" קעגן די וואס זאגן אז מ'קען פודה זיין תרומה קומט ווייל אידן זענען דעם אייבערשטנס תרומה; א שיטה אז מ'קען פארבייטן תרומה איז ענליך צו דער טענה אז מ'קען פארבייטן די אידן אויף אן אנדער פאלק.
  7. 41:08 תרשיש, דער שטיין פון אשר, איז בגימטריא "ראשית גוים עמלק": המן האט געוואלט אז דער ראשית, וואס געהערט צו ישראל אלס "ראשית תבואתה", זאל איבערגיין צו עמלק.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אסתר המלכה, בלעם, דוד המלך, דער בעל התניא, דער הייליגער אר"י, דער הייליגער בעל שם טוב, דער רמב"ם, המן, מנשה, מרדכי הצדיק, ר' מאטעלע טשערנאבילער, רב שמואל בר שילת, רבי צדוק הכהן פון לובלין, רבי שמעון בר יוחאי, רש"י

ערכים אהבה מסותרת, גורל, ונהפוך הוא, נקודה הפנימית, סטרא אחרא, עד דלא ידע, שורש הנעלם, שכל נבדל, שער החמישים, תרומה

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט